Lutje meziekstok veur kobben-haarmenie
Swaarte kopkes doeken
zulverwit ien blaauwgries,
ritme van zoveule snidders.
Wotterdruppen vlug
over vleugeltjes en rug,
onder lös aanmoudegend geroup.
Applaus!
Ien Gent
Ien Gent kommen wie mit ons drijen te Sint-Jorishof oet en lopen op Belfort aan. n Plougje Latinisten staait om stadsgids tou. Ze stukt t verhoal oet van t reliëf aan t gebaauwke dat tegen Belfort en Lakenhal aanleunt. t Is coronatied. Elkenain staait netjes binnen zien krietkring.
Gids Sigismunda oogt as n Catrina, zo’n Mexikoanze heks op de Dia de los Muertos. Ze het n speldje op heur revers mit n vlammende Q.
Wie lustern mit: ‘Doames en heren, t reliëf, dat ge hierboven ziet, verwiest noar n woare Gentse legende.’
Dat klopt nait. t Reliëf dudt op n Roméínse sage!
Sigismunda gaait deur: ‘Over de ronde welving doar ol Mammelokker aan zoegt – ‘mamme’ is borst, ‘lokken’ is zoegen’ – wordt dit verteld: ‘Cimon haar zien oerolle voader begroaven tegen wil van stadsmagistroat ien. Doarom wer Cimon ien t gevang mit zien vout aan ket legd en tot de hongerdood veroordaild. Cimons dochter Pero zocht hom doagelks op. Vol meelie legde ze hom aan tit en heur voudzoame moudermelk gaf heur pa nije levenskracht.
Omdat e mor nait doodging, rezelvaaierden de cipiers Pero ien de smiezen te hollen. Ain cipier vertelde t gebeuren aan rechters dij t deurvertelden aan stadsmagistroat. Man kreeg n dikke kloet veur haals. Doalek lait e Cimon vrij. En veur de rest van zien leven mog Cimon op kosten van de stoat leven.’
Ain van Latinisten vragt: ‘Wat is joen opinio over Pero?’
Sigismunda, wat oet de hoogte: ‘Filia certa in re incerta cernitur.’
Aander Latinist stekt zien vinger op: ‘Dat is n oetsproak Romeinse schriever Cicero: “n Woare dochter toont heur ien onwizze tieden.”
Weer n aander Latinist vragt: ‘En dij stadsmagistroat, wat is joen opinio over hom?’
De QAnon-gids twievelt gain sekonde: ‘Amai, ge mout toch affirmeren dat mit dizze stadsmagistroat n wieze laaider as n katoel mit gespraaide vleugels neerkommen waas! n Staarke laaider, dij zó noatuurlek mit zien macht en gezag omgoan kin, doar kinnen wie allain mor van dreumen dat zukkent ien ons tied weerom kommen!’
Mien vrundin prummelt: ‘Heer en gain ènd! Wie kinnen beter mor n dikke pot Mammelokker bier pakken!’
Ien kroug klinkt meziek van Fanfare van Honger en Dörst.
Zwakbegoafd
As ze in traain zit
kieken minsen
en steuten mekoar aan.
As ze in n eetgelegenhaid eet
kieken minsen
en nemen aansteut.
As ze proat
proat ze tegen zokzulf
omreden minsen lagen allain mor.
As zai laagt
is ze echt gelukkeg.
Gelukkeg laagt ze veul.
Zol aine t waiten?
d’Eerste woorden
dij k vanmörgen
onder ogen krieg
bie n ekstroa staark
bakkie kovvie binnen:
onneudeg bloudvergaiten
ik schraab mien hazzens
om wat betaikent:
noodzoakelk bloudvergaiten
zol aine t waiten?
Laifdesspel onder steernpracht
Vanoavend heurst d’raaitzanger nait.
n Zangeres zingt heur hoogste laid
van laifde in t windstille raait
as d’moane langsoam ondergaait.
Woar kom k vot?
mien keyboard komt van aander kaant
mien teuverdeus ook oet n aander laand
mien allozie oet Zwitserlaand
mien nijs komt oet n Grunneger kraant
mien laiverd komt wel van dizze kaant
mor ja, k kom oet Grunnen heer
mien toalproat heur k op stroat keer op keer
mien denk, mien dreum komt aal mor weer
mien verhoal, mien gedicht woarin k schrief
mien kovver staait nait kloar, te loat, k blief
k zel joe ais wat oetstukken: gain 2.8 krigt mie hier vot
gainain zel t lukken, Grunnen is mien laive lot
meschain nait zo schier, mor k blief mit baaide vouten
stoan in dij vedde, blaauwe kloeten klaai.
doarom, doarom blief k hier tot …
Oabel Janco Vlieringa, n dichter
n Moand leden is dichter Oabel Janco Vlieringa te tied oetkommen. Oabel, k zel hom bie zien veurnoam nuimen, bleef zien haile levent onbekìnd. t Is ook ondudelk hou old dat dizze dichter worren is.
Zien dichterschop begunde ien joaren zeuventeg. Hai haar ien dij tied wat van n hippie. Oabel woonde op n zollerkoamerke op boerenploats van zien ollen. Doar boven op t koamerke schreef hai voak zien gedichten. Volgende gedicht is doar n veurbeeld van:
k Zit hier veur t roam te kieken
of k heur zain kin, laive Mieke.
Mor t binnen hier apmoal bomen.
k Heur zaacht melk stromen.
Emmer is hoast vol, moi kou!
Mieke, woar blifs doe nou?
Dij Mieke, doar dichter t over het, dat was n jonge kraandeloopster dij bie Vlieringa kraant brocht. Oabel bleef zien haile levent op boerenploats wonen. Hai was aaltied ien hoes of op t laand. Oabel zaag der nog aaltied oet as n hippie, mor dat was zien boetenkaant. Oabel kwam naarms, nait ien kroug of woar din ook. Ook haar dizze dichter gain kammeroaden. Dat hai op n hippie leek, dat kwam allinneg deurdat hai laank hoar en n boardje haar. Mor n eerliekse hippie dat was hai nait. Hai schreef:
Mien hoar haangt mie op schollers.
Mien boardje knip k wekelks bie.
k Kin die nait en wel kint mie.
Mor doe en ik worren aalgedureg oller.
Oabel Janco Vlieringa het nooit n gedicht ien n boukje, kraant of tiedschrift had. Zien pa wol wel n poar gedichten van zien zeun opsturen, mor woar noar tou? Dat wizzen zai baaident nait. Op n daag het pa Vlieringa n stoapeltje gedichten aan dij kraandeloopster Mieke mitgeven. Hai mainde dat Mieke dij gedichten wel aan redaksie van kraant geven zol. Mor dou k joaren loader t hier mit dijzulfde Mieke over haar, heurde k hou of dat t òflopen was. Mieke haar vellen mit gedichten ien sloot smeten.
Mieke zee: ‘t Pampier zaag der wat soeterg oet. Wat mos k der mit? k Wis niks van n kraant mit n redaksie. k Mosìnkeld mor mit kraanten lopen.’
Hier n stukje oet n gedicht over Mieke:
Mien pa leest kraant, k zaag Mieke.
Zo as de zee beukt tegen hoge dieken
zo bonst mien haart om Mieke.
Och, kon k heur mor n zetje aankieken.
Dichter Oabel Janco Vlieringa woonde nait wied van t Grunneger Wad òf en midden ien t laand. Dou k n moal n lekke fietsbaand haar, bin k bie dichter aan west. Hemmen wie dij baand lapt. Ook lait Oabel mie n poar gedichten lezen. Van dij daag òf aan heb k voaker mit hom proat en ook mit n bruier en zuster van hom. Oabel wis dat hai n onbekìnde dichter was en dat blieven zol. Doar haar hai vree mit. t Volgende gedicht van hom gaait ook over dit onnerwaarp:
Bin k meer as mien knien?
Nee, wort gain gedicht van mie lezen.
En dut zukswat mie ook pien?
Nee, dat kin mie niks verschelen.
Wie kwammen op wereld
knien en ik, aarm en noakend.
Wie binnen deur t levent verrepeld,
mor deur welvoart vlaaisdroagend!
Oabel Janco Vlieringa het zien haile levent laank n ainspaanjer west. Mor Oabel haar n schier levent.
Dat hai t over verrepeld het, dat is verboazend. Het hai misschain n bult verdrait had dat hai Mieke nait kregen het?
Mor kieken wie wieder noar t ìn van t zulfde gedicht, din moakt dichter doar ales weer goud! Hai is monter en blied. En zo willen wie dat geern zain! Gezoes en verdrait dat is ter aal genogt ien wereld.
t Gele toaveltje
t Gele toaveltje ston aaid bie Grootmoe in keuken. Noast t aanrecht mit n gedientje deronder. Bovenop ston t petreuliestel, doar ze heur droadjesvlaais urenlaank suddern lait. Net as heur rode stainpeerkes in paan en dat rook din zo lekker as je keuken in kwamen. Der lag n geroet swilkje overhìn tegen t graimen, mit genog roemte dernoast veur n slaif, etensstamper of aander keukenraif. Onder t toaveltje stonden pannen opstoapeld veur heur hoesholden mit drij dikke jongen.
Grootmoe ging noar t bejoardenhoes en gainain van kinder, dij t toaveltje hebben wol. Veur zeuns was t doudestieds belangriek, wat der op toavel kwam en nait hou moeke dat dee in heur te krap keukentje. As t eten mor op tied kloar was.
Ik vroug aan mien pa, woar t toaveltje bleven was.
‘Oh, dij staait kloar veur rommelmaart in t dörp, aankomend zummer.’
Doar schrok ik van, zo’n old toaveltje mit zoveul herinnerns heurde doar nait. ‘Ik wil hom stommegeern hebben,’ zee k.
‘Wat wilstoe der din mit? Zit ja hoast gain vaarf meer op.’
‘Veur as k domt op miezulf wonen goa, in Stad op koamers. Kin k der mooi mien ainpitter op zetten as k gaauw-gaauw mout. k Zuik der wel n stee veur.’ En zo gebeurde t ook.
Wat heb k der voak n aaike op bakken of n blik nasi op waarm moakt. En nait te vergeten t keesfondu mit vriendinnen bie n glaske widde wien. t Toaveltje dee din gezellig mit.
Ik ging verhoezen en traauwen. ‘Wat wilstoe mit dat gammele toaveltje?’ vroug mien toukomstege man. ‘Zit hoast gain vaarf meer op en geel is ja haildaal dien kleur nait.’
‘Mor dizze zaachtgele kleur is wel mooi en lekker olderwets. Boetendes was e van mien grootmoe en k heb der al wel n stee veur. Hai komt in gaang bie trap te stoan. Kin k der om kerstdoagen en mit Poaske mien pronkprullen op zetten. Ook makkelk veur sleudels en post. Loater liggen vervaast ons leesbrillen en geheurapperoaten veur de greep. Dit toaveltje heurt gewoon bie mie.’
Hai het nou n doalders stee en staait te pronken in gaang. Mor nait mismoakt deur sleudels of aandere rommel, mor ‘milieubewust’. t Glaas gaait noar glaasbak en pepieren taas baargt t ol pepier op, dat ainmoal in moand ophoald wordt. En dij widde plastieken bekertjes? Dij gooi k wel vot. Mien moeke zol ze nog n moal òfwazzen om weer te gebruken. k Kin der meschain nog wel n laampekap veur klaaindochter van moaken. Joa, wereld is hail aans worden en wie binnen mit veraanderd. Allain t olle toaveltje is zokzulf bleven en zo is t goud.
As klaaindochter domt op koamers gaait, het ze al vroagd of ze hom mitnemen mag. Zai zel nait veul koken, ze is meer van terraskes en van eten òfhoalen. En wat ze der aalmoal opzet? Ze zel der in elks gevaal vol laifde veur zörgen en t gele toaveltje blift in femilie. Gelukkeg!
Bie Lenie thoes
Lenie woonde ien Gelkingestroat. Dat was nait wied van Grunneger Muzeum. Over Singel noar Herestroat. Dou was t nog n lutje ende lopen. Heur woonderij lag op twijde verdaipen boven n winkel.
Om der te komen, mos der n laange en din n draaitrap beklommen worren. Dat wazzen hail wat treden.
‘Doe hest netuurlek honger as n peerd?’ vroug Lenie.
“Dat gaait wel,’ antwoordde Hinderk, ‘wat heste te eten?’ ‘Pasta mit greunte ien temoatenstip,’ zee Lenie.
‘Wel lekker, moar heste der wat seloade bie,’ wol Hinderk waiten.
Doar kon Lenie ok veur zörgen.
Hinderk holp Lenie mit toavel kloarmoaken. Dou zai doaraan zaten, wer der meer kwebbeld as eten. Lenie was nijschiereg noar kerk ien dörp. Hinderk begon der moar over te vertellen: ‘Kerk hait Johanneskerk. Nou dinkste meschain, dat kerk nuimd is noar Johannes de Deuper of noar dij leerling van Jaizes. Gain niks of gain naks is minner woar. Baauwmeester van middelaiwse kerk haitte Johannes. Hai haar al hail veul kerken baauwd.
Vraizenkerken werren dizzent nuimd, omreden dat zai ien Vraislaand lagen. Grunnen was vrouger ien middelaiwen Vrais. Stukken van Duutslaand ok. Hai wer zo vernuimd, dat der ien dörp ok n kerk baauwen mos.
Pestoor van dörp was n schaarpslieper. Dizzent en baauwmeester kregen dikke hikhakkerij mit nkander. Woarover? Wèl zel dat nou nog zeggen kinnen. Op n mörn lag baauwmeester bie n stoapel bakstainen nait wied van kerk. Hai leefde nait meer. Pestoor waskede handen ien onschuld. Aanders lu van dörp dochden doar nait zo over. Pestoor was nait haalfwies. Hai stelde veur kerk noar Johannes te nuimen. Dat is tot vandoag tou zo bleven. Op dij plek woar Johannes legen haar, gruide wat loater n hail biezunnere boom. Lu vertellen, dat dizze boom, dij der nou staait, boom oet middelaiwen is.
t Biezunnere aan boom is, dat as n minsk doar God smeekt veur n genezen, dat dit heergoan kin. As wie dat veur n aander minsk doun, din gaait dat ok op. Noa Refermoatie is dat immer en aaltied zo bleven. Douste zo zaik warst, heb k doar voak veur die beden. En kiek, doe bist hailendaal genezen.’
‘Nuvere proatjes, moar k geleuf dat nooit nait,’ onnerbrak Lenie Hinderk, ‘oetendelk heb k mit veul hulp van die en Geert t zulf doan.’
‘Beschaaiden biste ja nait,’ zee Hinderk, ‘doe geleufst moar watste geleuven wilst. k Wait hou dat ales heergoan is. God smeken en spiekern, aste dat dust, din blifste gezond. k Nuig die, om ains tuzzen Geert en mie n kerkdainst bie te wonen. Noa dij dainst kinnen wie soam dij plek, woar dij Johannes legen het, bezuiken.’
Dat von Lenie oet de bocht.
‘Woarom biste köster worren?’ wol Lenie waiten.
‘Dat is makkelk zegd,’ antwoordde Hinderk, ‘dat boantje heb k aarfd van mien pabbe. Ien ons geslacht bin k al twoalfde persoon, dij dit waark dut.’
“Zo, zo, zo …’ raip Lenie verboasd oet, “doe hest joa gain kiener. Wel mout t noa die doun?
“Dat is gain perbleem. k Bin oller as Geert en zel wel eer as hom dizze wereld verloaten hebben. Hai zel din mien opvolger worren. Noa hom is der wizze en woarachteg n aander ien mien femilie, dij dat waark doun kin. Begriepste?’ Lenie begreep t.
Zo zaten baaident laange over ales te proaten en kregen nait mit, dat t loat worren was. Hinderk zag op zien klokje en wis votdoadelk, dat der leste traain nooit nait meer hoalen zol. Hai keek Lenie aan en vertelde heur dat.
‘Dat is nait aarg,’ zee zai, ‘doe kinst ien mien twijpersoonsgastenbèrre sloapen. k Heb voak genog bezuik.’
Dat von Hinderk goud en vroug: ‘Heste nog n taandenbozzel veur mie?’
Lenie haar der aine over en zee: ‘Kinste mit noar hoes nemen.’
Hinderk poetste tandenkoezen en winste Lenie n goie naacht tou. Dou der ien bèrre lag, was der zo vot.
Lenie was nog n tiedje ien woonkoamer aan t opreddern. Dou zai ien bèrre lag, kon zai nooit nait ien sloap vallen. Van ales ging deur heur kop. Midden ien naacht mos zai noar t hoeske. Doarnoa dee zai, hail nijschiereg as zai was, deur van gastenkoamer open en keek noar bèrre. Doar lag Hinderk ien n daipe sloap verzonken. Lenie druddelde nait laanke en kroop bie Hinderk onner dekens. Dizzent slaip rusteg deur.
Hinderk wer smörnsvro langzoam wakker. Ien begun maarkte der nait, dat der n persoon noast hom lag. Noa n tiedje wis der, dat t Geert nait was. Moar wel din? Hai trok dekens wat vot en zag, dat Lenie der lag.
Deksels, dochde der, wat is hier heergoan?
Onnertuzzen was Lenie ok wakker worren.
Hinderk vroug: ‘Woarom ligste bie mie ien bèrre?’
‘Mien behuifte was groot om dat te doun. k Kon nooit nait ien sloap vallen, mos nog noar t hoeske. k Was zo nijschiereg noar die en bin din bie die ien bèrre kropen. k Vil votdoadelk ien sloap,’ vertelde Lenie.
‘t Is eerste moal ien mien leven, dat k dit mit n vraauw beleefd heb,’ zee Hinderk.
‘Zeg Hinderk, kinnen wie nait wat tegen nkander aankroepen?’ vroug Lenie.
‘Dat zig k nait zitten,’ antwoordde Hinderk.
‘Woarom nait,’ wol Lenie waiten, ‘k hol zo veul van die. Zo aste waist, wil k wel n kiend van die.’ ‘Dat kinste hailendaal vergeten. Doe waist dat k nait op vraauwlu vaal,’ heurde Lenie van Hinderk. ‘Wilste din nait zoaddonor veur mie worren? Dat kiend zol din ien toukomst köster van kerk worren kinnen,’ drong Lenie nog wat aan.
Dat zag Hinderk ok nait zitten.
t Wer stil ien bèrre. Baaident kruiden der nog wat ien om. Hinderk ston as eerste op. Dou der hom aanklaidde, keek Lenie noar hom en dochde: veur zien leeftied zigt Hinderk der nuver oet.
Dou Lenie opstoan was, wer der ien keuken wat theedronken, eten en proat. Der wer òfsproken, dat Lenie over twij weken weer bie Hinderk ien waarkploats kommen zol. Din kon zai weer spiekern. Veurdat Hinderk vertrok, keken zai nkander aan. Heur ogen glinsterden en heur genegenhaid veur nkander sprak deroet. Lenie keek vanòf t balkon Hinderk noa. Zai bleef doar mit ogen tou nog laanke stoan. Hinderk wol moar nait oet heur kop verswienen.
Hond
‘Woarom lopst zo maal?’ vruig Ebel.
Ik motterde wat en gromde wat deur n mondhouk.
‘Dien linkerbain is toch nait versleten, wel?
‘Nee, dokter Ebel. Dij nait. En t is nait mien bain. t Is mien knij. Mor ik bin beten.’
Ebel bukte en bekeek mien knij. ‘Hm, dat is vast nait van n nefie kommen. Dien haile boksempiep is aan flarden.’
Wie gingen elk op zo’n grode stain zitten, dij veur de show overaal hinter en twinter op t stuk stroat lagen.
‘Ik luip veurbie, woardat Marietje woont. Waist wel, achter op t Swaarde Loantje. Komt mie doar in ainen zo’n hond aanvlaigen. n Bult lewaai, nait normoal! Ik pebaaier gewoon deur te lopen, omreden dat ik gewoon op stroat loop en in ainen: hap, doar haar e mie beet!’
Ebel bukte en bekeek boksempiep nog ais vanoet n aander houk. ‘Dien halve boksem is noar de bliksem. n Schiere toeskomst, jong.’ Hai schudde wat mit zien kop en ging der weer bie stoan. ‘Hest ook bloud?’
Ik nikkopte en ging wat verzitten. Stain dee mie zeer aan t gat. Ebel keek mie stoef aan. ‘Joa, ik heb ook bloud. Sikkom zesenhaalf liter. Doe den?’
‘Ach man, zo bedoul ik dat nait. Dij hond het die beten. Hest ook goaten in dien bain, woar bloud oetkomt?’
Ik begon mien boksempiep op te strupen en zag twij blouderge steetjes. Ebel keek mie verschrikt aan. Hai keek nog ais goud noar mien bain. ‘Dat rötding het die goud in dien kuut beten. Doar most mit noar dokter. Doar kinst nog wel slim zaik van worden. Hou hait dat ook nog mor weer? Ze hebben dij honden ook nait onder controle meer. En hest dat aal zain? Der lopt hier aalgeregeld n vraauw deur stroat mit n soort van kinderwoagen. Ik zel die vertellen. Doar ligt gain kind in. Nee man. Dat is veur n hond. Zai lopt mit n hond in n kinderwoagen.’
Ik haar t laive mins nog nait zain. En ik wol nait noar dokter. Ik wol aigenlieks hailendal niks.
‘Tetanus, dat is t en nou most n injectie?’ ruip Ebel. Bie kapper veur deur keken lu aal om. Wat wil zo’n roupsteern wel nait, dochten ze vervast.
Ik schudkopte wat. Ik wol nait noar doker. Ik wol gain injectie. Wat ook aalmoal n gedou.
‘En van wel is dat mormel den? Dij mout die op zien minst n nije boksem vergouden. Dij mout betoalen.’
‘Marietje,’ fluusterde ik.
‘Wat nou Marietje, dij doar … en dij mit Jannes is? Marietje, dij achter ons zat bie meester Fokkens? Dij Marietje? Doar wast doe stoapelgek op. Dij mit dij blaauwe ogen. En ze wol die nait. Nee, ze haar laiver dij Jannes! Nou, dat wis ik wel. Dij kon nou mooi betoalen. Hup in t ìnd, Stapper. Most noar dokter veur n spuit en der maank bie Marietje veur n nije boksem.!’
Ik schudkopte wat. ‘Ik heb aal mit heur proat, votdoalek dou dij hond mie grepen haar. Ik loat t der bie.
Ik dou niks. Gain dokter, gain vergouden veur n boksem.’
Ebel keek mie aan en prommelde nog wat. ‘Wat nou?!’
‘Ach man. Ik keek heur aan en man ze het nog aal van dij prachtige blaauwe ogen. Noa aal dij joaren.’ ‘En …?’
‘Dou vuil ik stil en dou docht ik: ach loat ook mor. Zukse blaauwe ogen.’ ‘Doe … doe bist n slaif!’
Golden greune vingers
Wel zegend is mit golden greune vingers, kin nait morzo bie zien planten vot. Toch krieg ik mien plantenfluusteroar n dag of wat mit. De Airbnb woar wie deelstrieken, liekt van zien zielsverwant. Iemen en vlinders eten heur dik aan nectar ien blommentoen, gewazzen ien moustoen ogen volriep. Binnen bluit ook van alles. n Staark aroma komt mie ien muit, zo gaauw as ik t hoes iengoa. Ik besnuvvel alle planten om te duden welke der zo lekker rokt. Vanzulf is hai t dij bron opsnort: t binnen de geurstokjes ien t votvruddelde voaske achter sanseveria.
Preek veur ain
Buurvraauw wol noar kerk tou, nou keronoa-regels versoepeld wazzen. Haar lezen dat ter kerkdainst was, mor nait mitkregen dat preek bloots ‘streamd’ wer. Op zundagmörn fietste zai noar kerk en laip kerk ien. Doar ston domnee ien mikrefoon te proaten, mor n haandvol olderlingen was aal dat ter was aan volk. Dij keken vrumd op dat buurvraauw der zomor maank stapte. Buurvraauw schrok slim en wol gaauw weer votgoan, mor domnee zee: ‘k Bin blied dat ter toch nog n schoapke kommen is. Goa mor gaauw zitten, hur.’
Zo het buurvraauw, rood om kop van schoamte, preek biewoond.
Haardbroodjes
‘Gaaist nog even noar d’maart?’ vragt moeke: ‘k Mout nog eerappels hebben en neem ook mor n pondje jong belegen mit. Enne … van dbakker n ol wief en 6 kedetjes.’
Bram: ‘Mag ik mee, opa? Ik krijg altijd rozijntjes bij de groenteboer!’
‘Den gaaistoe mit … kinst mie geliek helpen puten te droagen!’
Op d’maart ropt n kennis: Moi, jongkerels!’ Bram zegt: ‘Opa is al 85, hoor!’
Dou k betoalen wol bie de bakker, ston der ook n puutje haardbroodjes …
‘Dij haar ik toch nait besteld?’
‘Opa, die heb ik daar neergezet! Ik heb ze al een hele tijd niet gehad.
Kreeg ze altijd van oma Froukje, maar die is ja overleden!’ ‘Den dou ze der mor bie,’ zeg ik knipogend tegen de verkoopster! t Binnen de klaaine dinkjes dij t doun, hè?
Regenjaas
In t dörp was oetverkoop en k zag n regenjaas in t rek. Nait dat k ain neudeg was, mor k was zat van donkerblaauw en swaart. Dit was wel even wat aans: n lichte ondergrond en grille strepen der dwaars overhìn. Toch mor even pazen. t Leek schier en paasde persies. Koop ging deur en thoes hing k hom aan kapstok. Goud veur t zicht.
‘Hest mien nije jaas al zain?’ zee k tegen Geert.
‘Nee, of bedoulst dat zebra-ding?
Nou k wait t nait, mor k kin die in elks gevaal van vèrren aankommen zain.
Gadegeslagen
Pieter B. uut Almere ston veur rechtbaank veur stalken. Haar zien ex-vraauw bedraaigd mit domme apps. Vraauwelke rechter keek streng en aaiste waarkstraf. Nou, waarken haar e gain zin aan. Man, man, en dat veur n tikje uutdailen. Tikje? Hai haar ex sloagen en haile huus deursmeten. Eefkes verbiesterd, mainde avvekoat. Ontourekensvatboar, ston in report van n forensisch gedragskundege. ‘Oh, verward zeker,’ smoalde rechter: ‘Lavve gedou mout òfstraft worden. k Heb wel n beschaarmde boan veur joe … in Veenhuzen.’
Rechtbaankverslaggeefster docht noa over n kop veur heur kraantebericht: Gadegeslagen.
Mosnaa?
t Skielert, t spiedpedelect, t segweet, t droont en t haiperloept akkuroat om en over ons hen. As k mien fietske tegen wind in trap, ie-baikt snelvolk stoef om mie tou.
Gain bel, gain grout … zoef en vot. Kloagkribbeg hong ik vlaag doarom strieklings.
Buurvraauw laagde en zee dat dat niks helpt mit mien voandel. Woarom nait …? Overaal haangt vlaag ja op de kop. Mien huusstee is zodound bedould as subhublekoatsie veur anti-snelvolkdenkers! Dou ik in 1963 … Joa joa, opa, òfvlagd op dien vélocipède, zeker. Nou waiten we t wel, moi!
De woarhaid mag zegd worden
Ie kennen t gezegde: old worden is mooi, mor old wezen is minder! Ik wait doar inmiddels as 80-pluzzer ook n beetje van …
Vandoage de dag heur je aal meer over honderdjoaregen en zulf ken ik ook n handjevol. Wat mie opvaalt, is dat de mainsten liggoamelk meschain aan t òftoakeln binnen, mor dat heur verstand voak nog oareg schaarp is. En zai binnen nait op heur bekje valen!
Neem opoe Hillechien (102): zai mout overal bie holpen worden. Heur dag bestaait veulaal oet wachten noa n druk op t bellechie. Wieder leest ze veul.
‘Wat is der loos opoe?’ vragt t zustertje bie binnenkomst.
‘k Mout neudeg!’
‘Den helpen wie joe toch even.’
Noa de boodschop de billen veegd en de boudel weer omhoog.
‘Dou dat ais aans!’ zegt opoe vranterg. ‘Dat zit nait goud,’ en wist op heur rogge.
‘Mor opoe, dat zit wel goud heur. k Heb joe t hemd der goud bie instopt.’ Opoe nors: ‘Wèl vuilt dat, doe of ik?’
En den opoe Ammie (106): bie t doun van spullechies nog n topper! Nait veul van heur tegenstanders kinnen t van heur winnen. n Kop as n aalmenak! Noa twij joar corona is dat jammer genogt wel n beetje minder worden, mor zai is nog laank nait monddood.
‘k Zel mie even veurstellen: mien noam is … en ik kom joe even wassen.’ t Vraauwtje was nog nait eerder bie heur: zogenoamd ‘n nije’, zeg mor.
Opoe nam heur op en heur gedachten mouten ongeveer as volgt west wezen: nog oareg jonk, as dat mor goud komt! ‘Den tou mor,’ zee ze en ze mout docht hebben: k bin der zulf ja bie!
Onder does was nait meer meugelk, dus mor n bakke mit zaipwotter en mit n washandje. t Vraauwchie bukt zok en wil begunnen. Opoe schrikt dervan: ‘Wat dust?’
‘Ik goa joe ja wassen.’
‘Dat begriep ik, mor ik heb ja ook n kop!’
Schienboar haar ze t begrepen: zai kwam omhoog en waste heur gezichte.
(woar gebeurd)
Boven velden
Zweven wolken veurbie
Beneden glieden
Licht en schaduw mit
Wie binnen kosmonauten
Kriegen gain bain
Aan de grond
Van t leven
Of dij
Doaronder
Derachter
Derboven
Dernoast
Dut niks
Drij honden en berevèl
(noar n foabel van Aesopus)
Drij honden lagen heur oet te rusten aan kaant van revier. Dou zagen zai doar opins midden ien revier n berevèl drieven. Dij wollen zai groag te wotter oethoalen, omreden beer was dood en din was vèl ja van heur. Dij konden zai mooi verkopen veur n bult sinten. Mor hou mozzen zai bie vèl kommen? Dat wer n hail geprakkezaaier. Op t lèst namen honden besloet om wotter oet revier op te drinken en onder drinken alvaast noar vèl tou te swimmen. Dat was van dij gevolgen dat honden heur aal swimmend al tot ströt aan tou vol dronken haren en nog nait bie vèl wazzen. Zai haren zoveul wotter dronken dat zai aal drij mit n dikke knal oet nkander ploft binnen.
Dwoas weden staait elkenain vrij, mor ie mouten t nait aal te gek moaken!
Hoanebieter en doeven
(noar n foabel van Aesopus)
Hoanebieter wol ook wel ais wat aans eten as kukens. Hai wol achter doefkes heer, mor dat zat hom nait mit. Dij konden goud vlaigen en ontkwamen hom al gaauw.
Hoanebieter las op n dag wat ien kraant over haartkwoalen en dat brocht hom op n idee. Hai raip tegen dovvers dij hai nait kriegen kon, dat zai geluk haren, omreden hai haar wat mit haart. Dij sprong hom aalgedureg n moal over en hai zee dat hai t ter wel gaauw tou doun zol. ‘Doarom kin k joe ook nait meer noazitten en te pakken kriegen en doar bovven ie mit.’ Hai ging wieder en raip: ’Nou haar k n schier plan bedocht. k Wil aiglieks n vredesriek stichten doar gain daaier meer baang wezen huift veur aander daaier. Ik wor doar din keunk van en ie worden mien vredesdoeven.’ Schane genog leufden dovvers hoanebieter en eer t joar om was haar hoanebieter ale doeven vermoord en opvreten.
t Is dwoas om kammeroad te worden van n onoabele. Dij stöt joe aaltied ien t verdaarf.
Wiendstil
Boven diek oet
n slaphangend zaail
komt nait veuroet
van der is gain wiend
bie ol sluuske n stel oldjes
bekieken moois op heur gemak
dommee kuiern zai weer wieder
hebben hier gain last van wiend
deur vogeltjeslaand mit schoapen
slingert speuls loop van ol kenoal
laand ligt ter bie of t hier aaid al was
zo wrocht deur weer en wiend
boven gruinlaand daanzen vogels
drok aan loop mit aigen concert
heur meziek is hail goud te heuren
zo zunder begelaaidende wiend
geelbluiende bloumen ien sloot
weerkoatsen as gold ien wotter
raaitkroag ien slootswaal boegt
van toch zo mor n vloagje wiend
op betonpad n poar fietsers
dij voaren mie aal proatend veurbie
vlaigen mit witte wolken mit
doar hoog ien lucht is wél wiend
hier beneden boven diek oet
n slaphangend zaail
komt nait veuroet
der is ja nog aaid gain wiend
Haarm en zien trompet
Mien zwoager Haarm Drent was al op tied bie d’meziek. Zien voar nam hom veur op fietse mit noar t korps in Woagenbörgen. Haarm mos zien lutje hoorntje zulf vasthol len, de tuba van voar hong aan t stuur. Dou ze van Boneschaans d’Hamrikkerweg op rieden wollen, kwam d’boudel in knel en stoven zai liekoet, Dallengoa’s graachte in! Voar vergreld, mor noa schoon goud toch mor wieder.
Voar was boer en Haarm ging noa d’legere schoule noar d’ambachtsschoule in Winschoot. Hai wol geern timmerman worden. Hai wos bienoa alles van Nij- Dou e achttien was, kreeg e n oproup om zok te melden in Nijmegen. De lochtmacht haar schienboar verlet om hom. Ondanks zien kennis van timmern en hoornbloazen, was e aarg onzeker as t om vrumde zoaken ging. Dat was in t leger nait aans. Wat n soldoat was en wat e doun mos, ston aal in n boukje. Van d’lu dij nij kwamen wuir verwacht, dat ze dat boukje noa vattien doage oet kop konden. En doar zat e mit n groot perbleem! Elke oavend op zien koamer dee e zien gloepense best om de bou del tussen d’oren te kriegen mor hou of e ook ploeterde, hai kreeg t der nait in.
Zwaiten dokter, emmers vol!
Dou zien meerdere langskwam en vroug, wat der aan t haandje was, zee e: ‘Dat kin
ik nait! En al lees k t ook doezend moal, den lukt t nog nait!’
‘Wat kun je dan wel?’
‘Timmern en hoornbloazen.’
‘Nou, dan kun je toch wat! Ik zal kijken of ik daarin wat voor je kan vinden.’ En vot was e. Haarm bleef in spanning achter, mor was blied dat e zien verhoal kwiet was. n Poar doage loater komt de man weer langs. ‘Wat voor instrument speel je?’ ‘Trompet!’ zee Haarm mit n grode grijns op zien gezichte.
‘Dan denk ik, dat ik wel wat voor je heb. Maandag moet je je melden bij …’ (en hai nuimde n noam).
Zel wel aine wezen, dij n schuurtje bie t hoes hebben mout, was Haarm zien gedachte.
De man achter t bero bleek aine te wezen van de Koninklijke Luchtmacht Kapel en dij vroug hom n stokje veur te speulen.
Haarm, stutternd: ‘Dat kan miet, k heb mijn trompet niet bij me. k Wait nait of dat wel kin … oh, sorry: ik weet niet of dat kan. Het mondstukje moet wel passen hè?’
Ook dat was gain probleem. Dij wazzen der in soorten. Hai speulde de man n stokje veur en dij wuir aal enthousiaster. ‘Kerel, geweldig! Je bent aangenomen!’
Vanòf dat moment mos e weeklieks repeteren mit t korps en as e thoes kwam, stroalde hai t oet. En mor kwedeln en vertellen hou of hai t wel trovven haar.
Twij moal het e in Delft mitdoan aan de Taptoe. n Belevenis! n Joar of wat leden vertelde hai mie, dat e toch wel n beetje stom west was: ‘Dou k dainst oet ging hebben zai mie aanboden beroeps te worden bie t korps. Haar k achternoa doun mouten. Mor dou wol k nait zo wied van hoes!’
Hou roar … of mooi … kin t lopen?
Dat der n stem is
t Mooiste wastoe veur mie doun kist, jong,
Is dastoe n mement de tied nemst
Om te heuren wat ik te zeggen heb.
Dat is ja nait zo stoer,
Mor veur veul minsen
Nog stoer genog, heb ik maarkt.
Heuren kin ja elkenain,
Teminnen as zien oren t goud doun.
Mor luustern, dat is net even wat aans:
Nait allenneg de tied nemen,
Mor ook welwillend wezen
Om doadwerkelk te luustern,
Noar wat ik die te zeggen heb.
Ik twievel voak aan miezulf,
Wait nait recht zeker of ik wel echt bestoa,
Mor astoe nou noar mie luustern wilst,
Den letst doe mie maarken dat ik n stem heb
Dij t weerd is om verstoan te worden –
Dat der n stem is,
Dat ik bestoa.
Dommering vot en Hans dood!!
Ben inmiddels al zo n 65 joar lezer van t Nijsblad (sorry!) nou Dagblad van t Noorden…
Beetje olderwets, mor k vin pepier toch mooier den digitoal!
Te voak stoan der nou jammer genogt te veul bekenden in met n zwaart raandje!
Zo ook Hans! n Olle bekende oet de joaren viefteg/zesteg! Wie troffen n kander maisttieden in de bar van Dommering..
De echte! En nou stait der in kraante, dat Cafe Dommering de zoak dicht goeit…
Touval? Hans en Dommering? Ken wees n. Of…. n hint veur mie doar wat van te moaken en op te stuurn noar Dideldom?
Hotel/cafe/restaurant/dancing/bar en bioscoop Dommering! Hou wil je t mooier kriegen!
Noa t dansen nog n uurtje noaproaten in de bar, bere gezelleg!
Voak mit zo n twinteg luu, woaronder noast Hans en mie, ook Jopie Koopman en Harry Dietrich!
Twei komieken dei joe best bezeg holden konden.. en zo aanschikken konden bie de stamtoafel van Radio Noord!
Mor dei was veul loater…
Wat ons apmoal deugd dee, was as Bee meldde dat de tent dicht ging en of wie oafreken wolln…
Den vroug ain van de komieken steevast: Wat doen we Hans, betaal ik of betaal jij?
Den was t antwoord steevast: Nee hoor, IK betaal!
t Was hom te min om op n aander zien buutse te teern as zeun van vermogende oll n!
En…. ons best noar zin!
Wolf en Kroanvogel
(noar n foabel van Aesopus)
Ais was bie Wolf n bonkje ien haalsgat stoeken bleven. t Was bonkje van n laam en zat ter al twij week ien. Zo kon Wolf nait wieder, hai kwam zien hool oet en vruig aander daaier hom te helpen, mor gainent duurde of wol vraide Wolf helpen. Dou kwam hai bie kroanvogel aan wotterkaant en dij vogel kon Wolf nog nait. Kroan wol Wolf wel helpen, zee dat Wolf bek mor wied open doun zol. Wel mos Wolf hom eerst touzeggen dat e bek nait dicht doun mog, as Kroan zien kop en snoavel ien Wolf zien ströt zakken lait. Dat zee Wolf votdoadelk tou, vanzulf. Kroan mit snoavel en kop ien haalsgat van zaike Wolf, kreeg al gaauw vat op bonk en trok dij Wolf te haals oet. Dou dat lukt was, zee Kroanvogel dat Wolf hom der wel wat veur geven mog, vanzulf, omreden hai haar Wolf t leven red. Wolf zee dou, dat t dwoas was van vogel om hom wat te vroagen, omreden Wolf haar Kroan zien kop mit snoavel en aal ja makkelk zat kepot knaauwen kind, dou dij bie hom ien haalsgat zat.
Van ain dij kwoadoareg van oard is, mout ie gain daankboarhaid verwachten!
Onkloar
Zai ik die braiduut
lagen kin k mien geluk
nait op. Wordst doe
bliedeg om mie word ik
nog blieder van die.
Komst doe in opstaand
bin ik op dien haand
omreden doe kinst gain onrecht
verdroagen en wilst dat uutdroagen.
Toch leuf t of leuf t nait
wait ik dat k tegenover die
aaltied mor weer tekörtschait.
Alles zee ik wil k
veur die doun. Mor nooit
moak ik dij woorden woar.
n Machteloos mins blief k.
Onkloar!
Oekraïne meertmoand 2022
onder duuster draaigende
wolkenluchten vlaigen
stromen van onschuldegen
vuurbaang noar aal kaanten
om te vluchten in d’open aarms
van d’waarmhaartegen
woanzin sluig in
bie man doodzaik
deur machtsdenken en achterdocht
grofstaarke ferwailen knuvvel
omklemt en smoort hoast
t verweesde kind
mit ogen van wat heb ik misdoan
vertwieveld is t
noar uutzicht op zuik
Trommeln
Hai trommelde
op kertonnen deuzen
hai trommelde
op lege blikken
Men zee: ‘Dat kind
is muzikoal’
Vanoavend trommelt hai
veur n volle zoal
Muzeumbezuik
Geert vertelde Hinderk, dat der t weekende van over twij weken noar t westen van t laand mos.
Hinderk kon mitkommen.
Dizzent zee: ‘Dit zel nooit nait goan. k Mout sundoags zo as aaltied vro ien kerk weden. Of haarste dat vergeten, Geert?’
Geert wis dat wel, moar hai wol Hinderk geerne mit hebben.
‘Nee,’ betuugde Hinderk, ‘kerk is veul belangrieker veur mie. Doe kinst rusteg goan. k Blief hier en smirregs kin k Lenie bezuiken. Zai zel heur verknudern, as k bie heur laangs kommen zel. k Bin al zo voak deur heur nuigd.’
Geert kon Hinderk wel begriepen. Mit Lenie ging t allermeroakelst goud. Bie hom laip zai nait meer ien theroapie. Doar haar Hinderk drifteg aan mitholpen. Of en tou kwam zai nog wel ains soavends op bezuik. Den moakte hai veur heur drijen t eten kloar. Lenie wol immer en aaltied, dat Hinderk der ok bie was. Zai waarkte bie Hinderk nog ain dag ien drij weken. Òfschaaid van hom nemen mishottjede heur. Zai mos hom doch wel weer ains trevven. Zai haar oplaaiden as psychotheroapeute òfrond en waarkte nou ien n aander zaikenhoes.
Dou was zai weer bie Hinderk ien waarkploats. Noa n kört proatje vertelde hai heur, dat der aander zundagmirreg heur bezuiken wol. Of dat heur paasde. Zai keek hom verrast aan, den hai haar heur al zo voak òfzegd.
Zai zee hom: ‘k Heb mit n kammeroadske al wat òfsproken. k Zel heur bellen, meschain kin der wat veraanderd worren. Bel mie dunnerdagoavend moar.’
Dat dee Hinderk. Zai vertelde hom, dat t wel stoer west haar, moar dij òfsproak was verschoven. Hinderk wol waiten, wat zai op zundagmirreg doun zollen.
Lenie: ‘Doe hest vrouger n poar joar kunsthistorie studaaierd. Loaten wie Grunneger Muzeum bezuiken.
Doe kinst mie din wat meer over kunst oetleggen. k Heb mie der nooit nait zo mit bezeg hollen.’ Hinderk von dat oet de bocht. Hai kwam ok nait elke dag ien dat muzeum. Mit Lenie doar rondlopen, dat sprak hom wel aan.
Dij zundagmirreg ging Hinderk mit traain noar Stad. Lenie wachtte op peron hom op. Baaident wazzen bliede nkander te zain. Ien t muzeum kòfte Hinderk twij tougangskoartjes, zai brochden heur jazzen vot en gingen nog noar de hoeskes.
‘Woar zellen wie begunnen?’ wol Lenie van Hinderk waiten.
‘Noar dij nije tentoonstellen, woar al veul over schreven is,’ zee Hinderk, ‘dizzent hait Nijmoodse landschoppen.’
Dou zai ien eerste zoal van tentoonstellen wazzen, vroug Hinderk Lenie, of zai wel ains van de Ploeg heurd haar. Dat haar zai nait.
‘Kiek,’ zee Hinderk, ‘de Ploeg is n kunstenoarsverainen, dij ien eerste helft van veurege aiw ontstoan is. Dizze kunstenoars van dij tied schilderden nog al wild. Ekspressionisme wer dat nuimd. Ien n aander gedailte van muzeum is der veur de Ploeg n òfzunnerlek gedailte ienricht. Doar kinnen wie dommee ok hingoan. k Kin die nou wel zeggen, dat wat wie hier te zain kriegen, der hail aanders oetzain zel.’
Dat bleek zo te weden. Lenie laip wat rond en nam kunstwaarken ien heur op. Zai begreep der nait veul van. t Wazzen toamlek grode waarken. Elk òfzunnerlek ien n aander kleur schilderd.
Zai vroug aan Hinderk of der wis, woarom dat waark Zwemmende krokedil haitte. Zai zag dat baist op t schilderwaark nait.
‘Kiek,’ zee Hinderk, ‘k dink, dat dij krokedil onner woater zwemt. Din kinste dizzent nait zain.’
Lenie begreep der nait veul van. Bie n aander schilderwaark bleef Lenie ok stoan. Dat waark haitte Poarende motvlaigen. Lenie zag dizze baistkes nait. Vannijs vroug zai Hinderk of der n verkloaren doarveur haar.
Dat haar der wel: ‘Motvlaigen binnen moar hail luddeke baistkes. Zai binnen hail rad. Aste op òfstaand van dat schilderwaark staaist, din zigste dizzent nooit nait. Aste mit neuze derop staist, din heste gain overzicht meer om te zain, woar dizzent wel zitten kinnen. t Is meugelk, dat zai al van kunstwaark òfsprongen binnen.’
n Tied loater ston Lenie veur n hail groot greun schilderwaark, dat haitte Groazende kou. Op òfstaand en ok mit neuze derop kon Lenie gain kou woarnemen. Zai laip noar Hinderk en trok hom mit noar dat schilderwaark. Zai vroug Hinderk: ‘Zigste doarop n kou?’ Hinderk zag ok gain kou.
‘Waiste hou dat waark hait?’ vroug Lenie.
‘Nee,’ antwoordde Hinderk. ‘Groazende kou.’
Hinderk mos noadinken en vertelde: ‘Kunst is kunst en sumtieds begriepen wie t nooit nait. Wie kinnen der de kunstenoares/kunstenoar noavroagen. Mainstens wait dizzent der gain antwoord op te geven, din t is nait heur/zien opgoave dat te doun. Zai/hai huift gain verkloaren te geven, hou zok n schilderwaark ontstoan is en hait. t Is ainvoudeg ontstoan. Voak wort der din moar n noam aan geven. k Heb meschain der wel n verkloaren veur, woarom t zo hait. Dat baist is nait haalfwies. Dinkste, dat as dizze kou dat gras opvreten het, zai doar stoan blieven zel. k Oan, dat zai doarnoa aan loop goan is.
Wie kinnen din op dat kunstwaark gain kou meer zain.”
Lenie dochde, dat ien nijmoodse kunst immer en aaltied aargens wel n verkloaren veur te vinnen was.
Zai vroug Hinderk, wat din kunst was.
Hinderk antwoordde: ‘Lenie, dat is n stoere vroag. Doe hest doch medisienen en psychioatrie studaaierd? Waarkst nou as psychotheroapeute ien n zaikenhoes. Aste mie vertellen kinst wat en wie n minsk is, din kinste mie ok vertellen wat kunst is.’
Lenie mos derover noadinken. Noa n tiedje zee zai, dat zai noar t muzeumrestaurant wol. Doar konnen zai over dit vroagstuk wel oetgebraaid proaten. Hinderk von dat goud.
Ien restaurant zaten zai laanke te keuveln. Der bleef gain tied meer over, om t waark van de Ploeglu te bekieken.
‘n Aander moal moar,’ zee Lenie, ‘gaaiste mit mie noar mien woonderij, om soam wat te eten?’ Dat kon Hinderk nooit nait waaigern. Zai keken knander aan. Heur ogen glinsterden en heur genegenhaid veur nkander sprak deroet.
Bepaarkt
Nijsbloaden bèlken:
t is nog nich doan mit corona
in Oekraïne blift t oorlog
vluchtelingenkinder kriegen gain vasteghaid
gaspriezen stiegen
stikstofdeken over t laand
n jonge boer verlaist zien oam
en rooie vuurvlinder is verswonnen
Doeknekt schoeven wie mit nander over stroade
nikjen wat en sloeken t nich waiten in
t levent is bepaarkt
Tineke van vatteg nuimen ze ook bepaarkt
In rode jaze fietst ze op drijwieler
mit blied gezicht en keroazie deur de stroaten
en ropt noa elk dij ze in muide komt:
t komt goud, t komt goud!
Kringloopuutstapke
Met twinkellichtjes ien ogen
binnen wie noar ienbrengwinkel togen.
Mien man en ik, sums n beetje gek,
bennen ien ons element op dizze plek.
Ik stevel vot òf op klerenrekken
en zai hom noar de bouken strekken.
Met twij bloezen en n rok
verdwien ik ien t bekende hok.
Oeps, k mout denken om mien gewicht.
Bovenste knoopkes willen nait dicht.
Met aander bloes heb k meer sukses,
ik kin der zo wel met op t bordes.
Mien dag kin aal nait meer stukkend.
Het mien kereltje ook geluk?
Hai staait te proaten met n kenner van kunst.
n Stilleven vaalt bie hom ien gunst.
Hai is drok aan t geboaren en wiest noar de muur.
Schaif ienliest zug ik, en hai is zo sekuur.
Den vaalt mien oog op n kandeloar.
Hai is wel wat hoog en oareg zwoar.
Met t gevoarte op fiets vastbonden
verkneutern wie ons, toch weer wat vonden.
Glundernd fietsen wie deur de stad,
wat hemmen wie weer n plezaaier had.
Gevolgen van n mizzelke foto
Streekkraant glidt mit n smak op mat. Dino Slutema lopt gaauw noar gaang tou. ‘Geluud van dij smak en kniddern van kraandepampier dat binnen bruierkes van nkanner,’ bedinkt hai bie zien gat op. Hai krigt kraant. Legt dij op zien pladde haand en weegt hom. ‘Wat n dikke pankouk vandoag,’ mommelt hai en gaait hoeskoamer weer ien.
‘Leesvouer,’ zegt hai tegen Ina, zien vraauw. Dino Slutema het n vrije daag. Hai let hom ien stoul deelvalen en begunt te bladjen en din te lezen.
Op bladziede zeuven zigs n foto van twij manlu. Ain van dij baaident het n reusachteg dik lief, krekt n eulifant. Zien lief puult sikkom te kraant oet. Zukse dikpìnzen bestoan nait! Zai hemmen mit dizze foto n foefke oethoald. En kerel zien pazzipant staait mor haalf op foto. Baaide manlu stoan ien n zoaltje veur n olle kaast, n aibels schier meubelstuk. Aan zoelen van kaast kin Slutema zain dat t n Oamelannerkaast is, aal of nait op t aailaand Oameland moakt. Over kasten en aner meubels het Dino bouken. Dij Oamelannerkaast komt nog oet tied dou Waalvisvoarders op Waddenaailannen touhillen. Achter Dino Slutema zien ogen daanst stranholt t strand op. En hai dinkt: Werren dij kaasten van stranholt moakt …? Zol dat kinnen?
‘Mos ais zain, Ina!’ zegt hai, ‘Wat n schiere kaast!’
Zai krigt kraant en leest artikeltje bie foto. Zegt: ‘Hes doe t lezen? Ketoren haren n open daag. Doar binnen manlu op foto zet… Mor dizze foto deugt nait, wat k die zeg! Doar hemmen zai wat mit oetvreten. Zukse dikpinzen binnen der nait! Dij man liekt wel n eulifant. Mit dizze foto is rommeld.’
n Poar doag loader slintert Dino Slutema deur n dörp hìn. Dij is zo groot as n eerliekse stad. Ien aigen dörp is hai op traain stapt. Zien fiets staait doar ien fietsrek.
Dino maag geern lezen over vrouger. Ien boukenwinkel hier kocht hai n tiedschrift over geschiedenis. Haalfweg n winkelstroat blift hai stoan. n Dikke man staait doar as n vogeltje om hom tou te koekeloeren. Man het zulde kop as dij persoon ien kraant.
‘Moi meneer,’ zegt Dino, ‘hemmen joe lesdoags ien kraant stoan?’
Man kikt hom aan en nikt van joa. ‘Mor nait zo …’ Hai tikt tegen zien blaauw oog aan. ‘Dat het fotogroaf van kraant mie flikt, dou k bie hom was om verhoal te doun. Wat n mizzelke foto, nait …?’ Bie beetjes vertelt kerel over zien oaventuur. Dou hai foto ien kraant stoan zaag, vuilde hai hom vernavveld. Dizze foto klopte nait. Hai is noar fotogroaf tou lopen, dij hier ook woont. Wol waiten hou of t kwam dat hai op foto tienmoal zo dik en braid was as ien waarkelkhaid. Gesprek laip oet de klaauw en mit n blaauw oog is hai doar votkommen. Zien pazzipant op foto dat is Peter, zien swoager. Ien ketoor hier stoefbie, dij n open daag haar, binnen zai op petret zet. n Zetje loader, noa dij foto ien kraant en tik op zien oog, binnen zai nog n moal noar ketoor tou west. Hai en Peter. Zai wollen proaten. Mor juvver aan boalie wol heur kwiet. ‘t Is n mooie foto, ons kaast staait der goud op. En no heb k gain tied meer … Moi!’ Bie t votgoan het swoager Peter dij kaast even goud aanpakt. Hai het der n poar karatetrappen tegenaan geven … Kaast vernaild, aigen schuld. Kerel is der poesterg van worren. Wat ook n verhoal! Mor Dino Slutema is wit om neus worren, zien bainen trillen. ‘Och, jong,’ zegt hai verdraiteg, ‘is dij kaast kepot? Dat is n hail schier meubelstuk …’ Dino zuikt noar zien knip. ‘Zit der n scheur ien? Of is der n penail ientrapt?’ Slutema telt zes braifkes van viefteg euro oet. Begroot hom van dij kaast. ‘k Help die … bring dij sinten mor noar dat ketoor tou. Kinnen zai n meubelmoaker vroagen of man boudel liemen wil.’
Dino is weer onnerwegens noar hoes tou. Traain is sikkom leeg. Ien volgende stoatsion stappen min- sen ien. Eefkes is der volop zun ien traain. Dino vuilt noar zien knip. ‘Drijhonnerd euro votgeven … en woarom ainks?’ Hai gaait n beetje veurover zitten en loert ien knip wat der nog over is. Daip ien gedachten wil hai knip weer ien taas doun dij noast hom staait. Mor Dino het kop der nait bie. Knip kukelt noast taas en glidt op grond.
Volgende perron is leeg. Traain voart deur baauw- en gruinlaand. Nog eefkes en zai binnen ien zien dörp mit dij hoge toren dij boven ales oettörnt.
Dino stapt oet. Bie fietsrek krigt hai tillefoontje te taas oet. Tikt tillefoonnummer ien. ‘Moi Ina,’ mommelt hai tegen vraauw, ‘k bin dom west … zo dom. Heb veur Sunnerkloas speuld …’ Zien vrije haand zuikt over zien buzen hìn noar zien knip en hai loert ien taas. Zien haart gaait te keer.
‘Wat, Dino …?’ vragt Ina.
‘Mien knip is ook vot.’ stìnt hai weer. Dino sjantert eefkes deur. Din gaait tillefoontje taas weer ien. Hai swut as n otter. Misschain dat knip hier op tegels valen is. Hai zöcht om hom tou en stevelt hìnneweer. n Poar vraauwlu lopen zien kaant op. Zai binnen ale drij op leeftied en hemmen nedde jezzen aan. As Dino heur aankommen zigt, wort hai blied. t Is zien moeke mit heur baaide kammeroadskes! Doar gaait Dino aalweer. Hai zit mit moeke en doames ien traain noar Stad tou. Doar is t hoofdstoatsion van spoorwegen.
‘Moak die nait zo bunzelachteg jong!’ haar moeke bie fietsrek zegd. Zai haar vroagd op wat tiedstip hai zien knip t lèst zain haar. Dat was ien traain. Dino haar sinten teld. ‘Goa mor mit, din vroagen wie op hoofdstoatsion of zai hom aal vonnen hemmen.’ Gaauw het moeke n koartje veur heur zeun kocht ien automoat bie perron. Dino zit noast moeke. Zai zegt: ‘As zai op hoodstoatsion zeggen dat zai dien knip nait vonnen hemmen, geef heur din dien adres en tillefoonnummer. As dien knip vonnen wort, kinnen zai die optillefoneren! En doe mos, as doe aargens noar tou gaais, nait meer zoveul sinten mitnemen, jong! Dat mos mie beloven!’
Nog eefkes en zai binnen der. As traain op hoofdstoatsion aankomt, stapt Dino t eerst oet. Hai helpt moeke en heur kammeroadskes bie t oetstappen. Mit nkanner lopen zai noar t stoatsionsgebaauw tou. Deuren vlaigen open. Ien dij òllerwetse hal blieven zai stoan. ‘Kiek,’ zegt moeke, ‘doar bie loketten, doar mos vroagen. Tillefoneer mie vanoavend mor op hou of t òflopen is. En kiek oet dat doe dien koartje ook nait kwiet wors!’
Vraauwlu lopen noar deuren tou. Dino gaait achter n riegje minsen stoan. Hai zöcht noar goie woorden: ‘k Heb, heb … en dou en dou … eh …’
Je mouten der mor op kommen!
Tieden veraandern, en as je n beetje bieblieven willen, mout je doarin mit. Bie t older worden wordt dat aal muileker … Joen denken is boaseerd op joen levenservoaren en joen gevuil. Veuraal lu dij veur de Twijde Wereldoorlog geboren binnen, zo as ik, kinnen t anno twijdoezendtwijentwinteg amper nog biehollen!
Paartie lu verdainen mit 28 uur in d’weke al n moandloon woarvan zai zok oareg redden kinnen. Hoezen van n miljoun kiek je nait meer aans van oet. Energiepriezen vlaigen d’pane oet. n Rieksdoalder veur n liter bezine liekt hail normoal. Ik kin mie doar oareg drok om moaken en vroag mie òf hou laank dat nog deurgoan kin (olderdomskwoalen?).
De jeugd het der veul minder muite mit. Dou oma lutje Bram van d’weke vroug of e al n lieske haar veur zien joardag – hai wordt aachte – zee e: ‘Nee, maar ik kan je wel even op de pc laten zien, wat ik graag wil hebben.’ Oh?
Hai achter de kompjoeter en toonde ons zien speultjes dij e geern hebben wol.
Aine van vieftien euro, aine van roem datteg en de duurste … 263 euro!
‘Nou,’ zee oma, ‘da’s mie veuls te duur, hur, dij krigst nait!’
‘Dat hoeft toch niet duur te zijn?’ was zien antwoord en hai verkloarde: ‘Als de Mulders en de Zonnevelders dat samen doen, is dat niet zo duur. Ik hoef maar 2 kadootjes en ik doe er zelf ook wel dertig euro bij.’
Opa gnivvelde: ‘Zo kin t ook. Dij bliksem!’ En der vot achteraan: ‘Meschain is dizze tied toch zo gek nog nait!’
Achter ploug en peerd
Mit t zwait veur de kop
Loop ik hier achter ploug en peerd.
Zo as ons Laimeneer ooit zegd het:
In het zweet uws aanschijns
Zult gij uw brood verdienen.
Mor: de boswalen om mie hin
Binnen mie ales weerd:
Mooier laand is der ja nait
Ien aal geval nait zo schier as hier,
Dit wonderschone laand
Ien ons aigen mooie Westerkwartier.
(k Bin ien 1983 noar Niebert ’emigreerd’)
In joezulf proten
Hebben ie dat ook wol ais? Joe lopen over stroade en heuren veurbieganger proten terwiel dat der gainent noast lopt. Den dink je dat e t tegen joe het, willen al zeggen ‘wat zee je’, mor worren net op tied gewoar dat e, mit oordopkes in, n mobiel gesprek voert. Voak is der den toch even oogketakt en kikt beller joe biezetten mit n verontschuldegend laagje aan: ik kin t ook nich helpen.
Non wil ik hier nich over eurdailen. Zo wied as ik mie heugen kin, proot ik al haardop tegen miezulven. En ik wait nog dat ik as n jonkje van n joar of aachte op mien gruine deurtrapper van school noes tou fietste en dat Albert Tempel oet Ballege mie achterop kwam en zee: ‘Tegen wel hestoe t?’
Dou pruit ik al in miezulf. En dat is altied zo bleven. Dat heb je zulf nich recht in de goaten, want t leste wat n vis ontdekt is t wotter. t Is, leuf k, n soort haardop dinken. Mor bie zetten is t ook woorden pruiven. Den vang je op stroade flaren op van wat lu tegen nander zeggen en den neem je zukse woorden even in de mond. Umdat t onbekende woorden binnen of umdat der bieveurbeeld n biezundere klank in zit. Je loaten zukse woorden as t woare even over tonge rollen net as t eerste slokje wien. Ik pebaaier de klank den zo woarachteg meugelk te herhoalen. Pruiven dus.
Dat kìn bie zetten gedounte geven. Lest heurde ik n moeke mit n wat hoge stem tegen heur kind zeggen: ‘Helaas pindakaas’.
Ik zee heur in t veurbie goan mit hoge stem noa: ‘Helaas pindakaas.’ Joa, in mien herinnern was t sikkom fluustern.
Willen t nich leuven, mor t kind heurde t en zee: ‘Mamme, dij man proot joe noa, hai zegt ook ”helaas pindakaas”.’
Ik keek stief veur mie oet en schoakelde gaauw noar daarde versnellen. Mor ik vuilde dat t swoar mis was, dizze raaize.
k Heurde moeke gramniedeg achter mie aan bèlken: ‘Hé, ol pappegoai, bedink zulf ais wat.’
Sukkeloadeboef oet Emmen
Trouw, 30 juli 2019 De 96-joarege Hinnerk L. kreeg guster n boete van 300 euro van rechtbank in Azzen. Bie de Boni in Emmen kinnen ze Hinnerk al langer den vandoage. Mennegmoal was e in supermaart betrapt mit sukkeloaderepen in buutse. In 2016 haar e ook al n boete kregen. Officier van Justitie haar mit lu van reklasseren proot en dij nuimden bejoarde boef as aine mit n hoog ‘schietgehalte’. In 2018 wui e weer betrapt. Hai kreeg dou n pebaaiertied van n joar. Dat göng laank goud, mor noa 69 doage wui t verlangst te groot. Bie kassa rekende hij veur € 3,04 n appeltoartje en n troske droeven óf. Mor lu haren zain dat e sukkeloa in buutse stak. n Verkoadereep van € 1,55. Smoak: karamel zeezolt. Op de verpakken stön: WOW en MMM en ‘SNEL, pak mie’.
Dina Duktape
Wèl moakt nou gain gebruuk van ducttape en kent nait de veule meugelkheden van dij tape? t Is staark, woater- en euliedicht en kinst t veur van aal en nog wat bruken. t Is n onmisboar produkt veur vaklu en klussers. De tape wordt voak bruukt om kapotte produkten weer aan mekoar vast te moaken. Van bieveurbeeld n tuunslaange tot zulfs n vlaigtuug aan tou. Deurdat de tape eulie- en woaterbestendeg is, is t hail handzoam veur noodreperoatsies. t Is hail praktisch in t gebruuk deurdat t in de lengterichten hail aarg staark is, moar toch makkelk òf te scheuren in de bredterichten.
Kinst der schilderijen en spaigels mit ophangen.
De tape is woar iesderstaark. Ze hebben der ooit n gesleupte auto weer mit aan t rieden kregen.
Ook in de kunstwereld wordt de tape bruukt om prachtege waarken te creëren.
In d’amusementswereld is t n smieteg hulpmiddel bleken. Zo binnen der experimenten doan om der n auto mit op te tillen. Ook was er n experiment woarbie der n brogge van 30 meter laank baauwd wer allain moar van ducttape, woardat n man overhìn luip. Der is n persoon mit aan n mure vastplakt en dij bleef nog hangen ook. Der is n woaterdichte boot mit baauwd en zulfs n kanon woardat n koegel mit òfschoten worden kon.
In de ruumtevoart wordt de tape deur NASA standoard mitnomen op ruumtemissies. En doar het t zien nut meerdere keren bewezen. Tiedens de rampvlucht van Apollo 13 is t bruukt om t CO2-filter te verploatsen noar de moanlander. Tiedens de vlucht van Apollo 17 is t bruukt om n spatboard van de moanauto te repareren. Toun der in 2018 n lek ontdekt wer in t internationoale ruumtestoatsion ISS hebben ze dat gat dichtmoakt mit hars en ducttape.
Joa, der binnen zelfs mensken dij uutvonden hebben dast der onverbeterlke bekstokken en kwekkerds de mond mit snoeren kinst.
Wie maggen t woord in Nederland op twij menaaiern schrieven: ducttape en ducktape. t Woord kin ontstoan wezen deurdat de tape dij in de Twijde Wereldoorlog in Amerikoa bruukt wer, leek op t ketoen van de legertìnten. Dat ketoen werd ‘duck’ nuimd. De tape wer ook veul gebruukt om lasken veur luchtkokers (‘ducts’) te dichten.
Bie aal dij beproefde meugelkheden het Dina nog n haile mooie en praktische toupazen vonden veur de tape. Ook is der deur heur toudoun n daarde schriefwieze biekommen. Dina het n hondje en doagelks bozzeln en mit de stofzoeger deur t huus veurkwam nait dat de meubels en heur klaaier vol kwamen te zitten mit d’hoaren van t hondje.
t Gebruuk van zo’n zulfklevende bozzel – dij lang nait ale hoaren mitnam – brocht heur op t idee om ducttape te goan gebruken. Sunt dat mement wordt der nog wel stofzogen, moar klaaier, meubels én t hondje worden doagelks even onderhanden nomen mit ducttape en ale hoaren blieven vastplakken aan de tape. Femilie, vrunden en noabers binnen onder d’indruk van heur fanatieke aanpak mit de tape en al gaauw kreeg ze de noam van Dina Duktape.
Tempo dou, Tempo nou
Haalverwege joaren viefteg kwam frisdraankhandeloar Vonder uut stad Grunnen ainmoal sweeks noar t Westerketaaier. Bie n kefee in de kontrainen van Hoogkerk brochde hai mainsttied zuit spul zo as wat kistkes limenoade, cola, sukkeloademelk, ranja en aal zowat.
As kinder vonden wie zien ‘auto’ biezunder … aigenliek roar … zo’n brommende drijwieler.
Der kwammen dou stoadegaan aal meer auto’s op de weg, mor dij haren toch apmoal vaaier roaden. Mor Vonder kon t mit drij doun, woarvan ain op veurkaant onder moterblok. Kinderverstaand ston doar eerste moal eefkes bie stil, t leek gain ‘echte’ vrachtwoagen. Zol dij Vonder n zunege Grunneger wezen, docht mien kammeroadje. Nee, man was van huus uut n Tsjech, mor ‘vergrunnegst’. Zien ‘auto’ was n Dreirad Tempo Hanseat. Nou ja …Tempo? Der zat n roare kromme iesdern stoaf noast t stuurrad, ‘versnellenspook’ zee Vonder doartegen. Loater zag je dat ook bie de Lelke Eend. Omstanders haren t doar wel ais over mit de Stadjer. Dij was de nijsgiereghaid goud noar t zin. t Was hom ja om d’haandel te doun.
Op zo’n zunnege daag lokden de kistkes mit priklimenoade in de loadbak. Wie moggen ook ais pruiven van nij spul, Rivella haitte dat. Wie mozzen hail haard roupen dat wie dat lekker vonden, zee Vonder. Hai beloofde ons den n tochtje noar n klaant aan t Leekstermeer. Dat klonk goud, de zun scheen en dus vonden wie zien Rivella lekker man (bwèh). Wie mozzen in d’open loadbak tussen de kratjes zitten (goud vasthollen, jonges) en tufden in zudelke richten over de Rowolmerdiek laangs de Vaaierverloatenpolder, nou Westpoort. Noa n kilometer boog ‘draankwoagen’ in westelke richten over d’olle Hooiweg bielaangs Matsloot en t Hoogheem (de A7 was der nog nait) noar t Leekstermeer. Vanòf de Hooiweg sluig Vonder n zwaarde sintel/slingerpad in. In wolken stof kwammen wie laangs holten botenhuuskes van zummerbewoners en zunnende kampeerders, rust en roemte.
Bie de paviljouns van Van der Dong en Pool leverde Vonder zien bestellens òf. Kammeroadje en ik moggen opzied van de tapkaast zitten bie emmers vol oalen van viskerlu. Dij traktaaierden ons op fleskes Prik. Wat n lol, wie boerden dat t n lust(?) was. De vissers laagden en vonden dat ‘dij kwoajonges’ beter bier drinken konden. Mor dat luit meneer Vonder nait geworden. ‘Kom jongens, wie goan eerst weer op huus aan.’ En zo verluiten wie in Tempo ‘dou’ t olle Hogema, zo as dat haim nog aaltied hait, weerom noar de ‘bewoonde’ wereld. t Was n schier netuurraaiske op de vrije wonsdagmiddag. Nou, in 2022, binnen der plannen om dit parredieske noast de Onlanden om te waarken noar n ‘bewoonde wereld’ mit mederne dure bungalows in n paark mit ‘veurzainens’. ‘Rommelpot’ van d’olle bewoners mout vot veur ‘uutstroalen’. Kapitoalkrachteg volk komt doar dommee om in rust te rekreëren mainen nije aigenoaren. Mor de verwende mens van nou is benaauwd veur rust en veuraal veur stilte. Dat wordt denkelk Tempo ‘nou’ rekreoatsie!
n Hondje
Der was ain ding dat hai t laifste wol ien haile wereld: n hondje. Haile doagen zoesde hai zien ollu om kop, totdat moeke zee: ‘Goud, veur dien joardag krigstoe n hondje.’ t Jonkje was zo wies as schiet; hai kon der nait van sloapen. Elk wis dat hai n hondje kriegen zol. Dij mörgen gaf moeke hom n koart mit n ploatje van n hond derop. Noar boeten tou wol hai nooit weer. Geregeld zai ik hom fietsen, dij olle man. Zien moeke is allaank oet tied. Vanoet t körfke veurop fiets gloept zien lutje hondje mie aan.
Beeld
Guster laip k in t Metinizaikenhoes en zöcht noar t veulbesproken beeld van n zogende moeke en heur twij kinderkes. In beeldentoen ston van ales en noa even zuiken zaag k ze stoan. Zo laifdevol as n moeke mor mit heur klaaintjes wezen kin. t Beeld was klaain en beslist nait muite weerd veur zoveul hikhakkerij. t Dee mie denken aan n vekaanzie in Kopenhoagen. Wie waren op zuik noar zeemeermin bie hoaven.
Op n duur hebben we n Deen vroagd en t bleek, dat wie al twij moal bie t wicht laangs lopen waren. Wel slim klaain, mor wereldberoemd!
Postzegellaand
Zoakenlu ruipen in de joaren negenteg: ‘Denk groot.’ Nait van dat benaauwde. Loater nuimden millenniumboomers aal wat der was ‘mega’. Nederlaand was zulfs ‘giga’-riek.
‘Het geld klotst tegen de plinten,’ ruipen geldvergraimers op t Binnenhof. Wat denk je din as aarme loes …
Mor veur n joar of wat klonk inains: ‘Denk derom, Nederlaand is mor n postzegel.’ Minimega, denk ikzulf. Nederlaand ligt as n ongefrankeerd leeg kevort op stroat. Votwaaid uut n Brussels bero. In rechterbovenhouk staait ‘Port betaald’. Proost! Mor kostboare inhold, megacheques, binnen allaank giga verwaaid in de Unie.
Buussoep
Hennie, wichtje van vief, ging mit ollu op veziede bie taande. Bie taande kregen zai kovvie mit kouk, loater n klokje veur manlu en limenoade veur aandern.
Om etenstied kreeg elk n bordvol soep. Was n best bord vol, mor hou lekker ook, Hennie kon t nait op.
Taande keek heur aan en zee: ’Opeten of ien buus!’
Hennie bedochde heur nait, kreeg bord ien handen en goot soep zo ien grote buus veur op heur sundoags klaidje. Het taande en moeke hail wat waark kost om smeerboudel op te hemmeln. Klaidje mos vanzulf wastob ien.
n Kwartje in d’weke, hou kon t?!
Ja, hou kon t dat men rond 1900 leven kon van zo’n 80,- /90,- gulden per joar? Ie lezen t goud: per joar! Wijlen mien opa was van 1881 en ging in zien jonge joaren aan t veensteken. Aal doage twij uur sjaauwen. En op trograaize hier en doar nog n klant scheren veur n haalfke.
Loater, dou e n joar of twinteg was, het e n stokje laand kocht (tou-aigend?) en doarop n plaggenhutje baauwd.
Veurege weke kreeg k van nichtoetroon.nl* n mailtje mit d’òfdrok van n verhoaltje + foto van hom. Dat stokje laand bleek te liggen op n haile baarg zaand en al gaauw kreeg e deur, dat doar geld van moakt worden kon. Onder de foto ston: De zandgroaverij van Ep van Zonneveld, de grootste zandboas van Roon.
n Man of zes mit pedde op kop en n schuppe. Ain man mit n houdje … Eppie? Was k slim blied mit! k Haar al hail veul heurd over zien leven, mor nooit n foto van zien groaverij zain.
Dou ik geboren wuir, was hai keuterboer aan de voart in Roon, in 1937. De foto was van 1907. Datteg joar loater dus nait meer op schuppe, mor achter de koien en in t heu. Hai was n echte kinderpuut en doarom(?) gingen wie geern noar ‘opa en opoe van de brug’, zo as wie heur ait benuimden. Oet de verhoalen dij ons voar en zien zusters vertelden, het e t slim goud had mit zien zaand! Per proam ging t over t Laikstermeer noar Hoogkerk, woaras dou haarde wegen aanlegd wuiren. Meerdere van zien bruiers en zwoagers wazzen kenoalgroaver in Daam (Damsterdaip?) en vonden dat ze onderbetoald wuiren: n kwartje in d’weke veur Drìnten en twij kwartjes veur de Grunnegers. Da’s ja nait normoal,’ zee Ep: ‘Kom mor bie mie, waark genogt.’ ‘Wat kinve verdainen den?’ wollen d’jongs waiten.
‘Gain kwartje. Mor ook gain twije!’
‘Nee, dat kinve begriepen, mor houveul den wel?’
‘Zeuventeg sìnt!’
‘Zeu… zeu… Huh? Eerlieks?’
‘Joa, en ie kinnen moandag vot wel begunnen.’
Dij mouten wel n gat in d’locht sprongen hebben, bedocht ik mie: gain twij keer in d’weke meer roem vatteg kilometer sjaauwen noar Daam, nait d’haile weke van hoes en meer as twij keer meer verdainen!
Hail aander tieden as nou! Ain van ons klaaindochters zee van d’weke, dat ze t toch wel drok haar: ’28 uur in de week werken en dan nog de zorg voor de kleine!’
‘Joa,’ mompelde ik, ‘mit d’auto noar t waark en zo n € 2500,- in de moand vast?’ Bin der nait wieder op ingoan. Wel was k in gedachten an t rekenen houveul verschil dat dat gaf in goud honderd joar … n Kwartje in d’weke, n gulden in de moand (zo’n 45 eurocent)! En 48 uur in d’weke waarken … Wat n verschil! As dat mor goud komt.
Hou kin t?
(*n nicht doar Klaas al joaren e-mailketakt mit het, vandoar nichtoetroon.nl)
Verkeerd verbonden
Bie thoeskomst noa n poar doagen vot, wil k even oet gewoonte voice-mail òfluustern.
Om tien over elf het vandoag taande Marie beld. Ze holdt n wat vremd verhoal. ‘Ja, hier mit taande Marie, hou is t bie joe? k Heb al laank niks meer heurd en heb al zo voak aan joe docht. En aan mien bruier en schoonzuske. Kinst mie vertellen hou t mit dien ollu gaait? Bel mie asjeblieft zo gaauw meugelk weerom en loat wat van die heuren. k Bin slim nijsgiereg en k denk voak aan joe.’ Dit haar wel wat weg van n noodkreet en k nam mie veur soavends al weerom te bellen. Votdoadelk wordt tillefoon weer opnomen. ‘Joa, mit mevrouw S. hier, mit wèl spreek ik?’ k Leg heur oet dat ze mie dij mörn beld het. k Vroag of ze taande Marie oet H is.
‘Joa, mor wel binnen ie din?’ k Zeg mien noam, mor doar het ze nog nooit van heurd. k Zeg ook, dat ze bliekboar n verkeerd nummer draaid het.
Nee hur, gain sproake van. Ze het hail nait beld: ’Hè doames? Joa, ik heb nou veziede en dij waiten ook dat ik nait beld heb.’
‘Nee,’begun ik weer, ‘ie hebben vanmörn beld om tien over elf.’
Antwoord: ‘Nee hur, heb ik nait doan.’ En din der achteraan: ’Moar doe bist toch Dineke?’
Nee, dij was k ja nait en zo laip haile boudel in toeze. k Kreeg hoast meelie mit t mìnske, mor dat was gaauw over dou ze nog even hail vinneg zee: ‘Ik heb echt nait beld, dat wait ik toch hail zeker.’ Dou wis ik t haildaal nait meer.
Kakbuurt
Ebel luip haalf op stroat en haalf op stoep. Ik wuir der kèl bie.
Ik haar hom aal n poar keer vroagd ofdat e baange was veur mie. Hai schudkopte wat. Wie waren aal n best ìnd votlopen. Dat was t veurdail van Ebel. Dij gaf ook noeit op.
Mor nou wuir t toch aal wel stoadeg tied om beetje bie beetje toch weer noar hoes te lopen. Doarom gingen wie bie de eerste de beste bocht ook stoef noar links.
Ebel bleef stoan. Ik was nog n poar pazzen deurlopen, mor ging ook weerom.
‘Nou most toch ais kieken, Jan’, zee e. ‘Hier lopen tuten onner coniferen en stroekerij.’
Ik keek en keek toen in, mor ik zag ze nait. Ik heurde ze wel. Der waren der nogaal wat. In ainen kreeg ik n tuut in de goaten.
n Grode, gezellege, dikke, broene tuut. ‘Is dit nou n Barnevelder, Ebel?’
‘Ik zol t nait waiten, mienjong. Joa, meschain wel. Der binnen nogaal wat soorten. n Kammeroad van mie in Ainrom, dij het Ber nadotten. Mor dat is n hail aander soort. Klaainer en jenteger.’ Zo bleven wie n zetje kieken. Aal beetje bie beetje kwamen der aal meer tuten bie. Ze deden net of wie der nait waren en kraabden en pikten in swaarde grond van toen. Hier en doar zaten aal beste koelen. Twij tuten kregen roezie en flapperden aaldernoast mit vleugels. Mor gainent gaf n krimp.
’t Is n meroakel schiere toen. Mor dij hounder verinneweren alles. Overaal liggen van dij gruingrieze kwakken. Op tegels, bie veurdeur. En doar op terras. Man, doar kist ja hail nait zitten. Wèl wil dat nou zo?’
‘Joa, dizze lu hier, dat zugst ja wel. Ik wol t ook nait. Holst niks over.’
‘As je weg goan en as je weer toeskommen, slister je over hounderstront.’
Ebel wol deurlopen. Mor bleef toch weer stoan. Hai wees. ‘Dure kakbuurt hier. Dat zai je votdoalek wel.’
‘Joa man, Ebel. Ik zai hier op elke oprit wel twij of drij auto’s stoan. Dikke BMW’s. Doar aan overkaant n Mercedes of twij. Hier bie nummer achttien, mit dij onneuzel grode viever veur t hoes: drij Audi’s. Man, der staait veur n kaptoal. En verderop staait n camper van ik wait nait houveul meter. En doar tegenover doar staait n camper en dikke boot op n trailer. Tou mor.’
Wie luipen deur en wezen mekoar de veronderstelde riekdom van dizze lu. Ebel kraabde zuk op kop en keek nog n moal om. ‘Dat bedoul ik aal nait, Jan. Nee, dat binnen de grode dingen. Kom nog eefkes weerom.’ Hai greep mie bie aarm en sjorde mie mit.
‘Nee man, Ebel. Nait doun. Strakjes zit moeke doar achter t glas en den denkt ze: wat willen dij twij wel nait. Dommit denkt moeke ook nog dat we hounderdaiven binnen. Tou nou, man. Kom, wie goan wieder.’
‘Nee, ik zel die t hier zain loaten. Der is gainent in hoes. Moeke is aan t waark en pa komt vanoavend loat toes, wait ik veul.’
‘Dure kakbuurt. Zulfs de tuten vouern ze mit …’ Ebel wees in toe.
‘Hier stokbrood. Doar croissants. Doar ligt zulf nog n stuk van n puddingbroodje en doar appels en bie braivenbus liggen twij mandarijnen.’ Ik zag t aalmoal liggen.
‘Kakbuurt dus … Nou doe weer.’
Vos
(noar n foabel van Lessing)
Vos dij noazeten wer deur n stuk of wat honden, redde homzulf deur op n hoge muur te klummen. Doar konden honden hom nait te pakken kriegen, mor zai bleven aal mor onder muur stoan blavven en jammern. Dou Vos vot wol, mos hai doarom aanderkaant muur òf, mor doar gruiden dikke brommelstroeken. Toch sprong hai derien en dou hai bie takken van brommelstroek omdeel glee, toakelden schaarpe doorns hom nogal tou. ‘Wat binnen dat nou veur haalve zolen, dij ain nait helpen kinnen zunder hom ook tougelieks te pienegen.’, raip Vos verontwoardegd en ging der as n hoas van deur.
Verlaifd
‘Hinderk, kinste wat veur mie doun?’ vruig Geert.
‘Wat kin k veur die doun?’ wol Hinderk waiten.
‘Kiek”, zee Geert, “t gaait nait om mie, moar om ain van mien pesjinten.’ ‘n Pesjint van die!’ raip Hinderk verboasd oet.
‘n Pesjinte van mie,’ verbederde Geert hom, ‘en dat is zai al n haile tied. n Jonge vraauw, dij krekt as ik, medisienen studaaierd het en nou psychotheroapeute worren wil. Wat der mit heur heergoan is, wait k nait persies. Zai het t mie nog nait verteld. Woarschienliek perblemen mit heur begelaaider. Dizzent is n nait zo gelaifde kollegoa van mie ien t Groot Zaikenhoes. Zai wol bie mie ien theroapie. k Kon heur dat nait oet kop proaten. Zai haar joa krekt zo goud n aander kaizen kind.
Zai is der slim aan tou. Weegt nog moar viefenvaarteg kilo. Kwaalmt as n stoomlokomotief. Sloapt n poar uur snaachts en het din de allergodsbenaauwste dreumen. k Wil die
der ain van vertellen, den aanders geleufst doe mie meschain nait:
Zai haar ien rechterhaand n segoaret en ien linker n pistool. Zai stopt ien rechterbuutse van heur swaarte, laange jas dij segoaret. Kiekt verdwoald t landschop ien en hoalt din segoaret oet buutse. Zigt, dat der n metoalen hulze om veurste ende van segoaret zit. Kiekt der nait laanke noar, moar moakt ien n grode spaigel vrumde gezichten. Zai wil weer n trek van segoaret nemen. Bedinkt heur, den zai bemaarkt dat dij hulze n groot gevoar veur heur is. Zai draait kop wat noar links en richt mit pistool op segoaret. Din zigt zai heurzulf weer ien dij spaigel en gaait mit pistool noar heur linkersloap. Zai wil schaiten. Dut dat nait, den twij minskengrote kraaien met elk n geweer ien heur poten komen op heur òf. Mit veul geschraiw wort zai wakker. Staait efkes loater mit n nait te beschrieven duzelg gevuil rechtop ien bèrre. Swait drupt van heur kop. n Tiedje loater het zai nadde vouten.’ ‘Zai is der hail slim aan tou. Wat wilste van mie?’ vruig Hinderk.
‘Wel,’ zee Geert, ‘zai mout ains wat gehail aanders doun. Dou dochde k: meschain kin zai bie Hinderk onnerbrocht worren. k Bedoul, zai kin doch wel wat bie die aan waark weden.’
‘Nooit nait bie mie,’ zee Hinderk, ‘k kin gain psychiese pesjinten bruken.’
‘Hinderk geleuven en vertraauwen ien God, din komt ales goud. k Herhoal, zai mout gehail wat aanders doun. Liggoamelke aarbaid zel heur wizze en woarachteg weer gezond moaken. Doe waist, datste dien noaste laif hebben moust,’ zee Geert.
‘Joa, joa,’ wis Hinderk oet te bringen.
Noa veul geproat zegde Hinderk tou. Vaaier mörns ien n week zol Lenie, zo was heur noam, bie Hinderk aan waark weden. Nou joa, onner begelaaiden van Hinderk zol zai bezeg hollen worren. Aander week smoandoags vro was zai bie Hinderk ien waarkploats. Hai laaidde heur rond en vertelde heur wat over riw, mesienes, holt … ‘Holt is n prachteg materioal. Der is haard en zaacht holt mit verschillende geuren, kleuren, dwarrels, glaanzen … Ien 326 wer deur de Hillege Helenoa t verswonnen holt van Jezus’ Kruus ontdekt. Doe waist doch, dat der doaraan sturven is. Stukken en stukjes van dat holt werren over haile wereld verspraaid. As timmerlu aal dat spul aan nkander liemd en doaroet baalken en plaanken zoagd haren, din haar dak van Metinitoren doarmit baauwd worren kind. Dat is mie ains verteld. Of t woar is, dat wait k nait. k Wil die allinneg moar zeggen, dat holt n wonnerboarlek materioal is. Spiekern is nuver waark. k Vertel immer en aaltied vannijs, dat t goud veur liggoam en gaist is. n Minsk wort der beter van,’ vertelde Hinderk.
t Was efkes stil en dou vruig Hinderk: ‘Heste die al n beeld moakt, watste hier doun wilst?’ Dat haar Lenie nait.
Hinderk vertelde moar wieder: ‘As timmerman kin k ales doun, roeg en fien waark. Kezienen ploatsen, dizzent bestel k bie febriek boeten dörp. Ok t herstellen van deuren, baanken, stoulen, holtsniewaark … As t kin, bring k dizzent noar mien waarkploats. Kiek, doar heb k n poar olle deuren stoan. Liesten en sponnen binnen kepot. k Bin veul ien kerken aan t waark. Lu vienen mie n woare kunstenoar. k Zai dat nait zo. k Heb ien Stad wel n poar joar kunsthistorie studaaierd. k Wil miezulf aanders gain kunstenoar, moar meer n begoafde haandwaarker nuimen.’ Lenie was ien waarkploats wat aan koier goan.
Hinderk dochde al gaauw, dat hai heur aan waark zetten mos. Hai sprak heur aan en zee: ‘Doe hest doch wel ains van Günther Uecker heurd. n Duutse kunstenoar, dij spiekers ien holt sloug. Doarnoa vaarfde hai zien waarken wit. Dizzent werren veur veul geld verkoft. Doe kinst joa ok spiekers ien holt sloagen. Hier heste n poar dikke stukken multipleks. Haauw spiekers derien en kiek, ofste dizzent vaarven wilst.’
Zo was Lenie haard aan waark en haar der veul pelzaaier ien bie Hinderk bezeg te weden.
Noa n tied wol zai wel meer uren moaken. Hinderk zee heur, dat zai dat eerst mit Geert bespreken mos. Geert von dat t hail goud veur heur weden zol. As Geert dat von, din haar Hinderk der gain niks of gain naks op tegen. Zo was Lenie bie Hinderk n laange tied onner pannen. Hai leerde heur bieveurbeeld, hou zai mit mesienen omgoan, schenaaiern aanbrengen, schwaalfkesteertverbienens moaken kon.
Geert mos al gaauw vaaststellen, dat t heur immer beter ging. Hai dochde, dat Hinderk wel n hail begoafde man weden mos. Dat Hinderk Lenie zo veuroet kreeg, dat haar hai zulf nooit of te nimmer veur nkander kregen.
Zai vertelde op leste bezuik bie Geert, dat zai nou 53 kilo woog, nait meer pafkede en snaachts wel meer as 6 uur slaip. Liggoamelk en gaistelk vuilde zai heur veul stoabieler worren. Haar bloots goie dreumen. Dee veul oardege dingen zo as bezuiken van museoa, theoaters, veurlezens …
Geert vroug heur, of t nait tied wer om ains op vekaanzie te goan. Zai zol derover noadinken. Dat dee zai en noa vaaier weken verraaisde zai.
Dou op n zotterdag ien heur vekaanzietied lag der n braif bie Hinderk ien bus. Hai moakte dizzent votdoadelk open, den hai was nijschiereg wat derien stoan zol. Hai zette brille op neus en leesde:
Laive Hinderk,
t Gaait mie goud ien mien vekaanzietied. k Mout aanders voak aan die dinken. Doe blifst deur mien kop goan. Hest zuk n staark liggoam en zuk n nuver gezicht. Hest zukke geweldege goaves van dien ollu mitkregen. Bist zuk n oardeg, waarm, vrundelk, hulpvoardeg en open minsk. k Heb die veul te verdaanken. k Vien, datste mie gelukkeg moakt hest. Doe hest mie t leven red. k Wil immer en aaltied bie die weden. Geerne dien vrund worren. Lekker tegen die aanliggen. k Heb die zo neudeg. Joa, k wil die nou vertellen, dat k zo verlaifd op die worren bin. k Hoop die gaauw weer te zain. Tussen hoakjes, t moakt mie gain niks en gain naks oet, datste veul oller as ik bist. Groutnis, Lenie.
Doar ston Hinderk mit braive ien haanden. Wis nait wat der derover zeggen mos. t Was n dikke verrazzen veur hom. Hai mos t doch efkes verstaauwen. Dat haar der nooit nait aankommen zain, dat n vraauw verlaifd op hom worren kon.
Dou der n naacht over sloapen haar, wis der wat der doun mos. Hai zol heur n braif tousturen. Dat dee der zundagsmirregs.
Laive Lenie,
k Hoop, datste veul pelzaaier ien dien vekaanzie had hest en dat t die nou meroakelst goud gaait. Dien braive was n verrazzen veur mie. k Zeg die votdoadelk, dat k nait op vraauwlu vaal. Doe waist, dat k n reloatsie mit Geert heb. k Wil die wel zeggen, datste veur mie n schitterend minsk bist. k Zai die wel as kammeroadske zitten. k Hoop, datste doarmit leven kinst. Aste terug bist, kinnen wie derover proaten. Mit waark löpt t hier goud. Groutnis, Hinderk.
.
Drij weken loater was Lenie weer bie Hinderk ien waarkploats. Hai zag, dat t heur veul beter as veur heur vekaanzie ging. Gruid was zai ok. Lenie zee al gaauw, dat zai geerne Hinderks kammeroadske weden wol. Zai keken nkander aan. Heur ogen glinsterden en heur genegenhaid veur nkander sprak deroet.
Lopende ledders
loop laangs
laange loantjes
loddernd loeren
licht let leven
mien muidens
moaken mie
minzoam, miemern
mit minsken
geef grunneger
gras, grond
gramniedeg gruin
goud gevuil
kleuren klontern
ket-oet kèl
keesblommen goan
kaant klözzen
laifde let leven
laangs lichtmoan
loagjes linterij
laifde laiverd laifs
Dolodo, grappegste kloun van haile wereld
Ien joaren zeuventeg, veurege aiw, kwam der mit regelmoat n circus noar Stad tou te speulen. Dat was nait aaltied zulde circus. Nee, der wazzen der veul meer. t Was doudestieds hail gewoon dat zai nog van dat gevoarleke goud haren. Wais wel, van dij dikke katten mit laange, schaarbe tannen. Dikke daaiern doar minsen t van ien boksem deden as zai bekken opendeden. Der wazzen gounent bie dij kons op n kilomeder òfstand brullen heuren. Leslie Muts woonde ien dij joaren zeuventeg op koamers ien Stad. Hai was studint. Ien zulde hoes hoesden nog meer studinten. n Hoesgenoot van Leslie haar n plan. ‘Hes ook zin, Leslie, om mit mie mit te goan noar circus tou? Der komt doar n haile grappege kloun. Dolodo is beste kloun van haile wereld …’ Koartjes wazzen duur, mor t leek Leslie wel wat tou. Mit noame dij pias Dolodo wol hai zain.
Zai gingen der lopens noar tou. Om acht uur soavens begunde veurstèllen. t Was drok bie kassa. Baaide studinten zatten noast nkanner. Licht boven pebliek wer aal swakker. Inkeld boven piste braande fel licht. Orkest mit bloazers begunde te speulen. Trommels mouken meziek nog leventeger. Leslie zat onneroetsakt te lustern. Hai haar smirregs n poar vleskes bier had en dij wazzen der lekker ienvalen. Stoaregaan ging licht boven pebliek oet. Inkeld ien piste was t n zee van licht. Direkteur kwam der aanlopen ien sangen pak en mit n kaggelpiep op kop. Meziek hil op te speulen. Direkteur begunde te proaten. Wat was t ja lekker waarm hier. Haile gebeuren dee Leslie dinken aan zien bèr. Veur t sloapen goan aan lusterde hai geern noar radio. Bie zetten was meziek soavens op radio schierder as bie daag. Muzikanten van circus begunden weer te speulen. Doar kwammen peerden, zuver as ien n sprookje! Zai wazzen apmoal snijwit, zulde peerden as hai ook ien zien dreumen wel ais zain haar. Leslie kon ogen nait meer openhollen. Stoaregaan zat hai ien stoul te sloapen.
Hai vernam t nait dat zien hoesgenoot hom ien zien zied porren dee. t Was t bier, meziek, waarmte en duusternis rondom stoulen van pebliek dat hai ien sloap valen was. Hai snurkte as n swien. Dat was nait aangenoam veur zien hoesgenoot dij Smeerd haitte van zien veurnoam.
Nog aaltied zat Leslie ien stoul te sloapen. Mor op n duur, t was ja aal veul en veul loader, wer hai aargenswoar wakker van. Hai keek muid om hom tou. Hou loat was t? Overaal braanden felle laampen. Der was geroezemoes. n Poar minsen stonnen hom sikkom op tonen te daanzen. Hai drukte zien bainen tegen raand aan van stoul en zai konnen der bie laans. Hai vroug hom òf: was veurstèllen no aal òflopen…?
Joa, dat was zo! Noast hom zat Smeerd, zien hoesgenoot mit verbraande kop. ‘Moi,’ zee Leslie. Mor hai kreeg gain antwoord. Gedureg ging dij kop van Smeerd van links noar rechts tou en weerom. Dudelk klonk t van: ‘Hai, hai, hai, wat vaalt mie dat van die òf.’
Ien boeten ging Smeerd tegen hom te keer. Mor vaals, nee, dat was hai nait. Dat laag nait ien Smeerd zien oard. Kereltje kon t nait vatten hou t meugelk was dat Leslie ien sloap valen was. Aal dij tied haren artiesten heur best doan. t Was n haile schiere veurstèllen west.
Noast nkanner sjaauwden zai weer op hoes aan. Onner t lopen deur keek Smeerd mor aalgedureg kaant van Leslie op.
‘Doe kins wel bie dat circus sollisitaaiern,’ raip Leslie, ‘bis ja zulm krekt n kloun zo as doe mie mor aal aan zits te gloepen, pias …’ Smeerd gaf gain antwoord.
Leslie haar Smeerd ook n moal nuigd om bie hom te kommen te eten. Mor dat eten dat was nait goud belukt. t Mos stamppot mous veurstèllen, mor Leslie haar t wodder nait goud òfgoten… t Was meer soep west as stamppot.
‘Hes zulm nog n beetje genoten van dij kloun?’ Smeerd trok zien neus ien kroes en sweeg.
‘k Vroag die wat haalve zool! Hes nog genoten van dij kloun?’
As n hond, dij taargd wer, zo dook Smeerd ien nkanner, mor sjaauwde deur. Ien ainen, glìnverbraand, trapte Smeerd tegen n fiets aan. Dij fiets kukelde omdeel en nam n poar aner fietsen mit. Wel zes fietsen smakten op grond. Smeerd begunde te runnen. Mor noa n meder of twinneg kon hai nait meer.
Veurover bogen ston hai te poesten. Dou laip hai kaalmkes aan deur.
No schudde Leslie mit kop. Zo haard as hai kon raip hai: ‘Kiek ais minsen doar hes doe Smeerd! Dij het joen fietsen vernaild! Griep hom! Griep hom mor.’
Leslie sjaauwde deur. Nog aaltied veur hom oet ging doar zien hoesgenoot Smeerd. Mos hom doar ais zain, dochde Leslie, dij boekou. Zai haren hom ien circus hollen mouten en dou hom ien stukjes snieden mouten veur de laiwen. Dij jong komt der bie mie nait meer ien! Nooit meer!
Smeerd sjokte deur. Laip nog aaltied n mooi ìnje veur Leslie oet. Noast t riepke haars doe n stille wèg. As der n moal n outo aanvoaren kwam din vil dat votdoalek op. Din loerden baaide jonges even over heur schollers hìn noar wat der aankwam. Dat deden zai ook dou der n buske aanvoaren kwam. n Buske dij opvil deur zien fel kleurde veurstèllens van laiwen, tiegers en peerden. Noast sjefeur zat n man mit oeraanje hoar en n houdje op. Kerel haar n opvaarvde kop mit n laange sangen neus en rooie lippen. Smeerd runde stroat op en begunde as n haalsmaal te swaaien. Buske mos wel ho hollen. n Kloun stapte oet. Smeerd gaf hom n haand en begunde te proaten. Sloug dij pias zuls op scholler. Kloun stapte weer ien en swaaide. Doar ging t weer hìn.
Smeerd bleef stoan: ‘Hes hom zain, Leslie?’
‘Was dat dij grappegste kloun van haile wereld? Dij Dolodo?’
‘Joa kerel, dat was Dolodo! k Heb hom n haand geven!’
Noast nkanner laipen zai noar hoes tou. Gain ain van heur baaident was nog kwoad op dij aner. Kloun Dolodo haar ale wonnen genezen.
Dreumraais
Laif Dreumbouk! Véúrdat t geheugen onze vongen dreumen oetveegt of ver aandert, leggen wie ze ien die vaast. Zo leven ze deur. Veur aiweg en altied. Eerste vangst mit dreumenvanger is vot roak, as wie n glimp opvangen van Olodumare, de Scheppergod, onèndelk wied ien t firmament.
Din loaten wie mit aander godheden, Orisha’s, t firmament achter ons om noar lu op eerde om te kieken. Orisha’s binnen der stinzat van om noar Olodumare te luustern. Hai zit ja ook zo onveurstelboar wied vot! Wat wait hai over t bestuur van t uni versum? En záí hebben t beheer over haile boudel op eerde. Hai is niks van neuden. Olodumare wos dat Orisha’s rebèls waren. Hai haar heur deelbatsen kind, mor doarveur ien stee rezelvaaierde hai regen tegen te holden. Ale rivieren, meren, daipen en moaren dreugden oet. Gruiden gain gewassen meer; daaier en mensen kwamen oet tied.
Mensen smeken: ‘Red ons! Wat hebben wie joe doan, dat ie zo grammiedeg binnen?’ Orisha’s heuren heur smeekbeden aan. Ze waiten dat záí t binnen, en nait de mensen dij Olodumare glìn ien hakken mouken. Ze bidden hom om regen. Mor Olodumare heurt t nait. Ze vroagen om vergeven en beloven opnijs om noar hom te luustern. Verschaaiden Orisha’s pebaaiern zulfs om nóg wieder noar zien firmament omhoog te vlaigen. Vergees. Van op òfstand pebaaiern Orisha’s t de Scheppergod oet te leggen: t gaait slecht op eerde, ondanks goie beslizzens dij wie op ons meetings nomen hemmen.
Olodumare vragt of Oshun aan dij bieainkomsten mitdee en Orisha’s antwoorden nee. Olodumare stukt heur oet dat, zunder Oshuns aanwezeghaid en heur macht over vruchtboarhaid, gainain van heur ien spanningen wat oplevern kin. Din vragt Oshun of záí t perbaaiern maag. Ale Orisha’s laggen heur vaaierkant oet. ‘Ha, ha, ha! Hou kin zo’n prugeltje doun, wat oldern nait lukte? Goa doar mor weer zitten, verzörg dien hoed mit kokos- eulie en wees mooi! Ha, ha, ha!’ Mor Oshun holdt vol. Op t lèst, oet pure wan hoop, stemmen ze ien: Oshun maag t pebaaiern! Ze veraandert heurzulf ien n gloepend schiere paauw en vlugt hoog t firmament ien. Mor t is zó wied, dat heur veren begunnen òf te valen. En as ze bie zun aankomt is heur bonte verenklaid verschruid en binnen de tere veerkes op heur kopke verbraand. Toch is ze vastbesloten om bie Olodumare aan te kommen en ze vlugt wieder en wieder. As Oshun denkt dat ze gain klap meer vlaigen kin, komt ze bie t verblief aan van de Scheppergod. Ze vlijt heur ien zien aarms en hai zigt dat de schiere paauw ien n gier veranderd is.
Olodumare nemt Oshun op en verzörgt heur weer gezond. ‘Dien moud en vastberoadenhaid hemmen mie t haart verzaacht. Ik zel staarvenswoar regen brengen,’ zegt Olodumare. En dat dut e. ‘Van nou òf aan bistoe, mien laive paauwgier, bosschopper van t hoes van Olodumare en via die allain zel ik berichten overbrengen.’
Wie zain Oshun as gier weerom kommen noar eerde om t leven te eren en te priezen. Paauw en gier aalbaaid zellen veur altied as haailege daaier mit Oshun verknupt blieven. En zo as wie nog te zain kriegen, zel heur vastberoadenhaid en innerlieke kracht de wereld redden. Want nou binnen wie alderdeegs mit de Orisha’s op eerde om veur vraauwlu nóg meer gouds te doun, mor Oshun is nog hailtied vrokkeg, omdat zai nait aan heur beroadsloagens mitdoun mocht haar. Oet saggerien rezelvaaiert ze ale vraauwlu onvruchtboar te moaken en wait ze te veurkommen dat aander godheden heur aksie ongedoan moaken kinnen. Joa, en dín nuigen aander Orisha’s Oshun vanzulf wél oet om aan heur waark mit te doun, wat Oshun noa veul bidden en smeken op t lest apsepteert. Aalderwegens worden vraauwlu weer vruchtboar. Ook n vraauw ien Vlissingen. Mor nóg verboazender is, wél doar op wereld komt. As of t zo wezen mos, want ik heb n veurgevuil dat e ien n vervolg op dizze epizode de heufdpersoon wordt: Michiel de Ruyter!
Oshun. Woarom is zai persies degene dij ik neudeg bin? Zai is ain van de godheden van de WestOafrikoanze Yoruba-religie. Noa heur komst op Cuba vil ze ien de Santeria-religie soam mit de katholieke Virgen de la Caridad del Cobre, de patroonhaailege van Cuba. Oshun is keunegin van t zuite wotter, zo as moaren, daipen, bronnen en rivieren. Zai is de verpersoonleken van laifde en vruchtboarhaid. Ze wordt ienroupen veur aalderhande hulp. ‘Oshun, luuster asjeblieft noar mie en stoa mie bie, want ik lie aan Fernweh. k Dreum van verre plekken doar k nooit west ben.
Begelaaid mie asjeblieft as tolk bie mien dreum van n Europese, West- Oafrikoanze, en benoam Spoans-Amerikoanze rondraais! Mit ons baaid kinnen wie dij raais realiseren astoe via telepathische dreumen parallel mit mie mitraai zen en tolken wilze. Oshun of Virgen de la Caridad del Cobre, ik sméék joe, al zel t ook op knijen!’
‘Winfried, hou wie kinnen mit ons baaid dreumraaizen?’
‘Oshun, noar aanlaaiden van dij fikse zwangerschapsiengrepen deur dien noamgenoot nam k twij bouken ter haand over de Nederlandse volksheld Michiel de Ruyter. Onder t lezen heurde ik wied vot de Zeeuwse band Bløf zingen: ‘Vlissingen ademt zwaar en moedeloos vannacht’.
Laif Dreumbouk! Dij kombenoatsie van teksten en muziek laaidde lichtkans tot t singeliere dreumweefsel dat ik wait nait woar òflopen zel, mor doar Michiels geboorteploats Vlissingen ien te zain is. Hou din ook, vrundin Oshun, ik verbeel mie nou al mit die tussen woaken en dreumen ien die Ferne te zweven.
Tien kilo kwiet deur peptalk zeun
t Was op n dag ien juli dat ons zeun bie ons op de kovvie was. Hai haar t over Boris Johnson, dij haar t volk tousproken dat ze nait te dik worren mozzen. Hai haar zulf corona had en was de zörgverlainers hail dankboar dat er der deurhen kommen was. Hai was zulf ook goud aan de moat en dat was nait goud veur t herstel van coronapesjenten. Ons zeun keek der hail overtuugd bie en ik vuilde mie aansproken. k Haar de teugels op dat gebied oareg vieren loaten en was onderhaand ook veul te zwoar. k Ging vot op weegschoal stoan en zag tot mien schrik dat mien streefgewicht beheurlek overschreden was. Dit mos aans.
k Ging koamer weer ien en zee tegen ons zeun en mien man: ‘Ik begun vandoag nog. k Stop met ale lekkers en eet allain nog gezond.’
Ze keken mie aan of t ien Keulen dunderde, mor ze zagen aan mien gezicht dat k t mainde. Ons zeun begon direkt enthousiast te proaten: ‘Hail goud mamme, en den nait denken van ik maag dit nait en ik maag dat nait, mor positief denken aan t nije figuur dat derveur ien de plak komt, en denken: ik kin t! Staarke wil en derveur goan om je beter te vuilen.’
t Is nou feberwoarie en k heb noa dij dag nog gain gebak, koekjes, kouk, sukkeloa, chips, ijs of snoepkes meer had. As k zin aan wat haar, pakte ik fruit, neuten, n gekookt aaike of n dreuge cracker.
Ale doagen goan mien man en ik n end wandeln of fietsen en weegschoal gaf vandoag 68 kilo aan.
Dat is tien kilo minder as op de dag dat ons zeun zien peptalk hail.
En hou ik mie nou vuil? Veul lieneger. Kleren zitten weer lekker, en as k ien spaigel kiek, zai ik weer n mooi figuur. Dat dat mooie figuur bie mie heurt, kin mie nog ale doagen bekoren.
Tegel
k Stapte weer mis en strompelde n meter wieder. Dit was weer zo’n stroattegel mit wotter deronder. t Was nait te zain dat e lös lag, mor dat was dus wel zo. k Luip weerom en stapte der bovenop. Stain bewoog en k heurde n geluud van wotter dat in verdrukken zat. Dit was n klotstegel. n Swoesh-tegel. n Wotterstain en wat nait aal. Der wol mie gain aander woord in t zin schaiten. n Klotstegel was nog wel t schierste. Ik stampte mit vout op ain kaant.
Swlllljshsss ging t. Of zukswat. Achter t roam van duplex-woninkje zag k in ainen n vraauw stoan. Ze dee of ze de flamingoplanten schikte, mor dat was eelsk gedou. Ze huil mie stoef in de goaten.
n Ol kerel mit stok, dij veur t hoes stond te trampeln op n tegel. Ik keek heur stief aan, mor ze gaf gain krimp. Weer wuir n flamingo-plant n slag draaid. n Klotstegel was ook nait mis vanzulfs, docht ik. k Stak haand op noar t ol mins. Mooi, haar dij vannommerdag ook weer wat te vertellen aan heur zuster of toeshulp of welk den ook: der ston vannommerdag morzo n vrumde kerel noar mie te swaaien. Dat zol ze zeggen. t Muik mie nait oet. Ik swaaide bocht om en ging t Trekpad op. k Wol eerst nog eefkes kieken op staaiger, mor dat holt was mie toch te glad. Stel die veur: oetglieden en zo op kop in t daip. Der zat aine te visken. Dik in de jaas, pool op kop, dikke boksem en stevels aan. n Angelstok van wonder en geweld. k Bleef eefkes bie hom stoan. ‘Zo jong, hest daip nou nog nait leeg?’ zee ik.
Hai gromde wat ongemakkelk op zien stoultje en zweeg. Hai wol mie hail nait aankieken. Ik luip deur. Over t asfaltpad bie t daip langes. Plonstegel was ook nait verkeerd. Ik gnees wat. Plonstegel. Plonstegel. Plonstegel.
k Luip t Meulenpad op. Drij hoeskes op n riege en den n bult gruin laand. Der stond ain in toen van middelste hoeske te smoken. Zien hekje klapperde open en dicht. Hai smookte. Ik keek en … ‘Is der wat?’, vruig e.
‘Nee, nait echt, mor dien hekje staait te klappern.’
‘Oh, en jeukt die dat?’
Ik dee of k t nait heurde en luip deur. Minsen konden sums zo bot reageren. Haar k hom verteld van mien plonstegel, den haar e mie roar aankeken. As ik toeskwam wol k aal dij male woorden eefkes opschrieven. Zukswat was der in de Grunneger toal nait. Plonstegel, klotstegel. Singelier zukke woorden.
Ik was bie t oetvinden.
Doar haren ter Loan en Reker nog noeit van heurd. t Ston naargens. Dou k toes kwam, nam k vot n sedeltje. Ik schreef t op. PLONSTEGEL. Dat was wel n aldernoast nij woord. t Leek naargens noar. Stel die veur. In t Nijsblad: Man stroekelt over plonstegel, mit ambulance noar t zaikenhoes brocht. Gezientje kwam binnenwaaien. Ze was noar winkels west en luip te poesten. Ze dee heur jaas lös en keek mit n slag op toavel. Ze pakte mien sedeltje en las t haardop veur. ‘Plonstegel?’ Ik wachtte nijsgiereg.
‘Hm, most doarveur noar Gamma of Karwei?’
Marioepol in liedenstied
Mensen worden nander dingen
bommen hebben gain gezicht
haarde systemen haauwgen
alles van weerde stukkent
gainent dij dit begript
Maria schraift en suust heur lutje potje
kind kikt wondernd wereld in
dij aivege ogen roupen tot verzet
dat wie nander vannijs aankieken
t zaachte zuiken
in t inde kommen
tot wie gezichten zain
Stilstand en bewegen
Onveranderd ligt plaain
Al joaren zo
Op zien riepkes
Binnen mensen ien bewegen
Plaain wacht òf
Onveranderd zit stadsplanner
Al joaren zo
Op zien taikenkjes
Komt plaain ien bewegen
Mìnsen wachten òf
n Prieeltje van waitenschappers/waitenwappers
In d’olle Franse toen van n börgje wazzen wie as kinder voak aan t dunderjoagen. Jonges en wichter, verstopt achter rododendrons en hoge voarens. Lagen, gieren, brullen om de putto’s in de toen en om wilde verhoalen van vrougerheer. As der n persoon noaderde was t ‘ssssst’ en moesstil. Je mainden dat de persoon niks in de goaten haar. t Was nait gehaaim, mor je begunden van ales te onderzuiken, waitenschap gaf spannen. Doar wer je deur aandern nijs inschuund. Roddels over dij en dij. Je leufden ales wat der smoesd wer, omreden dat je der zulf onderdail van wazzen.
In n houkje van de toen, zo’n twijhonderd meter wieder achter de börg, ston n roavelg rond hutje van rait en wat plaggen. n Prieeltje van petriciërs uut ver vervlogen tieden, dij doar thee dronken en zo … Der haren zoch hail wat ondeugende toaverailtjes òfspeuld, heurden je van wat oldere jonges dij doar zulf eerder ook al touholden haren. Hou wozzen ze dat? Nou, van heuren en zeggen netuurlek. Gekwak van waitenwappers over n prieeltje.
Weer aander ‘waitenschappers’ wozzen te vertellen dat de leste bewoners wegpest wazzen. Olle oadel haar gain centen meer had om t börgje op te knappen. d’Hoaveloze boudel was n vingerprik in d’ogen van veurnoame lu in t loug. Gemainte mos t spul doar neudeg aan kaant moaken. d’Oadel wer uutkocht veur n habbekrats. Mor gemainte het boudel nooit weer in olle stoat brocht. Noa glorie gain victorie. Der stoan enkeld nog n poar muren van t olle huus en t vievertje van de Franse toen van dou. n Stichten gaait der nou over, wil der nog wat van moaken mit wat kunstgrepen. Mor vot is vot en keert nait weerom.
Alerhaande lu hebben nouedoags verlet om n aigen prieeltje. Der is niks te vinden wat nog betoalboar is. De roup om n stee wordt dag noa dag staarker. Prieeltjes binnen zeldzoam, de wat minder stille ‘waitenschappers’ waiten wat of der gebeuren mout. Huusgarchen bèlken en appen noar wethollers: ‘Ingriepen, baauwen!’ Prejektdespoten sloeten, as ze kaansen kriegen, t börgje in mit medern Vinex ‘woongenot’. Elkenain din mor in n tiny houske mit moustoentjederij? Schier meschain, mor t het niks oadelks. Ik denk dat stille waitenschappers doarin nait genog leefroemte hebben. Over twinteg joar is t haile laand benaauwd volbaauwd en din plaaiten waitenschappers veur de baauw van … börgjes mit singels en slötgrachten. Mor ja, de roemte …
In de viever van dij olle toen zit Kaaizer Kreuze. In n luddek prieeltje op zien gruine wotterlelietroon. Omgeven deur kikkerrit blast hai zien kwoakbloas groots op. Hai wist slootjelu op t rechte pad en … op gevoar. Hai kwoakt dat wezens dij zoch ‘mins’ nuimen t terraain mit de börgresten òfbreken willen. Veur n torenflat mit viefteg woonsteeën en tien turbinemeulens der omhèn. Dit as vergouden veur bevingsschoa en t levert gemainte centerij op. Beloaden luchtbellen getugen van onrust in t algengewelf. Inains vaalt der schaar over Kaaizer … klepperdeklep … te loat! Kaaizer Kreuze bungelt aan n snoavel. Der wordt hom asiel verlaind in n ooievoarsnust. t Nust van d’ooievoar uut t stadswoapen van Den Hoag …
Uutleerd
Appie denkt al n tied geregeld noa over zien levent en de toukomst. Hai is nou vaarendatteg joar en veur zien gevuil het e nog nait veul beriekt. Niks biezunders, teminzent. Joa, hai het n boane as loodgaiter. Moar hai het t gevuil dat der aanswat veur hom weglegd is. Ruumtevoarder, politicus of zanger huift nait wat hom betreft. Moar om nou de rest van zien levent verstopte òfvoerbuizen te reperaaiern, liekt hom ook gain fijn veuruutzicht. Zien ollu hebben hom aaltied veurhollen dat e zoveul meugelk stedaaiern mos. Moar joa, din most wel waiten wast worden wilst. En doar zit nou net zien perbleem. Hai het noeit waiten wat of hai worden wol.
Nou binnen der hail veul jongens dij t zulfde worden willen as heur pa, moar Appie zien pa was ain van d’eerste zzp’ers in t laand. Hai dee van alens woardat hai moar wat mit verdainen kon. Zo was hai stroatemoaker, moar ook timmerman, stikkedoor, schilder en alens wat hai ook dee, doar was hai noeit enthousiast over en t leek Appie din ook niks.
In de joaren dat Appie op schoul zat, kreeg hai veul twievels bie de leroaren dij hom les gaven. d’Aine zee van: ‘Prachteg dat leren, moar vergeet nait dat dien kerakter en dien wilskracht te minzent zo belangriek binnen om te sloagen in t leven.’ d’Aander was van mainen dat ast gain fouten meer moakst, dast din ook niks meer leerst.
Weer n aander docht dat t der in t leven om gaait dast slim bist. ‘Ast de goie vroagen stelst, din krigst goie antwoorden,’ zee dij der bie. As Appie zo’n meester heurde din vruig hai zoch voak wel es òf of dij zulf wel wat leerd haar of dat dij überhaupt wel noar schoul west haar.
Nee, leren was nait zien favoriete oaventuur en t gevolg is wel, dat hai gain diploma aan de mure hangen het.
n Goie vrund adviseerde hom n tied leden, dat t goud wezen zol om ains even n break te nemen. En dat hai din es even de tied nemen mos om zien gedachten goan te loaten over zien levent en wat hai doar mit wil. Es even noadenken over zien toukomst. t Kwam derop neer dat hai es uutfeugêln mot wat of hai wil mit de rest van zien levent. Aigenliek mos hai n dreum hebben om noa te joagen.
Moar betaikent dat din dat hai weer leren mot? Mos hai aigenliek nait krek bliede wezen dat hai gain dreum het om noa te joagen? Appie huvert bie de gedachte dat hai elke dag vechten mot om ain of aander onhoalboar doul te berieken.
Noatuurlek, n mens mos leren hou of e veur zochzulf zörgen mos, hou of e aan zien eten kommen zol en hou of e onderdak kriegen mos, moar most nou echt van de waige tot aan t graf op schoul zitten? n Mìns is toch nait allinneg moar op de wereld om te leren?
In zien eerste levensjoaren was e drok mit lopen leren, proaten leren, leren dat e zien behuiftes nait in de broek dee. Toun e dat n beetje onder de knije haar, mos hai leren hou of e zien klaaier aantrekken mos en hou of e zien veters dicht moaken mos. Toun mos e fietsen leren. Doarnoa mos hai lezen en schrieven leren. En toun kwam t mement dat hai n vak leren mos.
Hai herinnert zoch de veule mementen woarop t hom nou juust verboden wer om dingen te doun dij hai leerd har. Dat begon al op hail jonge leeftied, toun zien ollu hom lopen en proaten leren deden. Nait veul loater mos hai op bepoalde mementen juust stil zitten blieven en zien mond holden.
Nee, veur Appie staait t vast dat t leven n stuk aangenoamer is, ast die nait zo drok moakst. Huifst as mìns ook nait ales te begriepen. Der binnen nog genog dingen te doun woarst nait veur leren huifst. Tied dij veurbie is, komt noeit meer trogge. Appie zien rezelvoatsie staait vast: hai gaait tied moaken veur n mooi leven.
Onderwegens
Vraauwen en kinder lopen laangs stoere wegen,
de locht vol vuur en achter zok n koegelregen.
Machtelooshaid en veul troanen van verdrait.
Hou t òflopt, gainain dij n antwoord wait.
En aalom n stem dij vragt:
‘Woarom zoveul stried om macht?’
Van kapotschoten laand en stede,
is èlk op zuik noar rust en vrede.
Trekken mensen op hoop van zegen,
laangs slim gevoarleke wegen.
En aalom n stem dij vragt:
‘Wèl wil dizze stried om macht?’
Oorlog is wel t slimste van ale rampen;
Dood en verdaarf deur striedende kampen.
Laange riegen mit onthaimde vluchtelingen,
dij wanhopeg en mit waaineg op pad gingen.
En aalom n stem dij vragt:
‘Woarveur zoveul stried om macht?’
Komt ooit de vrijhaid weer in zicht,
wat noa dizze vlucht is aanricht?
Loat ons hopen en mit nkander streven,
dat èlk weer vredeg kin soamenleven.
En aalom n stem dij vragt:
‘Moak n ènde aan stried om macht!’
Vree
De vree van de landen en van baauwten
is gehail mit die
De vree van t wad en hoge luchten
magen mit die wezen.
Daipe vree zel kommen over die
Daipe vree zel gruien in die
n Vertoalen van t Keltisch-christelk laid ‘The peace of the earth’,
oorspronkelk n Guatemalaanse traditional.
Ezel op jacht mit laiw
(noar n foabel van Aesopus)
Slaauwe laiw dij op jacht wol, bedocht wat om hom t joagen makkelker te moaken en vroug slichte ezel hom mit te helpen. Dij vuilde hom hail wat dat laiw zien hulp vroug en wol hom groag biestoan. Ezel mos hom verkroepen ien strevèllen aan raand van t bos. Zo gaauw daaier doar laiw achterheer zat bos ien runnen wollen, mos ezel allergodsbenaauwdst begunnen te gieren en gilpen. Vluchtende daaier zollen din vrezelk schrikken, heur omkeren en laiw lebendeg ien de muit vlaigen. t Belukte en vraide laiw mouk ter n dikke moordpartij van. Hail wat daaier werden zo deur laiw van kaant moakt. Dou ezel, dij homzulf slim moudeg von, loater bie laiw kwam, schepte hai der over op dat hai zo dapper west haar. Stomme daaier docht dat laiw hom bedanken zol veur zien helpen. Mor laiw zee bloots: ‘Doe hes zo goud gierd en gilpt, dat k zulf ook sikkom votrund was as k nait waiten haar hou zo’n laf en mizzelk daaier doe aiglieks bis.’
n Lafoard dij opschept over zien moud doar n held bie is, is slicht.
Oarend, kraai en schildpad
(noar n foabel van Aesopus)
Oarend haar n schildpad te pakken kregen en vloog mit zien klaauwen om baistje zien schild vot. Mor schildpad zat ien schild bekropen en oarend kon hom nait opvreten. Hai was drok aan prakkezaaiern hou hai baistje te schild oet kriegen kon dou kraai der over tou kwam. ‘Ik wait wel hou of ie dat doun mouten, oarend, mor krieg k ook n dail as k joe t vertèl?’ Oarend zee kraai n poot van schildpad tou en dou zee kraai: ‘Vlaig hail hoog lucht ien mit baist en loat hom din omdeel op rotsblok valen. Din brekt zien schild en kinnen ie hom opeten.’ Zo gebeurde t en schildpad het t nait overleefd.
Ie kinnen joe verstoppen veur vijand, mor as dij hulp kriegt din is t gaauw doan mit joe.
Òfdwoalen
Vanmörgen vroug neem k weer
mien doagelkse spoitjes insuline.
k Bin der nait bie en dwoal òf
noar aal stakkers in Oekraïne.
Vredesnoam (Poetin – Oekraïne – feb. 2022)
Wat dij aine kerel
zok in de kop zet het
krieg dat der in vredesnoam
mor ais weer uut mit mekoar
Om de laive vrede
Is hoog verlet van
d’alderbeste diplomoat.
Den goan Amerikoa
en Ruslaand op òfraais –
lieden ze aalbaaident nait
n spier gezichtsverlais.
Veur onze wereldvrede
is t nog nait te loat.
Raaizeger
Zundagoavend moakt mien Geert nog n rondje op fiets, as der n auto noast hom stil holdt. t Is duuster. n Man draait t roamke omdeel en vragt of hier t industrieterraain is. ‘k Heb net n man bie traain oppikt, dij mos hier wezen. Mor alles is doar oet en dood.’ n Man mit n beremuts op zit stil noast hom en zegt niks. Is e op zuik noar waark?
‘Der wordt n autospuiter vroagd, mor dij boas woont in n dörp verderop,’ zegt Geert.
‘k Red mie der ook wel mit,’ zegt man achter t stuur en ze rieden t duuster weer in.
Aanderdoags moak ik mien doagliekse loopke. k Kom n man tegen mit twij stokbroden in n puut van supermaart. Hai het n beremuts op.
Dij woont toch nait hier? k Heb hom ja nog nooit in dizze buurt zain. k Goa weer op hoes aan en weer komt aigenste man oet n ziedstroat. Hai lopt mie veurbie. Ik zeg niks. Din lopt e mien stroat in en k onnaaier, dat as e halfweg t fietspad op lopt, hai zo op t industrieterraain komt. En weer zeg k niks. Zol t zulfde man wezen, dij guster al op zuik was noar waark in t dörp en meschain n nije toukomst hier?
Ik blief mit n maal gevuil achter en bedenk: ‘Haar k nou toch mor wat zegd…’
t Hoaske
k Verdwien as knien,
mor bin t hoaske
mit Poaske.
Maank schaar en schimmern
bluien ‘ontkom-mie-blomkes’
Bloumpaarken van beton
As jonkie van tiene
Har e Westerbörk mitmoakt,
Mos e NSB-ers en verroaders
Bewoaken dij gain kracht meer
Haren om op de bainen te stoan.
n Stok kreeg e mit
Toun ze mit nkander
Tou t bos introkken,
Veurbie t prikkeldroad
Achter t kamp –
Om ze de boas te blieven
As ze nait om liek wollen.
Hai, jeuds jonkie, overleefde,
Woar tiendoezenden
Veurgoud vertrokken waren.
Nou is e 86 onderwiel
En komt e nog ainmoal
Terugge op t stee van
Zien jongste jeugd.
De bloumen dij bie de ingang
Van t kamp hìnpoot binnen,
Bluien van wonder en geweld –
Mor hai zugt ze nait,
Hai zugt allenneg mor
De bloumpaarken van beton
Zo as ze in zien herinnern uuthaard binnen.
Autoloze zundag
In dizze gekke tied
Mit torenhoge brandstofpriezen,
Van roezie mit de Ruzzen
Dij goan over ons gas,
Wordt der in de kranten
En op tv alweer proat
Over autoloze zundoagen
Dij der meugelkerwies
Zomor weer aankommen kinnen.
En zai ik in mien gedachten
Nait allenneg t smoel van Poetin
Mor net zo goud de tronies
Van rechtse sjaggeroars in ‘73
Al joaren de wegenbelasten
Nait meer betoald –
Mor hier haren ze nait op rekend:
De benzine gung net as in d’oorlog
Weer op de bon – En n volle tank
Zat der sowieso al nait meer in –
Wol je autobrandstof kopen,
Mos je bewiezen dat de wegenbelasten
Voldoan was.
En doar stonnen ze, in lange riegen
Mit de aarms veur t gezicht,
Kop daip in de kroage van de winterjaze,
Vilten houd hoast over d’ogen trokken,
Ten overstoan van NTS-Journoal en
Huil Nederand, op t postketoor
Heur achterstallege belasten te voldoun –
Den eerst konnen ze ja benzinebonnen bemachtegen,
En allenneg mit dij bonnen konnen autobrandstof kopen –
Mor n volle tank zat der al nait meer in.
Speultjes van vrouger
Anno 2020 wordt de jeugd bezeghollen deur d’industrie … zeg mor gerust manipuleerd! Zai kennen gain siddeltoppe, houpel en dat soort speultjes meer oet vrouger – ons – tied. t Nije speultje hait tegenswoordeg ‘mobieltje’. Beter zegd: nije versloaven. Zulfs groten kinnen der nait zunder, zo t schient.
Wie wazzen aanwezen op meer aigen kreoatsies, zeg mor. Zo bedochten wie in d’oorlog ‘pakje leggen’: aan n laange, dunne droad bonden wie bieveurbeeld n knipke en den doken wie in d’sloot … wachten op aine, dij nijschiereg of hebberg was en t ding oppakde. Op n dag haren wie oet toene van ons ollen n goare komkommer snapt en dij aan t droad knupt. Noa n zetje wachten komt der n Mof op fietse aan. Oh, bliksem … dat is nait best! As dij kwoad wordt, gaait ter om spannen! Ons hartjes gingen te keer as n vaartaktmotortje. De Mof sprong van d’fietse en wol de komkommer pakken. Schienboar haar e dou ook al deur, dat dij nait te vreten was. Hai knitterde n moal en raip: ‘Das ist ja scheisse, Mensch!’ En trapde hom over d’stroate. t Laip veur ons goud òf! Pfff! Vot mor stoppen en aans wat bedenken. ‘Ik wait wel wat,’ raip Jannes, ‘wie binden Klaas aan n boom en kroepen zulf in d’sloot.’
Kwam n man op fietse van Roon … en joa, hai stapde òf. ‘Wat hebben zai die flikt, mienjong?’ En hai knupde t taauw deròf. ‘Zeg mor tegen d’jongs dij dat doan hebben, da’k ze nait in d’handen kriegen mout!’
‘Goud meneer, bedankt meneer! was mien ‘gespeulde’ gestuntel.
Wie aan t daanzen en springen.
‘Wat n goud idee, t is lokt! Mooi, hè?!’ Doarna lokte t n nog n moal of wat.
En dou, n uurtje loater, kwam dij eerste man trogge oet Laik. Hai zag mie, grijnsde en kwam overzied zwenkend d’stroate over. Dou e veur mie was, spijde e mie in t gezichte. Bah! Mien kammeroaden haren nog noeit zoveul lol … Hai haar mie zien sloatje tebak in d’snoete spijd!
Mitdoun
Hai holdt der nait zo van
Om mit aander lu mit te doun –
Laiver gaait e zien aigen gang,
Geft zien ogen goud de kost
Holdt sekuur ien de goaten
Wat aandern doun,
Hou aandern doun,
Woarom aandern dingen doun
Woar e zulf nait aan denken mout.
Hai observeert
Hai analyseert
En komt niks te kört.
Pruiven
t Is mor even biegoan,
Zegstoe, t is de muite
Van t nuimen mor
Zuneg aan weerd.
Meer as pruiven
Is t ja nait, mien jong.
Probeer t nou mor,
Geef t nou es n kaans
Din hest geliek wat om haans –
Ik luuster noar die
Umdat ik die vertraauw,
Doe zegst wastoe mainst
En doe mainst wastoe zegst.
Dus geef ik t n kaans:
Ik pruif zeker de nijeghaid
En wen mie aan de smoak,
Dij daip van binnen zit.
Wat ik der veur miezulf
Uuthoal is de woarhaid
Zo as ik dij zai –
t Overege loat ik liggen,
Doar bemui ik mie nait mit.
Beloftes
Wat kin mie t verschelen dast nooit in huus komst
Wat kin mie t verrekken wast aal dust
Drifst aal wieder en wieder vot van mie
Want doe holst nait van mie en ik hol nait van die
Ze kieken en ze proaten as ze die zain in t loug
Astoe noar ze laagst worden ze waik
Aal dien vrunden en minnoars t is aal goud om mie
Want ik hoat dij van die en doe hoatst dij van mie
La la, la la la la la
La la, la la la la la
Wat kin mie t verschelen dastoe snachts der nait bist
Wat kin mie t verrekken dastoe boeten de pot pist
Ik loat die geworden, gaaist dien gang mor om mie
Want ik hol nait van die en doe holst nait van mie
Wat n gedounte, woar ging t mis?
Doe bist vergeten wat laifhebben is
Wie bleven toch altied traauw aan mekoar?
Mor dij beloftes muiken wie nait woar
La la, la la la la la
La la, la la la la la
k Heb joaren pebaaierd om van die te holden
Mor doe hest mie niks in de reken
Wenneer dringt nou es n moal deur bie die
Dat k nog holden kon van die astoe holden deest van mie
Wat n gedounte, woar ging t mis?
Doe bist vergeten wat laifhebben is
Wie bleven toch altied traauw aan mekoar?
Mor dij beloftes muiken wie nait woar
La la, la la la la la
La la, la la la la la
La la, la la la la la
La la, la la la la la …
Noar Promises van Eric Clapton
Componisten: Richard Feldman, Roger Linn
Zeeheldenbuurt
Veur zien 73e kreeg opa n strunerijke kedo van zien klaainzeun. Over t spoor scharrelden zai achter stadsgids aan.
‘Wie begunnen mit Admiraal de Ruyterloan. t Verhoal van de massoale walvismoord is joe bekend.’ ‘Lopen wie deur noar Van Heemskerckstroat, neumd noar ain van eersten dij op Molukken riek wer van sloavenhandel. Streek loater bloudgeld op van Zilvervloot.’ Gids wees noar n stroatnoambordje. ‘Din de Van Speykstroat. n Ode aan n zelfmoordterrorist dij homzulf en n batterij aandern noar kelder joug.’
‘Wat buurt was dit ook mor weer?’ vroug opa, dij t aan t geheur mekaaierde. ‘Zeeploertenbuurt …’ zee klaainzeun.
Ooievoars en popkes
Bram, Eppo en Jantje speulden op Gasthoesloane … zagen zai bie Vredenhoven twij ooievoars op t nust! Mit heur drijen derop òf.
‘Ooievoars brengen popkes, hè,’ zee Jantje.
‘Joa,’ zeden d’jongs: ‘Zelve vroagen of zai ons ain brengen willen?’ Zai raipen in koor: ‘Ooievoar, willen ie ons n popke brengen?’ Thoes vertelden zai blied wat ze doan haren.
Bram zien moeke was nait enthousiast. ‘Hou konst dat nou doun? k Bin nog aal muide van mien pleuritis. Dat kin ja nait!’
Bram, zwoar onder d’indruk van moeke, runde weerom en raip: ‘Gainent bie ons brengen, heur! Moeke kin t nog nait aan!’
d’Ooievoars hebben goud luusterd: Eppo en Jantje kregen n zuske, mor Bram nait!’
(woargebeurd in Scheemde, optaikend van ‘Bram’ zien vraauw)
Snoetlap
Al hoast twij joar lopen wie deur corona mit n lap veur snoet.
d’Eersten mouk ik zulf, mor dou t aal laanger duurde, werden regels strikter. Elk laip nou mit n echte bekdek.
Dou k n moal winkel in kwam, was k nait herkenboar. k Zee moi, mor k kreeg gain antwoord. t Mìns zaag nait wèl k was. Bie t gebak mos k leesbril op, dij mor amper paast tussen t geheurapperoat en t
rekkertje van snoetlap. Bie t òfreken zee kassawichtje: ‘Der hangt wat oet joen oor.’ Mit t onding wordt zulfs bosschoppen doun n kripsie.
Aigen himd
Adrie kon goud leren en zol noar hbs, mor meester zee dat t vaaileger was eerst n joar noar ulo. Kloar. Ging hail goud. Ìnd van t joar zeden ollu dat jong noar hbs tou zol. Ulo-directeur von t mor niks. ‘As aal mien goie leerlingen noar hbs goan, hou mout t din mit ons ulo? Nee, jong is hier beter oet’, vertelde hai ollu. Zai waren al sikkom om dou zai heurden dat directeur zien aigen kiender aal op hbs zaten. Joa, himd is noader as rok. Adrie zien bruiertje is joar loater votdoadelk noar hbs goan.
Maddeklopper
Veurjoarsschoonmoak in de kop. Stugge kokosmatten op t wasrik. Buurvraauw sluig wild mit de maddeklopper.
Drij vraauwlu luipen t blaikveldje op: Jehova’s Getugen! ‘Goedemiddag mevrouw, mogen wij u even storen…’
‘Nee,’ zee buurvraauw, ‘goa joen aigen huus hemmeln.’ ‘Oh, u heeft het zwaar, hè,’ maarkde t bezuik op.
‘Dat wordt beder mit wat hulp,’ zee buurvraauw.
En … de Getugen sluigen doarnoa aindrachteg op de matten.
‘Misschien een … eh … Wachttoren, mevrouw?’
‘Nee,’ zee buurvraauw, ‘dij heb k genogt zain bie Berliense muur, mor … eh … begrip komt vanzulf as maddeklopper draaigt …’
Gele vla
Noa n poar weken IC in t UMCG mos k ooit vaar moand noar n verpleeghuus. Vaar moand teveul, wat mie aangaait. k Was doar n zetje om te ‘reaktiveren’. Wat dat inholdt … k zol t nog altied nait waiten. k Heb der ain trauma aan overholden: gele vla. As k es nait goud eten kon, was heur ‘oplözzen’ om mie n beste bakke gele vla te geven. k Heb zóveul gele vla had, dat k meer as twinteg joar loater nog sikkom spijen mout as k t onder mien neuze krieg. Nee, ik huif nooit gain gele vla weer.
Psaalms van hoop
Hai woonde ien Amerikoa
en zai ien Westerbrouk,
de telefoon verbon ze
elk ien heur aaigen houk.
Deur dementie trovven
sprak hai nait meer heur toal
mor op n dag was doar zien vroag,
hai kon ze alemoal.
Ze zongen tot zien staarfdag
wat zai deur hom weer von,
zo dailden ze geleuf en hoop
deur psaalms dij hai groag zong.
Zien Woord deurbrak de grenzen,
deur dat bekende bouk,
hai troostte ien Amerikoa
zien zus ien Westerbrouk.
Van d’stainfebriek noar d’bootjebaauwers: t Zieldaippadje
Moeke en ik hebben zin in n viske. ‘Dammeet even noar Termunten?’ vragt ze.
Liekt mie goud!
Langs t padje achter Zwoag langs richten d’stainfebriek. En over t Zieldaippadje richten t Woar. Wie hollen van dij schiere smale padjes!
Herinnerns aan ons verkerentjestied kriegve weer, as wie bie t wottermeulentje langs kommen: nou de waarkploats van Stiekel, woonde doar vrouger boer Boelman. En mos je over t hoogholtje noar heur tou. Moeke en ik wazzen vroagd of wie weer ais op t luttje grut van heur pazen wollen. Zai mozzen op joardagsveziede.
Wiederop de kruzen mit t Kerkenwieke, de plaaisterploats of zo ie willen: t leugenbankje van Fobbe Moaze, Pudding, Karel Pinda en aal dij aandern, dij heur gal spijden over de toustand in de wereld. Mor ook aibels schiere verhoalen over Nijscheemde – t Woar vertelden.
Wieder langs t Swieneparredies en t hoeske van de femilie Wagena, de boerderij van Barloage en t viswotter van oom Evert: zo nuimden wie dat, omdat oom Evert Gotlieb doar geregeld mit laange liesstevels aan t vissen was. As je hom leufden, zat der naarns meer en groter vis as doar! Hai haar de vraiskiste der vol mit …
n Hail schier stee, doar an t wotter. Veul eenden en aander gevogelte woaras je blied van wuiren. En woarop je bie winterdag, as t vroor noar hartelust scheuveln konden (dij goie olle tied!).
Tegenover de bootjebaauwers holdt t padje op … De weg oversteken en richten Nijwolle. Oetkieken bie de Gereweg, woaras t aibels drok wezen kin, en wie hoast n moal oet tied kommen wazzen, omdat n bestuurder de situoatsie verkeerd inschatte en de weg op ree …
Via weer zo’n schier fietspadje kom je den endelk in Termunterziel bie Westerhoes, d’oldste viszoak doar. Vrouger was t voak zundags gernoaten hoalen, vandoage aan dag kin je joe der verlekkern aan ale soorten vis, van n zolde heern tot n lekkerbekje. Echt wel n fietstochtje van vatteg kilometer weerd!
Peerd en swien
(noar n foabel van Aesopus)
t Was waarm en peerd haar geluk. Dij haar n poul mit lekker vris wotter vonden, doar hai zo veul oet drinken kon as e mor wol. n Poar doagen loater kwam wild swien der schane genog over tou. Dij dook t wotter ien of t niks was en moakte der binnen kortste keren n modderpoul van. Wotter was nait meer te drinken. Peerd was vanzulf vergrèld en zon op vroak. Hai zol dat wilde swien.
Peerd vroug n jongkerel dij op jacht was om hom òf te helpen van t swien. Hai bood jongkerel zulfs aan om as eerste mìns op zien rug zitten te goan zodat hai swien beter kon vangen. Zodounde haar jongkerel swien zomor te pakken. Nait kwam jongkerel bloots mit swien as buit thoes, mor ook nog mit n prachteg jong peerd. Vroak van peerd was zuit, mor zien vrijhaid was e kwiet.
Vroak mag din zuit wezen, dij duurt voak mor even. Mainsttied mout ie dij levenslaang bezuren.
Iegema
Iegema, kromgruid lèste joaren,
hai legt zien kop deel op toavel van terras.
Zien vraauw spiddert: Wat binnen dien beswoaren?
Doe wais ja dat k bie mien zuster was.
Hai mommelt, pröddelt, zit daip bogen:
Dat wis k wel, hai wat n gezoes.
Din kieken zai nkanner aan ien ogen …
Heurent blaauw, zienent gries as n doef …
Hai wil mit heur daanzen, swingen!
Zai wil n klokje, misschain wel aacht!
Mor zien rug dut pien, zit vol mit schaarbe dingen.
En der is gain draank, melk, tee, of aans wat …
Miranda runde
trappens òf,
smeet boetendeur open,
keek en wer verblind.
Hou kin t, aan overkaant van
stroat ston ja Aaike Sjakzeun.
Hai stak n haand op.
Zai was schoon aan t ìn van t kibbeln
en hakketakken mit vrijer Ko.
Dij haar heur lèste tied toerloos
oetkavverd, nittjed en beschimpt.
Doar Aaike Sjakzeun noar tou wol,
doar wol Miranda mit hom mit.
t Ging kelder ien van diskotheek.
Kleurde lichten schoten
over daansvlouer hìn.
Basmeziek lait lucht trillen.
Zai zeden gain woord,
gavven heur bloot ien daans
bie elke noot.
Atlantikwall, op Waddenaailaand
Der lagen doar widde diggeltjes,
van weg òf mor zuneg te zain.
Doezend meder van Noordzee òf.
Zai lagen doar verspraaid.
Staingoud oet vleden,
van seldoaten van over grup.
Snijwidde diggeltjes bie sloot,
dij ien haarstied vol mit wodder zit.
Wodder, ien kleuren oeraanje en rood.
Op stee mit dunen rondom heer,
mit dennebomen gruin en dik.
Op stee doar gain seldoat meer zit.
Staingoud mit sumtieds n maarkje der op,
staingoud, haildal wit.
Veujoarstoen
vogels zingen
knoppen springen
in mien toen
kikkers kwakken
aalmoal slakken
in mien toen
t blaikveld maaien
worrels zaaien
in zien toen
din komt t duuster
stil as n pluuster
in ons toen
Hail eefkes n laag
veur n nije dag
n klaain stroaltje zun
geft n nij begun
zunnestroaltjes
levensploatjes.
Olympische Speulen-gedachte
Mitdoun is belangrieker as winnen, wordt verteld.
Toch is allain brons, zilver en gold wat doar telt.
Bie verlaizen is ale roem noar de knoppen.
Dij zok din as trooster wait te ontpoppen,
Is veur mie de woare held.
Keeske Kat
Keeske Kat, wèl is dat nou weer, zel ie denken. Hai woont bie ons in dörp, aan deurgoande weg noar Middelsom tou. Hai is aarbaider bie boer Elemoa, eefkes boeten ons dörp. Sums en din gaait hai noar hoes tou, mor as t drok op ploats is din blift hai doar. Hai kin bie boer sloapen ja, dat is ja hail schier, ook grootmaaid kin der sloapen blieven.
In dörp het hai zulven n hoeske mit n kobbel katten. Keeske is ain dij geern bie twijduustern om singel hìn lopen gaait. Spouken kommen hom din tegen en der lopen bie Elemoa kemelen deur graacht hìn. Vleddermoezen zitten der haile veul, mit licht in ogen. Dij schienen gevoarlek over singel. Spouken zigt Keeske Kat der hail veul. Leuf mor nait dat grootmaaid mit hom mitgaait. Stèl die veur.
Sums en din gaait hai noar zien aigen hoeske woar zien katten in leven. Mor ain kat doar is hai slim maal mit. Gaait ook aaid mit boas aan wandel.
Zo ook dij oavend. Dikke Kat is haildaal gek in hakken, eefkes bainen strekken. t Is twijduuster as hai nog n rondje wil lopen om kerk tou, mit zien Dikke Kat. Hai gaait mor ais over Duvelspad, deur kerkhek en din gliek rechtsòf. Veul lu kin hai ja vanoet vrouger tied. Derk-oom ligt doar, taan Grait. Lammert Negenoog. Smit oet dörp. Aal lu dij hai ja kin.
Bainen worren hom zwoar, want Keeske het n dikke dag had bie Elemoa. Muid is hai. Din aan aner kaant van kerk, doar ligt klaaine Reina. ‘Kiek doar kin k wel eefkes oetpoesten.’ Zo zegd, zo doan. Dikke kat is oetpiekt noar Derk-oom, dij ligt ook te sloapen vanzulven.
Keeske kat poest en zit deel op graf van Reina.
Hai, eefkes bainen strekken. Keeske Kat, din sloapt hai as n zwien.
‘Keeske, Keeske. Bist doe zo in daipe sloap dat k nait te heuren bin? k Wil eefkes mit die proaten.
Keeske Kat, Keeske Kat,’ t roupen blieft aal aan.
In ainmoal roupt Keeske: ‘Och Heer, hier bin k, woarom roup Ie mie? k Wil nog nait noar Joe tou. k Kin ook ja nog nait vot. Toen mout k nog hoaken, boeskoolplanten nog poten, krudoorns nog wecken, praai mout der nog in. Nee, Heer t kin nog lang nait, bie Joe kommen. En mien Dikke Koater din?’
Din in ain moal: ‘Hé, Keeske Kat, wor ais verdorie wakker.’
Din hail muizoam komt Keeske Kat in t èn, ‘Och heden, staaist doe hier zo te bèlken?’
‘Joa,’ ropt Menne de Vries, ‘heurst dat din nait?’
‘Joa, mor k dochde dat Laive Heer mie aan t roupen was.’
‘Joa, dat kinst doe wel dinken, mor ik bin t, Menne de Vries. Goa mor eerst ais stoan.’
Keeske Kat gaait stoan. ‘Goud jong, dast mie wakker moakt hest, aans haar k d’haile nacht aan proat west. Woar is Dikke Koater?’
De Vries: ‘Dij zel wel op Derk oom liggen.’
‘Nou jong,’ zegt De Vries, ‘goa mor eerst op hoes aan, dou k ook.’
Zo ging Keeske Kat en Dikke Koater over Duvelspad weer noar hoes tou. Leuf mor nait dat Keeske Kat weer in twijduuster eefkes n loopke moakt het over kerkhof. Stèl die veur dat … O joa, Keeske Kat is 86 joar worren, dou zee Laive Heer: ‘Kom!’
Foto uut noaloatenschop
Doar gaait de dochter van de krudenier
ien donkere winterjas met kroag en houd,
vouten ien tripklompen en zai ik dat goud,
gebraaide kousen, dat is de mode hier.
t Stuur vol tassen veur klanten van winkelier,
ze kiekt asof ze dit al joaren dut,
n jonge doame, flink en nog vol fut
langs al dij hekjes en ze fietst zo fier.
k Wol dat k heur over vrouger nog kon vroagen
mor k von de foto veul te loat,
wat haar ze ien heur jeugd al veul te droagen,
mien schoonmoeke, kiek wat ze achterloat,
n krudeniersvraauw, aal heur levensdoagen
en loater mantelzörger, steun en touverloat.
Bloudprikken
Der zol wel aander weer op komst wezen, docht ik. Altied as t weer omslagt, den dut e zeer. Nou dee e verrekte zeer. Zol der onweer of störm aankommen?
Dou ik boven was in t gebaauw, was t meroakel stil. Mien voutstappen op holten vlouer bonkten sikkom deur t haile gebaauw. Bie t bloudprikken was gainent. Woar k ook keek, k zag gainent. Ik keek op t sedel, dat mie mit de post stuurd was. Joa, der ston dudelk op. Vief veur twij. Dat was t sikkom. Omreden dat we in slimste van coronatied zaten, wuir mie de weg wezen deur sedels mit pielen op roamen en deuren. Ik kwam op n soort van overloop mit n poar stoulen. Hier mos k mor wachten. Nog n poar menuten en den was k toch weer mooi op tied. Aargens op gaang n ìnd wieder zat n stel drok te kwedeln. Doar aargens huil n dokter tou. Ze waren zeker wat kèl veur dokter. t Gerevel was nait van lucht doar in t houkje.
Der kwam n juvver aanstappen mit widde maauwschoet aan. Aha, docht ik: dij nuimt mien noam en den loop ik mit en den stoa k over vief menuten weer boeten. Loop k mooi nog eefkes deur hoaven … Juvver bekeek mie, draaide zuk om en ging weer vot.
Der kwam n vraauw aan dij zwoar achter de poest was. Ze keek op ale sedels. Roar, docht ik. Overaal staait zo’n swaarte piel op. Da’s toch nait zo stoer. Ze luip nog moal weerom en dee t aalmoal nog n keer. En dou nog n keer en muik heur haanden schoon bie t coronapompje. Ze ging noast mie zitten op anderhaalf meter. Dat wel.
Ik heurde hakken tikken en doar kwam n laange blonde jonge vraauw.
‘Mevrouw Steenmeier,’ ruip ze te haard. Wie zaten ja vlak bie heur. Ik was t ja nait en vraauw noast mie bliekboar ook nait. Ik docht bie miezulf: den loop ik wel mit. Blonde prikster luip weer vot en tied tikte nuver deur.
Der kwam nog n jong wicht bie ons zitten. Ze pakte vot heur tillefoon. Der kwam nog haile grode, laange kerel op booraailaand-stevels. Dij wuir ook vot beld en veurdat k derop verdocht was waren ale stoulen bezet.
Doar kwam ze weer aan. Ze haar t hoar op zolder en ze luip mit n snipper papier in haand. ‘Mevrouw Steenmeier,’ ruip ze. t Klonk wat verdraiteg, asof ze t slim von dat dij mevraauw der nait was. Der was keuze genog nou. Ze keek op heur braifke en vertelde zukzulf wat. Dou der echt gain reaksie kwam, stak ze t braifke in buuts en luip ze mit neus in lucht vot. Laange gaang deur en verdween achter leste deur. t Was bietieds aal tien over twij. Vraauw noast mie zuchtte daip.
Man mit stevel las van zien mobieltje dat der n fietser oetgleden was aargens bie …
Der kwam der nog ain aanschoeven. Zien mondkapje zat schaif. ‘Is t hier van bloudprikken?’ vruig e. t Was overaal opschreven mit logo’s en pielen. Mor t was altied goud om nog ais te vroagen. t Was hier wel t Gezondheidscentrum, mor verdwien mor ais achter n verkeerde deur. En bist morzo n orgoan of twij kwiet. Ik gaf hom groot geliek.
t Wuir stil en ik keek noar boeten. Der luip n kat over kliko-bakken. Bie de leste nam e sprong verkeerd en lag e middenmaank n poul swaart wotter. Katten kommen altied op de potern terecht. Nou dizze nait.
Der kwam weer n prikster aanschoeven. ‘Meneer of mevrouw Stapper,’ zee ze. Ze was muide, dat zag ik vot wel.
‘Dou mor meneer!’, zee ik vrundelk tegen heur.
Ze bekeek mie van kop tot tonen. ‘Mie best, ook goud,’ zee ze.
Ie binnen
Hier in wale van t ol daip
maank douterkoezen en pompkebloaden
drif wotter swiegend veurbie
wottertiekjes schrieven verhoalen
over t begun en t heergoan van dingen
leven in laange liene
wat west het komt weerom
over hoogste högten, verzet en vree
over daibe dreuge leegten
euvelmoud under bremstroeken
hou vurgen liek lieken mor t nich binnen
hou t slichte laand nooit vlak is
krödde en vergraimde tied
en middenmaank roegte
in t zaachte ruzzeln van swiegende stilleghaid
– verneem k stoefbie en vannijs Joen vrumd vertraauwde stem
(Bie 1 Keun. 19)
Stillevent
Aan laange kedde
in hoge druppende denneboom
hangt swiegende schommel
boven poultje wotter
leeg te wachten op lutje goud.
Sunterkloas moakt hail wat met
Op een Sunterkloasfeest komt der jonkie bie Sunterkloas, stat noast hom en aalgedureg vroagt Sunterkloas wat an hom, en kiekt met schaif oog noar ’t grode bouk of der nog meer in stat over hom.
Jonkie kikt bliekboar met wat der staait en zegt op ains: “Sint Nicolaas mag ik wat vragen?” Dat mot je altied op je teln verdocht wezen, want je ken nait een verkeerd antwoord gevm. Sunterkloas zegt dan: “Joazeker.”
“Kan Sint Nicolaas dat gekrabbel nog wel lezen?”
Dat mot je roazend snel noadenken. ’t Lag hom op lippen om te zegn: “Dat zegt mien vrouw nou ook altied.” Mor dat kon e ja nait zegn..
Hoi kon zug inholn en zee: “Dat is soort gehaimschrift, aans zitten de Zwaarde Pietn der in te lezen.”
Jonkie was tevreden met ‘t antwoord en Sunterkloas haar ’t red..
Ook keer kwam der jonkie dai haar n gedicht moakt, niks miz met, toen e kloar was met ’t veurlezen vruig e: “Sint Nicolaas mag ik u wat vragen?”
“Joazeker zee Sunterkloas.”
“Wij zijn van de zomer met vakantie geweest in Spanje en zijn op zoek geweest naar het huis waar Sint Nicolaas woont.”
Sunterkloas docht , o, o dat wordt gevoarliek, en vragt “Joa?”
“En ik weet nu wie er naast Sint Nicolaas woont.”
Evm stil en toen vruig e en zee: “Weet u dat ook?
Sunterkloas wis evm nait, wat mot je dan zegn docht e?
Hoi probeerd heul diplomatiek te antwoorden: “Netuurliek wait ik wel der noast mie woont, mor ik wis nait dast doe dat ook wist.”
Hoi docht door ben ik vanof ja.
“Zal ik eens zeggen wie er woont?”
Sunterkloas kreeg het benauwd en kon nait aans dan te zegn: “Zeg het mor.”
En met triomfanteliek gezicht zegt e: “De buurman!”
Door zat hoi dan.
Jonkie laip hail parmanteg met kin omhoog weer noar zien ploats.
Sunterkloas bleef achter met gevuil van hoi het mie.
Dut mie ook nog denken an n geval op Hoogkerk.
Elk joar komt door ook Sunterkloas binnen en sprekt kinder tou.
Zo van: “Goedenmiddag kinderen van Hoogkerk, ik ben heel blij dat ik jullie hier allemaal weer zie, en een prachtig lied voor mij ten gehore hebben gebracht.
Mor dat joar der op was nait best, man dai door was haar an ’t haart kregen en kon nait op Sunterkloas intocht wezen.
Mor ze haarn ander vonnen, een tiedeliek vervanger zeg mor..
Kwam op Sukerplain an en dee tousproak op zeurderige toon: “Guiendog allemoal, ‘k ben bliede dat ‘k der ben, ’t laidje wat je net hebben zongen, was goud her.”
Elk en aine keek mekoar an zo van wat is dit.
Volgend joar konnen ze weer beroup doun op de guie.
Joazeker Sunterkloas moakt hail wat met.
Femiliereünie
Oetèndelk heb ik mie overhoalen loaten ons femiliereünie te bezuiken. Mit daank aan ons groepsapp docht ik genog nijskes van mien neven en nichten mit te kriegen, mor mien bruier was dudelk: dizze moal gaais mit. Excuses waren der te over: wie wonen n ènd oet nkander, binnen drok mit waark, stichten gezinnen … De leste moal dat ik heur apmoal zag is joaren leden.
Noa eerste handdrukken en laank-nait-zains, staait mien bruier veur mien neus. Hai pakt mie bie aarm en sist: ‘Lops mit noar serre? Dóár zit ons groep!’
Klimoathuuske
Jannewoarie-oavend, haalf zeuven. Störm jagt boomtakjes tegen bewoasemde stalvenster. Schimmelpony Bio, pinken Grassie & Kloavertje en sikje Lurfke kaauwen tevree. Zai schaaiden waarmte òf, harmonie in de tiny klimoatkwint. Oppashondje Boa snurkt as n zwien, vernemt niks. Mit n vegaprak op woakt netuurboer Schriefkens op zien strobèrre onder t plaggendak. Net wat veur Kreuzelu. Zuver miljeu, zunder ongemak van stikstofboudel, TenneT, NAMzwammers of Ziggosoezers. As störm boeten indamt, valen boer d’ogen tou. Mit hounder op stok, hoantje Droktemoa kraait boudel aanderdoags weer wakker. Klimoathuuske … zo as veurvoaders vrouger leefden. Kiek mor op petretten van de Plougschilders.
Kerbidschaiten
Op dörp wordt nog mit kerbid schoten op oljoarsdag. Jongelu goan mit stuk of wat melkbuzzen noar lege wier en leggen heur schuuns omhoog op n baalk. Beetje kerbid derien, beetje wotter derbie en deksels derop. Din roupen zai ‘oren’ en aal vingers goan ien oren. Din lopt n jong mit brannende fakkel achter buzzen laans. Din is t net oorlog. Ain noa aander vlaigen deksels mit n dovve dreun van bus òf. Hou haarder knal, hou gaauwer heksen en spouken oetrieten. Duurt haile dag deur en jongelu hebben heur schik ter aan.
Forum
t Schildergroepke ging noar film in t nije Forum. Op t nippertje waren ze hoast miljounste bezuiker west.
Mit roltrappen gingen ze aal hoger. Boven was n prachteg oetzicht over Stad. Schoondochter zat op pervinziehoes. Ze belden heur, dat vaaier doames boven op t Forum stonden.
Op verdaipen 5 was bieskoop. Mit kovvie en n krìndebol laiten doames heur in t pluche zakken. Stadsbus zol ze weer noar Kardinge brengen. Lien 3 ree heur veur neus vot. Din volgende mor, zunder te zain dat dij noar Haarkstee ging. Bie t Groot Zaikenhoes binnen ze oetstapt. Vaaier pervinzioaltjes in Stad.
Lebait
As t nait aal te roem is, bin je lebait.
Nou gaait t miezulven weer redelk goud. k Was weer badmintonnen en dat beurt mie liggoamelk en gaistelk op.
Zit ik dinsdag om haalf zeuven kovvie te zetten, is t opains routduuster: stroomsteuren! Gain kovvie, gain waarmte, niks! 2 uur loater: floep, aal weer kloar! Gelukkeg mor.
Twij doage loater: TV dut t nait meer! Oh? Computer ook nait … en telefoon en t mobieltje ook nait.
Verduld! Onneuzel as k bin, wor k der nog narreg van ook. ‘Wat dou k ook mit aal dij rommel!’ brom ik: ‘Je worden ja aal òfhankelker mit dat moderne gedou!’ Drij ‘vaklu’ der bie … wie kommen der nait oet!
Op t mobieltje van zeun, Ziggo belt: ‘Wij hebben momenteel geen monteurs vrij. U wordt voor maandag gepland.’
‘Moandag? Den binve vaar doage wieder!’
‘Wie goan vot!’
‘Woar noartou?’
‘Wie kinnen wel even noar Ben in t verpleeghoes.’ Zo zegd, zo doan. Ben was n moal of wat valen, en noast n broken enkel haar e ook n gat in d’kop en wat vingers broken.
Dou we net weer thoes wazzen, belt zien vraauw, dat ter in t verpleeghoes corona oetbroken was. ‘Verrek, moutve ook nog n poar doage thoes blieven,’ was mien reaksie. ‘As Ziggo d’boudel den mor weer kloar het. t Liekt ja wel oorlog!’
‘Lebait, zelst bedoulen!’ is t antwoord van vraauw.
t Verleden, sums zo dichtbie
Stilzwiegend lopend over dodenakker,
wordt der veul leven in mie wakker.
Op zuik noar sporen van t verleden,
dij mie brocht hebben noar t heden.
t Is de rust dij hier regeert
en ik roak in miezulvens keerd.
Tot opains, n geluud, en ik schrik,
achter mie vaalt n daipe snik.
Dij snik brengt mie weer in t heden,
mor hai denkt aan körts verleden:
t overlieden van zien laifste makker.
Revelnd lopen wie van de dodenakker.
Glaasvezel
Men von dat dörp mit moderne tied mitgoan mos. Der mos glaasvezel aanlegd worren. Dizzent was goud veur welvoart ien dörp. Om en bie was elkenain ja al verbonnen mit internet, moar t was veul te langsoam. Dat kostte bedrieven ien dörp geld. n Rad internet was wel eerste veurwoarde, om mit haile wereld zoaken doun te kinnen. Der wazzen aanders nog gain bedrieven ien dörp dij dat deden. Men kon t nooit nait waiten, wat ien toukomst ains ploatsgriepen zol. Meschain kwam der wel n Amerikoans bedrief noar dörp. Dat konnen lu nou nog nait waiten.
Elk hoes ien dörp kreeg n braive ien buzze. Doarien ston de grode veurdailen van glaasvezel en hou lu heur aanmelden konnen. Mainste lu ien dörp wollen n aansluten, behaalve n poar oldjes, dij nog nooit en te nimmer van internet heurd haren! ‘Wat mouten wie doarmit. Tillefoon is veur ons voldounde,’ zeden zai.
Hinderk en Geert zagen ok de veurdailen van n rad internet. Heur videobestaanden konnen din veul gaauwer femilie en vrundinnen/vrunden berekken.
Dou wer der mit aanleggen van glaasvezel begonnen. Tegels en stainen werren vothoald. Der wer groafd. Droaden werren ien gleuve en noar hoezen legd. Gleuve wer tougooid. Tegels en stroatstainen werren op olle plek aanbrocht. As leste wer der nog wat zaand over dizzent verspraaid. Aan ende van dag mos gegroaven gleuve tou weden. Aander dag begonnen waarklu doar, woar zai gustern ophollen haren. t Was nog n haile put waark om deur dörp dij glaasvezeldroaden te kriegen. Doarnoa duurde t laange veur hoezen aansloten wazzen.
Hinderk haar besloten, dat glaasvezel ien kelder t hoes ienkommen mos. Doar kon din ok n aansluten aanbrocht worren. KPN-monteur stelde veur, om der ok n booster aan te leggen. Hai haar der nog twije ien zien woagen liggen. Hinderk von dat goud. Hai wol aalderwegens n goie internetverbienen hebben. Zien waarkploats mos der ok moar aine kriegen. KPN-monteur zee, dat dij olle droaden, dij der nog lagen, vannijs bruukt konnen worren.
Aander dag haar Hinderk perblemen mit zien computer. Hai belde KPN. Soavends twij doagen loater zol der n monteur veurbie kommen. Hinderk vroug Geert, of hai der din bie weden kon. Dat wol der geerne doun.
‘Din kinnen wie eerst soam mit nkander eten,’ zee Geert.
Hinderk von dat drijdubbel goud.
Dij oavend moakten zai t eten kloar. Hinderk von, dat Geert veul beter as hom koken kon. Noa t eten wer òfwas doan. Doarnoa zat Hinderk achter zien computer en Geert achter zien MacBook. Wat Hinderk al verteld haar, der was gain internetverbienen.
n Aander KPN-monteur – n grode man mit n nuver bos swaart hoar op zien kop – kwam n haalf uur te loat. Hai zee, dat t waark bie n veurege klaant oetlopen was. Dat wollen Hinderk en Geert geerne geleuven, moar hai haar ok n haalf uur ien n kroug hebben zitten kind!
Veurdat Hinderk mit KPN-monteur kelder ien ging, sprak der: ‘Mien vrund en ik binnen geleuvege lu.
As der aargens n perbleem is, zeggen wie nkander, immer en aaltied geleuven en vertraauwen ien God. Din komt t goud.’
KPN-monteur keek Hinderk verboasd aan en zee: ‘k Vertraauw immer en aaltied op mien goie riw en meetapperoaten. God het doar gain naks en gain niks mit te moaken.’
‘Dat mouten ie zulf moar waiten. Elk minsk het joa n overtugen!’ zee Hinderk.
Aansluten ien kelder bleek goud te weden. Volgens KPN-monteur mozzen der aalderwegens nije droaden noar modem ien waarkkoamer tuugd worren. Zien mainen was, dat zien kollegoa gain goud waark òfleverd haar. ‘Dat wort nije goaten boren,’ stelde KPN-monteur vaast.
Geert zee dou: ‘k Heb hier immer en aaltied veul te grode goaten boord. Ien toukomst mos der meschain ains weer wat deurhin tuugd worren. En wat heb k ien mien levent al veul droaden aanlegd. k Kin nait zeggen houveul kilometer. Ie kinnen doch dij olle droaden vothoalen!’
‘t Liekt, dat ie der verstaand van hebben! Aanders der mouten doch nije goaten boord worren,’ reageerde KPN-monteur.
Geert was t doarmit nait ains en zee: ‘Ie kinnen t doch pebaaiern, droaden der deurhin te tugen.’ Dat dee KPN-monteur. t Bleek, dat Geert geliek haar. Droaden gingen, noadat olle droaden vothoald wazzen, zunner muite deur de goaten en werren op modem en aanslutens vaastzet. Geert wol ok nog n aansluten ien woonkoamer hebben. Vervolgens brocht KPN-monteur n nije gebrukersnoam en n nij wachtwoord ien modem aan. Hai zee, dat dit beter en vaaileger was. Noa ienbringen van gegevens laip Hinderks computer al gaauw oet de kiek. Hai was der bliede mit .Dou monteur ien gaang was om te vertrekken, raip Geert, dat der n perbleem haar. Hai kreeg zien Mac Book nait aan loop. KPN-monteur draaide hom om en laip hoeskoamer weer ien. Efkes loater zat der op Geerts stee. Dizzent dudde oet, wat der doan haar.
KPN-monteur zee: ‘Ie binnen wis en woarachteg n perfester. Ie hebben t joe veul te stoer moakt. t Kin veul slichter.’
‘k Bin gain perfester, moar n Ziggo-monteur,’ zee Geert.
Dou KPN-monteur dat heurd haar, ston der vergrèld op en laip koamer oet.
‘n Lekker kontje hebben ie,’ raip Geert hom achternoa.
KPN-monteur draaide hom om en zee: ‘Ie voele, olle kontfiekers. k Kom hier nooit nait weer.’ Hai haar om en bie t hoes verloaten, dou Hinderk raip: ‘Ie vergeten joen zo belangriek meetapperoat, meschain mouten ie dizzent nog ains bruken.’
KPN-monteur kwam terug. Keek stroal veur hom oet. Hai greep zien meetapperoat en zee, dat ie zunner God zien waark ien toukomst wel doun kinnen zol.
‘Din mouten ie nait vergeten, joen meetapperoat mit te nemen,’ zee Geert.
KPN-monteur sweeg en schoedelde nog wat mit zien konde hinneweer.
Geert raip: ‘Ie hebben doch wel n nuver en lekker kontje. Wollen ie nait bie ons blieven?’ KPN-monteur verlait t hoes en sloug oet ale macht veurdeur tou.
‘Dat haste wel aanders zeggen kind,’ maarkte Hinderk op.
Zai keken nkander aan. Heur ogen glinsterden en heur laifde veur nkander sprak deroet.
G.B.J. of Hat-Si-Kee
‘De dreiging in het midden-oosten neemt bedenkelijke vormen aan, een bedreiging ook voor ons in het westen … Goedemiddag dames en heren … het is misschien daarom …’ Zo ongeveer begon de zundagmiddag bie opa en oma thuus in Oosterhoogebrug haalver wege de viefteger joaren.
Hou zat t: as klaainkinder haren wie net oma’s lekkere soep, droad jesvlaais en maïzenapudding achter de koezen. Opa kroop votdoa- lek noar zien Telefunken-radio. Op zundagmiddag vot noa nijsbe richten van ain uur besprak meester G.B.J. Hilterman De toestand in de wereld. Teminnen, wel doar noar lustern wol. Opa zeker, hai kroop zowat in t toustel en dee haand achter rechteroorschelp om mor niks te mizzen.
Wie mozzen eefkes stil wezen. ‘Hitlerman sprekt weer ais,’ zee ome Harrie ploagerg. Opa kon zien zeun sums wel vernailen.
Wie as kinder zaten te wachten op t heurspultje doarnoa, De Wadders, mit detective meneer Loeris en assistente Sientje tegen de chinese deugnait Hat-Si-Kee. Ome Harrie von dat ook beder om aan te heuren. Doarom begon opa noa meester G.B.J. voak vilaain tegen ome Harrie uut te voaren. Dat hai bliede was om de Telefunken zomor in huus te hebben. Dij mos joarenlaank stiekem onner vlouer verstopt worden veur de movven. Harrie mog bliede wezen dat n man as meneer Hilterman vrijuut proaten kon op radio en dat … Mor ome Harrie zee dat NSB’er Max Blokzijl in d’oorlog ook vrijuut proatte op Telefunkentoustel, over meneer Hitler. ‘Doar gaait t nou juust om stommeling!’ ruip opa vergrèld. Hai bleef stief op stoul veur t roam zitten mit, as k t mie goud herinner, n fien rookwolkje boven kop van aargernis.
n Poar joar doarveur, aan t end van oorlogstied, haar opa onner de vlouer op radio Oranje vernomen dat de bevrijden op haanden was. Uut veurzörg haar hai n tobbe vol laaidenwotter bie t schuurtje noast t kippenhok in toene zet. As t huus roakt wer, kon t gezin nog in schuurtje overleven mit schoon wotter, docht e. Omdat t nuver kold was deur licht vraisweer, haar man n zaailtje over de tobbe legd. En dou barstte stried om Grunnen lös. Ome Harrie, dou dattien joar, wer snachts wakker van schaiterij. Hai haar n lutje kier in t verduusterplekoat van sloapkoamerroam moakt en zaag twij schimmen in toen sloepen. t Wazzen twij duutse soldoaten. Harrie docht dat ze kippen jatten wollen. Hai heurde flusterderij. Inains ruip der ain: ‘Scheisse!’ ‘Was ist los?’ ruip d’aander.
Dij aine soldoat wol eefkes rusten en luit zoch zakken op n bankje, docht e. Mor t was opa’s tobbe mit kold wotter … ‘Scheisse!’
Ome Harrie begon hail haard te lagen, mor dou vloog der n koegel roakelings langs zien heufd. t Was net goud goan. Mor opa was woest west. En dat was nait omdat zien wotter zegend was deur n duutse popo … ‘Man, man,’ haar opa reerd van de zenen, ‘dij rötmovven haren ons wel kwait nait wat aandoun kind.’
Ome Harrie haar doarom begriepen mouten dat meester G.B.J. zunder klikspoanen proaten kon op radio. En dat hai ons de draaigen in t Midden-Oosten duden mog. Mos je dankboar veur wezen. En deugnaiten as Hat-Si-Kee maggen gain kaanzen kriegen. Dat mozzen wie doarvan leren. Zee opa.
Zo is t goud
doe bist
woar ik nait bin
aaltied wast doe
in mien leven
zo was t gewoon
nou ik die goan
loaten mout
gaaist doe voaker
deur mien gedachten
is t weer net
zo as t aaltied
west het
zo goud is t
dat t veur aaltied
en aaltied gewoon
zo blieven zel
Wieze les
Zai het morzo
ain vinger geven
mor nou is zai
heur haile haand kwiet.
n Haand is pas aangruid
noa laange tied.
Dit is n wieze les
veur heur leven.
Vlint ontspant
t Levent is as n vlint zo haard.
Wie kieken duuster en swaart.
Dommeet verschient t veurjoarslicht.
Den ontspant ons hail gezicht.
Bonifalius bie Rottum vermoord
d’Haailege Bonifalius wer in t joar 773 geboren in n mergelgrot in t Zuden. Roupnoam Bonne, zeun van Servaeske en Frisa Bonefantse. Haaileg boontje mit verdaipens wol Paus worden. Oardriekskunde von e niks. n Bisschop stuurde hom ais om n bosschop, mor jong verdwoalde. Hai vruig n pestoor noar de weg. Aanderdoags kwam e weerom zunder bosschop, zunder bisschops muntjes, wel mit n golden ring om vinger. Zuver klepto. Verlichte vent mergelde zien ollu uut, pa zee dat e zendeling worden mos. Idee … jong wer zendeling Bonifalius, mit vrome proatjederij.
As e touvaleg weer thuus was, blonken buutsen van zulver, gold en edelstainen. Hou of e doar aan kwam, vruigen d’ollu din ongerust. Jong kon nuver fantezeren en loog over rieke lu dij mitlieden haren. Zo kreeg e aal vergees onderdak. Wat loater gapte hai aandermans peerd en raaisde òf noar Rome. Hai vruig audiëntie aan bie Paus Leo IV. Bonifalius beloofde Paus dat hai Bonifacius wreken wol en haaidense Vraizen eefkes christelk onnerhaanden nemen zol. Mor din mos Paus wel mitwaarken, vanzulf. Dat leek Eminentie wel wat tou en beloofde Bonifalius aal wat neudeg was op laange tocht noar Vraislaand. Dou dij weer boeten was, vuil der n golden crucifix uut zien buutse. Hai loerde om zoch hen, vermoorde onschuld, en foefelde t ding in de laange onderboksem. Wat je nait zain is der nait, toch?
Op missie noar Vraislân kreeg Bonifalius bewoakers van Paus mit. Noar t zompege Noorden lukte gek genog nog wel, mor … wat was dat ver vot (dou dus ook al). Boni beraaisde t Pieterpad, mor verdwoalde op karrespoor Zuudloaren-Winsum, soldoaten wazzen mui, nat en hongereg. Haailege wees n stee aan en nuimde t Goarkeuken … kwam goud uut, de moagen rammelden. Eefkes wieder vot sluipen zai lekker waarm in stro, Haailege nuimde dat Stroobos. Mor aanderdoags ston der n Stân-Vrais veur de tenten. ‘Oprjutte jimme,’ draaigde Vraise Keunenk Poppo, ‘it giet net oan. Dit is ús Fryskelân no … oant yn Teutonia.’
Bonifalius jatte Poppo’s Vraise hengst. Mit zoadeltazzen vol kleptosnuusterij noar Rome, dik worden mit Paus, ja.
‘Paiterpad kwiet?’ vruig Paus.
Boni zee dat t doar n Pronkjewailpad was, enkeld veur joarlekse klimoattocht Om de Noord. Vraize miljeuklupkes willen d’ecologische voutòfdruk vermindern.
‘Huh…?’ ruip Eminentie.
Boni vertelde over n monster onder de klaai.
n Monster? Paus huverde: n vuurspijende droak?
‘Nee, levensgevoarlek, Emi,’ ruip Boni, ‘haaidens nuimen t gas en wonen doarom op wierden. As droak doar krinkies spijt, braandt ales!’ Hai haar streek Gruiningen nuimd en bie Auwerd alvaast zegen geven veur kloosterbaauw.
Mor Eminentie wer Fiveleg; ‘Gas? n Monster? As de bliksem weerom, mienjong.’
Boni wol zien fikken doar nait aan braanden. ‘Kin k nait Paus wor…’
Emi proelde … foalangst? Klappen van windmeulens had? Boni mos votdoalek op pad noar Gruiningen! Dij frommelde kleptomoanisch twij zulvern kettens onder zien tabberd en gong vot. Op raais verdwoalde hai weer ais; onder buurtschop Kantens loerde Keunenk Poppo. Dij jatte Boni’s zulvern kettens en haauwde vermoorde onschuld onchristelk de gasgronden in. Dat was in 854 bie Rottum. Grond hait doar nou Grunnen, belast mit de grondtoon van G-mineur. Taikens van Bonifalius? Bestuursboazen speulen doar vermoorde onschuld. Verdwoalde Kleptomonsters op Paiter-/Pronkjewailpad! Ook in 2022 rust doar gain zegen op n gruin klimoat. Lu wachten nog aal op bonus … én op n noazoat van Keunenk Poppo!
Alles goud met moeke en Kiend?
Aargens ien n koamer
staait n bèrre op klözzen.
n vraauw bevaalt.
As pien nait meer
te holden liekt
klinkt t verlözzend
schriwwen.
Aargens ien Bethlehem
laip n bevalende vraauw.
n koamer was der nait,
loat stoan n bèrre op klözzen.
Heur pien wer
hardvochtig meden.
Heur Kiend het loater
pienlek veul leden
terwiel Er kwam
om te verlözzen.
Tippi-tippi-tip
t Kienertehoes veur longliederkes ien B. laag op hoge zaandgronnen. Bewonerkes dij doar ien 1960 wonen deden wazzen iendaild ien plougen. Jongste kiener wazzen twij, drij joar old. Dij zaags nait veul. Lagen mainsttied op bèr ien leutje ledekanten ien n aigen zoaltje. Olste kiener wazzen n dattien, vattien joar en haren haildal boven ien t gebaauw heur sloapzoalen. Wichter en jonges haren elks n aigen eetzoal en slaipen ook apaart. Ale longliederkes gingen gewoon noar schoul tou. Noa schoultied mozzen zai apmoal as t even kon noar boeten tou te speulen. Ronnomrond t gebaauw was t overaal bos. Om t haile haimstee ston n hoog graauw hek mit dik goas. Kons zain dat t laank leden teerd was. Aan veurkaant, veur t hek laans, doar laip n weg. Van dij weg òf keken, noar t hek tou, laag aan rechterkaant hoofdiengaang. Zat aan linkerkaant, ien ziedkaant, n deurke ien hek. Doar gingen kiener deur as zai noar schoul tou sjaauwden of weerom kwammen. Heur verzörgsters dij werren apmoal tane nuimd.
Schoul was oet. Kiener van tehoes haren ien heur eetzoal n kopvol tee had. Ien gaang laip leutje Johan noar juvver Ella tou. ‘Taan Ella …’ jeuzelde hai en greep juvver bie bainen. Schoedelde hom tegen heur aan. ‘Taan Ella …’
‘Wat is der?’ vroug zai en drukte hom van heur òf. Mor zien haandjes klaauwden aalweer noar heur om.
‘Nait doun,’ zee zai stoens, ‘zeg mor gewoon wat der is.’
‘Tippi-tippi-tip,’ zee Johan. Nam n voam en klemde hom weer aan heur vaast.
Zai gaf hom n goie tik veur zien kop. ‘Mos mie nait aalgedureg vaastgriepen Johan! Hes dat begrepen?
Dat heurt nait zo.’
Jonkje vreef hom over zien waang en snokte t oet. Keek heur taargd aan. Ging dou mor plat op grond liggen.
‘No mos haildal ophollen,’ raip taan Ella, ‘aners zet k die haile mirreg ien houk, hur!’ Zai tilde hom ien t ìn, nam hom bie aarm mit noar zoal tou. Doar zatten drij leutje kiener op holten vlouer te speulen. Aal aner jonges wazzen ien boeten. ‘Luster ais, doe mos mie nait meer zo vaastgriepen. Bis groot genogt, doe hes zulm twij bainen kregen.’
Johan nikte, dat was zo. Hai haar twij bainen, joa, dat was woar. Dou nam tane hom mit noar achterdeur tou. ‘Goa mor ien boeten speulen mit aner kiener. En dou dien jes aan.’
‘k Mout pizzen,’ raip Johan. ‘Din hup, noar wc tou,’ zee taan Ella. Zai wachtte eefkes, hil dou achterdeur veur Johan open.
Doar sjokte jonkje hìn. Hai ging pad oet dat oetkwam op n braider pad dij deur stroeken en bomen laip. Noa n zetje sjaauwen ston Johan veur t deurke ien hek. Hai mouk dij open. Stapte der oet en dee dij weer dicht.
‘Doe-doe-doe-doe,’ zong Johan, ‘doe-doe-doe-doe.’ Ging pad op dij noar haaide tou laip. Mor der klopte wat nait. t Was zuver of zien pokkeltje hom aan ale kaanten aan ienkrimpen was. Ook wel of der n dikke jong bovenop zien borst zat te drukken. Hai hapte noar oam. Johan laip weerom noar t deurke tou.
Hoera, hai was weer op t haimstee!
Bie touval stonnen doar ien dij houk n poar kiener te proaten. Ook Henkie en Theo van Johan zien sloapzoal wazzen der bie. ‘Niks zeggen, hur,’ zee Johan tegen baaide jonges, ‘k bin mor eefkes vot west. Niks tegen taan Ella zeggen, hur … Goud?’
‘k Goa slangen vangen,’ zee n oller jong. Hai en twij dikke wichter stapten t deurke oet. Mor noa n poar pazen wazzen dij der weer. Zai haren groot lol.
Mit Henkie en Theo van zien aigen sloapzoal sjaauwde Johan t bos deur. Henkie haar n blokfluit.
‘Maag k hom eefkes hemmen,’ vroug Johan, ‘voader Joakob speulen?’
Henkie gaf hom zien blokfluit. Johan hil veurkaant van fluit tegen zien kin aan.
Begunde aal lopens te zingen mit fluit tegen kin aan: ‘Voader Joakob, voader Joakob …’ Dou laidje oet was gaf hai blokfluit weerom aan zien kammeroadje. Dij veegde gnivvelnd zien blokfluit schoon.
Zai gingen op n hoog bultje zitten. Henkie speulde n zulm opbedocht laidje. ‘Boem-boem-boem,’ zong Johan zaacht, ‘Tippi-tippi-tip.’ Woar haar Johan dij oarege dailtjes van laidjes vot? Tippi-tippi-tip en Boem-boem-boem en Doe-doe-doe-doe? Haren zai bie t jonkje thoes voak n radio aan had te speuln.
Of draaiden zien pa en moeke grammefoonploatjes? Dat Tippi-tippi-tip dat was vanzulm van Catharina Valente oet 1957. En t Doe-doe-doe-doe laidje was oet 1950 van Doris Day. Boem-boem-boemboemerang was van de DeCastro Sisters oet 1955. Och, wat mouk t oet. Leutje Johan zel gevuil had hemmen veur meziek. Zel der wel weerde aan hecht hemmen. Mor fluiten op n blokfluit dat kon hai nait. t Was nog mor 1960 en wel wait het Johan loader t speulen op n fluit nog leerd. Kins nooit waiten!
Wiend
Wiend jagt om t hoes;
n old vertraauwd geluud.
t Wiefke binnen op t nust
stìnt van heur laange joaren.
Dreumende woakend
tilt wiend heur op
nemt heur mit noar aanderkaant.
Filaain
‘Schoapen goan aaltied zulfde kaant oet,’
Tjebbe vertelt geern wat elk al wait.
Ooit haar hai n vraauw
mor dij is nou bie buurman ien;
mog nait geern over herhoalen
en haar gain nijs aan schoapenverhoalen.
Geft ook ja niks, Tjebbe redt hom wel.
Of het hai der meschain zulf n haand ien had; n
flaar is t wief ja zeker nait, mor
filaain aal. Doar was hai vervast strontzat van
en buurman het ja n geheurabberoat.
Student aan huus
Schreven vanuut t perspectief van n hollozie
Ik lig hier mien minuten vot te tikken op t bero van Thijs. Wat noeit gebeurt, Thijs het vergeten mie om te doun. Ik lig n beetje verstopt onder n stoapel kerstkoarten dij nog nait ophangen binnen aan de fleurege slinger dij over kaastdeur spannen is.
Net as ik denk dat t n saaie dag worden zel vlaigt zien koamerdeur open. Thijs griept mie en biendt mie om zien aarm. Hai hoalt fiets van t slöt en reest stad deur, vlaigt nog net deur t oranje dat host op rood floept. Oe, wat het er n hoast. Ik von t al zo roar dat er gewoon deurslaip dou zien mobiel lewaai moakte. Gusteroavond docht ik nog, nou Thijs, t is wel n loatertje veur dien doun. Ik von t traauwens heul gezelleg gusteroavend. Thijs zat op de proatstoul. Hai was bie de man dij er helpt met computer, n tachteger dij groag bie de tied blieven wil. Ze zaten nog even wat te drinken en Thijs vertelde over de cursus bibliodrama woar der al n pooske hen gaait. Ze hadden “de lege stoul” speuld.
Dat gaait zo, cursisten magen om beurten zeggen welke persoon uut Biebel ze groag op dij lege stoul hebben willen om zich ien dai persoon te verploatsen. Thijs haar kozen veur de engel Gabriël. Hai mos doun of Gabriël op de lege stoul zat en mog hom wat vroagen. Thijs vroug aan Gabriël wat er deur hom hen ging dou er dat jonge wichtje Maria vertellen mog over de geboorte van Jezus. De laaidster stelde veur om eerst ien Biebel te lezen wat Gabriël persies tegen Maria zegd haar.
Dou mos Thijs zulf op dij lege stoul zitten goan en mos er as Gabriël antwoord geven. De laaidster vroug aan Thijs, dij nou dus Gabriël was: ‘Gabriël, hest heurd wat Thijs die vroug? Denk es goud noa. Wat vuildestoe doust bie Maria kwaamst en heur dizze belangrieke boodschap brengen most? Doe stonst bie Maria ien huus, t wichtje was aan t koken, ze schrok van t licht en knipte met ogen dou ze die zag. Wat ging er dou deur die hen? Kenst dat aan Thijs vertellen?’
Ik zag Gabriël daip noadenken. t Was minutenlang stil. Dou slook er even en begon, zuver wat van zien stuk brocht, te vertellen: ‘Ik zag Maria veur mie, heur verboasd gezicht en noadat ik heur grout haar met dij hemelse woorden, drong t tot mie deur noamens wel ik doar was. t Moeilekst von ik om de boodschop zo over te brengen dat er niks verloren ging en dat t persies de woorden waren dij God mie metgeven haar. Om dit dudelk te kriegen, mos ik eerst weer ien contact kommen met God zulf. Toen ik mien aandacht bie Hom haar, bad ik stil om Zien hulp. Ien dat ogenblik brocht ik de boodschop over zo as dij mie iengeven werd. Ik was niks aans dan n schoakel tussen heur en God.’
‘Mooi,’ zee de laaidster. ‘Gabriël, wissel van stoul, den bist nou weer Thijs. Thijs, hou was dit veur die om even ien de huud van Gabriël te kroepen en te ervoaren wat t bezuik aan Maria met hom dee?’ Thijs keek de kring ien t ronde. ‘k Vuilde wat, dat ik nait eerder zo ervoaren heb. Hou zel ik t zeggen … n boetengewone vrede, woar k nait weer uut kommen wol. Ienainend kreeg ik deur dat t er nait om ging wèl ik was. t Ging derom wat God te zeggen haar en dat Zien boodschop overkwaam.’
De laaidster wilde waiten wat Thijs hiervan leerd haar. Weer was t n tied stil. Dou zee er dat t hom opvalen was dat de heule geschiedenis meer veur hom begonnen was te leven en veuraal dat hai de boodschop beter begrepen haar. Mainsttied wer ien zien beleven noadruk legd op hou ales gebeuren zol en woarom veur zo’n jong wichtje kozen was, mor nou was er meer bepoald west op de bedouling van t Kiend dat verwacht werd. Hai haar nou nog meer ontzag kregen voor de Koning dij verwacht wer en was ook slim onder iendruk van wat Maria op t end zegd haar.
De tachteger von t prachteg. Hai zee: ‘Wastoe mie vertelst jong, dat dut mie wat. Waist wat t is, ik zit al joaren met n lege stoul ien huus mor t is nog noeit ien mie opkommen om doar ain op zitten te loaten om mie es ien te verploatsen. Doe hest mie op n idee broacht. Ik zel gain dag meer allain weden as ik ain op dij lege stoul zitten loat. Biebel was veur mie al joaren n oafsloten bouk, der zat gain leven meer ien dou mien vraauw der nait meer uut veurlas. t Haar mie niks meer te vertellen, mor met dien verhoal kiek ik der aans noar. Der bennen genog biebelse personen dij ik wel es wat vroagen wil en as ik dat dou zo astoe mie dat veurdoan hest ken ik dat allenneg doun, den komt er weer wat leven ien mien huus. Wilst dij vroagen van cursus veur mie op de mail zetten, ik wait nou hou ik dij open moaken mot, haha.’
Thijs stoeft over stoep van universiteit, roakelings langs de versierde kerstboom op t plaain. Van achter de kerstboom komt n moagere kerel op hom òf dij hom wat vroagen wil. Thijs wil al zeggen dat er gain tied het en mompelt wat, mor den liekt het erop dat er zich bedenkt. Hai remt of, kiekt noar mie en zegt den tegen de man: ‘k Heb nog twij minuten”. Den zugt er hou de man der aan tou is. As hier nait vot ain helpt, den huft t nait meer. Hai pakt zien mobiel, belt 112, legt uut wat er loos is en woar der is. Hai zet zien fiets aan kant en boegt over dizze liekblaike man hen. Hai stelt hom gerust, trekt zien jas uut en legt dij over hom hen. Twij minuten loater is ambulance der ook.
Thijs ken kaizen, hai ken met noar t zaikenhuus mor hai ken ook zien college volgen. De man kiekt hom aan met zukke vroagende ogen dat er denkt, ik goa met.
Wat hobbelt zo’n ambulance. Thijs hold de man aalgedureg ien de goaten. Hai het alle handelingen van t ambulancepersoneel volgd en beseft dat ien dizze donkere doagen veur kerst wat bie hom ien bewegen zet is. Komt dat deur dij cursus, deur wat er met de tachteger beproat het, of komt t deur dizze vremde man dij wat ien hom wakker moakt? Met n schok veert er rechtop. Hai haar zich verploatst ien de persoon van n aander biebelverhoal. Der huft nait altied n lege stoul weden om je ien mensen te verploatsen. Hou haar de tachteger t ook alweer zegd? Der zat gain leven meer ien dat bouk. Aiglieks zol je t heule leven as n oefening ien bibliodrama bekieken kinnen. Hai kiekt noar de man, dij der nou heul rusteg bie ligt. Vernemt er t … zien ogen goan even open, lippen goan wat van mekoar. De ambulancebroeder nikt hom tou. ‘t Komt hailemoal goud met joe meneer, n beetje eten en n infuus doun wondern. Joe hemmen nait goud genog op joezelf paast, mor gelukkeg binnen der
nog mensen dij op tied aan de bel trekken. Ze worden wel es engeln neumd.’ Thijs komt veul te loat ien de les.
Zien buurman fluustert: ‘Versloapen? Magst dien hoar wel es kammen man, zugst er uut as n vlaigende Hollander.’
‘Gusteroavond loat worden,’ fluustert Thijs terug.
‘Even lekker deurzakt, zeker,’ gnivvelt zien buurman.
‘Och, t is mor hou je t neumen willen,’ laagt Thijs.
Zingen bie t harmonium
Dag ien dag uut
zag ze hom zitten
achter n smirreg roam
onòfschaaidelk van zien laptop.
Wat opviel was de zundag,
den zag ze hom stoan,
dij bundel ien zien handen …
n plan kwam ien heur op.
Veur t schoonwreven roam
mengt zich n beverg stemgeluud
met n kroakerge soproan.
Opburgen is de laptop.
Wèl nou deur de stroat kommen zol
treft hier n stroalend duo.
Vol vrede klinkt heur “Eer zij God!”
Kom mor ien t Licht
As er gain plak is
veur t Licht
dat zich verploatst
ien mensen
donkert t duuster
verder dicht.
Omdat Hai
louter Laifde is
is er as Kiend
op wereld kommen
zodat Hai
ploatsvervangend
de mens
aan t licht
loat kommen
deur t daipste
van de duusternis
opdat t veur altied
Poaske is.
Control-Alt-Delete
Noar t verhoal Kerstspoken van Maxim Gorky
t Was aal noa twaalven dou ik n ende op glee was mit t schrieven van weer n kerstverhoal.
Boeten gierde n stravve wind dij de valende snij opwaaien dee en meerdere vrumde geluden drongen mien koamer binnen. Geluden dij mie deden denken aan onverstoanboar gefluuster en gekreun. Terwiel dat ik dounde was mien computer òf te sloeten, woarop ik mien kerstverhoal aan t schrieven was, vloog der wat veur mien roam langs; ik schrok der van. k Luip mit trillens noar t roam, mor dat verdween dou ik noar boeten keek en niks aans zag as snijvlokken dij deur de wind opjagd wuiren. Deur dij snij-jacht leek t net of laamp van stroatlanteern flikkerde, woarschienlek verkloarde dat woarom ik wat veur mien roam langs vlaigen zain haar. Omdat t al slim loat was, dee k gaauw ale lichten oet en dou was t net of de vrumde geluden nog dudelker deurdrongen en der nog meer veur t roam langs vloog. n Vrumde gewoarworden woar ik wat onrusteg van wuir, allain t gestoadeg en t vertraauwde tikken van de klok dee mie wat kalmeren.
Dou k in bèrre lag, kon k eerst de sloap nait vatten. Nait ongewoon, want dat overkomt mie wel voaker bie t oetdenken en schrieven van n verhoal. Je binnen der din nog zó mit bezeg en vroagen joe òf of t goud in mekoar zit en of de bosschop dij je oetdroagen willen wel begrepen worden zel.
Mien verhoal gong ditmoal over n oldere man en vraauw dij vlucht waren oet t Midden-Oosten.
Zai hadden indertied n verbliefsvergunnen kregen en ook n klaain hoeske, wat òfgelegen in t veld. Doar hadden zai zulf om vroagd, want ze waren nait geernt onder de mensen. De reden doarvan was, dat heur baaide gezichten verminkt waren en hai was zo goud as blind. De oorzoak doarvan was de reden dat zai n joar of wat leden vlucht waren, want deur heur geleuf waren zai in heur geboortelaand slim mishandeld worden.
Bosschoppen deden zai aaltied op t ende van de dag, want din trovven ze mor waaineg mensen en tegen sloetenstied van de winkels wuir heur voak wat ekstroa’s toubedaild. Zai luip aaltied veurop en hai der n dikke meter achteraan, aan elkoar verbonden deur n zeel.
Zo ook n dag of wat veur Kerst gongen zai op t ende van de dag noar t dörp om nog wat bosschoppen te doun en mit meer as aans, in stikkeduuster weer op heur hoeske aan.
Mor t snijde zo as t in joaren nait snijd haar en doar waren dizze mensen nait aan wend. En de kolle oostenwind juig de snij op tot dikke, hoge snijbulten en de poaden waren nog amper te vinden. Zai roakden din ook t pad kwiet en aal daiper zakden heur vouten weg in de snij. ‘Binnen wie gaauw thoes?’ vruig heur blinde man, want dij haar nait deur dat ze verdwoald waren. Zai stelde hom gerust, mor wos in tied wel beter en hou zai ook heur best dee, ze kwamen nait meer op t juuste pad.
Op t lest kon zai nait aans meer as zeggen dat ze verdwoald waren en dat ze doodmuide was en even rusten mos.
‘Dat kin nait,’ zee hai, ‘din verkleumen wie nog meer en kommen wie om van de kolle.’
‘Loat mie toch even rusten,’ zee ze, ‘en as wie doodvraizen, wat din nog? Ons leven is nait meer wat t was en t is toch aal gain pretje meer op dizze wereld.’
Heur man gaf tou en ze vonnen n klaain beetje schoele bie n boske. Ze gongen mit de ruggen tegen mekoar aan zitten om even bie te kommen. t Duurde mor even of de snij, dij deur de wind opjagd wuir, bedekde dizze twij aal meer en meer. Hou laank zai doar zeten hebben …?
De vraauw vuilde noa verloop van tied opains n maarkwoardege, nait vervelende waarmte over heur hèn kommen.
‘Moesie,’ ruip de man, ‘opstoan, wie mouten wieder,’ en hai wol heur omhoog helpen, mor dat gong nait.
‘Moesie,’ ruip hai weer, ‘doe bevrust ast nait in bewegen komst!’ Mor zai kwam nait meer in bewegen.
In paniek begon hai te roupen. Wat mos hai, hai kon heur toch nait in de steek loaten en votlopen kon hai joa nait, want hai zag joa niks. Euvelmoudeg gong hai stief tegen heur aanzitten en de troanen bevroren hom op de wangen. ‘Woar hebben wie dit aan te danken?’ prevelde hai: ‘Woarom … woarveur … ?’ En dou heurde hai kerkklokken luden en ondanks zien blindhaid zag hai n prachteg landschop zok openboaren en n maarkwoardege, nait vervelende waarmte kwam over hom hèn. Twij mensen, dij zoveul te lieden had hebben; vlucht waren en op zuik noar n klaain beetje gelok. n Dik pak snij bedekde baaident mit n widde deken.
Is dit wel n goud Kerstverhoal, vruig ik mie òf: en hou braai k doar n ende aan, mit nog n bosschop? En wat veur bosschop ? Antwoord kwam der nait, want ik vuil in sloap.
De snij bleef intied in grode houveulheden deelkommen en de wind bleef mor om t hoes tou brullen en drong as onverstoanboar gefluuster en gekreun noar binnen. Mor opains … wat was dat? Deur t sloapkoamerroam wuir n onbeschriefboar licht zichtboar, dat aal feller en groter wuir en inains overging in n grode widde wolk dij deur mien sloapkoamer zweefde en doar achter vandoan kwamen silhouetten dij menselke vörmen aannamen en achter mekoar verschenen kinder, n oldere man en vraauw en nog veul meer mensen.
Woar komt dit opains wel vandoan? Wat willen dij aalmoal? Mit verkrampte handen en ogen op steeltjes keek ik noar dizze verschiensels.
‘Woar wie vandoan kommen?’ klonk n stem: ‘Kenst doe ze nait meer ? Denk mor ais goud noa!’ Ik schudde mien heufd, ik kon ze nait.
En ze bleven mor deur de roemte zweven, din dichtbie en din weer achteroet, t was net of dizze figuren n dans opvoerden. En dou verscheen n blinde man dij mit n zeel aan n vraauw verbonden was. Langsoam zweefden ze veur mie langs en keken mie gramniedeg aan. ‘Herken je ons nait?’ vruig hai körtòf.
‘Ja dat binnen ze!’ zee de stem: ‘De twij mensen oet dien verhoal dijst doe nou aan t schrieven bist. En ook aal dij aandern: kinder, mannen en vraauwen dijst doe vrouger in veul van dien kerstverhoalen beschreven hest en woar t nait goud mit òflopen is. Kiek mor ais goud houveul dat der binnen en hou treureg zai der oetzain, dizze vruchten van dien hazzenspinsels.’
Twij kinder kwamen noar veuren, n jonkje en n wichtje. ‘Dizze aarme kinder hest doodvraizen loaten, dou ze stiekem bie rieke lu noar binnen keken om n mooi verlichte kerstboom te zain,’ zee de stem. En dou dij wegzweefden, kwam n aarme vraauw veurbie, dij op kerstnommerdag nog gaauw n poar klaaine kadootjes hoalen wol, dij kwam ook nait meer thoes. En dou verschenen weer de blinde man en de vraauw mit heur verminkte gezichten en de stem sprak: ‘Dizze mensen, op zuik noar n klaain beetje gelok in n vrumd laand, hest omkommen loaten in n snijbui en iezelke kolle.’
‘Woarom?’ vruig de stem: ‘Woarom zokse verhoalen? Is der nait genog ellende in de wereld? Vaalt der niks moois te beschrieven? Woarom? Woarveur?’
Ik verstiefde hailendaal van dizze aanklacht, mor kon mie verweren deur te zeggen: ‘Elkenain nimt in zien kerstverhoal voak aarmoude, gevoar, treurnis en verlais as oetgangspunt, tegenover ale pracht en proal dij der ook is. As ik dat beschrief, dou ik dat met de beste bedoulens, om gevuilens lös te waiken, mensen te ontroeren en ze besevven te loaten dat der ook aarme en ongelokkege lu op dizze wereld binnen. Ik wil de mensen bewegen doar over noa te denken en doar wat veur te doun!’ Van ale kanten kwamen der spottende protesten en gelaag.
‘Woarom dizze minachten?’ vruig ik.
De stem sprak: ‘Omreden dast doe onzin vertelst. Bie dien lezers en touheurders wilst doe omdenken opwekken deur de ellende van aandern. Zo huifst doe de wereld nait te loaten ervoaren hou beroerd dij in mekoar steekt; dat is nait de juuste kerstgedachte om mensen op dij menaaier te ontroeren.
Benuim ais de waarkelkhaid en wies de mensen ais op heur aigen tekörtkommens!’
De silhouetten begonnen aal haarder te lagen en elk woord dij de stem zee, vuilde as haarde sloagen op mien heufd. Ik wuir aal daiper de grond in trapt en aal luder wuir t lagen en de wind gierde aal haarder om t hoes tou en t licht wuir òfwizzeld mit duusternis. En dou opains … wuir ik wakker en ik lag noast mien bèrre. Mien heufd dee mie zeer, dij was deur de val tegen nachtkastje aankommen. Sloapen kon ik dou nait meer en smörns zat ik aal weer vroug weer achter mien computer en begon t verhoal van de veurege oavend nog ais over te lezen. En dou heb ik Control-Alt-Delete indrokt, want dit verhoal kon nait verteld worden.
Vernijen veur eten, toal en swienen
(Uut de rieg Grunneger in de Raandstad)
Zo aan t ìnd van t joar heb ik wat vroagen dij mie bezig hollen.
Ik vroag mie bieveurbeeld òf wat er loos is mit de Grunneger aaierbal: is dij schilderij van d’aaierbal op de koademure aan de Spilsluzen nou per ongeluk opsierd mit de Rötterdamse vlage of speult Rötterdam onder ain houdje mit dat streetart-collectief uut Almere om zich op n slinkse menaaier aigender te kinnen nuimen van dit cultureel aarfgoud uut Grunnen?
En binnen t nou de Grunnegers dij overlopen van enthousiasme veur dij nije culinaire vondst van de pizza aaierbal of binnen t de mensken dij in Stad op veziede binnen of dij der waarken? Dit zulfde vroag ik mie òf bie dij nije sukkeloarepe mit n vleugje aaierbal.
Ook t gebruuk van t woord ‘puutje’ ropt vroagen bie mie op: toun ik nog in de pervinzie woonde en n puutje patat bestelde din kreeg k n puntzakje mit patat. Ook n puutje mit slik was beslist gain taze vol. As ik nou n puutje patat bestel krieg k volgens de initiatiefnemers van de nije Stadswandeling Puutje n haile taze vol. Da’s nait goud veur de gezondhaid liekt mie. Omdat ik al n tiedje in de Raandstad woon en nait meer doagelks mit Grunnegers in contact bin, ging k even twieveln of der meschien sproake is van veraandern in de Grunneger toal dij mie ontgoan is. k Heb ook ale woordenbouken der nog es even op noakeken moar t Nederlandse woord ‘tas’ wordt vertoald mit taske, madde, mat, taas, taze, moar naargens lees ik puutje. Zol dat meschien te moaken hebben mit dij twij lokoale ondernemens, I Don’t Know en Treasure Events Groningen, de bedenkers van de nije Stadswandeln? Ze willen Stad op de koarte zetten en dat is positief vanzulf, moar bie t bedenken van noamen liekt mie dat t gebruuk van de Grunneger toal moar biezoak was.
Kin dat: Swaarte Zotterdag noa Black Friday? Stad het zien aigen variant op Black Friday, en wel op zotterdag, de dag dernoa. t Pebliek kin op dij dag van alerlie prezentoatsies groalen in de winkels en de horecazoaken in de binnenstad. Dat is vanzulf n positieve ontwikkeln moar toch, t Grunneger antwoord is Lutje Lokaal. Was Lutje Lokoal of om mien part Swaarte Zotterdag nait beter west? Op t leste nog ain vroage: wat kinnen swienen wat nijmoodse apperoaten nait kinnen? Zowel Universiteit Grunnen as vlaigveld Schiphol hebben wel op n haile specioale menaaier t nut van swienen inzain.
De universiteit het swienen inzet om de berenklaauw op de Zernike Campus te bestrieden. Ze vreten d’haile plant op mit worrel en aal. Mit mesienes kin dat nait zunder dat de grond dichtslempt.
Schiphol het n nije menaaier vonden om vlaigtugen te beschaarmen tegen aanvoarens mit vogels. De swienen mouten de vogels òfschrikken en oogstresten opeten zodat vogels der niks meer te zuiken hebben.
Hou t òflopt mit de vijholderij in ons laand mout oetblieken in de toukomst, moar de swienen goan n golden tied tegemuide.
Kerstmis op t metathesische schip, de Dying Flutchman
t Waas op n wasdag veur t gebit. Drij vt-rekels, van t pergram ‘teleramptoerisme’, ain oet Vlodorp, ain oet Geldorp en ain oet Born stapten aan boordstuur op de Dying Flutchman, t neukebeutje Honden-Lull.
Bloot-wit-raauwe vlag wapperde.
‘t Dek is van de ham, kak dien poffer mit kattereutels’, raip eerste.
‘Ik heb allain mor n trog mit gort mitnomen,’ reerde twijde.
‘Wat n bokkepoot!’ prommelde daarde.
‘Gort of grutten, wat kin mie t schervelen!’
Ien heur hut trovven ze n prul van n ledikant aan, dij ien stee van mit kerstmis aan t kerstenen, doar op bèr laag mit n zeeteefke. Bako was heur noam, mor ze leek ainks meer op n zeeteefke. Bako’s hutkoar ston der schier bie en hai mog reukmeester wezen.
Mit zien taaie handen perbaaierde hai Bako n tepelstreeltje te geven. ‘Mompelpoes’, fluusterde hai, ‘Weeuwsnitje, leg dien billen mor op mien schort.’ Hai trok zien slaanke boabel en raip: ‘Sikkom! Sikkom!
‘Wat denks wel dijs bis!’ bèlkte Bako, ‘Wip de Flinter? Hul(l)debelanger mit dien klamme loten! Dopdoedel! En ik hier mor liggen mit n olle kneus!’
Van heur sneer wer e haildaal lek. Mor Bako ging deur:
‘Aso! Ik kin wel n soa oplopen bie die! Lullam, da’s bis!’
Dou lait e voutmeren zakken en dee of e n kul spultje west waas.
Heer der Scheerhoaren keek, zaag dat t ain grote, graauwe flap was en schraauwde: ‘My Heaven for a roshe!’ Baalkehoanen gingen der van te keer.
’n Roshe is der nait, n knalbok is der wel, zee Bako. En geef mie n needle, want om mien tuug te bedanken moak ik joe en Asterisk* n lekker gevretje van bakkeljouw mit muskoatnoot en appelsien.’
n Schoap slachten
t Is weer november … slachtmoand!
De tieden veraandern: nou koop je joen vlaais bie de super, vrouger haren veul lu zulf ain of twij zwienen op t hok. Mien herinnerns goan trogge noar dij tied … En k nuig joe, mie doarbie te vergezellen. Pait en Grait hadden t plan opvat om op heur 25ste traauwdag n groot feest te hollen. Zai haren de pech, dat ze midden in d’oorlog zaten en de Movven hail wat verboden haren. Zo ook t slachten van daaiern.
Pait was veur de duvel nait baange en der mos en zol n schoap slacht worden veur heur jubileum.
En der zol ook gain verlet wezen om staarke draank. Wie kinnen t ja mor ainmoal vieren! was zien remedie. t Schoap haar e al op staal en hai vouerde hom om t leven … der mos ja goud wat vet op de ribben!
Mor dou kwam de CCD, de kontroleurs van de Movven. Vaar NSB’ers wollen geern even in d’schure kieken, zeden ze. Bie binnenkomst laipen ze geliek noar t stee woaras t schoap ston … t was veur heur totoal gain muite (verroad?). t Schoap wuir invorderd en Pait kreeg t van dat gedou op d’heupen: ‘Wel het mie dit nou flikt? k Hoal mie votdoadelk n nije!’
‘Zolst dat nou wel doun?’ was Grait heur reaksie. ‘Bist der nou nog schier òfkommen. Aandermoal kinst t hok wel ingoan.’ t Huilp heur nait … Pait haar nog wel n adreske woar hai n aander hoalen kon en was al vot. ‘Wie zellen t vieren!’
Dou t zowied was, gingen zai mit zo’n tachteg man noar Jans Meek in t Olveen. Jans haar regeld dat de neudege draank op toavel kwam. d’Lu wazzen glad en wozzen best wel hou of zai t ain en aander regeln konden en … zwiegen konden ze ook!
Bie binnenkomst lag d’schoapekop in t midden van de zoal op n toavel … en net as alle gasten, kreeg hai n hoge houd op mit de letters CCD. Elk haar zien kniepkadde mitnomen en ging noa middernacht voldoan de duusternis in.
Miemeroatsie
Bie mie om houk is supermaart Deen veranderd ien AH. Doar waas ik nait blied mit, mor t grode geld beslut.
Mit tegenzin ging ik vandoag veur eerste moal noar dizze AH en t is wel even wennen, vanzulf. Bie zulf -scan-òfreken stonden hail aander apperoaten. Woar ie joen streepkescode veur holden monnen, leek wel n ol foto-apperoat.
Ik haar alles mit streepkes scand, mor der bleef n rood peperke over, zunder verpakken. Gain idee wat ik doun mos. n Echte kerel vret zo’n rooie peper vanzulf laiver op, as dat e om hulp vragt. Dus hil ik t peperke mor veur t apperoat. Ien de hoop dat e pries onthullen zol, of dat n stem oet t apperoat vroagen zol: ‘Wat doun ie hier?’
Ienains heurde ik n stem, nait veur, mor achter mie: ‘Lukt het meneer?’
‘Ik doe mijn best, meneer!’
Hai selekteerde aargens op ‘gruinte’ en op 1, en zee tegen mie: ‘Het apparaat fotografeert nog niet, meneer!’
Ik neudelde wat trug en ging mor gaauw op hoes aan.
Waren lu vrouger old en wies en bennen ze nou old en dom? Ik leuf der niks van, hol t laiver neutroal. Mor as t din tóch over t noadail van olderdom goan mot, geef mie din mor de troostrieke woorden van Amerikoanze dichter Henry Wadsworth Longfellow (1819-1892): ‘Wat dichters, redenoars of wiesgeren ook zeggen; olderdom is en blift olderdom.’
Advent? Karst?
vree, gluiende stroalen in midwinter
vree, nander n haand geven willen
vree, om verdroagsoam te leven
vree, as persoon, as minsk
vree, in ons haart, n schiere wènst
vree, van t kind wait ie wel,
vree, bot slim bemind
vree geef k joe, mien vree,
vree noar die, noar mie
vree veur zoveul lu
vree in ons haart, dat moakt blied
vree in dizze tied
vree, laifde in dizze duuster tied van t joar
vree, mit Advent, vree mit Karst, Nijjoar
vree, in dizze tied
vree moaken wie soam, mit nkander.
t Verhoal van Hugo
Hai was aargens votkommen, was morzo bie ons in dörp. Gain minsk wos woar hai heer kwam. Hugo, n zunderliek minsk was e, is e. Hai haar aaid n woord over zukzulf, mit noame zien hoesnummer, nummer 13. ‘Hier woont een gek en ook nog op nummer dertien.’ Hou kon ie t zo oetfigelaaiern. As ie hom vroagen zollen, woar kom ie vot?: ‘Moet je dat weten soms? En daar komt ook nog bij dat ik u slecht versta.’ Doar haar wie aal begrip veur, ja. Mor Hugo haar ons toaltje aal rap deur, hai luusterde hail goud.
Hugo haar onner n zeupke zegd dat hai oet Utrecht kwam, doar noar schoul goan haar. Mor wieder luit Hugo niks lös.
Op goie dag wer der rondverteld dat der n feestweek op poten zet wer. Dat leek lu wat tou. Ook kon ie joen zulfgemoakte spullen zain loaten aan jan en alleman. Dörp wer der glad leventeg van. Bie haarstdag din zol t weden. Ook Hugo haar dij pampier vanzulf lezen. ‘Hoor ik daar ook bij?’ Joa, vanzulf heurst doe doar bie, heurst in ons dörp, toch? Doe leefst hier mit ons soam, Hugo, dus overaal aan mitdoun. Hugo ging zien aigen gaang. Sums en din was hai doagen vot. Zulfs noabers wozzen naargens van. Ook in naacht ging hai aan rit mit zien old karretje van auto. Woar zit dij vìnt wel aalaan? Lu in dörp wazzen ja zo nijsgiereg. Wat veur duustere praktieken zol hai der op noa hollen? Apmoal vroagtaikens. Dörp lag der braaid mit. Elks haar zien denk en zien proatje.
Summegen zagen hom ais mit n vraauw thoes kommen, dat kin gebeuren, ja. Hugo as minsk ston goud te bouk. Geern mog hai lu in t loug biestoan. Mit omhoaken van n toentje of gras maaien, aal dee Hugo. Ook ging hai wel ais noar kerk in dörp. Op achterbaank in kerk doar zag ie hom din zitten. Kerkgaangers wazzen aaid blied as hai der was. Aaid mit n opschriefboukje zat hai allinneg doar. Wat zol hai wel nait opschrieven? Nait opschrieven, dat dee hai. Mor doar kwamen lu wel achter in loop van joar. Eefkes n kopke kovvie en vot was Hugo weer.
t Was zowied, feestweek in dörp was deur börgmeester open doan. Dij wonsdagnommerdag zol kerk zien deuren opengooien veur aal t schiere boudel in kerk. t Was zo wied. Lu haren voak Hugo doar-hìn goan zain, mit wat pakkelarrie op n kaar.
Weer was börgmeester derbie mit zien proaterij. Hugo ston veur in kerk bie drij grode stellings woar n loaken over lag. Hugo kreeg t woord en vertelde dat börgmeester klaiden omdeel trekken zol. Wat der dou veur n dag kwam was zo schier, zo oadembenemend wat lu zagen. Hugo haar kerk van binnen en van boeten schilderd.
t Was moeskestil doar binnen in dij Godshoes tot der in ainmoal n geweldege klapperij begon. Minutenlaank veur Hugo.
Hugo, dij zo apaart in ons dörp leefde. Dij zoveul schiers onner loaken vot teuverde. Lu hemmen hom in aarms sloten. Joarenlaank het hai touhollen in ons dörp. Dou Hugo zaik wer en oet dizze tied ging, ston hai maank zien schilderijen veur in kerk. Doar was ain van ons oet tied kommen. Aal lu wazzen dou bie Hugo. Hugo, ain van ons.
Prikken, prikken en nog ais prikken
Gain pilske, gain sport, gain vreugd?
Ook nait slikken mit Sunterkloas
en Kerst en Ol en Nij.
Mor twij joar piepen is nog gain vieve.
Optimistisch blief we.
Ook nou worden wie weer vrij.
En dat dut mie deugd.
Aans denken
Aans denken
is ook denken.
Of je dat nou
leuven of nait.
Dat veroordailen
hebben wie
t recht nait tou.
Herinnerns
Loat ik n joar of 28 west wezen dou k mitdee aan n kerstspel. Ging oet van vraauwenbond en schriever van t stuk haar hom omzet in tegenwoordige tied. As ain van de jongsten van speulers was ik Maria.
Mien verloofde was Lena … vraauwenbond het ja allenneg mor vraauwlu. t Begon dermit dat k bie mien moeke kwam en vertelde dat k in verwachten was. Moeke zee dat dat tegenwoordig nait meer huift, der is ja genogt. Dat t aans was, betwievelde ze slim.
Ik ging noar mien taande Elizabeth, dij heur tekst compleet kwiet was, dou wie op podium stonden. Boetendes was taande ook nog haardheurend. Zai dee kop schaif en zee: ‘Wablieft?’ Stilte wer onderbroken deur gefluster van souffleur, mor taande Elizabeth stoarde verhilderd in t rond.
Nou haren wie oet den treure oefend, dus pakte ik droad van heur verhoal vroagenderwies op, zodat zai allenneg mor joa huifde te knikken.
Dou kwam veur mie t hachelke mement. Lena ging langs deuren om n plekje te zuiken woar potje geboren worden kon. Elke keer kregen wie nul op rekest. Zai ruip in paniek, en wees noar mien buuk: ‘Joa, mor mien vrouw is zwanger en potje kin elk moment geboren worden!’ Ik wait nait hou t kwam, mor op dat moment kreeg k elke moal de slappe laag. Ie begriepen, t mos toerloos over bie repetitie. Mor bie optreden ging t goud, net as dat k ale coupletten van lofzang van Maria a capella in stille zoal loepzuver zong. t Is n mooie herinnern.
Hol moud der in en wees veurzichteg.
Niks
k Heb niks mit aal dij
Toerloze drokte van
Vandoage –
t Schient aalmoal normoal
Te weden om achter aandern
En joezulf aan te runnen,
Zodoaneg dat je op n gegeven
Mement zult nait meer waiten
Wel je binnen,
Proaten bestijt nait meer
t Gesprek is mit de noorderzunne
Vertrokken –
Gain woord wordt der meer heurd
As aine wat tegen joe zegt,
En is allenneg nog t vluchteg
Roaken van de tiptoetsen
Van laptop of whatsapp
t Ainege geluud.
En wat n aander din
Tegen joe zegt heur je nait
Ook al smeekt d’aander joe
Om aandacht –
Stemloos typen is t ainege wat telt.
Echo van mörgen
As aaltied is de dichter
Mit woorden in de weer,
En meer nog mit de beelden
Dij hom doaglieks veur ogen stoan.
t Wordt hom wel es te veul,
Aal dij beelden dij spoken deur zien kop:
Vin der mor es woorden veur,
Zunder dat je der genoadeloos in verzoepen.
Toch dut e elke dag zien gloeiende best,
Want hai wait dat zien lezers
Op mementen dat t der echt om gaait
De woarhaid ontdekken willen,
Verstoan willen woar t aalmoal om draait.
t Binnen woorden dij de dichter vandoage
Opborreln let uut zien binnenste bron,
Woarin de lezer alvast de echo van mörgen kin heuren,
Want de dichter, hai leeft ja aaltied n dag in t veuren.
t Boomke
t Laip tegen kerstdoagen. In t grode bos waren al verschaaiden kerstbomen reud.
Groten en klaainen, dikken en dunnen, aalmoal gelieke gruin en dik in naalden. Nou ston der ook n wit boomke tussen en juust dij wer nait oetkozen.
Boom begreep der niks van, woarom ze hom nou stoan laiten. Mor hai haar al wel heurd, dat ze over hom prouten en wat oetlagden. Ze zeden tegen nkander: ‘Wel het nou ooit n widde kerstboom zain?’ Joa, as der n dik pak snij lag, din waren ale bomen wit, din vil t lutje boomke hail nait op. Mor der was nou al n poar joar gain snij om kerst-doagen west en t leek der dit joar ook weer nait van te komen.
Dou ale bomen zo’n beetje reud waren, begon t boomke hom slim allain te vuilen. En hai vil nog meer in t oog, nou hai gain schoel meer haar van grode bomen. Op n dag bedocht e, dat t beter was om din zulf mor op pad te goan, wel wait wat e onderwegens tegenkwam. Noa wat hinneweer vrözzeln ston e lös in grond. Hai haar nogal laange worrels en doar kon boom best mit op stroat lopen, mor dat dee e vanzulf snaachts. Stel joe veur, nee nait overdag, din zollen ze hom meschain nog meer oetlagen. En wel haar nou ooit n wandelnde kerstboom zain? Bie lichten kroop e bezied in onderwaal of slaip onder n brugjes in t veld. Ook zöchte hai wel schoel in boskes of in n òfgelegen schuurke. Snaachts ging e din weer op pad.
Zo kwam e op n duur in Stad aan. Doar zag e op bloumenmaart n haile stoapel gruine kerstbomen liggen. Doar kroep ik bie, docht t boomke en ging maank takken liggen. Dij schoven wat op om roemte te moaken en keken nijsgiereg tegen widde boom aan. Maartkoopman dee n goie handel en was aan t ìnd van dag hoast deur zien bomen hìn. Mor gainain nam t widde boomke mit. Dou koopman hoast noar hoes tou wol, bleef der n lutje wichtje mit heur mamme veur kroam stoan.
‘Kiek mamme, dat is n mooi boomke, kinnen wie dij nait kopen? Dij wil k ja zo geern hebben.’ ‘Wie hebben gain sìnten om n kerstboom te kopen en ook nait veur lichtjes. Kom mor mit, wie goan gaauw noar hoes.’ Mor t wichtje laip nait mit.
‘Ik vin hom zo mooi en mit wat rooie strikjes derin hebben wie haildaal gain lampkes neudeg. Ach tou, mag t asjeblieft?’ En mit vroagende ogen keek ze heur mamme aan. Mor dij schudde kop.
Dou kwam maartkoopman der overtou. t Was al loat en hai wol ook geern noar hoes. Hai zee: ‘Magst hom vergees mitnemen, t is leste en din wìns k joe schiere kerstdoagen tou. Mor most mie beloven dastoe goud op boom paast en hom mooi optuugst.’ t Wichtje heur ogen begonnen te glinstern en ze raip: ‘Mag dat echt? Mamme kom, wie kriegen hom veur niks!’ Moeke bedankte man en mit kerstboom achter heur aan, hinkeldepinkelde t wichtje noar hoes tou. Ze dee boom in n emmer en zette hom in veurkoamer, vlak bie kaggel. Ze gingen eerst waarmeten en din konden ze noatied wel boom optugen. Dou ze bie boom kwamen, was der hail wat biezunders gebeurd.
Deur waarmte waren ale dikke takken vanoet worrels begonnen te gluien en streuden t licht oet over ale klaainere takken. Naalden deden ook mit. ‘Mamme kiek, wat mooi,’ raip t wichtje, ‘hou kin dit? Wie hebben nou hail gain lampkes meer neudeg.’ Heur mamme begreep der ook niks van mor wer slim blied van aal t licht in koamer.
Noa kerstdoagen hebben ze boom hail verzichteg in toen poot, n beetje in n donker houkje. As t dreug weer is, din krigt e ekstroa wotter en n zunneschaarm boven kop, omreden hai mout wel zien mooie widde kleur holden. En as t aaldeur regent, din gaait t regenschaarm oet.
Mor elk joar weer as t Kerst is en boom in t waarme hoes staait, gaait e haildaal van oet homzulf gluien en komt ales in t licht te stoan. En t boomke zulf? Dij is hail blied dat e toch nog zo goud terecht komen is.
n Oapie veur troost
n Broen oapie van zaacht wolferwail
lag allenneg in n wotterplas –
keek van: troost doe mie of ik die?
Deurnat zat hai al in mien tas.
Lutje Dylanlaiverd
Dylan – nou doe nog in dien bedje piest –
dragst noam al van n wereldfermoat – artiest.
Loat dien schittersteern aal in t ronde goan –
zodat e duust’re wereld de weg aanwiest.
n Gemainerd
Gewone lu vonden heur
n grode kring –
omdat zai van heur stool
as de roaven.
Triesterghaid om heur dood
was nait slim groot.
Zai is in hail
klaaine kring begroaven.
Ozzen en radazzen
(noar n foabel van Aesopus)
n Swoarbeloaden woagen wer deur n span ozzen deur bragel van n ol loan sleept. Azzen van roaden kroakten en piepten der over.
Dou t aal slimmer wer, keek ain van ozzen achterom en zee: ‘Woarom moaken ie zo’n bult lewaai mit joen gekroak en gepiep. Wie doun aal t waark ja en doarom zollen nait ie mor wie der om weg goan mouten.’
Ain dij t stoerst het, heur ie voak t minst.
Nij licht
t Loate mörgenlicht viel vol verwiet op de vlèzzen. Zai verboasde heur over de bevrumdende houveulhaid dervan. Nait van ain oavend, reconstrueerde zai, mor van ain dag. Juust dat veraargerde meer as dat t vergoulekte. Benaauwdheid woasemde oet heur, terwiel dat zai n bosschoppenpuut nam en vlèzzen derien smeet. Wat eerder klonk als t laivege geklingel van n dreumenvanger, kwam heur nou veur as infernoal örgelspel. Zai wer mizzelk van heur aigen onvermogen. Ien heur soeterge sloapklaaier stapte zai t terras op en mikte tas ien container. t Miggelde. Zai ston veur n nij begun.
Votloper
Lutje jong van vaaier joar is wat dwaars, wil nait wat ollu willen en zegt nee as t joa weden mout. Jong kriegt zin nait, begunt te blèren, roakt haldaal gek ien hakken en zegt dat e votlopen wil op zuik noar n bedere pabbe en mamme.
‘Gaais dien gaang mor,’ zegt pa en doar lopt jong al op weg.
‘Mooi even goan loaten,’ zegt pa tegen moe. Stiekum holden zai jong ien goaten.
Noa menuut of vief staait jong weer ien koamer.
‘Bistoe der al weer jong? Wols toch vot?’
‘Joa, mor ie kwamen mie nait noa, ja!’
Op veziede
Jan en Iepke waren nuigd deur heur buren. t Was op n waarme zummeroavend en dou ze dam op laipen, zag Jan dat buurvrouw de roamen wiedwoagen open stoan haar. Hai bedocht zok nait en greep mit glundernde ogies n schiere bloume van d’vensterbaanke. Buurvraauw haar heur al aankommen zain en ston in deure. Jan langde heur de bloume tou en mompelde, dat dij heur wel toukwam. ‘Och jong, dat is ja nait neudeg! Veuls te veul!’
Lol in t Plectrumceen
Studio mit jonge en olle muzikanten. Smuie en kromme vingers op de snoaren. Jongelu rappen en zuiken wat nijs. Ollen lustern en proaten: ‘Waist nog wel?’ Lol mit knutselverstaarkers van olle radio’s. Repetaaiern in n keldertje mit twijdehaands gitaartjes. Over muzikantentrefpunt t Noorder Meziekhuus in Nije Ebbingestroat. Mit n gammel huurbuske noar optredens in pervinzie veur n habbekrats. Jongelu kieken eefkes op van mebieltjes. Hou kon je vrouger nou lol hebben mit zukse rommelpot? In 1960? Da’s n miljoun joar leden, man. Was dat nait t tiedvak Plectrumceen?
Jannewoarie 2021
Zundagmörn is toen haildal wit, net as vrouger. t Haart moakt n spronkje, k wil noar boeten. Ale bladjes hebben n loagje snij, t blaikveld is spierwit. Vogeltjes vlaigen òf en aan op zuik noar n moaltje. Ze hippen op takjes, snij vaalt deròf. Lucht is graauwgries en het nog meer op veurroad. t Het snijd, net as vrouger, mor doar trekt corona zok niks van aan. n Dikke plensbui om zaiktes en zörgen vot te spuilen zol nait verkeerd wezen.
Legt dizze snijbui n vlij over wereld en belooft n vrizze toukomst? k Hoop t zo!
Beer en kammeroaden
(noar n foabel van Aesopus)
Twij kammeroaden laipen bie pad en weg, dou der zomor n dikke beer veur heur op pad ston. Ain van baaiden moakte dat hai boom ien kwam en verkroop hom tussen takken. Aander zaag dat e nait meer votkommen kon en lait hom plat op weg valen. Dou beer hom mit snoet bewoog, hil kerel oam ien en dee asof hai dood was. Beer ging der aal snoevend al gaauw van deur, omreden der wordt beweerd dat n beer nooit gain dooie prooien vret. Dou beer wied genog vot was, klom aander kerel te boom oet en vroug kammeroad wat of beer hom ien oor fluusterd haar. Dij zee: ‘Hai gaf mie goie road om nooit weer mit n kammeroad op pad te goan dij joe ien steek let as ter gevoar is.’
Woarachtege vrundschop komt eerst goud aan t licht as ain gevoar lopt.
Terug noar dörp
Hinderks oomkezegster en heur man kinnen nkander van boasesschoul. Ien viefde klazze haren zai n dikke hikhakkerij had. Dizzent was gaauw vergeten en dou was laifde begonnen. Dat was haandje hollen en kuskes geven. Noa boases- gingen zai noar middelboare schoul ien Stad. Doar was schoullaaiden wel zo verstandeg, dat baaident nait ien zulfde klas ploatst werren. Noa schoultied wazzen zai nait van nkander vot te kriegen.
Veur heur studie ging zai drij joar noar Amerikoa. Dat was veur hom n swoare tied. Hai bezöchde heur wel elk joar en summers zat zai n tied bie heur ollu thoes. Gelukkeg kwam der aan laifde gain ende! Dou zai terug was, traauwden baaident al gaauw. Hinderk en Geert wazzen getugen. Noa gemaintehoes en kerk, Hinderk lait torenklok extroa luden, was der n groot feest. Doar kwammen wel honderd lu op òf. Douwe en Sjenet, zo haiten zai, haren baaident n goie boan ien westen van t laand kregen. Dus doar trokken zai hin. Noa om en bie drij joar kwam n zeuntje ter wereld. Paiter wer der nuimd. Mit geboorte van hom veraanderde t levent van twij meroakelst nuvere minsken. Sjenet verdainde n boudel meer as Douwe. Der was besloten dat hai veul en veul minner waarken zol. Hai kon din veur t kiend zörgen en loater kon Paitertje wel noar de kieneropvaang bròcht worren. Douwe kon din meer uren per week aan waark goan.
Ales goud bedould, moar t laip wat aanders. Laifde was der nog immer en aaltied, moar reloatsie kwam onner drok te stoan. Douwe kon t nait verstaauwen, dat Sjenet vief doagen ien week waarkte en ok nog waark mit noar hoes nam. Hai zörgde veur Paitertje, dee aal t hoesholdelk waark, laip boeten mit kienerwoagen rond en hoalde bosschoppen. Noa n tied vuilde hai hom mankeliek. Doar kwam nog bie, dat Sjenet ien bèrre votdoadelk ien sloap vil en nait meer seksueel aktief te kriegen was.
Dou dochde Douwe, dat hai oom Hinderk moar ains bellen mos. Dizzent kinde Sjenet zo veurtreflek. Oom Hinderk haar goie roadgevens. Douwe mos moar n poar hail grode stukken holt, spiekers en n hoamer kopen. As t te slim veur hom wer, din mos der moar mit spiekern begunnen. Dat holp immer en aaltied boetengewoon. As leste zee oom Hinderk, dat as t gezin weer noar dörp tou kommen zol, dat Douwe moar n òfsproak mit Geert moaken mos. Hai zol wel op jonkje oppazen. Douwe wer wel aanroaden, eerst ales mit Sjenet te beproaten. Din konnen zai baaident soam Geert bezuiken.
Dat dee Douwe. Sjenet haar wel zin, om over n tiedje heur geboortedörp weer te bezuiken, n Gesprek mit oom Geert was veur heur gain perbleem. Hai was psychioater/theroapeut en dus n deskundege om heur te helpen.
n Poar weken loater was t gezin ien dörp. Grootollu wazzen doch zo bliede heur klaainkiend weer te zain. Sjenet von dat der nait te veul vertroedeld worren mos.
Op twijde dag ging gezin noar oom Hinderk. Douwe en Sjenet gingen votdoadelk deur noar Geert. Dizzent nam heur mit noar zien spreekkoamer.
Sjenet mog as eerste wat vertellen. Zai von, dat Douwe zo goud veur heur en Paitertje zörgde. Hai dee ales veur heur baaident. Zai hil doch zo veul van hom. Dat zai soavends votdoadelk ien sloap vil, kwam deurdat zai zo muide was. Ien t weekende mos zai biekommen van ale drokte van t waark. Douwe was din zo laif deur heur sloapen te loaten.
Geert vroug heur, of zai begriepen kon, dat veur Douwe t wel ains gehail aanders liggen kon. Dat begreep zai nait. Geert vroug dou aan Douwe, of der wat te zeggen haar.
Douwe haar veul te vertellen. t Kwam derop neer, dat hai hom totoal deur Sjenet verwoarloosd vuilde.
‘Zo dudelk heste mie dat nog nooit en te nimmer zegd,’ zee Sjenet geaargerd.
‘Doe hast gain tied en was veul te muide, om goud noar mie te lustern,’ kwam vergrèld oet Douwes mond.
‘Lu luster efkes noar mie,’ zee Geert, ‘zo kinnen ie nait mit nkander omgoan. k Wait wat veur perblemen ie hebben. Vanoet mien laange praktiekervoaren kin k der wel wat over zeggen, wat tot n oplözzen van joen perblemen laaiden kin.’
‘Dat is …?’ raipen baaident tegelieks oet.
‘Hollen ie nog van nkander?’ vroug Geert.
Douwe en Sjenet keken nkander aan en antwoordden volmondeg mit: ‘Joa.’
‘Dat is n nuver begun,’ zee Geert: ‘k Kin ie baaident wel vroagen, hou dat vrouger zo was mit joen laifde. Hou zok dat ontvòllen het. Woar begonnen de veraanderns. Kiek, de perblemen dij ie hebben, binnen hail normoal. Mainstens treden dizzent op bie elk echtpoar dat n potje het. Dink ains noa over houveul uren ie baaident òfzunnerlek waarken willen. Moak òfsproaken over wat aine en aandere kin, wil en zel doun. Geld is hier nait t belangriekste. k Herhoal, dink der ains goud over noa. Ie kinnen t op pampier zetten.
Over t liggoamelk wil k t volgende zeggen: goa soam op n vechtsport. Eksersaaier mit, tegen en veur nkander, dat huft nait immer en aaltied haard, zaacht is ok goud, te weden.
Ie kinnen zulf bepoalen as ie weer bie mie op bezuik kommen willen. Betoalen huffen ie mie nait. k Wil geerne dat femilie van Hinderk gelukkeg is. Ie binnen ja ok femilie van mie! Geef t geld aan n goie ienstellen. Ie kinnen der gewis aine. Wat k joe as leste nog zeggen wil: immer en aaltied geleuven en vertraauwen ien God. Din komt t wel goud.’
Zo gingen twij joar veurbie en elk moal as gezin ien dörp was, gingen baaident noar Geert tou. Hinderk paasde din op Paitertje op. Geert zaag, dat dij twij aal gelukkeger werren. Der was al veul veraanderd maank dij twij. Douwe ging meer uren waarken en Sjenet minner. Soam, en Paitertje ging mit, hillen zai bosschoppen en ien bèrrre laip ales veul beter. Zai wazzen lid worren van n vechtsportverainen. Mainstens stonnen zai din nkander te schoppen en te sloagen. Dat dee heur goud. t Was weer zummer worren. Dij drij zollen weer kommen. Geert haar ien zien grode toen n klaaine tìnde veur Paitertje opzet. Dat zol n verrazzen weden. Dat wer der ok. As Paitertje dai tìnde zaag, mos der dizzent votdoadelk bekieken. Dou hai derien was, zee der, dat hai der mit oom Hinderk ein sloapen wol. Hinderk vroug, of Geert ok mit kon. Paitertje von, dat tìnde doarveur te klaain was. Jonktje kon al goud ienschatten, wat wel en niet kon.
Aanderdoags kwammen Douwe en Sjenet weer bie Geert laangs veur n theroapethisch gesprek. Zai vertelden Geert, dat zai baaiden ien Stad waark vonnen haren. Zai wollen terug noar dörp. n Moakeloar haar al opdracht kregen om veur n hoes te zörgen. Overmörn zollen zai n poar bekieken. As Geert mit wol, hail geerne. Zai wazzen hom gloepend daankboar, dat hai heur zo holpen haar. Zunner dat was t meschain hail aanders mit heur lopen. Zai vonnen dat dit t wel t leste theroapeutisch gesprek weden kon. Zai vuilden heur weer as vrouger.
Geert keek baaident aan en zee n tiedje gain niks of gain naks. Hai was bliede veur dij twij. Verknuderde hom dat dij drij ien dörp kwammen wonen. Thee wer kloar moakt en Geert zette noast de kopkes en schuddeljes zulfgemoakte, vegoanistische abbeltoart deel. Onner t eten doarvan vrougen baaident aan Geert, of zai ien toene wel aan heur vechtsport eksersaaiern moggen. Hai kon din zain, wat zai ien dizze sport leerd haren. Geert von t goud.
Douwe en Sjenet gingen noa abbeltoart eten en theedrinken noar boven. Klaidden heur gaauw om. Efkes loater stonnen baaident ien heur swaarde tuug ien toen te vechten. t Ging der haard aan tou. Dou dee Sjenet rompslomps heur tuug oet. Geert zaag doar dou n nuvere, stevege vraauw ien heur sport-bh aan t oetdailen stoan. Dat duurde nait laanke. Zai nam Douwe mit ien tìnde. t Was as dizzent derveur kloar zet was. Al gaauw ging t ding terdeeg hinneweer.
Bèlle ging. t Bleek, dat Hinderk en Paitertje der wazzen. Dou jonkje op terras was, wol der votdoadelk noar tìnde tougoan. Geert zee, dat zien moeke en pabbe doar lagen te sloapen. Wie goan ien hoes moar lekker abbeltoart eten. Dat von Paitertje veul beter. Noar tìnde mos der nait meer. Hinderk zat al aan toavel. Soamen groalden zai van abbeltoart eten en theedrinken.
t Gezin verhoesde drij moanden loater noar dörp. Aander zummer ston der vannijs n tìnde ien Geerts toen. Paitertje mos der weer ien sloapen, nou mit Hinderk en Geert touglieks. Leste haar n grodere tìnde aankocht, van dij zai mit heur drijen derien paasden.
Dou Hinderk en Geert tìnde opzet haren, gingen zai noar n kienerwoagen, dij op terras ston. Doarien laag lutje Geert. Hinderk en grode Geert keken derien en doarnoa nkander aan. Heur ogen glinsterden en heur laifde veur nkander sprak deroet.
Corona-(ell)ende
As man van stoal kwam e te liggen op zoal,
want hai was nait baange veur dij kwoal
en luit zok dus nait twijmoal prikken,
tot oademnood hom dee stikken.
Je redden t nait aaltied mit stoere toal.
Aanpakken
Aandermoal wordt ons leven ontwricht
en opnij mouten deuren dails weer dicht,
want soamenleven vergat zien burgerplicht,
woar paartie lu mor wat geernt onrust sticht.
Nou de prikken bie de mainsten binnen zet,
dochde men dat niks ons nog wat belet.
En wat veurhollen wuir as vaaileg pakket,
gaf op veul ploatsen meer en meer verzet.
Woarom, vroag ik mie wel ais as criticus.
Gaait t nog wel om dij vermoaledijde virus?
Of bin ik hier weer teveul n scepticus?
Wait: ik bin tegen ale geweld … mordicus.
En wat doun wie as overgrode meerderhaid,
wie verboazen ons slechts over dij rötteghaid.
Mor woar zok vernailzucht aal meer verbraaidt,
worden wie van de echte problemen òflaaid.
Loaten wie toch ais verstandeg wezen,
deur dij dwaarsliggers flink de les lezen.
Loat ze proaten mit dij dij binnen genezen,
wèl wait veraandert din wat in heur wezen.
Op schaaiden van ’21/’22
Was t begun van t joar veur elk n open vroag,
wat ons toudaild wuir, waiten wie vandoag.
Voak vuil t mit en hail sums wat tegen,
bliedschop wel, mor verdrait kwam nait gelegen.
n Joarwizzeln is òfsloeten en din deurgoan,
veuroetstrevend mit òf en tou weer ais opstoan.
Mor pluk élke dag dij joe wordt geven
En genotter van aal t schiere in joen leven.
Mit ale wènsen en doarbie beheurende gedachten
staait n onbekende weg ons weer te wachten.
Mor dit pad is veur elkenain te begoan,
as je soam én noast mekoar stoan.
Ik wens joe veul zegen bie dizze raais.
Tik Tok Tammo en Haide bliksem… …..??
Het zel ook joe nait ontgoan ween, dat TV Noord melde, dat Tik Tok Tammo
de Haide bliksem pries wonnen het..?
Ik schrief hier bewust ,pries’, omdat k mie slim aarger aan aal dat Engels in de Nederlandse toal
en veuraal as n Grunneger RTV-station doarin mitgoan mout!
Nait weer doun!
Marousha
schiere wichtje mit dien swaarde hoaren
woar komst doe vot, woar bist geboren
mien laand is dienent, doar in te stoan
wie mouten soam leven goan.
schiere wichtje is hier opgruid
wìnsteghaid tot boeket bluid
heur laand is wied, zo hail wied vot
bid voak veur vree tot God.
schiere wichtje wil zo geern hier blieven
noar mouderlaand kin zai allènt mor schrieven
veul troanen op heur waang
zai t verdrait, t moakt zo baang.
schiere wichtje, in laand van melk en hunneg
wis eerlieks woar nait, t begun was zunneg
gaait die nou haile goud
zunder wìnst en vergraimde bloud.
schiere wichtje doe most kaizen
wilst nait dien noam en laand verlaizen
gaait die hier goud mit schiere stee
wees doar din mit tevree.
schiere wichtje mit die swaarde hoaren
doar gaaist doe hìn woarst bist geboren
is din de vroag pak k dien haand
vaast noar t verzegde laand.
Logé
Klaainzeun kwam veur t eerst lozaaiern. t Leek goud te goan. Noa t veurlezen kroop e der lekker in.
Mor was der ook zo weer oet.
Hai haar snok. Wie hilden ons oam in en deden t spultje: snok en ik gingen over t meer, snok bleef weg en ik kwam weer.
Wat loater ston e weer in koamer en zee: ‘k Vin t schilderij van ol-opa in t sloapkoamertje nait mooi, hai kikt aal noar mie.’
‘Zel k hom vothoalen?’ vroug ik. Dat was goud.
Mor dou kwamen de vroagen. ‘Woar is dij opa? Is dij “verstorven”?’
‘Joa,’ dij slept nou veur aaltied, net as in sprookjes. En hai was ja al old.’
Doar kwamen wotterlaanders. ‘Ik wil nait “verstorven” en doe bist ook old. Gaaist ook “verstorven”?’ ‘Ik hoop van nog laank nait.’ O, jee, dij slept nog in gain honderd joar, ging deur mie hìn.
Volgende vroag kwam, dij was nog veul stoerder: ‘Woar is ol-opa nou? Ik pebaaierde: ‘Hai woont in n hoeske op t kerkhof.’ ‘Kin ik doar ook noar tou om te kieken?
Mien gevuil zee, dat dit verkeerde kaant aan ging.
Mor gelukkeg bedocht e zulf oplözzen: ‘Is e din bie God? En gaait e ook weer leven, net as Jezus, dij ging eerst nog eten, ging aan t kruus dood en dou ston e toch weer op?’ Dat was t verhoal van Poaske. En of dat hom geruststelde, zee e: ‘Mor God in de Hemel zigt ales en zörgt nou ook veur ol-opa.’ Ik kon allain mor opgelucht nikken.
Jong vil in n daipe sloap tot aanderdoags smörns. Ik was blied, dat ze op zien schoul in Stad ook hier aandacht aan geven. En dit jonkje ontgaait nou ainmoal nait veul en ontholdt ales.
Dichteres
‘k Zai t nait meer zitten,’ zegt vraauw Eef Everts haardop. Zai het n rooie kop van t prakkezaaiern. En din het zai t vonnen, n regel dij heur aanstaait. Zai zegt t haardop: ‘As n douk zo vaalt t web … as n web zo vaalt t douk …’ Hopla, doar komt t aal op pampier.
Zai is nogal vernoamd, dij dichteres, hier ien dizze stad en der boeten en zai is kwoad op haile wereld. Vraauw Eef Everts wort waardeerd. Der is juust weer n boukje oetkommen mit gedichten van heur ien ‘Haaientannen-reeks’. Mor doch, zai het bokkeproek op.
Veur t hoes, zai wonen ien bovenwonen, is n openboare viever. n Man en n vraauw mit twij leujonges binnen eenden aan t vouern. Stoet is apmoal netjes ien blokjes sneden.
Vraauw Eef Everts gaait veur t roam stoan. Tuurt deur n glief ien glasgerdienen en zigt heur stoan.
Zai vient dij man bie viever mor n slapscheet. Mor dij vraauw liekt heur wel dapper tou. t Is n steveg propke mit licht hoar. Kleur is vervaast van heurzulm, dinkt Eef Everts. As t hoar vaarfd was din was t lichter en aingoaler van kleur west. Mor dij man dij maag Eef Everts nait lieden. Baaide leujonges kin zai op ruggen zain. Kiek, en no kikt dij slapscheet noar Eef Everts heur hoes. Hai loert ook noar boven tou. Zol hai mie zain kinnen, vragt zai heur òf, en wat din nog … k Dink dat ìnkeld zien wiefke hom lieden maag, dat propke. Aander minsen hemmen ook schiet aan hom. En t propke het ìnkeld kiener kregen omreden dat t propke dat geern wol. Dij kerel zigt zien kiener nait stoan. Het ìnkeld oog veur mien hoes.
Eenden eten mit pelzaaier stukjes stoet op. Zai kinnen brokjes goud deursloeken. Op n haildal widde eend noa binnen t apmoal graauwe eenden. Eef Everts zigt ter wel n begun van n gedichtje ien. ‘Deur ogen streeld, doe leutje widde minstreel. Widde eend maank dien òl makkers. Vouerd deur n poar stakkers…’
Zai is weer aan t dichten. Mit n wat haisterge stem brabbelt zai wat veur heur oet. Was zai eerst verbraand op haile wereld, op t heden is t dij krulkop bie viever doar zai n hekel aan het. Over vief, zes joar, dinkt zai, din is dij krulkop vot… Het hai weer n nije poedie. Let hai heur zitten mit dij baaide bìngels. Din kin zai n nije kerel opzuiken. Kom eendjes, kom mor gaauw! Nog aalgedureg kwoad trekt Eef Everts glasgerdienen tou.
‘Hou loat mos doe vot?’ vragt Wims, heur man, dij ook ien koamer zit.
‘Over n haalf uurke. k Mout veurlezen van vaaier tot vief en boudel nog even hìnzetten.’ ‘Hes ales aal ien outo stoan?’
‘Joa mien jong!’ Ien outo het zai n grieze òfvalpuut vol mit popkes en baistjes van lappen, ketoen en zaacht goud. Ien kovverbak stoan ook n òlmoodse elektrieke grammefoon en n kovverke mit grammefoonploatjes. Zai mout vanmirreg veurdroagen ien n ol schoulgebaauw veur n vraauwluverainen. t Is heur gewoonte om op t toneel, doar zai op veurdroagen gaait, wat toavels deel te zetten. Doar kommen popkes en baistjes op te stoan. Zai het stoaregaan de wereld van dat goud. n Hail nust, rose, lichtblaauwe, widde, zaachtgele beerkes en aner kleurde, kurege popkes. Veurdat zai mit veurdroagen begunt draait zai òl grammefoonploatjes: laist marsmeziek en kienerlaidjes. Doar kieken minsen van op. Dat is t schiere dervan. Heur gedichten binnen nait zo laif. Dij binnen òlmoods van toal en stoer te begriepen. Haaientannen-reeks, doar heur boukje ien oetkommen is, dij maag der weden. Binnen gain boukjes veur minsen mit ìnkeld boasesschoul. Heur gedichtenboukje hait ‘Metworsten bie Evenoar’.
‘Wims,’ zegt Eef Everts, ‘wils doe outo even veur mie draaien?’ t Is aaltied zulde laidje. As zai noar winkels tou west het ien sintrom, en zai komt weer thoes, din staait outo mit neus noar noor tou. Dat is nait hanneg. Zai mout vanmirreg weer noar t sintrom tou. Kost Eef Everts zulm te veul muite om outo te draaien. Wims geft der niks om. Hai wacht eefkes totdat der gain verkeer op weg is en hup. Ien twij, drij tel het hai outo draaid. t Is veur hom mor even n biegoan. Eef Everts kikt te roam oet hou Wims outo veur t hoes zet. Zai zigt n rooie mit n widde vlek op weg liggen mit apmoal widde snijvlokken dij opstoeven. Widde eend is doodjagd …
As Wims weer boven is stoan der troanen ien heur ogen. ‘Wils doe asteblaift ales wat van dij widde eend nog over is ien n plastieken puut doun? Asteblaift Wims!’
‘Hou wils doe dat k dij smurrie van stroat òfkrieg?’ zegt hai, ‘Mout k ales der vanòf schroapen ofzo?’
‘Wie hemmen n bats stoan, krieg dij mor. En zet puut mor bie mie ien outo.’
Der is gain verdraiteger smeerworst of pestaai, as n widde eend dij platwaalst is op weg, dinkt zai en vragt heur òf of dat aal eerder schreven is. Nee? Din binnen t mien woorden. Mor k heb gain tied meer om t op te schrieven. k Zel t wel weer vergeten. Schane, schane, schane.
Bouken om nait te lezen
Nou k older wor, miemer ik òf en tou wel ains over vrouger. Over mien kindertied bieveurbeeld. Hail voak mout k din denken aan Siert. Dat was mien beste vrund op de legere schoul. In dij tied realiseerde k mie nait zo dat Siert toun ook al best wel n maal appie was. Wie pruiten nait zo veul, moar speulen deden we wél. Ain van baaident kwam mit n veurstel wat of we doun zellen. Mainsttied was ik dat en d’aander zee din joa of hai knikte en doar ging we.
Siert is aigenliek noeit zo’n proater west en luustern dee e ook nait zo. En toun k hom noa n laange tied weer tegenkwam drong dat weer goud tot mie deur. Wie luipen mekoar tegen t lief in n haalfsleten boukenwinkel. Wie keken mekoar aan en k zag dat hai mie ook herkende. Moar hai zee niks en ging verder mit t kieken noar bouken. Ik kon mie der nait bie neerleggen dat wie mekoar noa zoveul joaren niks te zeggen haren. k Wol toch wel groag waiten hou zien levent zoch ontwikkeld haar noa de legere schoul en dat zee k ook tegen hom. Toun zee e dat ik alles aan hom vroagen mog. Ik luit mie dat vanzulf gain twij moal zeggen want ik haar ondertied hail wat te vroagen. Op mien eerste vroag ‘hou gaait t mit die?’ kreeg ik nog antwoord. Moar bie mien volgende vroag wer t mie al snel dudelk: hai gaf naargens antwoord op.
Nou wis ik nog van vrouger dat mondeling communiceren mit Siert n adinleke uutdoagen was. Mit nander speulen was schier, moar proaten ho moar.
Ik wol aal t gesprek op gaang brengen en zee tegen hom dat elk antwoord op n vroag van mie beter is din gain antwoord en as hai laiver de vroagen stellen wol, dat hai dat din gewoon doun mos. Toun kwam hai toch endelk n beetje lös. ‘Mensken,’ zee Siert, ‘moaken meer kepot mit proaten din mit dhaanden. Most noeit dien tied verknoedeln mit mensken dij jeuzeln en flepsjijken. Thuus proat k hail veul mit miezulf. En as dat gesprek goud verlopt din pak ik mien gitaar en din zing k der ook bie. Ik moak mien aigen laidjes. In mien huus heb k op beune n studio inricht woardat k alles opneem wat ik moak.’
Ik kreeg opins n ingeven. Hai ston iebels geïnteresseerd noar bouken te kieken, dus docht ik dat k doar moar wat over vroagen mos. Ik vruig hom welke bouken hai t laifst las.
‘Ik lees gain bouken,’ zee Siert. Dat kwam mie wel hail vrumd veur en dat zee k ook tegen hom. En toun zee e: ‘Kinst bouken bruken veur meer dan allain lezen. Kinst der mit goeien, kinst ze opstoapeln en as trapke bruken.
In mien studio heb k aan alle wanden boukenkaasten stoan, want bouken binnen hail goud veur d’akoestiek bie mien meziek. En din moakt t mie nait uut wat veur bouken of er in dij kaasten stoan en wat of er in dij bouken staait.’
Bamboe
Swaalfkes binnen weer vot.
Liesterkralen hebben kleur
van Nederlands elftal.
Wie liggen der oet,
veur zoveulste moal.
k Wol boegen as bamboe,
nait om te boegen,
mor om t overleven.
Vèl
Kin t vèl nait schudden
as n peerd onder muggen,
te dun om mie
in te smeren tegen
wenst noar die.
t Is hoog zummer.
t Wordt der nait beter op.
Doef
Aal wat of beweegt
komt op die tou
of gaait van die vot.
Most wel in t oge holden:
woar of doef drinkt
drinkt kadde ok.
Bakker & Jongedijk in Ons Noabershoes Veelerveen
In t Noabershoes in Veelerveen von op zotterdag 25 september 2021 t eerste streektoalkonsert van dit seizoen ploats. Noa sikkom aanderhaalf joar zunder normoale optredens mog t weer lös goan zunder aal te veul biezundere moatregeln.
Pieter Huttinga brocht twij joar leden Josien Bakker en Edwin Jongedijk aal n moal bie mekoar op t ploatselke streektoalfestival.
Dizze raais nuigde hai dizze vokoal hail staarke streektoalzangers veur n gezoamenlek oavendvullend optreden. t Pebliek ging der ains goud veur zitten en vanòf t begun wuiren zai traktaaierd op schiere luusterlaidjes. Òfwizzelnd speulden zai allenneg heur aigen laidjes, terwiel dat zai n poar nummers soam zongen.
Josien wuir aankondegd as streektoaltalent. Dat het vast mit heur jonge leeftied te moaken en mit t fait dat der òflopen twij joar nait zoveul optredens waren. Moar hou laank blief je talent? Dizze oavend bewees zai noast Jongedijk heur mannetje te stoan. Wat veuraal opvuil, was heur onbevangenhaid. Op heur cd dij ze oetbrengen mog deurdat ze veureg joar t Grunneger laidjesfestival won, staait aal: ‘Wat was het spannend, maar wat heb ik genoten!’ Dat gold ook veur dizze oavend. Zai vond t best spannend om weer veur n wat groter pebliek te speulen, moar t was heur tegeliekertied aan te zain dat ze der hail veul plezaaier in haar. En soam mit Edwin luit zai t pebliek genieten. t Leek of troebiebruier Edwin Jongedijk oardeg aanpeerdjed wuir deur Josien. Hai staait nait echt as sproakwotterval bekìnd en let zien pebliek t laifst genieten van zien laidjes. Vandoage zat hai zichtboar op de proatstoul en haar schiere anekdotes dij hai vertelde as introduksie op zien verskes. Doarbie wuir hai sums spontoan aanvuld deur zien pazzipant. Ook Josien pruit de verskes spontoan aan mekoar. Dat muik baaide tot n goud stel. Boetendes gaf de zoalinrichten de gelegenhaid om ook tussendeur te reageren op de positieve reaksies dij van de touheurders kwamen.
Edwin is aal hail wat joaren bezeg en as Drentie het hai zien sporen in de Grunneger streektoal roemschoots verdaind. Aalhouwel hai de pette der aaltied bie opholdt, kinnen wie onze pette veur hom òfnemen, want hai het de leste tied nait stil zeten. Hai speulde in t Noabershoes n poar verskes dij nog moar net t levenslicht zain haren. De teksten zaten der aal goud in. Ook Josien moakt n geweldege ontwikkeln deur. Woar zai n poar joar leden begon mit t zingen van covers, let zai nou zain dat ook t schrieven in t Grunnegers en t komponeren van aigen muziek heur intuzzen oardeg schier òfgaait. Doarnoast bewiest zai ook dat t Grunnegers veur ale leeftieden en nait allain veur oldere lu is. n Klaain puntje was meschain dat zai moar n poar laidjes soam zongen, moar wel wait, komt t der nog ains van om wat meer laidjes soam te doun. Josien heur zuvere stem paast in elk gevoal hail goud bie t donkerbroene stemgeluud van Edwin, wat bleek oet de soamenzang van n Springsteennummer en t indrokwekkende Òfschaaid, dat Edwin op zien cd Holt & Stoal mit dij andere (Marlene) Bakker zingt. Der binnen nog meer pluspunten. Woar d’ain over Westerlee zingt en d’aander over Mien Westerwolde bliekt de laifde veur ons prachtege landschop. En as t gevuileg wordt, zörgen zai veur noppen op de hoed. Veuraal Josiens Doarboven is doarvan n prachteg veurbeeld. En wat het t wichie ain geweldege oetsproak. In zuver Westerwolds is elk woord dudelk verstoanboar.
Loat we hopen dat de zoalen en theoaters vanòf nou weer open blieven. As je de kaans kriegen om ain van baaide te zain optreden, goa den gerust hìn. t Is slim de muite weerd en zo as Josien zulf aal zingt, blift zai Gewoon Josien en ook Edwin gaait beslist nait noast zien schounen lopen.
Leonarda 12
Leonarda 12 is de kou dij òflopen zummer 90 kilometer deur de rivier de Maas zwom. Ze kwam doarmit in t landelk nijs en is in ain keer bekend bie elkenain. Soam mit heur soortgenoten laip ze doagelks in de waaide van boer Smeets, stoef noast de rivier de Maas, vlakbie t dörp Echt. t Gras was doar lekker, benoam dat gras wat op swet van t wotter gruide. Zo nou en din laip ze doar noar tou, rekte zuk din oet en kreeg mit heur laange tong zo’n boske gras te pakken. Doarnoa ging ze liggen en herkaauwde ze t gras wel vief keer.
Leonarda was nijsgiereg van oard en wol geern overal bie wezen. En dou t òflopen zummer aalvot regende en t wotter bie waal omhoog kroop, wol ze altied waiten hou hoog t wotter kwam. Omreden haar t snaachts deurregend, ging Leonarda aanderdoags opnij kieken bie de Maas. Ze zag de golven over t graslaand rollen en woagde zich te dicht bie kaant van waal. Ze verloor heur evenwicht en kukelde de Maas in. Kopke onder ging ze, mor kwam ook weer boven. Verbalderd keek ze om zoch tou. Der was overaal wotter, niks aans as wotter, snel stromend wotter. ‘Verdold,’ zee ze tegen heurzulf, ‘k bin in de Maas beland,’ en begon op slag te wotter trappen. Leonarda docht stief noa, want mit wottertrappen kwam ze niks verder. Mit stroom van t wotter mos ze mitgoan. Zwemmen mit de stroom van t Maaswotter.
En doar ging ze. Zwemmen en nog ais zwemmen. t Ging meroakels goud. Stevensweerd lag al achter heur. Roermond kwam aal in zicht. Mor dou, onverwacht, in n haile schaarpe bocht ging t mis. Ze kreeg n dikke golf wotter liekoet in heur snoet. Ze proestte en proestte, hapte noar lucht en t wer heur swaart veur ogen. Ze roakte van slag en docht dat ze zonk. Mor dat was nait zo. Heur poten waren al aan t wottertrappen en zo kreeg ze de kop ter weer deur. Ze zwom weer verder, laangs t lutje dörpke Heukelom, woar n koppel vij op kaant van waal noar heur ston te bölken. In Boxmeer en Cuijk was t volk oetlopen om dij kou te zain dij in de Maas zwom. Zukswat haren ze nog nooit mitmoakt. Stoareg aan wer de Maas wat minder wild en Leonarda vruig zoch òf hou ver ze nog zwemmen mos, veurdat ter ain was dij heur redden zol. Heur poten werren swoar en muideghaid sloug tou. Ze docht aan boer Smeets en aan aal heur vrundinnen. En aan t lekkere gras, dat ze wel vief keer herkaauwde. En ze docht aan heur moeke, Leonarda 9. Heur moeke, dij altied verteld haar dat ze n telg was oet n staarke femilie. Zo’n femilie dij de kop nooit hangen loat. Ze heurde t heur moeke nog zeggen en ze kreeg weer moud. Ze verzoamelde al heur krachten, om toch nog weer n endje te zwemmen. t Vuil heur nait mit, t ging swoar, slim swoar. Mit muite kon ze kop boven wotter hollen. Boetendes kon ze de stroom van t Maaswotter nait meer weerstoan en dreef ze stukje bie beetje noar kaant van waal. Lu oet Escharen zagen de snoet van n kou boven t wotter oetsteken. t Baist lag ook nog middenmaank n bult rommel dat in t wotter dreef. ‘Dat liekt nait best,’ zee t volk en onnaaierde dat beter was om brandweer der bie te roupen. En brandweer kwam. Mit taauwen en slangen pebaaierden ze Leonarda op t dreuge te kriegen.
Dat was nog wel n hail kerwaai. Mit veul gesjor kregen ze heur op vaste grond.
Leonarda 12 het heur oaventuur goud overleefd. Blied en monter lopt ze weer in de waaide van Smeets.
t Zwiegen van de dingen
Astoe aan dien leven begunst,
Mien jong, dan zalstoe ien de goaten kriegen
Dat wat der om die hin touholdt
Die zwiegend aankikt.
Astoe wat aan dien leven wend bist,
Kind, dan zalstoe maarken dat ale toal
Van die uutgoan mout,
Dat de dingen um die hin
Zwiegend noar die kieken.
Hooguut de Duutse herder
Kikt die begriepend aan,
De rest zwiegt.
Oadem
Oadem t löcht,
Oadem de lucht
Oadem de wolken
Achter elke zucht
Oadem de zunnestroalen
Dij ale duuster
Tot ien de uuthouken
Van dien haart votjoagen goan.
De Kreuzema-papers
Beste leeslu,
As Noorderling en Kreuzevolger dou k joe eefkes n vertraauwelk verslagje. Aigenlieks de Kreuzemapapers. k Haar mie hier in Raandstad vrijwilleg opgever veur noaschoulse opvang in t noodlekoal. Haar k nait doun mouten in dizze kontrainen. Niks weerd, ik bin der nou al zat van. Flaauw van beterwaiters. Mui van dat gezemel over ‘inclusie’, ‘etnisch profileren’ en ‘trans’meroakels. Routvegers goan alweer liek op mit peperneutaksies.
Ik schrief dit stukje gaauw eef… ‘Hé Wobbie, dat kin nait jonkje, dat mag ja nait’… eefkes onder mien waark deur. Hier proat ik aan toavel mit n stel drokke bekstukken over begrip van formeren. Zai waiten ales, ook over Grunnen. Mor ik kom der vot. En ik mout ze vergezicht wiezen over roemte, kaalmte, moi zeggen en … Hogelaandster gronddreunen.
‘Van het gas af, jij fossiel’, ruipen ze net vol energie. Ze willen mit mie de kaggel aanmoaken. Mien pabbe en mamme koekeloerden vrouger bie n keerske. Jongelu snappen dat nait. En mit zuksen mout Nederlaand toukomst in. Onderling binnen zai t nait ains, naargens over. n Kleuterklas is t, ik mout ze verdikke overaal …
’Òfblieven Sigridske, nait aal klieren mit Gert-Janneman’. Ze mouten hier ook overal aanzitten. Lozeghaid nuimen ze dat. Ze binnen nou aan t menistertje speulen, onderzuiken ales …
‘Nait doun Markje, nait in mien buutse kroepen. Ik bel dien pabbe op ast nait … Wát … in de houk doe!’ Jong laagt overaal om, mor ik mout strak optreden, aans is ons laand dommee noar de Filistijnen. ‘Wat is der Wobbie? De Filistijnen? Dat is n parredieske veur zwaartgeldverstoppers dij …’ ‘Wat nou Sigridske, zwaart geld kin nait meer? Wat din? Oh, hait dat nou roetgeld?’ Wiesneus. Man man, ik bin aan n borrel tou. Mor dat kin hier nait, as Sigridske dat zugt, din wait Jinek dat votdoalek. Nou wil dij blaag weer nait mit Geert speulen. Wat is t ook wat.
En dat gefriemel mit mebieltjes … ‘Hé Ploumke, inlevern dat ding, nait blèren. Oh, mag ik nait Ploumke zeggen?’
Hai hai, dij snötneuzen hebben nouedoags wat te soezen. As wie vrouger zo opstandeg wazzen kregen wie mit de karwats. Wie wazzen vrouger fersounlek aan t doktertje speulen. Mor nou wil dat jonkgoud menistertje speulen en ze vechten mekander de kwint uut. Ik zeg t joe, ik wil weerom noar Stad.
En vot deur noar tapkast van café Wolthoorn om mit mien echte kammeroaden te …
‘W…w…wat is dat Jessy? n Gruine klimoatkikker? Dij is gifteg, òfblieven!’ Bliksemse vent, hai scheldt mie uut veur klimoathoater.
Harregat, ik zel … Hé, woar is Sigridske nou weer? Oh, zai zit in zaandbak te formeren mit Robbertje.
En dij stekt zien kopke in t zaand. Haha, schier ja, zien kapseltje het nou de kleur van Geert zienent. ‘Wat zegst doe Markje, hait dit nou transperante transitie? Bist vroug wies, mienjong.’
Man man, schouldirectrice van ‘Binnenhofke fröbelopvaang’ wol geern n nuchtere Zuudbroukster over de vlouer hebben. Mor om hier nuchter bie te blieven mout ik eerst n borrel drinken. Duurzoame groutnis van kleuteroppaas Johan.
Vaaileg sloapen
Noarmoate je wat older worden, kiek je regelmoateg n moal achterom, of zo as ain van d’oldste bewoners van t tehoes n moal tegen mie zee: ‘Hou older je worden, des te minder de toukomst telt, mor des te meer t verleden.’
Ik begun dat ook wat te leuven en zeg din wel ais oet gekhaid: ‘Dij goie olle tied.’ As je dat zeggen, is dat t bewies dat je ook begunnen te beheuren tot n oldere generoatsie. En as ik ais achterom kiek, din kin ik slim genottern van mien jeugd en noast sums vrumde belevenizzen, kommen doar sums ook n scharreltje in veur. Zeg nou zulf, dat was dou toch n mooie tied. Joezulf ontdekken en d’aander, doar wuir je groot van.
In mien spaigelblikken komt ook steevast Rikoa weer noar boven. k Was om en de bie zestien joar dou k wat scharrelderij mit heur kreeg, zai was krap aan n joar jonger. Rikoa was ainegst kind van wat wie indertied n ‘dikke boer’ nuimden, dij hail wat in stro haar. t Zel joe din ook nait verwondern dat mien scharrelderij mit Rikoa bie heur olders wel even op n golden weegschoale wogen worden mos.
Bie mien twijde bezuik vruig heur voader din ook hail direkt: ‘Houveul hest doe in te brengen, jong, want wie binnen slim zuneg op ons wicht!’ Hai bedoulde doar netuurlek mit: zien sìnten. Zunder blikken of blozen was mien antwoord kört en dudelk: ‘Honderdtachtegdoezend.’
‘Dat is nait niks,’ zee man, ‘t wicht krigt der van ons honderdviefenzeuventegdoezend bie. Din hebben joe baaide aal zowat drijenhaalve tun soam. Zo jong nog en din aal zo riek!’ Zien ogen glinsterden as steerns.
‘Joa, mor wacht even,’ was mien reaksie, ‘dij honderdviefenzeuventegdoezend heb ik der aal bie rekend.’
Geliek vanòf dij dag haar hai t nait zo meer mit mie. Mor dat dee mie niks, want Rikoa en ik konnen t oardeg schier mit mekoar vinden en zo as eerder zegd, zai was net as ik op ontdekkenstocht, mor t bleef allain bie snoetjeknovveln.
Heur ollu hadden as ain van d’eersten in dörp tillevisie en dat was zowat heur ainegste òflaaiden, want ze waren verder naargens bie en deden nooit aan wat mit. ‘Dij binnen wereldvrumd,’ heurde ik mien ollu wel ais zeggen.
Ze keken noar alles wat oet dij kiekkaaste kwam en verwonderden zok over wat der in de wereld te doun en te koop was. Rikoa heur moeke zee din aalgedureg: `Dat dat bestaait!’
Dou op n oavend n film te zain was, woar veur dij tied wat ekstroa bloot in veur kwam, wozzen ze nait wat ze der aan hadden, mor heur wicht van vieftien mos wel op bèrre.
Rikoa heur voader vruig dou aan zien vraauw: ‘Stoan loaten?’
‘Is wel goud.’ zee ze en der achteraan kwam heur vaste opmaarken: ‘Dat dat bestaait!’ Mor touglieks zee ze der achteraan: ‘Most kaggel wel even hoger zetten, want t zol mie begroten as dij wichter t kold kriegen!’
Wie waren zowat n vörrel joar bie mekoar, dou Rikoa mie op n dag mittrok stookhok in. Ainmoal binnen dee ze grundel op deur, woarop ik heur wat vrumd aankeek en vruig: ‘Woar is dat veur neudeg?’
Ze keek mie stief aan en zee: ‘Ik wil vaaileg vrijen!’
Wos ik veul wat ze doar mit bedoulde, want mie was ook nait veul verteld. Mor Rikoa wol smokken en wol nait dat wie overlopen wuiren. Stel die veur dat heur moeke derin kwam en ons zag … zol zai din ook zeggen: ‘Dat dat bestaait!’
Toch is t tussen Rikoa en mie niks worden en dat kwam noadat ik der n nacht sloapen haar.
Dat sloapen gong nait morzo, want heur voader was van mainen: gain geld, gain bèrre. Mor deur omstandegheden bie ons thoes, kon ik doar n nacht sloapen. Rikoa was veurtied deur heur voader goud de wacht aan zegd mit: ‘Gain gedonder mit joen baaident!’ Veul vertraauwen haar man der nait in, want hai het de haile nacht onderaan op trap zeten.
‘Want,’ haar e tegen Rikoa zegd, ‘as ik boven lewaai heur of dien bèrre kroakt, din baanjer ik geliek noar boven en din is t nait te best, dou doar denken om!’
Aanderdoags smörns zat Rikoa heur voader mit n slim sloaperge kop aan keukentoavel.
Heur moeke vruig: ‘Hebben joe elk goud sloapen doan?’
‘Meroakels,’ kon ik noar woarhaid zeggen, ‘mor wel mit metras op vlouer, want dat grode bèrre kroakde zo!’
Rikoa heur voader luip rood aan en zo niedeg as n spinne stievelde hai keuken oet en sluig deur zo haard dicht dat n poar petretten van muur kwamen. Nait laank doarnoa bin ik ook vot goan, heb deur nait dichtsloagen, of toch wel, want ik bin der nooit weer binnen west.
n Dag of wat loater kreeg ik n braifke van Rikoa touspeuld, woar op ston: ‘t Wordt niks tussen ons!’ Dij mainen was ik der ook tou doan, want dij nacht heb ik echt sloapen!
Mot moakt t aal kepot
‘Hest buksesmot,’ let Bob mie zain.
Mor Bob het mot mit elkenain.
Gaait ale mot in d’wereld vot,
wint vrede gelukkeg terraain.
Doe fietst, doe zöchst
Veurbie mien roam fietst doe.
Ik wait t,
mien allozie wait t.
Klokke in koamer.
Dien waarkdag zit derop.
k Loop noar keuken tou,
stoa achter t gerdien.
Langsoam fietst.
Doe zöchst mit hail dien laive heufd
zöchst en glimlaagst.
Kikst weer veur die.
Thuus.
Zelst doe zoveul loater
nog kieken blieven en mie zuiken.
Waist doe den nait
dat ik der aaltied wezen zel?
Kovviedrinken
Mit veul gaang op d’kedde komt e dij mörgen vroug van supermaark. Hai wil gaauw aanschoeven aan zien bero, veurdat e zien woorden kwiet is. Hai gript baalpènne dij t dichtst veur d’haand ligt en begunt: De vraauw ston inainen braiduut veur de man. Wol ze hom der nait langsgoan loaten?
‘Hebben joe gain vraauw? k Zai joe aaltied allain lopen en fietsen.’ ‘Nee, nait echt,’ zegt hai.
‘Ook gain man? Is vandoage de dag hail gewoon, ja. Op tv heurde ik n man zeggen van: “Dat mout k eerst even aan mien man vroagen, hur.” Mout kinnen. Mor ik mout der aan wènnen, Vrouger pruit men in t openboar nait over zokswat. Allain stiekom. Mor t was der wel, zeg mor.’
De man begunt zok ongemakkelk te vuilen ‘Kom …’zegt e en hai moakt mit sleudeltje zien fietse lös… ‘Volgens mie wonen wie hail dicht bie mekoar,’zegt de vraauw. ‘As joe n moal zin hebben in n kop kovvie …’
‘Och, k bin nait zo’n kovvieman,’ let d’aander waiten en hai stapt op zoadel.
‘Of joe hebben zin in aanswat … Eh … n Glassie vris ofzo.’
‘k Mout neudeg vot. De groeten, hur en t beste dermit!’ Hai wil zain dat e bie huus komt. Volle kovviekane wacht op hom. En zien pènne wacht ook, vol ongeduld.
Poester
Lutje wichtje hinkelpinkt in t veld
hoekt in slootswale
plukt n bluiende peerdebloume
en … poest der op
bloume kikt heur liedzoam aan
en flustert: k heb t nog nich zo wied
Haarst
Oog in oog mit broene kleuren
t vrouge zuiken van golden zunne
trovven deur sloepende geuren
melden olle gasten zuk achterum
vannijs rakt dij vrumde oarde
ons wereld van begun
n wolke dij Ik Bin bewoarde
nuigt t goie levent in
Kipkapkeugel
Keerske stijt as n vuurtoren veur t roam
en op bözzem schoale mit slik
deur gerdienen kiek ik hui
mien twijdonkernd hofke in
mor pas bie t duustern
verschienen druddelnd eerste löchtjes
Sint Meerten het nog altied
n hoge houd op en
n laange slipjaze aan
En dij ogen van t lutje goud
glinstern mie benijd in muide
wìnsteg kiek ik weerom
en schep rejoal t slik in puten
Kinder goan n deurtje wieder
mor ain jonkje blif stoan
en vragt of t nich wat vroug is veur peperneuten
Iem en schoap
(noar n foabel van Lessing)
Iem vroug ais aan mìns of dij wel ain nuimen kon dij hom meer gouds brocht as iem.
‘Joa wis kin k dat’, zee mìns.
‘En wel mag dat din wel nait weden’, vroug iem.
‘Nou da’s hail makkelk,’ zee mìns,’ dat is schoap vanzulf.’
‘Oh joa?’ ,vroug iem, ’Woarom dat din wel nait?’
‘Nou,’ zee mìns, ’schoap zien wol heb k ja echt neudeg en dien hunneg streelt bloots beun van mien mond en boetendes, astoe t waiten wils, k vien schoap nóg veul weerdevoller as iem?’
‘Woarom dat din?’, vroug iem.
‘Nou omreden schoap geft mie goudschiks zien wol mor astoe mie dien hunneg gefs, mout k haitied oppaazen veur dien angel. Doarom!‘
Olle vraauw en lege wienkroek
(noar n foabel van Aesopus)
n Aarm old wiefke von n lege wienkroek doar haile lekkere wien ien zeten haar ien aaskegat bie hoes van n rieke kerel. Kroek rook nog aalvot noar dij lekkere draank en wiefke rook aalsmor vannijs begereg aan kroek. Hil kroek onder neus en din weer onder neus vot en zee: ’Oh, wat komt ter toch n lekkere roek oet dij kroek. Wat mout dat lekkere wien west wezen as dij kroek nog aalvot zo lekker rokt ook nou wien al laang op is.
Herinnern aan n goie doad blieft!
Ien t aalgemain
Specialist: ‘Ien t aalgemain het dit geneesmiddel n gloepend goie genezende oetwaarken.’
Havvelkoar (boven de 56): ‘Ien t aalgemain? Wat mainen ie?’
Specialist: ‘Nou sporoadisch kinnen eernsachtege biewaarkens heergoan.’
Havvelkoar: ‘Din monnen ie nait zeggen: “ien t aalgemain”. Ie zollen dat sporoadische geval mor wezen!’
Specialist: ‘Woar. Mor t gaait om ain op de tien miljoun.’
Havvelkoar: ‘Joa, mor veur mie telt elk mensenleven! Veur joe nait din? Ie zollen dij áíne mor wezen!’ Specialist: ‘Veur mie telt dat vanzulf ook. Mor … zeg mor niks meer, want ik goa n overdoses van n aander monsterachteg goud middel nemen! Ien t aalgemain gaait 1 op 1 doar aan dood!’
Meester: ‘Klas, ien t Nederlands worden ien t aalgemain lidwoorden veur zulfstandege noamwoorden bruukt.’
Havvelkoar: ‘Nou, veur wotter din? Ik bruuk voak wotter. Zunder lidwoord!’
Meester: ‘Klopt, mor dat is n singelier gevaal.’
Havvelkoar: Joa, mor ie zeden “ien t aalgemain” en dat klopt dus nait.’
Meester: ‘Zeg mor niks meer, want ik leuf dat ik mie ien wotter verzoepen goa.’
Toalkundege: ‘Ien t aalgemain kinnen ie zeggen: toal is n dialect mit n leger.’
Havvelkoar: ‘En t Vrais din? Dat is n toal, mor Vraisland het gain leger.’ Toalkundege: ‘Zeg mor niks meer, dat dou ik van nou òf aan ook.’
Kieken deur klaainkienders ogen
Ons dochter kwaam ons verrazzen deur met de baaide jonkjes n dagje bie opa en oma te kommen. Ze waren nog moar net op stee of jongste vroug oma al of ze de kovvie opdrinken wol, want den wollen ze wandelen, net as leste keer dat ze bie ons waren. Ik legde uut dat we eerst nog even eten wollen, want t was net twaalf uur west toen ze kwamen.
Ze aten lekker t gebakje op dat ons zeun nog even gaauw kocht haar, hai was der ook op òf kommen. Baaiden wollen ze ain met n sukkeloatje op de slagroom. Dij wer der eerst òf eten en toen haar de jongste al genog. Oldste mog van hom de rest wel opeten, hai wol speulen.
Noa t eten gingen wie op pad. Kiender wollen eerst noar speultoen met de grode boze wolf. Doar waren ze leste keer ook west en dat was bliekboar goud bevalen. De noam kwaam van n bordje met n hond erop woar n dampende keudel achter legd was. Ien dizze speultoen magen honden gain dampende keudels leggen. Zai maiken der n grode boze wolf van. t Geluk duurde nait laang, want n buurtbewoner begon zien toenpad met vergif te bespuiten en dat leek ons gain gezonde lucht veur ons allemoal.
Op noar de volgende speultoen. Bie de soamenwaarkende schoul op schoulplaain stonnen ook wat klimdingen, mor leste keer waren der kiender aan t voetbalen en nou was er gainain, dus ook gaauw weer bekeken.
Verder mor weer, opa wol ons dochter t nije plan even zain loaten en zo kwamen wie bie t sportveld weer uut. Doar waren ze aan t voetbalen en aan t schreeuwen. Der waren ook wat boomstammen woar kiender op lopen konden en ze vlogen bie n bult omhoog en weer noar beneden.
Verder mor weer. Aauwerd het n mooie beweegtoen kregen. Hier konnen kiender zich vergoapen hou heur mamme en oom op toustellen klommen en met taauwen zwaaiden. Kiender wollen t ook perbaaiern. Met hulp van mamme en opa en oom konnen ze mooi metdoun. Bie t knoal laangs was ook nog wat, mor jongste zee dat de stammen veur zien baintjes veul te ver uut mekoar lagen.
Toun kwamen wie bie de brug dij der altied was, mor dij nou vot was. Jongste wol deur noar de nije brug, mor wie bleven steken bie n grode schommel ien n boom woar baaide klaainkiender languut ien liggen konnen.
Mamme aan ain kaant en oma aan aander kaant laiten ze hen en weer zwiepen. ‘Kiek, doar is joen mamme geboren en deur dat bovenste roam zwaaide ze heur pabbe uut as dij noar t waark ging. Dat was heur sloapkoamertje.’ Baaiden kwamen tegliek omhoog om te kieken woar mamme wel nait geboren was en noar opa zwaaid haar.
Verder ging t weer. Wierem deur, noar t volgende speultoentje. Oma en jongste op de schommel, oldste ien n draaiding, opa op n kastje, oom aan t filmen, mamme draaide oldste ien t ronne. Toun dij mizzelk van t draaien was, wollen ze noar huus.
Haile optocht weer deur t dörp. Toen wie veur kerk langs kwamen, wol opa klaainkiender toch nog even om t houkje kieken loaten toun hai zag dat kerk open was. t Haar wat vouten ien eerde dat er met kiender noar binnen mog mor uutèndelk laiten de wachters ze toch deur. Opa was per slöt van reken joaren dioaken west ien dizze kerk en oma ollerling, dus dat mos toch deurgoan. Ik bleef met mien dochter mor even boeten op t hekje zitten. Kiender waren onder iendruk van t hoge gebaauw en oom haar ze verteld wat ien n kerk gebeurde, want kiender wollen wel even waiten wat mamme doar vrouger dee. Nog n klaain endje lopen en wie waren weer thuus. Noa zo’n lange wandeling is t lekker ijsco eten bie opa en oma ien toen. Dochter von dat t dörp wel mooi worren was. Kiender vonnen t wel vremd dat de stoepen ien ons stroat zomor onderbroken werren deur stukken modder woar nog planten ien kommen motten. Pabbe en mamme haren ze leerd op stoep te lopen, mor hou mos dat nou. Misschain kommen der nog wel nije verkeersregels veur zuksoort wegen ien Aauwerd, wel zal t zeggen. Mor as je deur ogen van klaainkiender kieken, is Aauwerd n mooi dörp met n baarg aigenoaregheden.
Hoezen
Ogen goan hinneweer
kiek op Hoezen
stoa op wier
Framaheerd, duvelspad
oam vuilt dokeg
Melkemoa, historie zat
stil mien denk
wat n schier stee
schoapen in n dont
wied vot horizon
onnergoande zun
achterwegens Middelsom
Hoezen zo klaain
zo riek aan oldhaid
sikkom gain zain
wiswoar nem muite
klaaikloeten dij roeken
gruien, bluien
schiereghaid, t laand
om mie tou
t Hogelaand.
Waist doe …
waist doe
wat n ‘poetje’ is?
wis woar gain kattepis.
waist doe
wat n ‘tuut’ is?
nait zo moar n fetuut
waist doe
wat n ‘iegel’ is?
dij spèl prikt die gewis
waist doe
wat n ‘doetje’ is?
dat wait ja mien moetje
waist doe
wat n ‘koater’ is?
neef van poetje, haalf zat
waist doe
wat n ‘tuutaai’ is?
ding oet tuut zien gat
waist doe
wat n ‘schiere’ toal is?
Grunnegers, zo plat as wat
Regaaiern
Vandoag, (22-11-2023) verkaizingen, goan wie aalmoal noar stemlokoal om weer te stemmen, op dai je denken dat door woor je op stemmen, het beste met je veur hebben.
Bliekboar is dizze tied toch hail aans met ’t omgoan met elkoar.
Soms sloan ze in de Twaide Koamer mekoar met woorden om de kop. En steeds grovver, hou moak ik de aander of. Dat het toch ook invloud op stemmers, of nait dan. Der bennen stemmers dai zo kwoad kennen worrn dat ain de partijlaider de kop in wil sloan.
Mor wie goan stemmen, hopeliek wordt weer aans.
Ik mag groag lezen ook Grunneger verhoalen, en mien grode veurbeeld is altied al west de schriever Jan Boer. Geboren in Röttum. Hail bekwoam onderwiezer west en loater leroar an kweekschoul en doornoa ook nog inspecteur van ’t onderwies.
Hoi ging regelmoateg bie schouln laangs om te kieken hou leroar en leerlingen met elkoar omgingen. Hou der omgoan wer met het leren en of kinder het opnamen en veul meer.
Vrouger zat hoi ook wel bie ons achter in de klazze, man was veuls te groot om in schoulbaank te zitten, mor zat dan op stoul stoef tegen de kasten achter in ’t lokoal.
Schreef nou en dan wat in zien boekje en stelde wel es vroagn an kinder.
Mor boetn zien waark was’t ook een hail bekwoam schriever van Grunneger verhoaltjes. En was een huile guie veurvechter om de toal in stand te hoaln, Wis met waineg woorden, hal wat te schrieven of te zegn.
Jan Boer haar een guie bronzen radiostem en las bij Radio Omroep Noord verhoaltjes veur, schitterend. Mien pa een groot laifhebber door van, zat dan met ain oor tegen de radio an te luustern.
Wie komen wel es in Leer in Duutsland, kiek ook altied evm bie boukhandel Schuster in De Mühlenstrasse noar bouken over of oet Grunnen. Kom ik door boukje tegen schreven deur Jan Boer, “Hogelandster Verhoaln”, soamsteld met verhoaltjes dai hai in end viefteger joarn ploatst haar in Naisblad van het Noorden,
Ik was der guster in an ’t lezen en kom verhoaltje tegen over Jaantje dai dikke griep te pakken haar en thoes zit, nait noar landbouwschoul ging. Heur moeke brengt heur kop kovvie. Het stukkie hait “Dagdreum.” Doorin kom ik hail veul plannen en oetsproakn tegen van aal dai liesttrekkers en mor aal oetsproaken, woor zai veur stoan.
Hier volgt een dailtje van ’t stukkie; Jaantje zegt dan as ik Keuningin zol wezen:
“Hou ik dan zol regeren, ruip ik ale ministers bie n ander. Dai bogen dan veur mie en moggen ze altemooi heur ploats iennemen. Den zee ik: “Heren, d’r mout wat gebeuren vandoag ’t Volk wil hemmen, dat er goud veur heur zörgd wordt. Om te begunnen mouten lasten omleeg.
Boeren veuraal jammeren, dat ze veur niks aarbaiden mouten. Dat mout aans! Hou, dat mout ie mit n kanner moar ais oetprakkezaaiern.
Den zee ik tegen onnerwiesmenister: “Ie bennen een hail kloare kerel mit joen schoulen boudel, mor denk nait allain aan ’t leren, hé. Kiener mouten veul laanger vekaanzies hemmen en veul meer vrije tied.
En tegen vrijetiedsmenister zee ik den: Zörg dat er van alles in overvloud komt: sportvelden, gemestieklokoalen, iesboanen, steeën doar ’t volk zuk vertreden ken. En denk veuraal om jongelu: dij mouten heur goud oetspringen kennen, aans worden ze vrantreg en hiepkonterreg!
En tegen hoezenbouwmenister zol ik zeggen: Denk om jongelu. dij geern trauwen willen. Zörg, dat er n bult goudkope hoezen komen. Want van ’t jonkvolk mout ie ’t loater hemmen!
Nou, en zo zol ik nog n uurke deurgoan en den stuurde ik aal dij menisters aan ’t waark.”
Dat bennen tocht zelfde oetsproken as aal dai toukomstige Twaide Koamerleden aalmoal doun? Of nait dan.
Dan is der noa meer as 70 joar niks nais onder zun.
Wie hebben stemd, nou mor ofwachten, aans kennen wie nait.
FN-F8
Veur de zoveulste moal draait leroar t zulfde boasescollege òf, veur n koppeltje ict-studenten. Bevlogenhaid is ver te zuiken; doarien verschilt hai nait van zien pupillen.
Nog veur leste dagdreumer t lokoal oet lopt, klikt hai noar opwienender zoaken dij kleur geven aan zien graauwgrieze bestoan: wichter zo as hai dij nog nooit ien zien college trof. n Jong ien swaarte kleren draait hom om bie deur en liekt op n vroag te brouden.
Oetdrukken van student veraandert votdoadelk mit n blik op t digibord, en zien leroar realiseert hom te loat dat beamer de scabreuze gehaaimen van zien laptop priesgeft.
n Foefke
In de Twijde Wereldoorlog mozzen boeren heur peerden inlevern. Zo ook Pait Ploug oet Roon. Hai haar n vouermansbedrief mit drij peerden. Dij kon e beslist nait missen. Gelokkeg kreeg e n ingeven.
‘Hest ook nog knopspèllen?’ vroug e Grait. Dat haar ze.
En Pait doags van t keuren noar d’stale. Hai drokte elk peerd in t zaachte van d’voute n knopspèlle. Dat was vanzulf gevuileg en doardeur laipen ze kreupel.
‘Das ist ja scheisse!’ zee de Mof. ‘Abfahren!’
(woargebeurd. optaikend oet zien zeuns mond)
Singelier
Zundagnommerdag op Noordpolderziel. n Vraauw zit op t bankje bie t Wad. Zichtboar in gedachten, k steur heur nait.
Pas as ze opstaait, zeg k: ‘t Wad is aaltied weer mooi, hè?’
Ze zegt: ‘Mien man is hier verstreud, dat wol e zulf, en nou bin k hier veur t eerst allain. t Mos en zol vandoag wezen. Mor kin ik joe nait?’ t Bliekt, dat wie veul zulfde mìnsen kennen. Wie kriegen n dikke proat. As ze weglopt, bedankt ze mie. Vraauwlu, baaident op zuik. d’Ain noar roemte van t Wad, d’aander noar herinnerns aan heur man.
Fietsen
Verkerentjederij van buurvraauw is dik aan. Mit heur twijbaaident hebben zai t hail gezelleg. Buurvraauw het t ter slim drok mit en zai is veul ien bewegen mit heur Jan. Kea het heur zulfs al n elektrieke fiets kocht.
Poar joar leden het zai riebewies hoald en noatied haar zai nooit meer op fiets zeten. ‘Heb genog fietsen mouten ien mien leven, k goa nou mit auto’, zee zai voak.
Mor nou fietst zai weer. Lest zundoags hebben zai n rondje om Schild tou moakt. Doarnoa het zai n week nait lopen kind. Tja, wat laifde aal nait dut!
Mantelmantra
Zus Zwaantje zit doaglieks op ketoor in t gemaintehuus. Doar proat zai ABN mit de notoabeltjes. Mit noadruk op de B! Veurnoam, ja. Zai loat zuch doar Zwanette nuimen …
Bruier Homme ridt op miljeuwoagen van gemainte. Hai proat de toal van de stroat. Ook as mantelzörger van moeke thuus is ‘plat’ zien verbindenstoal. ‘Smurrietaal’ maint Zwaantje alias Zwanette vol aargernis. Din trekt bruier zien overall aan in huuskoamer: ‘Uut veurzörg,’ zegt Homme tegen heur: ‘Ik dou mor gain mantel aan, din kinst mie hom ook nait uutvegen.’
Uut eten
As k in huus kom, het Sikko gain eten op toavel. ‘Cornelia, laiverd, wie goan uut eten.’
Hai nuimt mie altied Knelske … as e Cornelia zegt, wordt e serieus. En wie binnen al joaren nait uut eten west. Wat is e van plan? Zol e mie toch endelk mitnemen noar n sjiek restaurant en bie t toetje vroagen of k zien vraauw worden wil?
As d’auto de Sontweg noadert, vertraauw k t nait meer: wie goan toch nait …?
In t Ikea-restaurant zit Sikko mit smoak aan zien Zweedse gehakbalen. Ik eet mienent mit laange tanden. Meneer haar gewoon gain zin aan koken. Kirrels …
Heufdpries
As de tien prieswinnoars om haalf aacht present binnen om gewonnen spullen in keffee Kruudhoorn op te hoalen, zit t haile bestuur van Handelsverainen al hoog en braid achter stamtoavel te glinstern en te groalen. Inains gaait veurzitter stoan, kikt as n machteg man dele op de gebogen koppen van prieswinnoars en begunt mit veul geknog aan zien tousproak. ‘Joa lu, Handelsverainen t Leutje Loug het joe vereerd mit n pries. En wat veur n pries … wacht mor ains òf! Wie goan nou eerst n noam nuimen, trekken din n lötje mit n noam van pries der op en zodoaneg hebben wie op n duur negen priezen trokken. Makkelk zat. Pas doarnoa zelve heufdpries bekend moaken. Joa lu, wie holden spannen der zo ja mooi in.’ Nou, ales verlopt zo as veurzitter dat oetfigelaaierd het en zometain zel din heufdpries bekend moakt worden.
Jurrie Gelok zit mit n glinne kop noar bestuurstoavel te loeren. Hai het bliekboar heufdpries, mor wat is t? ‘Meneer Gelok,’ zegt siktoares: ‘Wat hebben ie toch n toupazende noam. Mag ik vroagen hou old … of jong … ie binnen?’
Jurrie, nait wènd om in t openboar te proaten, zegt mit n schieterg stemmegie: ‘Eh … vievenviefteg joar.’ ‘Prachteg, prachteg,’ zegt siktoares en gniflagt vilaain. Jurrie dokt nog meer in mekoar. ‘Flaauwekul allemoal.’ t Haile bestuur gaait stoan en veurzitter klapt in handen. Van t teneel of wordt, deur de gedienen hen, wat in zoal stöt. ‘Joa, kiek mor even goud, lu,’ zegt puutholder mit n zoer gezicht. ‘Hai het ons n klaaine viefhonderd eurootjes kost hur. Of je n emmer leeggooien.’
Veurzitter gript Jurrie bie de schobben en zegt: ‘Nóu, nóu, Gelok? Mooi hè? n Surfplaank kompleet mit zaail en aal!’
Jurrie is sproakeloos en kin nog net verplicht stutternd oetbringen: ‘Joa … eh … n mooi ding, hur.’ In wezen denkt e: veur n blind mens dij t zain kin. Dij zol der ja bliede mit wezen.
Zo, dat was t din alweer. ‘Der is nog wel even tied veur n groates verterentje, lu hur,’ bölkt veurzitter mit oetgespraaide aarms. Hai spijt der zulf nait in en veuraal nait as t ook nog niks kost. Goud bedould altmoal, mor noa n pooske naait din toch elkenain der mit zien pries tussenoet.
Jurrie het n boare swait veur de kop. Hai, hai, hou mot hai dat maal glibberg, plestieken ding nou ongeschonnen thoes kriegen. n Roavelg stuk hoorntaauw wordt oet zaaildouken fietstas reten en sjor dij bröt mor stief aan. Laange widde plaank aan ain en mast en zaail aan ander kaant van stang en doar schit t haile kakkie hen.
Bientje zit in veurkoamer mit smaarten op heur kerel te wachten. Zai het stoul liek veur t roam zet, zodat ze d’haile loan overkieken kin. Woar blift e nou? Veur ain tientje winnen en twij der weer deurjakkern. Zai kin heur volk. Het ze hom appaart in oproemen in winkelweek n nije flenellen besroen koft en nou hevve dit weer. Slapdaarm! Twijduuster is stoaregaan invaalen en Bientje zit nog aal liek veur t roam. In ainen… zai veert overende oet kroakstoul. Komt doar wat aanschontjen? Zugst wel, heur laiverd kin nait meer fietsen. Stief van de jannever, netuurlek.
Aarme Jurrie. Hai het t snötgladde rötding al wel viefteg moal vanneis vastknuppen motten. Kniepstuver van n puutholder zee dat d haile brud hoast viefhonderd euro kost haar. Nou as ze hom hier ter plekke 25 euro boden, konnen ze t hoorntaauw der wel groates bie kriegen. Schietboudel! Haar hai mor dij mooi glimmende kovvieapperoat wonnen. Wat zol zien ol schietertje din bliede mit hom west wezen. ‘Wat het dij haalfzeuven doar nou aan zien fiets hangen?’ Zai drokt neus tegen t glas aan. Jurrie nuigt heur en bölkt wat. Bloots oet nijschiereghaid gaait ze noar boeten. ‘Woar komst nou vandoan, vint. t Is ja al zowat duuster man. Ik kin die ook ja noeit allain op pad goan loaten. Plakkerd! Zoeperd!’
Hai komt mit gespraaide aarms op heur òf en zegt mit n braide grijns; ‘Bientje, wicht, wie hebben heufdpries wonnen. n Zaailplaank, compleet mit zaail en alles wat ter wieder bieheurt.’
‘Oh, láiverd, hest die weer verneuken loaten? Slapdaarm. Wat mot ik nou in vredesnoam mit zo’n strontding. Kom ains wat dichter bie mie. Bist bezopen?’ Jurrie blast heur in t gezicht. ‘Allain mor n zuit zeupke hur en dij heb k ook nog van t bestuur kregen. Och man, zai haren der ja n haile seremonie van moakt. Stelletje snakkers!’
Joa, woar motten ze nou mit zo n groot stief ding hen hè? Zai vrözzeln t mit veul pien en muite deur gaang en kriegen mit veul paazen en meten draai deur veurkoamer deur. Pas noadat Jurrie deur der hailendail oetsleudeld het. Bientje kikt ains in t ronde. ‘Hai paast dunkt mie net onder vinsterbaank.” Joa man. Zai krigt geliek. t Paast wel, mor t is ja gain kiek geliek. Nou ja, wat zol t ook. Zai zitten toch allain mor mit kerstdoagen in veurkoamer.
Twij zummers laank het dat widde onding doar nou al stoan, zunder dat ain der noar oet- of omkeken het.
Buurvaauw Jansemoa heur zeun wordt gaauw achttien joar. Wat wil hai nou toch weer hebben op zien verjoardag? n Zaailplaank, net as zien kammeroaden. ‘Joa man,’ zegt ze tegen Bientje, ‘rötjong denkt dat moeke pittje schietgeld het. Wat denken ie wel wat zo’n strontding kost … wel hoast n viefhonderd euro, hur. Goa der mor aanstoan. Kwoajong kon wel nait wies wezen.’
Bientje ontwoakt. ‘Zeg vraauw Jansemoa, ie hebben toch nog altied dij olle elektrieke naaimesien dij ie noeit meer broeken, zo as ie mie verteld hebben? Kinnen wie nait kuutjebuten? Mien stieve bukken van n Jurrie duurt en kin toch nait op dat surfding van hom en t staait ter mor aal renteloos en lelk onder vinsterbaank.’ t Is doadelk koop en slag. Baaident binnen ze inwendeg aarg bliede. Jurrie het n week mit stieve kop deur t hoes hen lopen, mor Bientje denkt: komt wel weer bie zunder woater.
Snachts dreumt Jurrie dat hai, mit n roege bos hoar op borst, mit windkracht zeuven, over t Schildmeer stoft.
Langs woaterkaant stoan aal snötneuzen van jonges en wichter mit grode ogen te kieken en te wiezen. ‘Most dij ol man ains zain! Wat n smuie japperd! Ik dou t ter veur as ik op dij leeftied nog zo vereg bin!’
‘Lig toch ains n moal stil vint!’ Bientje draait heur groot achterwaark vergreld noar hom tou en sputtert nog wat van: ‘Om zeuven uur vanoavend zatst al aal wat te doddern in stoul en nou spoukst deur t haile bère hen as n haalfmaal.’
Jurrie doekt zuk stief tegen heur aan. Oh, zo’n laif wief. Wat heb ik ook aal te sjantern, denkt e: Koukop.
t Is ja goud zo. Zai n best naaimesien en ik n nije flenellen besroen …
Wel eerst even testen
k Haar wat malheur en belde mien hoesarts veur n òfsproak. Noa n ketaar ketakt: toets 1 voor … toets 2 voor … ie waiten hou dat gaait. Onder t proaten mos k wat housten.
‘U hoest! Moet u zich wel eerst even laten testen.’
‘Oh? Dat is n rokershoust en dat heb ik al joaren.’ ‘Toch eerst laten testen voor alle zekerheid.’
‘Oké!’
Noa nog n menuut of tiene en toets 1 … enz.: ‘U wilt een Corona-test aanvragen?
Waar woont u? Wat is uw geboortedatum?’ Enz. enz.
Elke bod was heur reaksie op mien antwoord: ‘Eh … oké!’ Tot vervelens tou.
‘As t kin, geern in Winschoten.’
‘Daar hebben wij geen station.’
‘Joazekers wel, aan de Stikkerloane!’
‘Eh … oké! Dan stel ik u nog enkele vragen over uw gezondheid.’
Noa d’antwoorden van mien kaante: ‘Dan heb ik u ingedeeld op … (doatum) … om tien uur in Den Helder aan de Handelskade nummer zoveel.’
t Wuir even stil aan mien kaante. Zol zai mie nait heurd hebben? ‘Ho even! Dat is veur mie vaarhonderd kilometer rieden … Winschoot is mor twaalven! Toch geern in Winschoot.’ ‘Eh … oké!’
‘t Ging wat muilek hè?’ wol k waiten.
‘Ja, het is mijn eerste dag.’
‘k Hoop, dat k die genog tied geven heb.’
‘Ja hoor. Heel erg bedankt.’
En zo kin je din oetendelk bie joen hoesarts terechte. Supermakkelk, mor wel wat omslachteg. Gelukkeg bin k op Drees en haar k ale tied. Wat n zegen!
Vraauw Maier
Vief doagen noa begraffenis van heur noaber haren lu vraauw Maier weer ien dörp zain. Woar haar zai zo laanke west? As zai doarover vroagd wer, zee zai, dat zai bie heur bruier op bezuik west haar. Gainent leufde dat.
Geert belde Hinderk en zee, dat der zo noar hom smakbekte. ‘Kinste vanoavend nait noar mie toukomen?’
‘Dat is goud,’ zee Hinderk, ‘heste t nait meer zo drok?’
‘Joa, moar sumtieds gaait der zoveul heer, dat k gain tied veur die heb. t Muit mie,’ verkloarde Geert, ‘en kom nait te loat, k moak op tied t eten kloar.’
Dat was n verrazzen veur Hinderk. Hai wos, dat Geert gloepends goud kokseln kon.
Noa waark ging Hinderk onner does en zörgde derveur dat der lekker rook. Sunt dij begraffenis haar der Geert nait meer zain. Sundoags ien kerk haar der ook nait west.
Wat wazzen baaident bliede, nkander weer doetjen te kinnen. t Was stoer van nkander òf te blieven. t Laifste wazzen baaident votdoadelk ien bèrre doken.
Dat ging aanders nait, den t eten kon al op toavel zet worren. Eerst n seloade mit veul olieven, doarnoa n hummusgerecht, falafelbaaltjes, greunte en n knoflookstip. Wat smoakte dat ales verukkelk.
‘Dat kinst wel ais vannijs kloarmoaken,’ prees Hinderk Geert.
‘Het t die smoakt?’ vroug Geert.
‘t Was deksels lekker,’ antwoorde Hinderk, ‘k heb nou nog zin ien sukkeloa zunner sukker en n pot bier zunner alkohol.’
Dou wol Hinderk van Geert waiten, of der wos dat vraauw Maier opdoken was. Geert keek wat opzied. Hinderk von dat vrumd en vroug, of der over t verswienen van vraauw Maier wat wos.
‘k Vuil dat dit zo is,’ zee der.
Geert keek Hinderk snaideg aan en zee: ‘Doe hest geliek. k Wait ales over wat der heergoan is. Wat k die vertel, doarover moste swiegen. Kinste mie dat verzeggen?’
Dat dee Hinderk, en Geert begon te vertellen: ‘Dou vraauw Maiers noaber laankoet ien grode bos vonnen was, zat zai al laanke bie mie. k Heurde mit veul steutenheuten ales van heur. Bie heur leefde heur noaber nait meer. Dat haar zai oareg nuver ienschat.’ ‘Woarom kwam zai noar die tou?’ wol Hinderk waiten.
‘Luuster efkes, en stel nou gain vroagen,’ zee Geert, ‘doe waist, dat wie bie heur noaber wel op bezuik west hebben. Hai laip bie mie ien theroapie. Sumtieds hil der zok nait aan ons òfsproaken. Din bezöchde k hom.
Vraauw Maier haar van hom heurd, dat der bie mie laip. Nou zat zai ien grode nood, was ien de baaier. Bie heur was k hier ien dörp ainege persoon, dij heur helpen kon. Zai belde mie dizze mörn vro oet bèrre. k Nam heur mit noar spreekkoamer. Doar vertelde zai mie, dat zai immer en aaltied ien dörp kwoade dingen over heur noaber verteld haar. Woarhaid was, dat dizze twij n reloatsie mit nkander haren. Woarom zai dizze verhoalen vertelde, doar kreeg k gain antwoord op. Der lopen genog haalfwieze lu op wereld rond, en doar verdain k joa goud geld aan. Heur noaber zee der gain niks en gain naks van. Hai haar ien dörp al gain goie noam. Dat kon der nog wel bie. Gainent ien dörp haar maarkt, wat der maank dizze twij minsken was.
Doe kinst begriepen, dat zai van dat ales wel haalfwies het worren kind! Zo gedroagt n minsk zuk doch nooit nait. Zai was gespleten. Meschain is heur noaber doaraan sturven. Wie waiten dat nait. t Is joa meugelk. k Zag dat zai holpen worren mos. Zo heb k heur noar ain van mien verbliefkoamers brocht, van dij gevolgen zai tot zokzulf kommen zol. Aigenliek haar k dat nait doun most. k Haar heur noar zaikenhoes bringen most. k Dochde, dat zai wel gaauw weer noar hoes tougoan kon, en din bie mie n theroapie volgen kinnen zol. Ales laip wat aners. k Verbood heur wel, begraffenis van heur noaber bie te wonen. Wel wait wat der din mit heur heergoan zol hebben kind.
Op ain van de nachten noa dij begraffenis, kreeg k last van mien moag. Haar k dreumd, of was t waarkelk zo? Hinderk, wat haar k doar doch n pien. t Vuilde zok zo onneumelk swoar aan. Stoareg aan wer k wakker, en bemaarkte, dat vraauw Maier op mie lag. Zai vigelaaierde mien piethoan maank heur bainen te kriegen. Dat mishottjede heur.’
‘Dat was wat veur die, dat doar n vraauw op die lag!’ zee Hinderk verboasd.
‘Onnerbreek mie nait,’ zee Geert, en vervolgde zien verhoal: ‘Zai lag mie veul te swoar op moag. k Dochde, dat k t heur moar veurzichteg mitdailen zol, dat zai vertrekken mos. Dat begreep zai nait votdoa-delk, den zai keek mie verbiesterd aan. k Perbaaierde mie wat om te kruien, moar mit zuk n swoare vraauw op mie, kulde mie dat. Noa n tiedje begon k alderbenaauwdst te poesten. Mit as rezeltoat, dat zai op mie hinneweer ging. Zai zel wel zunner twievel docht hebben, dat n twijde man moar nait onner heur ogen hingoan mouten zol, of meschain dat k aan t kloarkommen was. k Heb t heur nait vroagd. Endelk ging zai van mie òf, en vertrok noar heur koamer.
Sloapen kon k nait meer. k Bezöchde noa n klaain ketaaier heur, en zee dat k heur gedrag begriepen, moar dat zai hier nait laanger blieven kon. k Gaf heur n verwiesbraif veur n kollegoa van mie ien Stad mit.
Zai mos mit hom moar n òfsproak moaken.
Sörnsvro keerde zai terug noar heur hoeske. Dou mouten lu ien dörp heur lopen zain hebben.’
‘Dat is wat!’ raip Hinderk oet, ‘heste n verkloaren veur heur gedrag?’
‘Doe kinst begriepen, dat as n minsk t aine zegt en t aandere dut, dat der din ien grode muilekheden belannen kin. As boetendes dien vrund ok nog hingoat, din worren droeven nog veul zoerder. Bezuik heur bie gelegenhaid. Zai kin wel wat steun bruken. En Hinderk, bie nood immer en aaltied geleuven en vertraauwen ien God.’
Hinderk en Geert lagen nait te loat ien bèrre. Veur t sloapen goan zee Geert: ‘k Lig doch veul laiver mit die as mit vraauw Maier hier!’
Zai keken nkander aan. Heur ogen glinsterden en heur laifde veurnkander sprak deroet.
Klimoat
k Verwacht dat wie
wadlopen mouten
maank bultjes
ien t laand.
t Hier en nou
verdrinkt ien regen
mor van olds
holden wie stand.
Vereg blief mit die loeibontes
‘Ek sal nait riek wor nie, ek sal ja vereg blief.’ Dat zee Vera, n klaaindochter van n boerenfemilie van Grunneger stam dij in Ou-Transvaal belaand was. Heur opa was end 1890 òfraaisd noar Zuud-Oafrikoa om te boeren, mor verzaailde in de Boerenoorlog. n Minne tied, mor noa joaren sappeln was t stoadegaan beder worren. Vera het mit heur man Steyntjie t boerenbedrief van opa deurzet in t dörpke Vrydom. Boerderij haitte Anpak Dij Aarbaaid ontstoan deur de Grunneger toal van opa. Dat was verhaspeld mit t Zuud-Oafrikoans; wat klaaiachtege ‘witman’-proat zo as eerste regel hierboven. Vera was mit heur Steyntjie in 1956 in de stal van veeholder Bron Gundersmoa hieraargens op t Hogelaand. t Was op nuigen van de Nederlaandse Vijholdersbond. Mit n bus vol aandere ZuudOafrikoanse boeren werren zai rondlaaid op Noord-Nederlaandse boerenbedrieven. Gundersmoa luit zien beste melkkoien zain en zee: ‘Hier kin je riek mit worren.’
Dat leek Steyntjie wel wat tou, mor Vera luit heur haart mitdenken en zee dus: ‘Ek sal nait riek wor nie, ek sal ja vereg blief.’ Steyntjie haar de kop wel twijmoal zo geern bie ‘riek worren’ en docht n beste bol en drij veerzen van hogelaandster boer aan te kopen. Ainmoal weerom in Vrydom wol hai mit die ‘loeibontes’ fokken.
‘Vij van joen boerpladdelaandie dut t aal goud in Suid-Oafrikoa’, schreef Vera twij joar loater aan boer Gundersmoa in Noord-Grunnen. ‘Ons tog deur jouw groensavanne vol loeibontes is eibels schier te nuim. Baaie dankie doarvir, mor jouw verkoopbol is nait goud boerbesluit gewees nie. Hai is nait deug in verdubbelingsaarbaid … joe-waiten-wel.’
Gundersmoa schreef weerom: ’Klopt, n oske is doar nait vereg mit. Ik zee dou toch dat n besneden bol wel gekoper was, mor joen Steyntjie lusterde hail nait.’
Zo kreeg Vera woorden mit Steyntjie. ‘Jij misboer heef de ballen sjoege van vijholderij. Gounent in Vrydom lag jou uut.’
‘Och,’ mainde Steyntjie, ‘t sal aal ja reg kom, zee Kruger. Waist wat … ek sal doar n kafferbuvvelbol veur aanskaf.’
Vera: ‘Ons kin toch nait blief hier nie.’
Ossewa wer doarom volpakt en noa drij dagraaizen vonden ze n stee bie dörpke Welkom. Der stonnen n poar gammele hutten, mor Steyntjie vertimmerde boudel aaigenhandeg. De koien luipen in n roeme kroal. Zo kwam boertjie op de kloeten en nuimde t stee Mollebonie.
n Joar of wat doarnoa sjeesde n grote jeep t haim op. Boer Bron Gundersmoa. Vera en Steyntjie wozzen nait wat ze zagen. Die boertjie van die koolzoadsavannes bie diek in Grunnenlaand. Wat mos dij hier?
‘Och, ik mos veur de Vijholdersbond in Bloemfontein wezen en dou wol k hier ook eefkes kieken. En ik zai geliek dat joen koien vrijen mit n buvvelbol. Mor eh … buvvels en melkkoien kinnen nait kruusd worden.’
Vera en Steyntjie loerden noar mekoar, mor… loze Vera beraaidde Grunnboer n skottelbraai. ‘Hmm … lekker,’ zee Gundersmoa, ‘Ik … eh … as k weer thuus bin, stuur ik joe n beste loeibontebol, din bluit hier haandel krekt as in ons Ommelaand.’ Vera knipoogde: n goud boerbesluit.
In 2002 traauwde n klaaindochter van Vera mit n klaainzeun van Gundersmoa op t Hogelaand. Zai fokken nouedoags vlaaisbuvvels veur de braai mor … riek wor? Nee, de Boerenoorlog van 1900 stekt hier de kop op. Dat hait nou Farmers Defence Force; jonge boeren stomen liek op as de Veurtrekkers van dou, noar lu dij wel loeibontevlaais eten, mor dij boer t laifst nait zain nie. Hebben zeker nog nooit van ‘Apartheid’ heurd. En hul mor denk dat t aal vereg reg kom mit t democroatisme in dizze Oranje Vrystaat.
Oavend in haarst
dij lutje krimpende wereld
allerdeegs moane trekt zuk trugge
ik loop in t duuster laans doddernde lindebomen
dij wiezen mie netgliek de weg
maank swaarde muren dij nich wieken
mor woaraarns zel der toch wol löcht weden?
den – wied veurbie t verwachten – zai ik
widde stevels verdwoald opduken oet de nacht
twij onverwachte bosschoppen van onaaindeghaid
noadern en holden tree even in
stoef bie nander swiegen we
zuiken kurend overkaande
mor sloeken vannijs grondvroage in
en lopen miedsoam deur
Jellema
Bie thai-boksschool Jellema
lopen ze in swaarte klaaier
nander mit dikke bokshansen
te haauwgen en òf te dekken
trappen, belken, stinnen en poesten
wat gaait der heer
Mor zai mainen t nich kwoad
Loater lees ik Jellema:
‘Neem in je hand: de plant voor je hem plant
bevoel de wortels en de wortelaarde’
(blz. 311 Verzameld werk, C.O. Jellema)
Vertroagen
Blonde vraauw op hoge hakken
lopt niedsk sikkom tien meter
veur hond oet
swoare olle labrador komt der
in lege versnellen achteraan
kwispelt wat mit steert
en rokt aan elk poaltje
as k veurbie fiets
kik e mie aandachteg aan
en ik kiek aandachteg weerom
n Iesvogel
n Iesvogel in Vraiskelo
dij was verdwoald en dat kwam zo
aigenlieks worden z’hier nait geboren
mor dizze haar zien bril verloren
dus hai kuurde Vrais en Low
doar is vaast wel ies en zo
doarom zaailde hai omdeel
beneden keek e nog wat scheel
vogel haar hom goud verkeken
is dou noar t Iesselmeer oetweken
Vaaier ledders en n haart op n trui
Braidoet ston Adje ien open deur van studìntenkoamer van Ger Beerveld. Zien vouten stonnen op drubbel. Hannen rustten tegen deurkezien. Adje nuimde homzulm n haalve slachter. Apmoal gekhaid! Mor hai haar mor n haalve oplaaiden veur slachter volgd, haar t apmoal nait verdroagen kind. t Was hom te maans worren, te veul slachtòfvaal, bonken en bloud.
Adje was aan t prakkezaaiern goan: veur wat veur affeer zol hai no aan t leren goan? Doar was hai nog nait over oet. Ien tussentied sprokkelde hai sinten bie nkanner mit kerwaaikes. Haar òf en tou n boantje.
Kreeg sinten van pa en moeke.
‘Moi, hou koms doe hier ien hoes, Adje …?’ klonk t achterdochteg.
Adje gnivvelde. ‘Dien laive schat Greetje het mie ien hoes loaten. k Heb boven die bie heur zeten.’ Greetje zat n trap hoger as Ger, haar doar heur koamer.
‘Hou dat zo, Greetje mien schat…?’ antwoordde Ger, ‘loat Jetske dat mor nait heuren. Dij wol mie lesdoags nog smoren …’
‘Smoren…?’ zee Adje en wupte wat op tonen. Hai keek zien kammeroad eernsachteg aan. ‘k Heb t die voaker zegd. k Vien dat doe aaltied van dij apaarde wichter hes Ger! En Greetje wol die doodmoaken?’ Ger mouk n opmaarken over n minne kienertied. Zukse wichter haren gain spier laifde kind. En dou was eefkes stil.
Ger bo Adje n kopvol kovvie aan. Hai mos mor aan toavel zitten. Mor veurdat Ger noar heur gemainschoppelke keuken toulaip keek hai hom aan. ‘Doe wais t nog nait, mor mien verkeren mit Jetske is ook oet…!’
Adje trok wit vot en schoof aan toavel. Dij laag vol mit lesmaterioal. Ger laip noar keuken tou. Adje prakkezaaierde. Hai keek deur t aigenste roam van dizze koamer noar boeten. Zien ogen dwoalden over t reepke grond tussen baaide hoezen. Der laag gescheurd beton op doar roet ienston. ‘Dit strookje Stad, deur elkenain verloaten,’ prakkezaaierde Adje, ‘dat is krekt zo verloaten as Jetske heur op dit stuit vuilen mout …’ t Begrootte hom veur t wicht, dij tegen hom aaltied gelieke laif was.
Zien ogen gingen deur koamer hìn. Doar ston Ger zien bèr. Doar haar dij kloun mit Jetske legen. Wat was t hier ainks n zootje! Mor doar op grond, tegen muur aan, ston n hail schier schilderij! Dat kunstwaark, mit n robonde kou der op, dij kinde Adje aalderbest. Hai haar t sikkom doezend moal bekeken. Wat wol hai t schilderij geern kopen, aal haar hai nait teveul sinten. Mor Ger wol t nait kwiet. Adje laip der noar tou. Zien vingers streken der mit pelzaai er bie laans. Mor onverwachts ien n woas van onrust kreeg hai zien buus mes. Eefkes lusterde Adje of Ger der aal aankwam. Dou mit n ruk, haard en onverschilleg, ging mes deur douk hìn. ‘Dat heb t veur die doan, Jetske!
Veur die!’ mommelde ol slachtersleerling.
Ien n zoes zat hai weer op stoul. Keek noar boeten noar t streepke grond dat zo smaal was as n piepeloag.
Doar heurde hai Ger aankommen. Dij hil n bred vaast mit twij mokken vol kovvie. Op schuddeltje lagen meelkoekjes. Òf en tou nammen zai n slokje.
Boven heur stampte Greetje haard op grond.
‘Joa, joa, doe was bie Greetje,’ zee Ger, ‘en hes verkeren mit heur?’
‘Nee,’ zee Adje, ‘wie kommen te zulde dörp oet. k Kin heur van schoul.’ Hai versweeg dat zai boven hom Jetske berabbeld haren. Mor dat verkeren oet was dat wizzen zai op dat stuit nait.
Adje begunde over t schilderij te jeuzeln. ‘Kins mie dat nait veur n prikje verkopen?’
‘Ophollen!’ zee Ger verniend, “k wil dat ding nait kwiet! Dij is van mien opa en opoe west. Dat heb k die aal wel tachteg keer zegd!’
Adje laip noar t schilderij tou en tilde dij op. Hai schrok ter zulm van. ‘Mos ais kieken, Ger … der zit n dikke lub ien.’ Ad hil t kunstwaark veur Ger zien neus.
t Was of Ger n slag veur zien kop kreeg. Dij lub laip dwaars deur n robonde kou hìn. n Kou dij van zien femilie west haar.
‘Nee, no wil k hom nait meer hemmen,’ mommelde nepslachter. Zien haart bonkte hom ien ströt. Hai zette t schilderij op stee.
Ger draaide n sigret, knipperde mor aal mit ogen.
‘Doe bis ook zo lomp, Ger,’ zee Ad, ‘zo roeg!’
Ger stak sigret op. Achter zien ogen zaag hai opa zien koien stoan.
t Was even stil. ‘Wèl van joe baaident het verkeren oetmoakt?’ vroug Adje ien ainen. ‘Dat heb ik doan,’ zee Ger zaacht, ‘bin tegen n aner aanlopen.’ ‘O, n nije. Hou hait dien wicht?’ vroug Adje.
‘t Is Dinoa, dij kins doe ook wel. Jetske heur kammeroadske.’
‘O, dat is pienlek …’ zee Adje en hil zien buusmes veur n daag, ‘mor kiek ais. Is dit nait wat veur die, jong? t Is nait vertraauwd dat k der laanger mit omsjaauw.’ Hai langde Ger t mes aan.
‘Wat n schier mes,’ zee hai en vuilde aan t lemt.
‘k Wil kuutjebuten mit die,’ zee Ad, ‘wat hes doe ien aanbaiden?’
Ger rommelde ien kaast, legde n trui en n metoalen aansteker op toavel. Adje graaide trui van toavel òf en bekneep dij. t Was n blaauwe trui. Veurkaant was opsierd mit n wit haart. Op t haart stonnen vaaier donkerblaauwe ledders. Dat wazzen eerste ledders van veur- en achternoamen van Ger en Jetske.
‘Dij het zai veur mie braaid,’ zee Ger, ‘aansteker heb k ook van heur kregen.’
Adje trok zien aigen trui oet en trok trui dij Jetske moakt haar aan. t Was zuver zien moat. ‘k Neem hom,’ zee hai.
Ger kreeg t mes en schoof aansteker noar Adje tou.
‘Wacht ais,’ zee Ger, ‘kin aansteker ook wel aan Dinoa geven. Dij dampt as n schòsstain.’ Adje schoof aansteker weerom noar Ger tou.
‘Din kriegen wie apmoal wat van die,’ zee Adje, ‘ik dizze trui, Dinoa n aansteker. Din hes ons apmoal blied moakt, behaalve Jetske! Dij krigt dalles… haildal niks.’
Kneels, n vìnt oet vrouger tied
Kneels is n ainspaanjer dij aargens woont in pervinzie Grunnen. Hail sums wil k wel ais bie hom kommen. Zien hoes is krekt n volle deus, woar wis niksnaks meer bie kin. Eefkes wat vot leggen, joa, din blieft t joaren laank zo. Din is joen hoes vol, bomvol, hail vol tot dak aan tou, meschain wel wieder. Kneels het wel ais aan snoetjeknovveln doan, mor din zee zien moeke: ‘Ach jong, blief mor bie mie.’ Waarken het Kneels aiglieks noeit doan, muid wèr ie doar ja van. Zien pa en moeke wazzen hail gewoon, pa bie boer, moeke achter tob mit wasgoud. Ain recht haar zai en dat was n grenieten aanrecht. Schoul is wis noeit wat veur Kneels west. AB haar hai nog noeit van heurd. Bouken kreeg Kneels nait in haand, joa, bosschoppenboukje van zien moeke. Dat ding mos elks week noar bakker tou in dörp. Hai luip din stoef veur bakker zien deur laangs, gain meder omlopen. ‘k Bin nait gek hè,’ zee hai din tegen homzulm.
Ain dikke kammeroad haar hai, wèl dat was? Keudel, hond van n òl noaber. Noaber ging oet tied, dou wol noaberske hond wel kwiet. Zo is Kneels aan Keudel kommen. n Poar apaart was t. As Kneels veurbie ging, zag ie hond Keudel n poar honnerd meder achterwegens zien boas aankuiern. Keudel mos dat van zien boas, want Keudel zat haildaal onner loezen. Dat goud mos ja nait binnen hoes.
Zien moeke was doar slim krekt in. ‘Dat kroepgoud nait bie ons in hoes,’ zee zai din. Ainmoal kraberij, din zat ie doar joen haile leven ja mit. Kneels zien goud en Keudel zien hoaren, dat was ja krekt n stee veur loezen. Moeke kon doar ja nait zo veul aan doun. Zo was doar veul kraberij bie moeke, bie Kneels en bie Keudel. Mor…moeke haar wat oetfigelaaierd veur loezen. Petreulie … dat zol wat weden. Zo zegd, zo doan: Kneels aan wrief mit petrelie, moeke aan wrief mit petreulie, Keudel kwam der ook nait onneroet. Mor ja, Keudel ging aan slik, vanzulm. Stinken dokter, uren veur wind aan.
Keudel wer der ja dik zaik van. Moeke aan t grienen, Kneels zien moeke aan t oetragen. Dou mor noar dokter tou, hoesdokter woonde ja stoef bie.’Wat moet ik met jullie hond?’ zee dokter. t Haile verhoal het hai aanheurd, wat n toustand. Dokter het Keudel zien moag oetspould, Kneels haar wat schoonmoakspul mitkregen. Moeke kreeg n oetbraner van dokter mit noar hoes, om gain petreulie te smeren op pokkels, nait op minsk, wis nait op n daaier.
Kneels zien pa komt aiglieks nait veur in dit verhoal, want dij was allaank oet dizze tied goan. Keudel was veur hom in zien stee kommen. Aaid mit vaaier lu west in hoes. Mit pa vaaier lu, zunner pa ook vaaier lu.
Kneels haar voak koeskillen, nait noar koezenropper vanzulf. Hai dee t zulf wel. Taauw aan deur, koezen vlogen deur lucht hìn. Meroakels ja. Koezen en taanden wazzen der zo oet. Kaauwen dee Kneels naait te veul. ‘Dien goagel mout wat harder worren,’ zee moeke, zai haar doar ja aal reken mit hollen.
Veul stamppot en brij eten.
Moeke was aan n kaast opreddern, dou zai n deuske in haand kreeg. ‘Kneels jong, k heb wat veur die, din kinst ook weer goud kaauwen en eten. k Heb wat vonnen in n deuske dat van dien pabbe west het.’ Kneels dee deuske open … wat doar wel in zat: pa zien koezen en pa zien taanden. Overjoareg spul is voak nait goud, ja, mor moeke haar doar wat veur vonnen. Moeke haar taanden en koezen in petreulie zet. Deur aal dij joaren dat pa oet dizze tied west het, binnen dij koezen der nait blaiker op worren, vanzulf, proek ston der ja op. Kwaalm kwam oet deuske, Kneels gliek mit troanen derbie.
‘Hai jong doch, gript die dat zo aan van pa zien koezen en taanden?’
Kneels: ‘Joe ook mit joen petreulie, t is ja rötspul.’
‘Jong, most mor ais mit tanden en koezen aan loop goan,’ zee moeke. Kneels haar in tied n viel oet zien rommelpotterij hoald. Koezen der in, din der weer oet. Ook zo mit onnerspul. Viel haar t drok, mor Kneels ook.
n Koezenropper zol zuk op kop kraben. Moeke haar in t deuske ook nog wat taanden en koezen van heurzulm bewoard, ie waiten mor noeit ja. Mor ja, t was wèl eefkes òfzain. Zomor koezen en taanden in mond, dat vaalt ja nait tou. Mor viel het wis veul overuren moakt. Vanaal haar hai der onner zitten, zo gaait dat voak as ie n schier gebit kriegen. Keudel is lestent ook mit koezen aan rit west. Kneels het dingen weervonnen op misbult, Keudel haar koezen
doar begroaven. Mit greep dou derbie kwam t spul weer noar boven tou. Keudel mit zien tong aal òfslikt, makkelk wis. Zo weer in mond. Woarom stoer moaken, as t makkelker kin.
Veul joaren loader goan wie nou wieder mit Kneels en Keudel. Moeke is oet dizze tied goan. Kneels haar dou n klaid oet kaast pakt veur zien moeke. Mor … dij stonk noar petreulie. Zo is moeke aan raais goan.
Kneels en Keudel mozzen ook wieder. Geern eefkes doarhìn. As k din toes kwam, zee mien laiverd aaid: ‘Doe roekst noar petreulie.’
Zel dat nou zo weden of is t mainens? Kneels en Keudel dij op mien levent n hail aander denk en kiek geven hemmen.
Aal Tied
Ik heb hier n klokke stoan
Dij ook nog es stil staait.
Nou stoan klokken aaltied al stil,
Moar dizze geft gain tied meer aan
Dat typische tikken is nou wel doan
En dat ervoar ik toch as n gemis.
Doar gaait zo’n sfeer van uut,
Veuraal as t oavend is.
Ik bin wel mit de tied mit goan.
Mie moakt t nait zoveul uut
Of de tied nou draait
Of van boven ommeneden swaait.
t Gekraai van n hoan
Dat is van ale tieden.
Ook al hest t nait meer neudeg
Om te waiten hou loat of t is.
Komt tied komt road, geft ons de woan
Dat de tied ons leven bepoalt.
Ik stoa der nait laanger bie stil.
Doar heb ik gain tied meer veur.
Noamen nuimen
(Oet de rieg Grunneger in de Raandstad)
t Dagblad van het Noorden meldde nog nait zo laank leden dat de streektoalen in hoog tempo aan t verdwienen binnen. Spiedelk aigenliek dat n streekkraante zukswat dut in t Nederlands, terwiel dat n mooie gelegenhaid is om n goud veurbeeld te geven en initiatief te nemen om wat aan dit perbleem te doun. t Liekt derop dat t DvhN zulf t probleem mit òfgeft. Dat geldt ook veur t aandere streekgebonden medium RTV Noord. De programmoa’s binnen stuk hin in t Nederlands. Ook dat komt wat roar over veur n regionoale zender. Butendien: Vraislaand het zien aigen zender Omrop Fryslân en Drint het RTV Drenthe.
RTV Grunnen dekt bie mie de loaden beter veur de riekwiedte van de zender.
Gelokkeg binnen der Grunnegers dij zok wèl echt drok moaken om de streektoal en initiatieven nemen om t Grunnegs in stand te holden. Benoastenbie de inspannen van bieveurbeeld mensken van t CGTC, binnen der n poar politici in Stad dij der veur plaaiten om de parkeerborden bie de körtparkeerstroken gain ‘Kiss & Ride’ of ‘Zoen & Vroem’ te nuimen, moar ‘Smok & Vot’.
En nou wie t toch over noamen hebben, ik kin as supporter van FC Grunnen weer gewoon noar de Euroborg in ploats van noar t Hitachi Capital Mobility Stadion. FC Grunnen is op zuik noar n nije partner veur de noam van t stadion. t Zel mie benijen of der n sponsor te vinden is dij d’uutdoagen aangaait om n noam te bedenken dij meer bie de club paast.
Zo’n sponsor mag van mie ook de noam bedenken veur n fietsbaarge in de pervinzie. Want joa, der binnen politici dij zok der haard veur moaken om n fietsbaarge in Grunnen aan te leggen op ain van de veurmoalege störtploatsen. Der waren aal ideeën veur n skipiste mit kunstsnij op de veurmoalege störtploatse in Usquert. En op zo’n baarge binnen vanzulf nog veul meer meugelkheden veur sport en toerisme. Ik heb t nog aaltied over noamen. Zo het de pervinzie Grunnen de noam van n nuver plattelaand met nuvere landschoppen, schiere noatuurgebieden en, behaalven Stad, gain grote steden. Der is veul rust en ruumte.
Dat is hier in de Raandstad wel aans. Veul snelwegen en huzenbaauw. t Is naargens meer eerliek stil. En in de noatuurgebieden is t hailtied dròk. In de polders tussen Rötterdam en Gouda komt n kompleet nij dörp mit 8000 huzen. Men onnaaiert zölfs om de gruine stroom moar uut Denemarken te hoalen, omreden dat der gain ruumte over blift veur windmeulens. Kinst derop wachten dat besloten wordt om dij meulens moar in Grunnen hin te zetten, want dat is ten lesten de energie-pervinzie van ons laand. Bestuurders van de norelke pervinzies hebben n plan opstuurd noar n Hoag om meer dan n kwart van de miljoun extra huzen dij Nederland neudeg denkt te hebben, te baauwen in Noord-Nederland. Doarmit wordt de verstedelken beter verspraaid over t laand en de Raandstad ontlast.
Mit d’aanleg van de nije spoorliene van Grunnen noar Amsterdam, de Lely-lijn, zal n traainrit roem n uur duren. Dat is om en bie n uur sneller dan nou. De norelke pervinzies kommen veul dichterbie de Raandstad te liggen, wat aantrekkelker wordt veur bedrieven en inwoners. Huzen binnen der nog betoalboar en de grondpries veur bedrieven is leeg. Mensken uut t Westen kinnen hier veur minder geld roemer en laandelker wonen, terwiel dat heur waark toamelk dicht bie blift. Moar zol t nait zo wezen dat de grootschoalege huzenbaauw en de infrastructuur dij doarbie heurt ten koste goan van weerdevolle landschoppen en n grote drok leggen op de bestoande noatuurgebieden? Dit mout wel wiedgoande gevolgen hebben veur t levensgenut in Noord-Nederland. En dat moakt ook de pervinzie Grunnen weer minder aantrekkelk veur uutvanhuzers dij rust en ruumte zuiken.
Wat ook wel vaststaait, is dat mensken uut de Raandstad zok nait zo drok moaken zellen om de streektoal in stand te holden. En zo draaigt de Grunneger streektoal nog sneller te verdwienen. Dat mouten we as Grunnegers vanzulf veur wezen. Ik dou aalvaast n poar veurzetten:
Tegen n fontein, zo as de nije bie t Forum, zeggen we vanòf nou ‘woaterstroes’. t Belaaidsplan 20202025 van FC Grunnen nuimen we ‘Soam noar t Groot Maark’.
De zummercampagne van Marketing Grunnen nuimen we ‘Gelokkeg bist in Grunnen’ en de nije routes dij doarveur oetfigelaaierd binnen nuimen we ‘ommelandse raaizen’ in ploats van ‘roadtrips’.
Joe heuren nog van mie.
Proaters, vroag n stille luusteroar es wat
Summege mensen kinnen zo proaten dat je der muide van worren om noar ze te luustern. t Komt veur dat k mie kompleet leegzogen vuil. Zol dat kommen omdat ik zulf nait zo’n proater bin? Of bin k nait zo’n proater omdat aandern altied proaten en ik luustern mot?
Ik probeer wel es wat te vertellen mor den is t al gaauw: ‘O joa, dat heb ik ook es had,’ en den neemt n aander t gesprek zo over en bin ik weer aan t luustern. Dat gebeurt aigenlek hail voak. Misschain bin k doarom wel schrieven goan. Den heb ik ook es wat te vertellen zunder dat ik aal onderbroken wor.
Verjoardoagen binnen ook van zukke momenten. Altied òfwachten hou je kommen te zitten. Ik bin op mien best as ik ain op ain proaten kin met ain dij mie wat vroagt en echte belangstellen het veur wat mie bezegholdt. Den kin k hail enthousiast vertellen, veuraal as ze wat deurvroagen. Dat beleef ik allain nait zo voak. Mainstal zit k der dus wat stil bie en elkenain proat den deur nkander hen en lacht wat, mor den is t zo’n geroezemoes dat ik niks meer verstoan kin.
As je zulf joareg binnen, kin je teminste nog wat hen en weer lopen om mensen te bedainen, mor den kin k ook mien aai nait kwiet. k Wol wel es met dij proaten of met dij, mor den vroagt n aander weer om aandacht en komt der weer niks van. Of ze vroagen mie wat woar k hail groag even over vertellen wil, mor den bin k nog drok aan t bedainen en tegen tied dat k weer zit, goan ale gesprekken al weer deur.
Toch jammer want ik verheug mie altied wel op n verjoardag en k moak mie der ook wel mooi veur.
k Kin tieden veur kaast stoan om te kieken wat ik nou es aantrekken zel en elke keer vaalt t weer tegen. Der binnen n baarg mensen dij veul aandacht hemmen willen en ook kriegen. Ik bin nog t beste op dreef achter mien laptop. Den kin k ales opschrieven woar k t over hemmen wil en as t n beetje metzit wordt t ook nog lezen en kon k toch ook mien aai kwiet.
De Flinten
Veureg joar ging t wat roar …
t Was ook ja corona-joar!
Mor hoop dee leven.
en t wuir n gegeven,
dat twijdoezendtwinteg
weer n joar van vreugde was.
De Flinten-dag ging nou wel deur!
En wie: Wim Ploeg, Jaap Noord,
Janny Blauw-Hof en Klaas van Zonneveld
Goan der nog geern n joar of tiene veur!
(Wie zaten in ’40-’45 bie mekoar in de klas op de O.B.S. te Nietap en kommen nou vanòf 2017 joarlieks bie nkander)
John Woodhouse op zien lakschoenen bij ons deur t gruunlaand
t Gebeurt niet zo hiel voak dat der ien eigen dörp zomor n Bekende Neder lander opdoagen komt. Ien Nuus hemmen we destieds veziede had van ons keunegin, dat was op òfsproak, want ze wol heur op e heugte stellen van e vorderengs die zichtboar wadden bij de totoale vernieuwbouw van et veur moalege kostershuus van de hervormde kerk. Ze was bar onner e iendruk van wat der aalemoal met eigen krachten tot stand kwam. Derk Diek en zien kompanen ontvingen de majesteit ien t veurste gedeelte van wat Dörpshuus De Vrijborg hieten ging. Heure majesteit zat feilek dus ien e veurmoalege veur-koamer van Tjeert en Sietske de Boer.
n Aandere keer dat der n bekend perzoon zien gezicht zien liet ien Nuus was niet op òfsproak, want toen roakte VVD-stoatssecretoares Henk Koning met zien woagen ien n heftege regenbui van e Rieksweg en donnerde met zien dienst-Volvo en dito sjeffeur van t talud van de A7. De dienstauto kwam op t dak, met e wielen omhoog, te belanden ien n stuk gruunlaand van n Nuusmer boer, die der niks van ien e goaten har dat n onnerminister net n veilege landeng moakt har ien zien weiland, tussen zien beesten die heur verwonnerd òfvroegen wat dizze auto ien heur laand dee.
t Dörp woar ik oorspronkelek weg kom het ok ervoarengs opdoan met et ontvangen van Bekende Nederlanders. Op n bepoald mement wer der ien t dörp t zeuvenhonnerdenvieftegjoareg bestoan van dizze nederzetteng vierd. Ploatselk Belang har n spezioale feestkemmissie ien t leven roepen om der n geweldeg feest van te moaken, dat mor liefst n hiele week duren ging. Uut Zuudloaren kwam n immense feesttent ons kaant op, woar niet minder as duzend perzonen onnerdak kriegen konnen. Elke dag van e feestweek was der wel wat te doen: veur e kleintjes kwamen Peppie en Kokkie laangs, die konnen zij hiel best van e tillevizie. Veur de puberjeugd was der de Duutse rockband Kraftwerk, bekend van heur hit Autobahn. Veur de wat ollere minsen die hielden van wat meer rustege meziek kwamen de muzikanten gebroeders Brouwer, de Nederlands-Franse zanger Dave en noatuurlek uut et Noorden ons eigen Imca Marina.
De slotoavend viel vanzulf op e zodderdag – dat moest ja t onvergetelk hoogtepunt van dizze bezundere week worren. De volgorde was deur e feestkemizzie zodoaneg ien kanner zet dat der om acht uur begonnen wer met e trompetmeziek van e populaire gebroeders Brouwer. Om kwart veur negen zol dan de van tillevizie bekende zanger Dave zien tophits heuren loaten. Van kwart over negen tot tien was t de beurt aan Imca, die de stemmeng der hiel best ien moek met heur metzingers, en spezioal veur t noordelk pebliek noatuurek nog n poar Grunneger nummers.
De feesttent was stief uutverkocht, tot de leste stoel was ales bezet, en deurdat t bier t ienmiddels overnommen har van e kovvie kwam de stemmeng der al best ien.
t Absolute klapstuk zol dan om tien uur worren de beroemde Amsterdamse accordeon-speuler John Woodhouse, de artiestennoam van Johnny Holshuijsen. Mien ollu harren der niet zo bodde veul ienterezze ien om der hinne te goan, mor omdat John Woodhouse kwam harren ze mij vroagd om veur heur ok mor n koartje te kopen veur e slotoavend. Destieds studeerde k veur e derde joar ien Grunn, mor sweekends kwam k nog regelmoateg thuus. Pabbe zat destieds ien n rolstoel dus wij harren òfproat dat k hum ien e rolstoel noar de feestent brengen zol, en mamme zol met ons metlopen. En dan zol k heur om elf uur weerom hoalen, as t optreden van Woodhouse der op zat. Ik bleef thuus en heurde ien e verte wel de gezellege klanken van e feesttent verderop over t laand noar ons huus toe kommen. Noa kwart over tien wer t stil, der kwamen gien harde geluden meer deur t dörp hinne, wat ik vremd von, want nou moest Woodhouse toch optreden.
Afijn, t wer elf uur en volgens òfsproak ging k noar e feesttent om mien olders op te hoalen. t Duurde eefkes veur k bij heur kommen kon, want t was smoordrok ien e tent. De bejoarden en de rolstoelers zaten hielmoal veuraan, en toen k bij mien ollu kwam, heurde k van moeke al dat ze n geweldege oavend had harren, mor dat John Woodhouse schanne genog niet opdoagen kwam. En t was elf uur, t bier zat ien e aanwezege toeschouwers en n poar mannen ien e rieg achter mien pabbe begon zien rolstoel al op en neer te bewegen met heur bienen. Doar har pabbe nou zo zachtjes aan wel genog van – en zee: ‘Loat die accordeonman mor, k geleuf t zo ok wel.’
Veurzichtjes manoevreerde k de rolstoel deur e tent noar e uutgaang. Mamme liep veurop, en pabbe en ik volgden met e rolstoel. Wij liepen rusteg over de Hoofdweg terug noar huus, en net toen we t tuunhek deurreden heurden wij ien e verte dan n geweldeg keboal uut e feesttent kommen. Omroeper Henk van der Loan, hoofdmeester van e legere school, brulde deur zien microfoon: ‘Dames en Heren: we hebben er lang op gewacht, maar hier is dan de topartiest van vanavond: JOHN WOODHOUSE,’ en ik heurde t volk al tekeer goan. Toen t gebrul minner werd heurde ik de accordeonklanken over t laand hinne kommen. k Von t wel sneu veur d’ollu, mor ze wadden bliede dat ze weer thuus wadden. Ze harren meer as n uur wacht ien de volle feesttent, met veul aanschoten pebliek, ze verlangden der niet noar terug.
Zundagmörgen ging k noar mien kammeroad, die woonde nog bij zien olders thuus. Zien pabbe en mamme vertelden dat zij wél ien tent bleven wadden, zij harren wacht op t optreden van Woodhouse. Ik vroeg aan mien kammeroad zien mamme wat ze der van vonnen har. ‘Och,’ zee ze, ‘de meziek was wel oardeg, mor de man gedroeg hum zo vremd: iedere keer as er n liedje speuld har dan hing er noa er applaus as n slappe pop over zien accordeon. En noa t leste nummer bleef er wel goed drie menuten over zien ienstrument hinne hangen, wij vonnen t mor roar. Ik zee tegen pabbe, dizze man kon wel dronken weden.’
De woare òfloop wer n poar doagen loater bekend. Mien kammeroad zien ollu harren proat met n lid van e feestkemizzie. Hij vertelde dat e zoak hielmoal uut e klauwen lopen was. Noa zien optreden harren ze tegen d’artiest Woodhouse zeid dat ze e helft van zien gage ienhollen zollen, omdat er meer as n uur te loat arriveerd was, en dat der zulfs al minsen noar huus goan wadden. Doar har Woodhouse niks met te moaken, zee er. Zien volle honorarium mos op toavel kommen. En hij kon der niks aan doen dat er zo loat was, want hij was ien e file terechtkommen ien Nieuw Weerdinge. ‘Doar hemmen wij gien boodchap aan,’ zee e feestkemmissie, ‘en wij leggen de zoak veur aan t bemiddelengsbero woar wij joe boekt hemmen.’ Toen wer de man roazend lelk, zee t lid van e feestkemizzie. ‘Hij gaf ons veurzitter Harm n opdonner tegen zien borst aan, zodat er omviel. Dat lieten wij niet op ons zitten en Woodhouse zaag wel ien dat er t tegen vief woedende boeren niet redden zol, en hij vluchtte toe e nooduutgaang van e tent uut, met de kwoaie boeren achter hum aan. De beroemde muzikant vluchtte op zien lakschoenen bij ons deur t gruunlaand, keek nog eenmoal achterom en zag tot zien geluk zien Mercedes stoan aan de overkaant van e sloot. Hij nam n flinke roam en hoalde nog mor net de overkaant, en sprong toen fluks toe zien Mercedes ien. Hij gaf gas, en weg was er. Zien lakschoenen har er onner de modder.’ n Bezunder oavend, Woodhouse met lakschoenen deur t gruunlaand. ‘Mor met goeie òfloop,’ zee er, ‘want de zoak is òfdoan, en wij maggen e helft van t geld ienhollen.’ Ienderdoad, n oavend om nooit te vergeten!
Terras Café The Magpie
Twij jongkerels dij vlak noa nkander houk om steveln, aalbaaid mit ale aandacht veur t mobieltje, nait veur stroat.
Azioatische man mit droadjeshoar en spillepootjes (drugs?), dij mie wat vragt. Verstoa ik nait, dus schud ik geliek mor nee. Hai sprekt n veurbieganger aan. Dij nemt de tied, vragt vrundelk wat. Ze steken noflek noast nkander zebrapad over. Veur boetenwereld asof ze bie nkander heuren. Lopen op supermaart Deen aan. Azioatische man komt allain terug mit n deus mit gebakjes of zukswat. Hai wil ze mit elkenain dailen, mor gainain wil wat.
Kat stekt bunzelachteg stroat over, lopt onder n auto deur, mit ale aandacht veur stroat.
Proatje mit vraauw van ca. 40, twij toaveltjes van mie vandoan. Zai telt ale doagen
òf. Over 30 doagen gaait ze veur altied emigreren noar Dubai. Doar is t apmoal veul beter as hier. Hier mon je n oplaaiden van 4 joar veur moakeloar doun, doar mor van 4 doagen en n stage. Ze nemen doar geern westerse mensen aan. 70% is expat. Vraauwlu magen doar gewoon auto rieden. Magen allain nait doetjen op stroat.
Jonge moeke stekt zebrapad over mit n leutje wichtje dij midden op t zebrapad gewoon n beetje mit heur springen wil. Net as veur jonge katten of honden is alles om te speulen. Zonet nog n jonkje dij overaal op drukt doar mor n knopke of n toets op zit, bevubbeld parkeermeters.
Jonge vraauw ien grote gruine stationcar ridt zowat n fietser aan. Dij scheldt. Jonge vraauw kikt kwoad trug. As fietser vot is, schait autobestuurster mit n schok te haard veuroet. Koppeling te rap omhoog?
Houveul ‘hoast-ongelukken’ zollen der per dag gebeuren?
t Wordt aal stiller ien miezulf, asof ik n laange massage had heb.
Twij pilsjes is wel weer genog. Pin zachtjes bie Ariela òf: € 6,40. Bioskoop is duurder.
Doodtij
Marifoons knittern n rousteg geluud;
duvelse stemmen oet buken van spoukschepen.
Kotters liggen aan daam.
Knopen om poaltjes ogen Gordioans
‘keuneg van zeeën’ – n vraide kuur.
Vlageschip is soeterg; toplicht mor schien.
Machinekoamer mist elk likje eulie sunt `69.
Stilleghaid overstemt t proaten op leugenbaank bezied;
ol schippers binnen t snakken muid.
Vloot n fata morgana ien flaren dook
n armada op zuit wotter bie doodtij.
(oet de bundel Zulfkaant, 2018)
Klaain gedichtje
Wast doe hest dat heb ik nait
Is n haile andere wereld
Wat ik heb dat hest doe nait
Is n haile andere wereld
Mor kin wie doar boetenom
Mekoar vinden
Respecteren in ons
Menselkhaid
In wel doe bist
En wast doe vuilst
En aansom
Gewoon in doagelkse dingen
In n bloum dij bluit
In t gras dat gruit
In d’eenden dij kwaken
In de zachte regen
Of in de zunneschien
Mens op dizze oarde
Nait meer en nait minder
Zo wil ik die zain.
De hamster
Laang, laang leden raaisden wie mit regelmoat noar stad tou, leujong en ik. Hai mos noar kinderarts, want hai haar slim last van zien lonkjes. Aiweg verkollen, bronchitis, kuurtjes, ie waiten t wel. Leu jong was vereg genog, doar nait van. Veul fantasie haar e. Hai wos van dij bezuiken altied wat biezunders te moaken en dokter dee der geernt aan mit. Zo verstopte hai zuk achter gerdien, zien blode voutjes staken der onner oet. Doar zat ik allain te wachten, dou dokter binnen kwam. Woar jong wel was, vroug dokter zuk òf, onderwiel dat hai noar blode voutjes keek. ‘Nou,’ zee ik, ‘hai is diskeer toes bleven, joe mouten t mit mie doun.’ Jong kwam triomfantelk achter gerdien vot.
Hai was stoapelwies mit dokter. Hai zee tegen hom, dat hai hom wel helpen wol, dou hai weer aankled was. ‘Oh da’s goud,’ zee dokter, ‘din vroagen ze: deur wèl bist holpen? Deur dij dokter mit dij gruine broek of dij mit dij broene?’
‘Och,’ zee jong, ‘as t zover is, wil mien moeke joe ook wel n gruine moaken, heur.’
Wie waren onnerwegens noar t zaikenhoes. Doar was ik bleven noa dizze laange inlaaiden. Op hoofdstoatsion gingen wie even in kiosk aan. Jong dook in ainen noar beneden, pakte wat van grond en muik dat e votkwam. Ik der achteraan. Op mien vroag wat hai doar haar, mos ik hom eerst beloven dat hai hom hollen mog. In de kom van twij jongenshanden zat n hamster.
Vonnen in kiosk. Wie weerom, vroagen of ain hom miste. Nee dus. Wer n deus teveurschien hoald, aan bovenkant open en doar kwam hamster in. Op noar t zaikenhoes. In wacht- en spreekkoamer en elke keer t verhoal oet de douken doun.
Noatied mit traain noar hoes en hamster kreeg n verblief. Elke oavend mog hai der oet en vertoonde zien kunstjes dij hom mit veul geduld leerd waren.
Jong, dij nou groot is, vertelde mie t vannommerdag. Hamster zien noam was Pieter.
Kop en haanden nooit zoaleghaid beloofd
Zai het mie nait bloots
veur de poelegrap en d’oardeghaid
op dizze onbestendege wereld zet –
schoof mie n bak op schoot
vol spruten: ‘Doppen!’
Dou boas mie aan kaande veegde
zat k nooit met lege haanden thuus
nooit mit n lege kop.
Kwamen aaltied woorden in mie op.
Dichten wil t beste
ast die nutteg moaken kinst.
Slakkie
Bewoog n noaktslakke in mien toen.
Baistje was op zuik noar zien huus.
Daip in de nacht was e pas thuus.
Mit bier vouerde ik hom doen.
Kiend van de nacht
t Laifste van ales
Schoekel ik tegen
De nacht aan
t Donker,
t Duuster
Dat as n deken
Over mie hèn vaalt,
t Toerloos boezen van e wiend,
t Aiweg roezen
Van bloaden
En takken,
Rust!
Troost
Troost veur daklozen
Komt nooit te veurschien
Ien de hoedoanegheid van n woning,
Mor uut de mond van zwaarvers.
(Vrij noar Judith Herzberg)
Boas boven boas
(noar n foabel van Aesopus)
Waalneut en appel haren roezie over vroag wèl of mooiste van heur baaident was. Ging der orreg om heer. Dou kwam stem van brommelstroek vanoet heeg achter waalneut en appel. Hail aigenwies klonk t: ‘Willen ie wel ais opholden mit joen gesnak hou mooi of ie binnen doar ik bie bin. As ie mie zain wait ie ja votdoadelk wel of t mooiste is.’
Der is aaltied boas boven boas
Ezel, vos en laiw
(noar n foabel van Aesopus)
Ezel en vos sloten n overainkomst nkander bie te stoan ien tieden van nood en gevoar. Dou gingen zai mit heur twijbaaident op jacht. Al gaauw kwamen zai laiw tegen dij ook op jacht was en slim honger haar. Vos, dij gevoar votdoadelk deur haar, laip op laiw òf en beloofde hom te helpen ezel te pakken te kriegen as laiw hom lopen lait. Laiw gromde dat t goud was. Vos lokte ezel dou noar n stuk omriggeld laand tou en sloot domme baist doar op, zeggend dat ezel doar vaaileg was. Dou laiw zaag dat ezel nait vot kon, greep hai vos bie zien kladden en vrat dij op zien dooie gemak op. Dag loater ging e noar t laand tou en dee zulfde mit ezel.
Ie kinnen ain verroaden en verkopen doar e bie staait!
Oljoarsnaacht
t Was nog nait zo laanke leden, dat Hinderk en Geert veur eer ste moal ien kerk noast nkander zeten haren. Dou was laifde maank baaident begonnen. Zai haren besloten, nait te haard van stee te lopen. Twij moal ien weke kwamen zai bie nkander.
Veul was der te beproaten.
Geert vertelde, dat der ien n poeps gezin groot worren was. Drij zuskes en ain bruier haar der. Misdainder haar der west. Noa middelboare schoul haar der medisienen ien Utrecht studaai-
erd. Zien belangstellen haar noar minsk mit psychische perblemen oetgoan. Zo was der ien loop der joaren psychioater/psychotheroapeut worren. Noa verloop van tied haar der waark ien Akkedemisch Zaikenhoes ien Stad kregen. Zien moeke leefde nog, moar zien pabbe was al hingoan.
Hinderk vertelde, dat der zien haile levent zo om en bie ien dörp woond haar. Ien Stad n poar joar Akkedemie bezöcht haar, moar haar noaderhaand te waiten kregen, dat der mit zien haanden waarken mos. Hai was timmerman worren, moar haar nog veul meer as timmern kind. Allerdeegs kon der nog immer en aaltied sentroale verwaarmensketels oet en ien nkander schroeven. Joa, smieteg was der, mit hail veul gevuil ien vingers. Dou zien pabbe hingoan was, haar hai dizzent as köster van middel- aiwse kerk opvolgd.
Hai was nait bie zien ollu haangen bleven, moar haar mit behulp van vrunden n hoes veur homzulf baauwd. Doar woonde der nog immer en aaltied. Lu ien dörp haren hom wel ains vroagd, woarom der gain vraauw haar.
‘Zuk n nuvere man kin doch vraauwlu genog kriegen?’ wer hom sumtieds zegd.
Hai zai din, dat der laiver op homzulf woonde. Der zellen dou wel lu west hebben, dij waiten hebben wat mit hom aan haand was.
‘Wolste din nooit nait n vrund hebben?’ vroug Geert nijschiereg.
‘k Haar vrunden genog, moar nait zo aine dij doe mainst. k Speulde ja ien eerste elftal van voutbalverainen. Din heste vrunden genog,’ antwoordde Hinderk.
‘Doe hest ook voutbald?’ vroug Geert, ‘woar stonste din, veur of achter ien t veld.’
‘k Speulde veurien en doe?’
‘Achterien. Wie kinnen wel ains tegenstaandertjer speulen.’
‘Joa, dat kinnen wie doun, moar din wel op om en bie drijhonderdzesteg vaaierkaande sintimeter,’ kniesde Hinderk.
‘Dat kinnen wie doun!’ raip Geert laankhaalzend oet.
Zo zaten dij baaident te proaten, as zai bie nkander op bezuik wazzen.
Dou was t oljoarsoavend. Noa dainst mos der ien kerk nog wat oproemd worren. Geert holp Hinderk mit, zodounde konnen zai gaauwer noar zien hoes tougoan.
Ien oljoarsnaacht was der ien dörp immer en aaltied veul te doun. Vuurwaark wer òfschoten, lu winsten nkander veul haail en zegen ien t Nijjoar, der wer veul zopen … Dou t wat rusteger wer, wazzen der nog hail wat jongelu op pad. Zai haren te veul achterover sloagen. Ain van heur vertelde, dat der nait zo laanke leden n flikker ien dörp was komen wonen. ‘Zellen wie dizzent ains verrazzen?’ Elkenain wol doaraan wel mitwaarken. Dou ging t noar t hoes van dij man.
‘Wat is dat?’ vroug Geert aan Hinderk.
‘Doar worren stainen tegen roeten aankoegeld.
k Heur dat dizzent kepot goan,’ zee Hinderk.
Hinderk was al opstoan, en laip noar veurdeur. Hai heurde wat boeten roupen wer:
‘Nuig ons, din kommen wie die bezuiken. Din zellen wie stoale van dien schiethoesbozzel ien dien konde steken, en din mit dat ding hinneweer goan. Dat zel die en ons veul pelzaaier geven.’ Hinderk haar krekt veurdeur opend, en zag zien oomkezegger Jaan mit n stain ien rechterhaand stoan. Hai haar nog nait wat tegen hom zeggen kind, of dizzent vloog al tegen zien kop aan. Hinderk vloog achterover, en wer deur Geert nog opvongen. Geert haar ien zien levent as psychotheroapeut wel gevoarelke situoatsies mitmoakt. Vroug wèl zien roeten ienmieterd haar. Dat haren zai aaltemoal doan. Sportief wazzen zai wel. Geert kon ale noamen en adrezzen van jongelu opschrieven. Mit nkander wollen zai schoade betoalen. Doarnoa zörgde Geert derveur, dat zai noar hoes tou goan konnen.
Hinderk haar hom op n stoul deel zet. Kop dee hom piene en bloud laip van rechter waang òf. Geert zag, dat der mit Hinderk noar Akkedemisch Zaikenhoes tougoan mos. Hai verzörgde eerst de wond wel wat. Dou baaident ien Geerts auto noar Stad reden, zee der: ‘Hinderk, t komt wel weer goud. Immer en aaltied geleuven en vertraauwen ien God.’
Ien zaikenhoes brochde Geert Hinderk noar noodopvaang. Doar zaten al n boudel lu. Joa, ien oljoarsnaacht ging der immer en aaltied veul heer. Baaident mozzen laanke wachten, veur Hinderk holpen worren kon. Wond mos dicht naaid worren. Gelukkeg zaten taandenkoezen nog oardeg vaast ien mond. Hom wer zegd, dat der moar zo gaauw meugelk noar taandarts goan mos.
Dou baaident zaikenhoes verloaten haren, keken zai nkander aan. Heur ogen glinsterden en heur laifde veur nkander sprak deroet.
Op nijjoarsoavend kwam oomkezegger Jaan bie Geert en Hinderk op bezuik. t Muitte hom zo wat der doan haar. Hai zol nooit nait weer mit n stain smieten.
‘t Is goud mien jong. Wie dinken, datste wat leerd hest. Wie vergeven t die,’ zeden Hinderk en Geert touglieks.
Leven
Ik richt mie op de oadem
Van mien herder dij noast mie ligt.
Zo laang as hai oademt, leeft e.
Zo laang as ik
Zien oadem heur,
De tied versloagen
Zit ien traain
Van Stad noar Zwolle.
Ik wor ien sloap sust
Deur t ritme
Van de vougen
Ien t spoor under ons,
Kedeng edeng
Kedeng edeng
Net zo laang tot
De tied versloagen is.
Kon minder
Buren binnen ophokt, zo as zai zulf zeggen. Deur keronoa het regeren ales op slöt doan. Buren hebben pest ien dat zai nait vot kinnen. t Binnen veulraaizegers en laifst nait thoes. Haitied aan votgoan, votwezen of thoeskommen. Zai konden t beter rusteger aan doun, vienden wie. Buurman haar al twij moal ien zaikenhoes legen mit haart en zai haar ook mankementen. Nou binnen zai drij moand thoes west en verdold, t is heur aan te zain. Zai binnen ien rust kommen en vuilen heur fit en gezond. Keronoa n ramp? Kon minder veur buren!
DigiD
Vraauw was veur daarde moal heur DigiD vergeten.
Zeun haar heur al ais holpen en was der nou zat van. Hai begreep nait dat ze olle gebrukersnoamen bewoard haar, mit wachtwoorden derbie.
t Olle papier kwam der bie. Noa drij moal ging t verkeerd. Ze mos n haalf uur wachten. Aanderdoags mor wieder. Herstelcode kwam via mail. Ze zag 5 veur n Z aan, t ging weer mis.
Din mor n nij wachtwoord bedenken. 1 Klaaine letter, wat symbooltoetsen en veul heufdletters. Tillefoon gaf n code van 6 sievers deur. Binnen t haalf uur was t kloar.
Rap verdaind
Hou wor je miljonair … Gebroek moaken van t coronavirus? Kin! Deur joe as christen veur te doun en ‘kammeroaden’ dij mitspeulen. Negen miljoun ‘verdainen’ aan rommel is nait elk geven. Syvert wel! Mor wat t woord ‘christelk’ inholdt, het e gain keze van eten.
De Slimste Mens
Ien studio housten kandidoaten noa wat prakkezaaiern heur oplözzens monkelnd op, terwiel dat zai thoes smui t aine noa t aander goie antwoord geft.
‘Het scheikundige element voor goud?’ ‘AU!’
‘De eerste vrouwelijke minister van Nederland?’ ‘Marga Klompé!’
‘Nachtschoade!’
‘Sepia!’
‘Van Persie!’
‘Eufemisme!’
‘De vrede van Münster, 1648!’
‘Slutertied!’
‘Alexandre Dumas!’
‘Papaver!’
‘De ramp mit de Hindenburg!’
Hai zit noast heur op baank en speult swiegend mit zien telefoon. Noa n serie van elf vroagen hoapert heur paroate kennis. Op de vroag: ‘hoe wordt de rosse buurt in Hamburg genoemd?’, blift zai stil en ropt hai rezeluut: ‘Reeperbahn, duhu.’
Beder lezen!
Eefkes n proatje mit vraauw Steevaast: ‘Moi, veul te koop hier, ik zug wel 35 Te Koop-borden in stroat.’
‘Joa, lu baiden over vroagpries hèn … binnen nait wies in kop.’
‘Hou dat zo? ‘
‘Nou, k woon hier al 47 joar goud.’
‘Oh … eh … mor woarom hebben joe din n Te Koop-bord in toen?’
‘Ik? Kin je nait lezen?’
‘Eh … oh wacht … der staait: Ge Koop.’
‘Juust!’
‘Mor … mor … woarom staait der Verkocht op?’
‘Oh joa? Beder lezen!’
‘Eh … oh, der staait: Verknocht.’
‘Zo is t mor net … moi.’
Toalenwonder
Klaaindochter, zeuven joar, is met heur olders op vekansie in t boetenlaand. Op de camping is veul vertier veur kinder. Speulender- wies worden der zo wat kontakten lègd mit leeftiedgenoten. Dat dij soms n aandere toal spreken, liekt gain perbleem veur heur te wezen. Desnoods worden handen en vouten gebruukt. t Is eerst even òftasten, mor even loater liekt t of ze mekoar al joaren kennen.
t Is vanzulf wel zoak om joezulf goud te verkopen en zain te loaten dat je goud bie de tied binnen. Dat vindt klaaindochter ook. Zie begunt: ‘Can you Justin Bieber?………I can him’.
Even uutpoesten
Zai zitten op n baankje en kieken noar alles dat veurbiekomt. ‘Wilst nog n broodje?’ vragt zai de man en mit holdt zai hom heur tazze veur.
Hai schudkopt: ‘Nee, k huif nait.’ ‘Tou mor. Gebakken aai is lekker.’ ‘k Huif nait meer,’ zegt e.
Lopt n fien, lutje wicht heur kaande uut. n Invalen snoetje en spier wit. t Hoar as taauw in toeze. t Wichtje is schoamel aantrokken en lopt op blode vouten. As zai veurbie t baankje is, zegt hai en kikt t kind noa: ‘k Las lestdoags, dat aine op de twaalf kinder in Nederlaand opgruit in aarmoude. Wilst toch nait leuven dat zokswat in 2021 hier nog veurkomt?’
‘k Wait woarst noar tou wilst,’ zegt de vraauw noast hom. ‘Meschien haar dat kind wel hail groag mien broodje mit gebakken aai hebben wild. Den haar k teminnent aine bliede moakt …’
‘… Och.’ Zien gezichte betrekt. ‘Meschien wel.’
‘Waist wat t mit die is,’ zegt de vraauw. ‘Doe bist overgevuileg en veuls te meedliedeg. n Aander redt zok beter as doe denkst. Vleden weke op dat feestje van Kim en Maarten zaten wie boetendeure. Kwam der inainen n hond aanzetten en ging liek veur die stoan. Wolst net n hap nemen van dien gevulde koek. t Daaier keek die aan mit n poar grode, smekende ogen en doe, dikke odde, haarst smoak direkt van dien koek òf. Maindest dat t daaier omkwam van d’honger. Wie leven in n riek laand, mien jong. Vergeleken bie aal dij vèrre, vrumde streken woar ze echt van aarmou te lieden hebben, maggen wie ons haanden ale doage stief dichtkniepen.’
‘Wat hest aal te kommersietsen? Goa van mie òf en loat die schaaiden, as ik die t nait meer noar t zin moaken kin.’
‘Ik kiek wel uut. Net nou k n beetje aan die wènd bin, zeker.’
Hai wist zok t klamme zwait in ain vlakke haandbewegen van t veurheufd.
‘Kom, in de bainen. Wie pakken ons fietsen en goan verder,’ stelt de vraauw veur.
‘Joaren hebben wie autoreden mit ons baaident en wie raaisden hail Europa deur,’ zegt e, ‘en nou?
Nou mouten we fietsen, op ons leeftied.’
‘Wees bliede dat ons gezondhaid ons nog nait hailemoal in de steek loaten het,’ is t antwoord.
‘Bovendat, zugst op fietse veul meer van de netuur as dast der in auto mit n gaang veurbiescheurst.
Bewegen holdt n mins vereg.’
‘Doe pratst net zo laank tot k die geliek geef, hè.’ Brekt n fletse glimlaach bie hom deur. Even loater fietsen zai mit heur twijbaaident vris van zin langs kaampen gruinlaand en langs korenvelden in volle blui. Waait n zaachte zummerwind, aans haar t ondroagelk hait west en zeker gain weer veur n fietstochtje op dizze zundagmiddag.
Stil ien dörp
t Was stil ien dörp. Bloots n liekwoagen was te heuren. Doarachter laipen domie, Hinderk, Geert en n poar aander lu. t Regende wat en vanoet roamen keken dörpsbewoners tou. Zai wozzen wel derien lag, en woar der hinbrocht worren zol. Begroafploats lag krekt boeten dörp. n Klaaine week leden was der ien grode bos vonnen worren. Waarkelk groot was dizzent nait, moar veur lu ien dörp wel. Gain minsk wos wat zuk doar òfspeuld haar. Gain moord, gain doodslag, meschain n haartstilstaand? Troanen wazzen ien dörp nait aan loop goan. Ongelaifd was der doar. Hai was n vrumde, en dat was der veur heur immer en aaltied bleven. Gain lid van braandweer, meziek- of zangverainen en voutbalklub. Ien kerk kwam der nooit nait, moar bie Hinderk, Geert en bie domie wat minner kwam der op bezuik.
Aan ende van dörp, noast vraauw Maier, haar der woond. Zai wozzen, dat der op kezienenfebriek boeten dörp waarkt haar. Veul meer ook nait. Joa, dat der gain vraauw haar.
Noadat zien hingoan ien dörp bekind worren was, wer der van ales reudeld. Op stroat, ien supermaart, op stoatsion, bie bushokje, ien hotel Bie Meulenkaamp en netuurlek ien hoezen van dörp. t Mainst wer der proat over verhoal van vraauw Maier. n Ol wicht mit n boudel katten. Ien dörp wer zai wel hekse nuimd.
Nait te geleuven, wat der zo op wereld heergoan kon. Vraauw Maier haar wel ains wat over heur noaber verteld. Hai haar voak ien grode bos onnerwegens west, en doar haar hai mit bomen keuveld. Dat haar joa nait normoal west. Zai haar nait zegd, dat zai dat ook doan haar. Wat der maank dij baaiden heergoan was, haar gainent vertellen kind.
Ien dij naacht was der bliksem, dunner en ook nog n hail dikke störm over dörp en grode bos goan.
Smörns vro haar t weer rusteg west. Hai wol, veur noar t waark goan, grode bos nog bekieken Dat haar der aan zien boas per tillefoon deurgeven, en dat der wat loater op waark kommen zol.
As der ien bos aankommen was, haar der veule bomen pladde liggen zain. Hai haar doarover veul verdrait kregen. Totoal haalfwies was der deur bos hinneweer goan. Of der vraauw Maier ien bos trovven haar? Wèl zol dat zeggen kinnen. Zulfde dag was der nait ien febriek verschenen.
n Hail tied loater was der ien bos, bie n dikke en machtege boom vonnen worrren. Doarnoa was ien dörp al gaauwachteg bekind worren, dat vraauw Maier der nait meer was. Gainent haar doarover wat vertellen kind. Vot was zai. Lu dochden, dat zai wel op femiliebezuik weden zol.
Der wer ien dörp n boudel reudeld. Op stroat, ien supermaart, op stoatsion, bie bushokje, ien hotel Bie Meulenkaamp en netuurlek ien hoezen van dörp.
Veul te laanke laipen katten van vraauw Maier boeten rond. Dou Geert dat mitkregen haar, wos der doarveur n oplözzen. Hai ging noar Hinderk tou en noa n dikke omhaalzen zee der: ‘Waiste, dat dij katten van vraauw Maier boeten rondlopen? Wie kinnen dij daaiern doch nait verhongern loaten. Zai binnen ook deur God schoapen. Wie mouten heur helpen. Kinste nait veur heur zörgen? k Heb t drok. Koop vegoanistische vouer, en vergeet gain bèltjes en lint mit te nemen. Dou dizzent katten om, zodat zai gain vogeltjes vangen kinnen. Hinderk t komt wel goud. Immer en aaltied geleuven en vertraauwen ien God.’
Hinderk wol dat geerne doun. Zai keken nkander aan. Heur ogen glinsterden en heur laifde veurnkander sprak deroet.
Doeken
1981
ik zong:
doeke doeke dije
lekker, lekker vrijen
doek doeke dus
geef mie nou mor n tus (kus)
2021
vandoag
mag ik deur corona
nait ains meer doeken
en dat is veur oma
even hail slim sloeken
Miemeroatsie
Veur tillevisie is n bioloog mit n donker boardje en n bril op. Hai geft antwoorden op vroagen dij n jongkerel mit n lichtbroen jeske aan hom stelt. Dij bioloog is der wis van dat t minselk ras gain laank bestoan meer het. Wie goan der aan. Der is gain daaier op wereld dij zo zien planeet leegrooft as wie minsen dat doun, zegt hai. Zo kin dat nait deurgoan. Zunner grondstovven kinnen wie hier nait op wereld weden. Dij jongkerel, dij zien hoar keureg netjes zitten het, stelt n nije vroag aan bioloog. ‘Wèl zollen der hier op wereld overblieven?’
‘Dat binnen insecten, doar bin k wis van,’ zegt bioloog en strikt hom wat over zien neus, zo te zain baang dat der n tiekje op lopt, ‘insecten kinnen tegen stroalens en zai kinnen tegen veul meer dingen.’
k Zet tillevisie oet en begun te prakkezaaiern. Wat mout k doun? Heb joarenlaank verhoalen schreven veur minsen. Wat as mien verhoaltjes hier ien tiedschriften op wereld blieven en wie goan der zulm aan? Din hemmen mien verhoaltjes gain weerde meer. Schane, doar heb k heur nait veur schreven. k Dink noa. As insecten t van ons overnemen, din mout k verhoaltjes veur dij baistjes schrieven. Zai binnen dunkt mie goud schaarp. Binnen wel zo loos dat zai op n duur ook wel t lezen onner knij kriegen. As wie der din nait meer binnen, trekken zai ons hoezen ien. Doar liggen bouken en tiedschriften ien kaasten, op toavel, of noast bèr. Insecten zuiken boukenkaasten op en vlaigen der ien. Mit nkanner tillen zai n tiedschrift op, of n bouk. Vollen dij open. Baistje dij mainste verstand het ontsievert ale ledders en woorden. Noa n zetje kin t lezen en wort misschain heur eerste schoulmeester, of schouljuvver.
Stoareg aan kinnen mainste insecten lezen. En t Grunnegers begriepen zai din ook goud.
Zai binnen nijschiereg noar ons Grunneger vertelsterkes en gedichten. Mit nkanner lopen zai over pampier hìn van bouken en tiedschriften. Zachtjes mommeln zai woorden dij zai doar stoan zain. k Dink, wie mouten op tied verhoaltjes veur dij baistjes schrieven. Dink dat wie mor mit sprookjes begunnen mouten …
Der was ais n luk mugje … Op n daag was dij wèg kwiet. t Vloog over hoezen hìn en òllerwetse gebaauwen doar vroger apaarde daaiern ien woonden. Gounent mit lappen om heur gat. Mugje dij haitte van Miego. Baistje vloog en vloog en ging dou op n tak zitten. Achter dij hoezen was n wildernis. Doar mog Miego ook geern weden. Ien ain van dij toentjes lagen n poar bonken. t Wazzen bonken van n daaier mit twij bainen en lappen om t lief. Ais even kieken … dit wazzen bonken van … Nee, k hol der mit op! Heb gain zin om verhoaltjes veur insecten te schrieven.
k Goa wat daiber ien stoul zitten. Hang achterover. Heur hou ien boeten wiend om t hoes waait. Bladjes trillen aan bomen. Veur t overge is t stil. Mor k besef aal te goud dat wie, minsen, nog aaltied aan zet binnen. t Is nog nait verkeken. En k hoop mit elkenain van ons soort dat wie t volhollen.
En doar wil k t bie hollen.
Mien bruiertje Berend Klaas (Bé)
Wie lozaaierden mit ons baaident bie opa en opoe Schewòlle en lagen noast nkaander achter dunne bedsteedeuren mit ons oren op steeltjes om te heuren noar dikke proat van zotterdagoavend loat hou grode minsen heur lagen nait inholden konnen bie gloazen jannever en avvekoat in d’aander koamer muik smook van sigeretten en segoaren heur haard aan t koggeln en aan t housten.
Wie mozzen stilleg wezen en dreumen ons kinderdreumen op n wolke van wondern. Doe drongst aal bie mie aan om verhoalen. k Sabbelde ze op fluustertoon uut dikke doeme dat k begunde der zulf in te geleuven totdast doe rood om kop van t oaventuur mit doeme in dien mond sloap nait meer holden konst.
Mit vekaansie bie opa en opoe
In t speulen waren wie
wilde springers,
want kinder binnen
ja voak uut d’kedde.
Veur opa
kwoaie ogen opzedde
zag opoe ons
al weer deur de vingers.
Onvolledege klazzefoto (1969)
Wies dij terugholdende jong
van zestien op foto
van vaarde klazze mulo ais aan
dij zok uutmuntend onzichtboar moakt
t ainege woar hai dat schouljoar in sloagt
dij jong dij t nait redt
holdt uut zulfbeschaarmen
wc weer bezet.
Electra onder hoogspannen
‘t Zel mien tied wel duren.’ Ol Jenske Sokkestopper van Electra heer sluig op computer. Rötding wol weer nait. Inains kwam t op schaarm: pling ‘Goeiedag, mag ik mij even voorstellen, mijn naam is Archibonus Hecksocrates.’ Jens kende vent hail nait … Heck wàt?
Mor dij gong deur. Dat hai geern bie minsen in huus kwam en …
Jens drukde hom vot noar spam.
Mor ‘Archibonus’ kwam weerom. Hai was geern minsken van dainst bie computerperblemen ofzo. Jong was student, schreef e, en kon helpen mit invullen van pepieren van gemainte, belastendainst of zörgverzekeroar. Nog staarker, hai vruig om wachtwoord en: ‘U bespaart bij ons 50%, zo gepiept.’ Jens luit hom piepen, hai wer der mui van. Och, t zol zien tied wel duren. Vot doe, noar spam.
Mor meneer Hecksocrates kwam van n grode femilie, zeg mor Heck&Co. Wiesneus haitte gewoon Arne Hekstroa, mor dat voldee nait. Hai keek noar kennisgoarders Ari, Pyt en Archi. Koppeld aan achternoamen as Stoteles, Hagoras en Medes stonnen zai bie Arne op n hoog Plato. En zo wer ‘Archibonus Hecksocrates’ n verdainmedel.
Ook misbruukde hai tillefoon om olle minsen te benoadern. Zien nummer zaag je nait in de display. Mit gladde proat verzon e noamen veur zien ‘bedrieven’. Aal mit t oog op hulp dat hai ‘onze diensten’ nuimde: ‘Mag ik even storen … ons bedrijf is gespecialiseerd in energie. Bij ons betaalt u slechts …’ En zo plaasde hai mor deur.
Jens was nait aal te loos, mor haar nog wat energie: ‘k Zet n hek om die tou, mienjong. Mit 220 volt vanòf t TenneT-stopketakt in Vaaierverloaten,’ en drukde jong vot. Verhip docht e, ik stoa toch in t belme-niet-register? Aargernis en dij röttege computer… hai haar der niks aan. Och nou joa, t zol zien tied wel duren.
En t was krekt of Archibonus dat roeken kon: pling ‘Sorry dat ik even inbreek in uw scherm, maar wij …’
Jens kwam onder hoogspannen en schreef weerom dat hai wel docht aan n rover. Hou kin k dit stoppen, docht e. “Hé, ik bel plietsie”.
‘Heel goed van u,’ schreef Archibonus, ‘onze securityafdeling staat 24/7 paraat, u hoeft slechts uw wachtwoo… “
Dat gaf Jens nait òf. ‘Moi, ik goa even op baank li…’
pling ‘Op de bank? Welke bank heeft u? Rabo, SNS of ING of …’
Jens was t zat en schreef dat baank van Seats & Sofa kwam, hai was der slim wies m…
pling Archibonus Heck weer: ‘Slim? Ik zie hier dat u nog geen slimme meter heeft en …’
As deur n electroshock trovven sloot Jens computer òf en docht aan t woordje slim. Hai haar van de week n braif van Enexis kregen. Dat monteur op toukomende 1 april tussen 0.900 en 11.00 uur op verziede kwam. Controle van de ‘elektrieke’ meter. Mor … ain april? Wat mos Enexis nou inains? Onder aan braif las e in fiene letters wat over n ‘slimme meter’. Slim van Enexis? Ain april? Zien meter was loos genog. Hai wer mui van t geploag, alles dee hom zeer. Inains docht e aan Hansje Brinkers, dij stopde bie hoogwotter zien vingers in de diek. Jenske was der zat van. Loat ze de aprilstroomstekkergrap kriegen. Hai muik vingers nat en prutste aan t stopketakt … Hail Noordwest-Grunnen was routduuster!
Dou Archibonus Hecksocrates olle Jens aanderdoags weer mailde en belde kreeg e gain oasem.
Enexisman, dij aanbelde op 1 april, schrok. Olle Jens lag mit brandvonken roerloos op zien Seats&Sofa. Hoogspannen was deròf. t Zol zien tied ja wel duren …
t Nije haaidendom of hou God zowat oet Grunnen verswon
Noa Reduktie ien 1594* kregen kalvinisten ien Grunnen n beveurrechte pezietsie. Hou t kalviniseren ien t Oldambt en Westerwolle heergoan is, kin je lezen ien t bouk van Geert Luth: Ongepast gedrag. Ruim 200 jaar calvinisering en sociale disciplinering in de classis Oldambt en Westerwolde (ca 1600 – 1800).
Verspraaid deur pervinzie bleven ook nog wat lutje roomse gemainschoppen bestoan, benoam ien Stad en ien enklaves as Kloosterboeren, Oethoezen en nog zo’n stukkewat.
Op t Hogelaand werren roomse jonges om heur geloof tot aan zesteger joaren tou op stroat oetscholden:
Roomse poepen, luzzen gain zoepen, luzzen gain brij.
Ze binnen apmoal aan … de schieterij!
Roomse papen, klimmen als apen, hoog in de bomen,
om dichter bij Maria te komen.
Mor roomse jonges laiten heur deur òfgeschaaiden nait op kop schieten en bèlkten vot trug:
Koksioanen, kovviekroanen,
Aaierdoppen, kletskoppen.
Koksen, of Koksioanen bennen nuimd noar Ds. Hendrik de Cock oet Veendam. Naodat e as domie van Oldrom/Ulrum ofzet waas, het e hom mit zien volgelingen ofschaaiden van de ‘valsche’ Rechtfermaaierde Kerk. Dat waas Nederlands Hervörmde Kerk.
Koksen (Gereformeerde kerk) worden doarom ook wel of- geschaaiden nuimd.
Kokse keuzen, mit heur rooie neuzen,
Mit heur dikke lippen,
doar zit duvel op te wippen.
Reffermaaierden laiten heur ook nait onder t mous stoppen:
Jeuden en Menisten,
bedraigen ale Kristen,
Lutterzen komt t op roakeldais aan, Rechtfermaaierden goan der liek op aan. Koksioanen waren nait bie elk te lieden. Ien Ter Laans NGW wordt vermeld: ‘Motregen en Koksio- anen doar mon-je veur oppazen; ze binnen aal baaident fien!’ t Westen van pervinzie, benoam Groote- gast en Zuudhörn het n konsentroatsie Vrijgemoakte reffermaaierden. Wat diskrimenoatsie aangaait waren Grunnegers gloepend demokroaties of egalitair, wat ie willen. Elke- nain diskrimeneerde elkenain! Ien Veenkolonies werren verschillende kolonies voak deur geliekgezinde groepen bevolkt. Zo ontston- den bevubbeld roomse dörpen as Zandbaarg en Kopstukken. Ook n Doopsgezind dörp as Luloa (veenkelonie onder Hoogezand) is hier n veurbeeld van. Stad wer ien 1956 zetel van t bisdom Grunnen, dat de drij noordelke pervinsies en Noordoostpolder omvat. Anno 1809 waas t grootste dail van Grunnegers, om en bie 86%, reffemaaierd (hervörmd) en zo’n 8% rooms. Grunneger literoatuur is deurdesemd van kristelke thema’s en dat het ribschiere verhoalen opleverd, zo as n Oetmiening ien n jachtwaide, deur Wicher Reinking, Hoesbezuik, deur Annie van Dijken- Hooghuis, Jan Bos (ien: Mooi volk), J.K. Harms (ien: Aan raand van tied)** en Punkgereformeerd, deur Henry Hes.
Winschoot haar tot Twijde Wereldoorlog aan tou n relatief grode jeudse gemainte***.
Net aans ale aandern werren jeuden ook oetscholden:
Joppie, Joppie Jeude,
Wat hestoe in dien zak?
Ien Ter Laans NGW staait n slimmer scheldverske, mor dij duur ik hier zowat nait bie te zetten:
‘Tingeling, zit n jeud ien daip. Loat hom mor verzoepen, ik help hom nait!’ Dat zel tegenworreg vot as antisemitisme oetlegd worden en dat waas t nait per se. Elkenain schol op elkenain. Haardop en nait anoniem zo as tegenworreg op internet.
- De Reductie, 14e Canon van Groningen.
** 27e Canon van Groningen.
*** Henry Hes: Punkgereformeerd + andere roege verhoalen en gedichten. Lees t verhoal ‘’Vroug der bie…1.
**** H. Diemer, J. Loer: Twee eeuwen Gronings. Golden toal. Blz. 45, 97, 154, 178.
* www.historiejoodsgroningen.nl
n Diggel
Wel het der wel ais stilstoan bie en/of noadocht over woar je nou bie vubbeld op zitten, of wat om joe tou staait, dat dat aalmoal deur handen van mensen west is en dat dat alles n geschiedenis het woar mensen sums n biezunder verhoal bie hebben? Ik denk: nait veul. En toch is t zo! As je ais de muite nemen wel even stil te stoan, din dut zok sums wat veur woar joe je verboazen hou wonderliek t in t leven lopen kin. Joaren leden dou ik bie kennizzen n toene haar, woar ik vanòf t veujoar tot aan winter tou van alles veur aigen gebroek op verbaauwde, over kwam mie wat hail biezunders.
Dij toene gong mie nait om geldelk gewin, sums kostte t meer as dat opleverde, mor t was meer as òflaaiden en t plezaaier om mit netuur bezeg te wezen en dankboar as t ook nog wat opleverde.
As k in grond zit om te kraben, vroag ik mie regelmoateg òf houveul mensen op dit zulfde stokje laand t zulfde doan hebben. Deden zai dat ook mit net zoveul oardeghaid as ik, of was t bittere noodzoak? As k din n stain oppak, denk ik: zollen der nog meer west wezen dij dizze flint in handen had hebben? Bie n stokje ol iezer komt de vroag: woar komt dat òf of woar het dat veur daind?
Deur zo bezeg te wezen, komt veur mie zo’n stokje laand tot leven en de produkten kriegen nog meer weerde.
Mor terug noar t begun: bie t lösmoaken van de grond von ik n diggel en dou ik dij goud bekeek, bleek t n restant van n kopke of n schuddeltje, wit van kleur mit n blaauw-broenrood motiefke.
Hou old zol dit wezen; woar is t moakt; woar kocht; bie wel in bezit west; hou is t op dit stokje laand terecht kommen en hou laank het t hier aal legen?
Joe begriepen, ik heb interesse veur t verleden, wat dail oetmoakt van mien heden. t Zel joe nait verwondern dat ik dizze diggel in buuts stoken heb.
Woarom … woarveur? Gain idee, mor k dee t.
Loater dij dag, dou ik bie dij kennizzen aan de kovvie zat, legde ik dij diggel op toavel. Dij mozzen lagen en zeden: ‘Dat is aans wat as gruinte; of n mooie stain, of n olle sieroad, doar hest meer aan; mor n diggel?’
De moeke van zien kaant, al op leeftied, haar wel interesse in mien vondst. Zai bekeek diggel en dee niks aans as der overhèn wrieven en heur gezicht betrok wat. ‘Dizze diggel mien jong,’ begon oldske, ‘het n laange, biezundere historie. k Herinner mie nog goud hou dat kopke der oet zag; groot en der heurde n daipe schuddel bie. Alles wat in t kopke kon, kon ook in schuddel, omreden je vrouger nooit veul tied kregen joen kovvie of thee rusteg op te drinken.
Mien ollu hebben begun 1900 n servies kocht van n aarbaider oet t Wold,’ en hail stelleg: ‘Dit is der n restant van! Man mos zien hoeske verkopen en veul van zien hoesroad, want boer woar hai waarkde haar hom van t haim schopt, omreden dat hai smörns om haalf negen in slootswaal zien brogje zat te eten; hai was aal om vief uur begonnen. Dou boer hom doar over aansprak het hai zegd: “Barst om mie, begun zulf smörns ook ais om vief uur mit lege moag!’ Veur dag om was kon hai veurgoud noar hoes. In dij tied haar je nait gaauw aander waark; aarmoude sluig tou en zai mozzen heur spultje verkopen, ook t overbodege hoesroad.
Mien ollu hebben dou dat servies kocht, woar aarbaider bie zegd haar: “Dit is òfkomsteg oet China, t is van mien olders west en t beschikt over n wonderboarleke kracht. Bie zaikte, drink joen medesienen oet dit servies. Mor wees der hail veurzichteg mit, want as je n kopke breken din staarft der aine in joen noaste omgeven!”’
Ik heurde dit verhoal mit rode oren aan.
‘Wie hebben t waiten,’ gong oldske wieder: ‘Dou mien zuske n kopke aan diggels valen luit, wuir zai slim zaik en is n week loater sturven, aan kinkhoust. Mien voader brak ook ains n schuddeltje en is aanderdoags oet goul valen en brak rogge; is zien verdere leven ongelokkeg bleven!’ t Verhoal dee mie aal meer verboazen.
‘Dou wie kinder deur oetgongen,’ gong zai wieder, ‘dou kregen wie elk n kop en schuddel, mor moeke zee ons derbie dat we ze nooit bruken moggen, allain bie zaikte mos je joen medesienen der oet nemen en as je ze stokkend muiken din was joe gain laank leven meer beschoren.
Dou mien man joaren leden t kamnet verzetten mos omdat schilder over deel kwam, hadden wie nooit aan dij kop en schuddel docht en dij vuilen aan groezelementen. n Week loater het hai n zwoar ongeluk had in strokartonfebriek. Hai het t overleefd, mor is zien haile leven ongelokkeg bleven, net as mien voader.
Ik heb dou de diggels in n put gooid dij dempt worden mos in buurt woar nou dien toentje is, ze zollen nooit weer teveurschien kommen. En nou komstoe der aan mit n diggel van dat kopke!’ Ze luit n daipe zucht en dou was zai n hail tied stil en in gedachten verzonken.
Ik was slim onder indrok van dit verhoal, mor nog meer over dij aarbaider dij deur boer van t haim schopt was, want dit verhoal kwam mie ainegszins bekend veur. Mien moe haar ooit n zulfde verhoal verteld over heur pa, mien opa dus!
Was dizze diggel n stokje van mien geschiedenis? Ik kon t amper leuven! Mor k vuilde dat dizze diggel meer was as zomor n stokje staingoud tussen mien gruinten, dij t zo meroakels goud deden op dit lapke laand. Zol der din toch nog wat van dij wonderlieke kracht over bleven wezen?
Wieder
Covid-19 dat ons beheurlek isoleert,
En touglieks ook t mensdom bindt.
n Virus dat d’ain nait veul deert,
En d’aander deur angst verblind.
n Joar laank min of meer verplicht
Op onszulf aanwezen én gericht.
t Socioale leven was der even minder bie,
omreden dat wie gijzeld wuiren deur dij pandemie.
Dij gemainsoame deler zedde alles op zien kop
Hoast gain kontakten, of hail aans soam.
d’Ain kon t lieden en d’aander haar veul getob.
Elk mos zok op n nije menaaier bekwoamen.
Studaaiern en waarken dat mos vanoet hoes
En oet vervelens kwam der n hond of poes.
t Lontje wuir wat körter en t verzet nam tou.
Agressie groter, de zörg aal meer in t naauw.
Mor ons gevuil zegt: t ende is noabie;
De prik is zet, nou deert mie dij virus nait.
Meschain geldt dat veur joe en mie;
Besef, veulen hebben toch heur verdrait.
As eerdoags ‘de vrijhaid’ weer wordt geven,
Begunt, noar veulen zeggen, weer ons leven.
Mie dunkt dat mout nog wel even blieken.
Loaten wie ais over ons grèns hèn kieken.
Wat hebben wie leerd van dizze coronatied,
Toch wat meer omzain noar mekoar ?
Of zetten wie dat weer gaauw aan zied
En goan we wieder zo as veur n dik joar.
Ik bin der nait gerust op mouten joe waiten;
Wie loaten teugels mor wat geernt schaiten.
Mor wat ik van haarten hoop, zeg ik beknopt:
Dat mensdom nait weer in zien IK kropt.
Denkwaark
Bie alens wat Siewert bezuikt, is zien eerste miemeroatsie aaltied wat of hai aantrekken mout. Of t nou zien waark aanbelangt, of school, bodschoppen doun, oetgoan mit vrunden, hai vroagt zoch aaltied òf wat of e nou weer aantrekken mout. En doar mout hai wis genog tied veur bestemmen, want aanders vuilt hai zoch nait mieterg. Hai wil zich aangenoam vuilen en doarveur binnen klaaier n belangriek elemint.
As e der op t leste oet is wat de klaaier betreft, is de rust in zien heufd moar van körte duur want nou begunt hai zoch òf te vroagen of e wel doun mot wat e zoch veurnomen haar.
Bie zien waark het hai nait veul keur, doar mout hai hèn. Moar hai kin zoch vanzulf wél es n keer zaik melden. Doar prakkezaaiert hai tèls laank over.
Kin hai dat wel moaken? Aanderkaant binnen der kollegoa’s dij zoch geregeld zaik melden, terwiel dat elkenain zoch òfvroagt of ze wel echt wat mekaaiern.
Siewert meldt zoch noeit zaik ook al voult hai zoch sumtieds nait lekker.
Op de doagen dat Siewert noar school mout, wordt hai aaltied in beslag nomen deur de gedachte over de noodzoak van school. Hai vroagt zoch din òf of hai dij tied nait beter besteden kin aan mooiere dingen dan studaaiern. Aanderkaant wait hai wel dat kennis vergoaren belangriek is om wat te berieken in t leven. Moar of dat nou op school mout of op n aander menaaier, dat loat hom nait lös.
Oetgoan mit vrunden dut hai groag, moar hai vroagt zoch voak òf of hai wel mitgoan mout. Hai wait dat der aaltied wel n poar bie binnen dij van zochzulf vinden dat ze kritisch binnen op verschienseln in de moatschoppij, moar dij aigenliek niks aanders doun dan zeuren over van alens en nog wat. t Veuruutzicht dat hai dat gezever van dij mensken aanheuren mout moakt hom nait vrolek. Hai het wel joa zegd om mit te goan, moar wel joa zegt mout ook wel ains nee zeggen duurven.
Sums het hai wel es t idee dat zien denken hom in de weg zit, en hai maarkt dat hai nait verletten kin te denken, hou haard of hai dat ook pebaaiert. Hai vuilt dat hai grote muite het om naít noa te denken. Siewert kin muide worden van aal dat noadenken. Juust as hai der es goud over noadenkt is der best wel hail veul om over noa te denken. Hai faksaaiert zochzulf om nait overaal zo laank bie stil te stoan, moar hai vindt t knap lasteg om nait te denken aan de dingen woardat hai aigenliek nait te veul aan denken mout. Bie aal dat noadenken dringt t wél voak tot hom deur dat der veul punten binnen woar hai veul te veul over noadenkt. t Liekt wel of hai doar te aarg in sandert. Bie aal zien geprakkezaaier liekt t òf en tou wel es, dat hai noadenkt over situoaties dij woarschienlek hail aanders verlopen dan dat hai van te veuren verwacht of dij überhaupt noeit gebeuren goan.
Siewert zien wicht is ain van de waainegen dij maarkt hou of hai vruzzelt mit zien gedachten. Zai proat er wel es met hom over op de mementen dat hai doar veur open staait. Zai het hom ook wel es zovèr kregen dat hai noar n psycholoog tou goan is.
Dij psycholoog het pebaaierd om hom dudelk te moaken dat noadenken wel belangriek is, moar sums mout je dingen gewoon doun. Ook is t bie hom belangriek dat je de negatieve gedachten omboegen in positieve gedachten. Bie hom kin t helpen om diezulf te coachen deur te leren om dien gedachten lös te loaten en die meer te richten op d’aandere zintugen. Doardeur wordst die vanzulf minder bewust van dien gedachten. Zo komt de psycholoog mit nog n poar eerliekse tips, moar Siewert wordt alweer tureluurs van dij strul van infermoatsie. Hai breekt t gesprek òf en zegt tou dat hai der nog es aits goud over noadenken gaait.
Mazzelstreekjes
PodiumTV-On the road. Mit camera-auto tusken Vaaierhoezen en n Daam. n Aanzichtkoartfilmke wordt ons toustuurd as n kiekgrout zunder postzegel. Aiwenolle mazzelstreekjes bielaangs t Wad, verstopt in vedde graslaanderijen. Rust en roemte. Woorden van olle zedenprekers waigen doar verstild in olle bomenkrunen. t Is doar stil … stil bin k. Hoeskes en hofkes rondom kerk, maist deur aigenaarfden opknapt. t Schierste loug van Grunnen? Hail pervinzie het nait aans. Monnikenwaark van woongrunnegers dij dat aal mit laifde doun. Zai verdainen de Auwerder ticheltegelpries, de AduAWARD!
Traauwen
Klaainzeun Bram: ‘Opa?’
Opa: ‘Ja?’
‘Ik wil wel trouwen, maar niet kussen!’
‘Oh, woarom nait?’
‘Corona!’
Flaporen (post-corona)
As plastisch chirurg verdainde k mien geld mit n verschaaidenhaid aan ingrepen: liposucties, neuscorrecties, siliconen implanteren en zuksoort waark. Mor dat dou k aalmoal nait meer. Aan flaporen is nou gold te verdainen. Deur aal dij mondkappies het elkenaine nou d’oren te wied van de kop òf stoan. Nou de coronacrisis over is, kom k sikkom om in t waark. De telefoon staait roodgluiend, de wachtkoamer zit vol. k Heb t nog nooit zo drok had. Zo flaauw as k van corona was, zo bliede bin k der nou mit. Flaporen binnen nou mien core business.
De Homo individudu sapiens (NN)
Individudu is gain poletieke pertij, gain stichten, gain organisoatie. Individudu is Ik veur Ik en Elk veur Zoch. Haailege oorlog tegen WbW, Wie binnen Wie. Individudu striedt as Anonymus mit t mainst gevoarleke woapen van dizze tied, de Perpetuum Mobili. De influence blues flustert nait, lustert nait, mor bandiest over de pleneet. En wèl lopt achter Individudu aan? De Homo individudu sapiens zulf, vanzulf.
Aai-pet
Ze wollen geern baaident blieven. ‘Aai-pet’ zat in rugtaas. Wie nuzzelden ons op baank. Mit n ‘sinderijn’ (appelsien). Filmpjes, spullechies, aai-pet draaide overuren.
Bie n Boeing 747 zee k, dat k doar in zeten haar.
Dou kwam der n vrachtboot veurbie. Jong: ‘Net as bie ‘wolkenfebriek?’ (RWE, Eemshoaven).
En waren dino’s nou gruin of broen? Aai-pet wis t antwoord.
Dou vloog t wicht in t ìnd, ze haar ‘krummels’ in vout (vout slaip).
Vrouger nuimden wie n raaiten dak ‘hoes mit hoar’ en luzivèrs ‘leventeg’ (bruukboar), ‘snertstokjes’ (vermicelli) en ‘kwoaie gezichtbloumpkes’ (viooltjes /grilkiekers). Bie n ‘laif-beestje-meneer’, mout k zulf nog aaid noadenken.
Foppe Moaze
Hou kom je der op, heur k joe denken. Joa, doar kin ik joe gain oetleg op geven. Dit verhoaltje gaait as zo voak weer over vrouger en dou haar je wel meer van dij wonderlieke oetsproaken en noamen. Op n vergoadern van de Zunnebloum vroug veurzitter mie, of ik ook nog gasten haar. ‘Joa,’ zee k: ‘Foppe Moaze, Berend Koekak, Wilm Klode en Ome Job.’ Apmoal bienoamen, dij ik vanzulfs nait broekte as k op bezuik kwam (al zol heur dat om t even wezen).
Foppe was n jongere bruier van mien schoonvoar en ik leerde hom kennen in de joaren zesteg van de veurege aiw. n Oardege, roemdenkende man, dij voak op n smeuege menaar zien mainen oette. Mien zwoager Haarm (in t Grunnegs ‘Aarm’) waarkte bie n aannemer in Brouk. Dij vroug aan zien volk, onder t schaften of zai nog n goie grondwaarker wozzen.
‘Joawel, n haile goie,’ zee Haarm, ‘mor wel aine mit n gebroeksaanwiezen.’ ‘Loat mor kommen,’ zee de boas, allaank bliede, want hai zat der om te springen.
Foppe haar der wel oren noar. ‘Kin moandag wel begunnen.’
d’Aannemer aarg blied, schoof hom n nije koare en schuppe tou en zee: ‘Hier heb je joen raive. k Hoop, dat je der goud zuneg op binnen, want zai binnen goud in de pries!’
‘Oh,’ zee Foppe en schoof t spul geliek weer trogge: ‘Den denk ik, dat je der zulf beter mor om denken kinnen. Ik mout der mit waarken en ie zetten hom gewoon op dele!’ ‘Ach Drent, zo bedoul ik dat nait!’ schrok de boas.
‘Den mout je t ook nait zo zeggen!’
Afijn, de boudel wuir schikt en Foppe begon aan zien opdracht.
Noa n moand opperde de boas tegen mien zwoager: ‘n Monster waarker! k Heb nog noeit zo n goie had.’
‘Doar mout je den mor zuneg op wezen!’
n Joar-anderhaalf joar loater, tiedens t vrijdagmiddegborreltje, zee Foppe: ‘Ik bin hier vandoage veur t lest. k Heb aander waark vonden!’
‘Dat kin nait,’ raip de boas verschrikt, ‘wie kinnen die nait missen!’
‘Der is gain minsk onmisboar, ik ook nait!’
‘Wat gaaist nou den doun?’
‘k Goa noar Duutsland, doar is veul vroag noar grondwaarkers en d’verdainste oareg meer!’ ‘Houveul den?’ wol d’boas waiten.
‘Wat moakt joe dat oet?’
‘Joa, mor as ik die dat den ook betoal, hevve den n deal? Blifst den?’
Foppe wuir knalrood om kop en knalde der gramnieteg oet: ‘Wat binnen ie ja n vrek! (hier wol e nog wel fersounlek blieven, mor dat kon e nait volhollen) Hest mie dus aal dij tied besodemieterd! Of wilst mie nou ook doezend gulden betoalen, ik steek veur die never noeit meer n schuppe in de grond!
Gaalsterd!’
Of de boas doarvan leerd het, wait ik nait … d’Aander jongs haren de weke der op apmoal 5 gulden meer in t loonpuutje!
n Woargebeurd verhoal
Geluk en ongeluk
(noar n foabel van Lessing)
Vraide vaalk haar honger en vanoet lucht schoot e as n piel oet boog op twij doefkes òf dij ien boom wat aan snoetjeknovveln waren. Vriekel was al zo stoef bie heur dat ter gain redden meer aan was. Ain van heur baaident zol deraan goan, zo t leek. Zai konden nog naauw òfschaid nemen, mor opains zaag vaalk onder doekvlucht, vanoet ooghouk n hoas runnen. Dat von hai n nog betere prooi, vergat doeven en greep hoas bie zien kladden. Zo gaait t nou zo voak ien wereld.
Geluk van ain is voak ongeluk van n aander.
Hou kou pebaaierde n hoas te vangen
(noar n foabel van Aesopus)
Kou wol n moal op jacht om n hoas te vangen. Veur gezelleghaid vroug hai laiw, schoap en sik mit. Haile dag trokken zai deur bos en veld zunder n hoas te zain. Aal kregen zai n hert te pakken. Doar wazzen zai ook slim blied mit en dou t donker wer, gingen zai liggen oet te poesten aan raand van bos.
Ien goud overleg, zee kou, zollen zai vongen hert verdailen zodat elk n paart kreeg.
Dou nam laiw t woord en zee: ’Laive kou, k bin joe dankboar dat ie mie nuigd hebben mit te goan, mor eer ie t hert verdailen goan wol k joe n wieze road geven. Ie waiten dat ik laiw bin en wil doarom t eerste vaaierde dail. Ook twijde dail is veur mie, omreden ik ja staarkste bin. Noar mie ducht verzekert mien macht mie van t daarde kwart en wil der nog ain pruiven van wat ter overblieft, dij zel kennismoaken mit mien tanden!’
Goie road was hier slim duur en ook zoer mor kou, schoap en sik konden zunder vlaais noar hoes tou goan.
Foabel wil joe bloots vertèllen: Staarkste zel aaid zien wil opleggen willen!
Ogen
Ogen worden min
k wor ja aals mor older
toch zai k nou meer
Hou old of k wor
k leer elke dag wel wat
of is t verleerd?
Pladdelaand
bie ons op pladdelaand
staait n aibels schier stee
mit n golden raand
woar krekt zun over glee
bie ons op pladdelaand
krekt wat k zee
nait aaid mit golden raand
dou zun vot glee
bie ons op pladdelaand
wolkenraand
stee dij glee
wiederwaaids goldenraand
Bie nkander
bie nkander kommen
tegemuit lopen
waarme groutnis doun
die zain, mie zain
bie nkander kommen
eefkes aan proat
hou gaait t mit die
die zain, mie zain
bie nkander kommen
vrundschop aanhoalen
bliede weden, ook verdrait
die zain, mie zain
bie nkander kommen
geft waarme groutnis
dien haand in dij van mie
die zain, mie zain
Rooie koater
k Was bie mien bruier deur achterdeur t hoes ienkommen. Wol hoes- koamer ienlopen, mor heurde Evert mit ain proaten. k Bleef eefkes wachten … klopte op deur en laip ien ain toer deur.
Bruier zat bie toavel op knijen op grond mit rug noar mie tou. Hai zat bie zien kat. k Kon der nog juust n poot, n steert en n stuk rug van zain. ‘Ien Roemenië vroug k noar n hotel, laiverd … Joa, dat was ien Roemenië!’ heurde k bruier tegen kat zeggen.
‘Moi Evert …’ kwam k der over tou, ‘wat is dat apmoal?’
Bruier schrok op en keek mie betrapt aan. ‘Hou koms doe hier, Eltjo?’ vroug hai.
‘Deur achterdeur.’
Evert kwam ien t ìn. Zien grieze hoar ston ale kanten oet. Wat van slag òf slofkede hai koamer deur. Swiegend schoof hai mit borden en kopkes dij op toavel stonnen. Dou ging Evert veur mie stoan: “Hou bis ien hoes kommen zees doe ook weer…?”
‘Deur achterdeur!’
‘Oh joa, dat is ook zo …’
‘Roemenië?’ vroug k, ‘Heb nooit waiten dat doe ien Roemenië west hes.’
‘Doar bin k nait west … Mor k proat wel ais mit mien kat! Din zegs wel ais wat veur gekhaid …’ Wie gingen op baank zitten en dronken n glaas vol zuutjeswodder. Noa n zetje kregen wie t over t weer. Aal gaauw haren wie nkanner nait veul meer te zeggen. k Wol ainks noar hoes tou, mor bleef aal even zitten. Evert kwam ien t ìn en lait hom bie toavel op grond sakken. Hai zee weer wat tegen kat. k Keek tegen Evert zien rug aan, kon kat nait zain.
Ien ainen heurde k n male, schaarbe stem.
‘Evert, doe bis n leugenbaist,’ wer der zegd.
‘Hou dat zo, kat?’ vroug bruier veurover bogen noar t daaier tou.
‘Bis n min kereltje. Pebaaiers mie aaltied wat op maauw te spellen. Doe bis nait ien Roemenië west … Dat heurde k die tegen Eltjo zeggen. Bie zetten bin k ook baang van die. Dat k n doodtrap van die krieg.’
‘n Doodtrap …’ zee Evert schrokken.
Weer dij schaarbe stem: ‘Bis n smeerlap. Doe gefs niks om daaiern. Verzörgs mie inkeld mor as t die t oetkomt. Gain wonner dat k voak mit aner katten aan swier bin.’ k Wer der flaauw van. Ging stoan en keek kaant van toavel op. Doar vloog kat hìn, n gries baist mit van dij gruine ogen.
Bruier kwam ien t ìn. ‘Doe hes ja heurd dat k mit mien kat proat, Eltjo. Bis ter ook getuge van dat baist mie antwoord geft …’
‘Wait nait,’ was mien antwoord.
Bruier tuurde veur hom oet.
‘k Goa noar hoes tou,’ zee k. Dee deur open en ston ien gaang. Dou deur achter mie dicht zat heurde k dij male kaddestem weer. Evert gaf antwoord.
Ien boeten pebaaierde k boudel te vergeten. Der mozzen bosschoppen kommen. Mor onnerwegens zaag k n poar katten lopen en laip winkel glad verbie. k Bleef prakkezaaiern. Mos waiten dat Evert nait van gekhaid holt. Hai schoamt hom gaauw. Gedichten veurdroagen, poppenkast speulen, daanzen en laidjes zingen, doar het hai niks mit op. Evert is n saaie kerel.
Dou k mien aigen toenpad oplaip vil spannen van mie òf. k Zöchde ien buus noar hoessleudel, mor k was nog nait van katten òf … Links van mie kwam n rooie koater te stroekerij oetzetten. Baist kwam noar mie tou en gaf kopkes tegen bainen aan. k Dee n stap noar achtern tou. Koater keek mie aan en bekje ging open. k Mainde dat daaier aan maauwen ging. Mor ien stee van kaddegeluud klonk doar n stem van n minsk. Dat was schrikken …!
‘Eltjo,’ zee rooie koater, ‘Mos ais heuren, hes ook zain dat k achter die aankwam? k Laip achter die aan. Bin over hekje hìn sprongen dien toen ien. Heb n houkje òfsneden en stoa veur die. k Was zojuust bie dien bruier achter t hoes. Doe was bie hom. Dou heurde k Evert mit zien kat proaten. Mor dou gaf dij kat ook antwoord. Dat wil zeggen t mos Evert zien kat veurstellen. Mor k zeg die, t was heur nait!
t Was n minsk dij dat dee, dien bruier zien kat het n kaddestem. Veurdat doe doar bie Evert t hoes ienging is doar n haalfuur eerder n vraauw bie Evert t hoes ienstapt. Dij vraauw komt voak bie hom. k Bin der wis van dat zai veur kat speulde. t Was dudelk heur stem! Zai zat vervaast onner toavel. Toavelloaken hangt doar sikkom op grond. Dien bruier en dij vraauw hemmen die veur t zootje had.’ ‘Onner toavel?’ vroug k.
‘Dat mout wel,’ zee rooie koater, ‘din kons doe dij vraauw goud heuren, mor heur nait zain. Kom doar voaker en wait hou dat t doar is, Eltjo. Dien bruier en dij vraauw hemmen achterdeur heurd. Wollen gekhaid oethoalen, krekgliek wel doar t hoes ien kwam. En dat was doe ja!’ ‘No, bedankt …’ zee k, ‘daank veur t oetstukken. Mor k heb nog n vroag …’ ‘Kom mor op mit dien vroag!’ zee koater.
‘Doe hes mie boudel oetstukt. Goud! Mor hou kin k die no proaten heuren…?”
‘Doe vrags mie noar bekinde weg, Eltjo,’ zee koater, ‘k heb die op weg holpen. Mor doe wais zulm wel dat katten nait proaten kinnen! Kom jong, wakker worren! Bruuk dien kop!’ Rooie koater swaaide mit steert en tribbelde stroekjes ien.
k Keek hom noa totdat baistje vot was. Dou bleef k ien gedachten stoan. Mor aal gaauwachteg haar k deur dat t nait dij rooie koater was dij mie dit vertellen dee. t Wazzen mien aigen gedachten en deur dizze rooie koater kwammen dij beelden en woorden op mie òf. No mos k bruier opbellen en vroagen over dij vraauw onner toavel. Hou k doar opkommen was dat hil k veur miezulm. Schane veur Evert, mor no
was t mien beurt en was Eltjo aan zet!
Bus noa genesis
Drok protend
mit bekende lu van aander planeet
zat ik in bus noa mien genesis
en doe wast er ook
stil te weden
Halte glee veurbie
en bie volgende göng k der oet
Bie t votgoan zee ik moi
en pakde bie deure even
dien handen en doe mienent
Huilst ze vaaste dou deuren dichtgöngen
Dien aarms stakken der oet
en luitst rusteg geworden
Ik trok deuren oet nkander
en bus ree wieder
verswon in dook
mit die en lu van aander planeet
En ik was terugge bie t begun
Pinkstern
Pinksterwind is liggen goan
bloaden van eskenboom
bewegen nich meer
alles wordt stil
en gef nije roemte
um te noadern
sikkom vergeten stam
is òfwezeg aanwezeg
bruier nuigt mie
um binnen te kommen
alles is aans den dat t liekt
Woar bistoe?
Dizze achterkaande van dingen
alles wordt waik en zaachte
olle patronen verswinden
Mit verdwoalde ogen kikst mie aan
nog verstrengelde vingers loaten aanveerdend lös
drifst vot in zere dreugte en schimmen
Woar bistoe?
In dreumen heur ik dien stem van overkaande
mor bie t löchten plooien gerdienen stilleghaaid
Mien nije hulp
Wie waarken soam op ien gaang, vraauw V dut de vloer en ik de deuren en kezienen.
Ze snort as n spinnende kat en ik neurie. Wie hebben t gezelleg met mekoar. Ze begunt nou ze wat went heur route goud onder de knij te kriegen. Ze spant zich zo ien, nou we even pauzeren zai ik dat ze de spinnewebben om de neus zitten het. Guster was ze veur t eerst aan t waark. Eerst het ze t klaid uutperbeerd. Dat dee ze host huppelnd. Op t parket was ze stabieler. Ze ging wel voak over t zulfde stukje. Ondertussen heb ik wat uutvonnen op heur knelpunten. Ze bleef aal steken ien de franje van t klaid. Eerst had ik franje noar ondern sloagen, mor as ze van t parket terug wol op t klaid drukte ze t omhoog, dus dat wol nait.
Toen vraauw V pauzeerde om te eten heb ik met plakbaand de franje op t parket plakt.
Met n baarg nije energie kwam vraauw V voier uur loater terug en nam de hordes zunder perblemen. Wat ben ik bliede met heur. Ze neemt mie zoveul waark uut handen en t is n stuk gezelleger as je soam op waarken. Ienmiddels wait ik ook hou ze zich ontdoun loat van t stof en hou ze onderholden worden wil. Der was nog ain obstoakel, de stoul met sterpoot. Doar ging ze wel bie omhoog, mor kwam der nait overhen en den bleef ze aal loeiend hangen en mos ik heur weer aan loop helpen. Da’s nou ook oplöst, onder de veurste poot ligt n bouk en nou zuikt ze heur weg der omhen. Noa n klaain uur is ze echt heulemoal uutput en is ze zo rood, den rest nog mor ain ding, gaauw weer aan de stroom en den is ze der weer heulemoal bie.
Ie kinnen hier wel schoelen!
De weelde van nou gooit mie even trogge in de tied. Ie zellen wel zeggen: weer zo n olle stroek, dij maint dat t vrouger zoveul beter was … Dat is vanzulf nait zo, al kin k dat best begriepen. Joa, op oldere leeftied haar je t vrouger mooier. Ie wazzen ja jonk en den heb je gain prakkezoaties. Bie t older worden en leven in n hail aandere wereld, denk je doarom geern n moal trogge.
Veul lu binnen nou verzekerd van n goud inkommen. Elk van ons krigt zien Drees, vanòf 67, vanzulf.
Vrouger was de gulden op de maart n doalder weerd. Nou zeg ik voak: op de maart is joen euro nog n gulden weerd! Omreden dat je der nait barre veul veur kopen kinnen. As smoker oet de tied van twij kwartjes veur n pakje sigaretten geef k nou € 8,40. Nou zeg ik joe!
Mien gedachten goan noar Oostwold. Nait in t Westerketaaier, mor in t Oldambt. Doar haren wie n kraandeloper veur t bladje Midwolda-Oostwold. Ook was e boderieder, verkocht e gasvlèzzen en brocht de post rond. Twaalf ambachten … nee, gain dattien ongelokken! Aan ain boantje haar je in dij tied nait genogt om rond te kommen, paartie lu pakten ales aan om te overleven. Oh joa, grafgroaven dee e der ook nog bie! En doaroet komt ditmoal mien verhoaltje …
t Was n beetje n graauwe dag en d’begraffenisverainen wol geern dat H. n graf gruif veur n overledene.
Noa n poar uur groaven haar e der al zowat n meter grond oet en was doarmit bienoa op daipte. De wolken boven hom wuiren aal zwaarter en hai bedocht, dat e t kapke der alvast mor boven zetten mos, veur t geval der wel n zwoare bui omdele kommen kon. Net dou e dat veurkander haar, begon t al te sputtern.
Nog gain ketaar loater goot t dat t scheet! En nou, mout e docht hebben. Onder t kapke! Gainain dij mie zugt, t is ook ja nait aans. k Mout mie behelpen.
n Ketaartje loater heurde e stemmen en nijschiereg as e was, keek e mit zien moagere kopke over d’raante van t graf. n Jong steltje in zummergoud wos nait wat heur overkwam en loerden in t rond, om n schoelsteegie te zuiken. d’Ol man haar mit heur te doun en raip haard: ‘Kom hier mor heer, hier zit je dreuge!’ t Steltje keek oetzied en zag n liekwit, smaal kopke oet t graf steken en schrok zok de blubber!
In ploats van te schoelen, zetten ze t op n draf noar d’oetgang! Den mout je t zulf mor waiten, zel d’ol wel docht hebben.
Optaikend as woargebeurd deur
Moi Grunnen
Mit de slogan ‘Der gaait niks boven Grunnen’ … nee, wacht even … ‘Er gaat niets boven Groningen’ pebaaiern we elkenaine dij nait uut ons pervinzie komt, de veurdailen van dat mooiste stukje Nederland onder d’aandacht te brengen. De slogan wordt al ruum datteg joar bruukt. Moar óf de boodschap dat Grunnen hail wat te baiden het op t gebied van woonderij, studaaiern, ondernemen en recreëren, wel overkomt bie mensken van buten de pervinzie dat vroag ik mie òf. Hier in de Raandstad overheerst t nijs over de gevolgen van de gaswinnen en de muizoame schoadeòfhandeln.
En t is biezunder begrodelk dat zoveul positieve zoaken zodounde n beetje ondersnijen en nait echt aandacht kriegen in de rest van t laand. Dij zoaken binnen der toch genog en ik nuim der moar even n poar:
– Grunn loopt veurop in d’ontwikkeln van woaterstof as energiedroager;
– In t innovoatie- en duurzoamhaidsinitiatief NXT Airport, woar Groningen Airport Eelde n belangrieke rol in speult, wordt waarkt aan prejekten dij richt binnen op de verduurzoamen van de luchtvoart;
– Op n weg bie de klimoatproeftune op de Zernike Campus ligt 60 meter specioal asfalt wat per joar zo’n 20 tun CO2 opruumt;
– Hoogezand het n wereldprimeur mit n pilot woarbie n drone inzet wordt om automoatisch veurroaden in t maggezien te tellen mit behulp van 5G;
– Hanzehogeschool Groningen het t veur mekoar kregen dat de Andes-lupine in Europa verbaauwd worden mag. De lupine is n alternatief veur soja en is ook biezunder geschikt veur duurzoame en circulaire akkerbaauw;
– Mit de Pieter Smitbrogge tussen Winschoot en Blaauwestad het Grunnen de langste fiets- en voutgangersbrogge van Europa.
Dit binnen aalmoal nijsfaiten dij ik uut Grunneger nijsmedia hoal. In de media uut de Raandstad lees en zai ik doar nait zo veul over. Nog even ain poar nijsfaiten:
Onderzuik in opdracht van t Nationaal Programma Groningen (NPG) loat zain dat t imago van Grunnen beter is as de inwoners van Grunnen zelf denken. Toch scoort de pervinzie op aspecten rond de aantrekkelkhaid van ondernemen en woonderij en zölfs studaaiern nait hoog bij de nait- Grunnegers;
Bedrieven buten Grunnen zain Grunnen nait as n aantrekkelke vestigingsploatse. Grunnegers zulf vinden de kaans om n boane te vinden t minst staark. Nait-Grunnegers vinden dat ook. Moar ook woonderij en t opgruien in Grunnen liekt veul nait-Grunnegers nait aarg aantrekkelk;
Demogroafisch bekeken is Grunnen wieduut de jongste stad van Nederland. Naargens leven zoveul mensken tussen de 15 en 40 joar as hier;
In de joaren zeuventeg van de veurige aiw was t bienoa doan mit t Grunneger Peerd. n Grunnegse, waarkzoam bie d’akkedemie, veurkwam dit moar net. Vanòf toun ging t langzoam beter. En nou gruit de vroag noar Grunneger peerden om de braide inzetboarhaid, betraauwboarhaid en t nöchtere kerakter van de peerden;
Aanders dan dat t imago-onderzuik van het NPG zain loat roakt de pervinzie Grunnen meer in trek bie inwoners van de Raandstad. Aal voaker verhuzen Randstedelingen noar Grunnen as gevolg van de slempege woonderijmaarkt in de Raandstad. t Aantal hieptaikaanvroagen in de pervinzie Grunnen is in 2020 oplopen mit 35 procent.
Marketing Groningen wil d’economische kracht van Grunnen beter veur t voutlicht brengen om op dij menaaier bie te droagen aan t verzilvern van d’enorme kaansen dij der liggen veur de Grunneger regio.
Is t n gekke gedachte as t NPG doar bie aansluut en dat ze de krachten bundeln goan? Ik bin der van overtuugd dat t din te vlocht komt.
En dij Raandstedelingen huiven echt nait veul te leren. Ze huiven zoch allain moar aan te leren dat t normoal is om te grouten.
Ik zai t veur mie: n Amsterdammer dij op n Grunneger Peerd deur de pervinzie riedt en vrundelk tegen elkenaine ropt: ‘Moi Grunn!’
(oet de rieg Grunneger in de Raandstad)
Proaten of schrieven?
Ast volwassen worst, kinst nait meer op dien doeme zoegen, want din staaist veur poale. Moar úút dien doeme zoegen dat kinst gewoon doun blieven.
Luppo proat veul, roddelt groag en hai discussieert mit elkenaine over van alles en nog wat. Moar hai het gain idee wat echt belangriek is en wat nait.
Overal woar dat mensken bie mekoar binnen, proaten ze om t haardst wèl de boventoon voert. Als heur stem moar heurd wordt. Wat ze zeggen dut der nait tou. Elkenaine is aan t proaten en gainaine luustert noar d’aander. Luppo luustert ook nait noar mensen moar hai heurt ze wél.
Hai gebruukt aaltied hail veul woorden, moar zegt aigenliek hail waaineg. Mit andere woorden, hai reutelt moar wat in de ruumte. En toch bedenkt hai zoch achteròf voak dat hai t meschien wat aans zeggen most haar.
Op zo’n moment vroagt hai zoch wel ains òf of hai nait beter schrieven kin in ploats van proaten. Wèl schrift dij blift op t leste. En t fijne van schrieven is ook nog ains, dast t nog even noalezen kinst, en as t die nait aanstaait din kinst alens nog ains overdoun, moar din beter.
De gedachte let hom nait lös en hai denkt derover noa hou hai dat aanvatten mot. Zol hai journalist wezen willen veur n kraante of n tiedschrift, of meschien wel schriever van bouken? As journalist mot hai nijsfaiten verzoameln en onderzuiken en doarover publiceren in nijsmedia. Wil hai dat goud doun din het hai wel n diploma neudeg. Moar ja, om nou nog even te goan stedaaiern, dat trekt hom nait zo aan. n Schriever van verhoalen schrift wat in hom opkomt en is nait bonden aan tied. As schriever kinst ook nog es n noam veur diezulf verzinnen, n pseudoniem.
Luppo leest es wat en hai struunt wat op internet en doarbie vaalt t hom al gaauw op dat der hail wat priezen te hoalen binnen as schriever: de Libris Literatuur Prijs, de NS Publieksprijs, de Gouden Griffel, de P.C. Hooft-prijs, de AKO Literatuur Prijs en de Prijs Der Nederlandse Letteren, om moar even n poar te nuimen.
Luppo wordt der stil van en hai zugt zochzulf al in de kraante en op televisie. Elkenaine leest die, luustert noar die. En t mooie is: huifst zulf nait te luustern.
Happy Stones
t Is tegenswoordeg n nije hobby. Mìnsen vaarven stainen, zetten der n tekst op en verstoppen ze. n Aander dij stain vindt, mag hom holden of weer bezied stoppen. t Overkwam mie lesten. Bie n klaain boomke zag k n stain mit Happy Stone derop en wat lözze letters van òfzender. k Wol hom eerst mitnemen, mor k heb n nij plekje opzöcht.
Drij doagen bin k nog noar dizze stain aan t zuiken west, mor heb hom nait vonden. Vroag is nou wèl of hom nou het. n Schier tiedverdrief, zol t deur corona kommen?
Òfstand
Mettertied heb k vuild hou of òfstand tussen ons baaident tounam. Heur universum was ik ooit. Non streun ik op n gaauwachtege smok bie t òfschaaid; heur blik alweer op aargenswoar aans: zörgen, haaistern en kop boven wotter.
Heur oetkiek haile aans as dou k heur krekt zain leerde: lutje laagvòllen werden daipste zörgkrazzen en fiene scharen graauwe walen.
As zai soavends ienslept mit muidwaarkte gedachten en handen sloep k heur koamer binnen en nuzzel mie tegen heur aan.
Din vaal k ien sloap woar pabbe ains slaip en bin k veur eefkes vannijs heur lutjewicht.
