Ameling, Eldert

Ien n ol hoes ien Ikswerd was n man mit zien vraauw aan proat. Heur hoes ston aan Dörpsstroat. Veul volk op stroat zaags mor betuun. Winkels wazzen der nait meer. Minsen kochden nait meer ien aigen dörp. En zo wazzen winkels ain noa aner sloten.
Hoeskoamer van t span, Bernad en Annie, haar n bult van joaren zeuventeg. Zai wazzen ien dij tied traauwd worren, baaident twijentwinneg joar old. Dat dij mit n joar aal zeuventeg werren, kons mor zuneg zain. Zai haren baaident n kleurspoulen deur t hoar en nog pelzaaier ien t levent ook. Tegen muren aan stonnen donkerbroene kaasten. t Ol behangselpampier was n bult van zien kleur kwiet. Mor zaags nog broene en oeraanje vörmen. Bernad en Annie zatten ien staarke holten stoulen mit sleetse kuzzens.
Hai zee tegen Annie: ‘t Jeukte mien bruier ien joaren zeuventeg doar midden ien Stad. Otto huurde koamers op n bovenwonen. Wais dat nog? Wie binnen der wel west.’ ‘Hou jeuken … ?’ vroug Annie.
‘No, Otto wol krekt as thoes bie pa en moeke daaiern hemmen en doeven hollen. Ons ollen haren vogels en houner. Otto haar thoes sallemanners ien n gloazen bak te stinken.

En doar ien Stad aan t waark en op koamers, wol hai weer zuks goud hemmen. Bloumen en cactuzzen mozzen der ook kommen. Dat jeukte hom.’
‘O joa, doar kwam trammelant van, nait …?’ zee Annie.
‘Joa wis. Van zien huurboas moggen der gain daaiern ien hoes. Mor Otto dee t aal. Sallemanners, dat vil nait zo op. Mor doeven hollen, doar was gain roemte veur. Doarveur mos hai stiekom n hok baauwen op zien noabers pladde dak. Mor dat hok kwam der aal. Dou t dak van zien noabers begunde te lekken mos Otto betoalen.’ Bernad kreeg n fotobouk van toaveltje òf. ‘Kiek,’ zee hai en langde t openvollen bouk aan Annie over. ‘Wais nog, Otto ien Stad mit zien widde doefkes?’ Op foto ston zien bruier mit boardje en laank hoar. Op raand van t hok zatten vief widde doefkes. Zai loerden fotogroaf aan.
‘Binnen foto’s van die, nait?’ zee Annie.
‘Joa, ik haar n fototoustel,’ zee hai, ‘kiek even op volgende bladzie …’ Ook dizze foto’s haar Annie voaker zain.
‘Doar,’ zee Bernad, ‘doar hes Otto mit n gloazen bak mit daaierkes. Ien bak lagen vlintjes en der gruiden mos en plantjes ien. Otto zien bèr ston noast dij gloazen bak. As hai baisjes bekieken wol, din ging hai der bie liggen.’
‘Otto haar ook vizzen,’ zee Annie, ‘hai haar dunkt mie twij koamers, n keuken en n plee?’
‘Joa, dat main k ook. Hai sleepte aalgedureg wat aan, zo as kikkers en hoagedizzen. En doar haar hai apmoal bakken veur. Hai ging ien zien vrije tied noar zukse winkels tou. Dou mie t fotobouk mor weer! En joa, dou is hai doar votgoan noa dat lekke dak van zien noabers. Ook loader ien aner wonens was t sikkom nait te doun om daaiern te hollen. Mor op t heden is t feest! Otto is schatriek! Hai het sinten wonnen ien lödderij. Otto is op zuik noar n hoes ien Ikswerd en wil mit ons n daaierntoen begunnen!’ Bernad trommelde op fotobouk dij op zien schoot laag.
Joa, Otto was bie Bernad west. Dij lèste waarkte veur pelzaaier nog twij mirregs ien week. Was dou vrij van t waark west. Annie kon t nait wachten en was vot. Otto was n joar jonger as zien bruier en haar n pries wonnen ien lödderij. Wis nait hou hai zien sinten apmoal spendaaiern mos, mor haar aal ien t zin om ien Ikswerd n daaierntoenboudeltje begunnen.
Bernad keek Annie ais daip aan ien heur schiere, blaauwe ogen. ‘Otto het ons neudeg. Wie mouten hom helpen mit honnen en slangen. Eerst wil hai jonge honnen kopen. Van dij swaarde woakhonnen mit krulhoar. En der kommen gloazen bakken ien zien nije hoes. Kommen bie ons ook bakken ien hoes. Doar kommen leventege slangen ien.

Hai vroug of wie veur hom jonge honnen grootbringen willen. En of wie mit heur noar n honnenkurses tou willen.’
‘Ho …’ zee Annie, ‘dat kin nait! Doe bis nog twij mirregs aan t waark. En mout k doar din allinneg veur opdraaien?’
‘Hai wil der veur betoalen … Eerst kriegen wie slangen. Mor, zo is mien gedachte, honnen doar hemmen wie n pìns vol waark van. En wie hemmen haildal niks op mit honnen.’ Bernad trommelde nog n moal mit vingers op omslag van fotobouk.
‘Woarom mout hai der zoveul hemmen?’ vroug Annie.
Bernad gnivvelde. ‘Om hom te bewoaken. Otto is riek. Hai is baang dat boeven hom beroven. Ien aal zien koamers mouten woakhonnen lopen. Ook ien boeten, ien schuren, overaal …’
Op dij ovenblik wer t stil ien koamer. Annie tuurde deur t roam. Wat n maal verhoal. Takken van n boom aan overkaant van stroat wazzen sikkom koal. n Poar kleurde bloaren trilden nog ien wiend. Van n aner boom, vot achter dij eerste, dwarrelde n blad omdeel. Deur lichtgrieze wolken stroalden zunnestroaltjes.
Ien ainen vloog n hanska stoef bie t roam laans. Annie schrok der van. Bernad zee: ‘Dat gedou mit honnen dat willen wie nait, hè?’
Annie schudde van nee. Ien ainen brak zun haildal deur. Zai keek ien t zunlicht. Keek dou heur man aan. ‘Slangen … Bernad … wat is dien bruier n gekke kerel! En wais dat wie din ook moezen hollen mouten? Slangen vreten leventege moezen en rötten op.’
‘Joa,’ zee hai, ‘dat is Otto… t mout aaltied apaart.’
‘En dat waf, waf …’ zee Annie, ‘doar kinnen wie gek van worren!’
‘Joa, haile daag waf, waf en mit noame: keudels …’ Bernad begunde te housten. No heurde t of hai zulm n hond was. ‘Waf, waf, waf.’ Annie keek hom schrikachteg aan.
‘Komt van t laggen,’ kwam ter oet, ‘ik kin nait over honnenhoar …’ Weer mos hai laggen en housten tougelieks. Nog n moal heurde t of Bernad zulm n hond was.
‘Hier kommen gain honnen ien hoes, Bernadje Waf Waf,’ zee Annie stoensk. ‘En het Otto wel zoveul sinten wonnen? Is doar bewies van Bernadje Waf Waf? Wais wat ik dink? n Kienerhaand dij is gaauw vuld! Zel t zo nait weden?’
‘k Heb haildal gain bewies van n pries ien lödderij zain …’ gaf Bernad antwoord, ‘t kin vanzulm ook wel n belon weden. n Prikje der ien en dij is vot. Wat flaren kleurd gummi zigs nog ien t ronne vlaigen. En dat was t din.’
Hai kwam ien t ìn en ging op grond zitten. Dat ging hom goud òf veur zien leeftied. Kwam dou op hannen en vouten stoareg aan op zien vraauw òf. Gromde as n hond.
‘Nee, Bernadje Waf Waf, nait bieten!’ raip zien laiverd.
‘Waf, waf,’ blafte Bernad en loerde noar heur trabbelnde dikke baintjes …

Hai, wat zat pa Freek Muggenga doar ja lekker achter t hoes. t Was mor n plastieken stoultje en n toaveltje. Mor t was n bult aangenoamer as op ketoor. Kiek, dochter Monica kwam om houk zetten. Pa Muggenga nuimde heur voak Harmonica.
Wicht zette fiets tegen muur aan. Kreeg heur tas en kwam bie pa zitten. Zai wer aal gaauw vattien joar. Ging noar middelboare schoul tou.
Heur moeke, vraauw Muggenga, kwam te achterdeur oet ien boeten. Legde n haand op Monica heur scholler. Prout wat en nam dochter heur tas mit ien hoes.
Pa en t wicht bleven zitten. Keken noar houk van t hoes. Evert, dij drij joar jonger was as zien zuster, kon der zo aankommen. Kiek, doar was hai! Boasesschoul was oet.
Freek keek noar zien kiener. “Heur ais jonges,” zee hai, “zel k ais wat oaregs vertellen over vroger? Joa…? k Heb ien n circus waarkt…! t Was n hail goud circus!” En no haar Freek Muggenga der muite mit om der nait bie te lagen. Hai wis dat der kommentoar op kommen kon.
“Nee, k laig nait jonges,” ging pa deur, “nog veurdat k op ketoor kwam en mit moeke traauwd was zat k bie t circus.”
Wer heur wat op maauw speld? Was t gekhaid?
Evert wol t loven. Mor Monica keek lagend aner kaant op. Draaide heur noar pa tou en vroug: “Wat hes doar doan ien circus…? Haren zai ook n eulifant mit n laange snoet? Blous pa zien vertelsterke oet…?”
“Nee,” zee hai, “gain foabeltje. Kon goud koorddaanzen. Over n taauw lopen…”
“Hou haitte dat circus…?” vroug zien dochter.
“Circus Rollmann. Doar bin k sikkom zes joar bie west.”
t Wicht haar nog nooit van circus Rollmann heurd. Von t n male noam, n man dij rolt… Zai vroug of pa ook over nok van t dak hìn lopen kon.
“Over vorstpannen? Joa wis en vrachteg. Dat is nait stoer,” was t antwoord. Mor t kwam der nareg oet. t Leek wel of hai spiet haar dat hai boudel aansneden haar.
Pa kwam ien t ìn. Laip noar schuur tou om n ledder. Zette dij poestend tegen medershoge dakgeut aan.
Kaalmkes aan klaauwsterde hai ledder op. Verzichteg zette hai eerst zien rechtervout ien dakgeut. t Was n staarke geut, kons der ien stoan. Dou krabelde Freek tegen pannen omhoog. Boven op nok van t dak ging hai zitten te poesten.
“Nee, hes nait bie t circus waarkt,” raip Monica. Muggenga krabelde ien t ìn. Mit grootste muite bleef hai op t dak stoan.
“Oetkieken pa!” raip Evert, “kom hier mor.”
“Nee, goa lopen!” raip Monica en kwam ook bie ledder omhoog. Ien n poar tel ston zai ien dakgeut. As n dakhoas klaauwsterde zai bie pannen omhoog. Ien tussentied haar heur òl heer aal n poar meder lopen doan. Hai zette vouten verzichteg en schaif op nokpannen deel. Kon nait beder.
Zuver as pa dat doan haar bleef Monica eerst bovenop nokpannen zitten.
Muggenga heurde pannen achter hom kroaken. Duurde nait achterom te kieken. Begreep dat zai aal op t dak zat. “Goa doe der òf!” raip hai.
“Nee, deurlopen pa!” raip Monica, “k kom die achternoa…”
Muggenga was der flaauw van. Lait hom ien dakgeut glieden. Schoevelde deur dakgeut hìn noar ledder tou. Klaauwsterde omdeel.
n Zet loader ston Monica ook weer op grond.
“Hes mor n leutje ìnje lopen pa,” zee Evert.
“Kon nait aners, Harmonica mos ook neudeg t dak op. Mit twij man wil nait.”
“Mor k kin dat ook,” zee t wicht, “k bin n kiend van die. Zit ien mien genen…”
“Nee,” zee Muggenga, “zukswat mos eerst leren. Mor… jonges… ik kin nog wat. k Kin op n outo stoan dij aan t rieden is… Kom mor mit!”
Dat leek Evert wel wat tou. Pa haar hom n beetje outorieden leerd. Eerst haar hai n tied bie pa op schoot zeten. En dou hai wat òller was mog hai zulm n ìnje rieden. Pa zat din noast hom. Boeten dörp haar Evert wel voaker n poar honnerd meder ien outo voaren. Jong kon ook outo te schuur ien- en oetrieden.
“Maags sjeveren Evert,” raip pa, “k goa der bovenop stoan. En Harmonica dij mout mor kieken noar wat wie doun.”

Outo ston veur t hoes. Evert haar hom doar hìnzet. Ien ainen kwam moeke der aanlopen. “Der is tillefoon veur die Freek, ketoor.” Muggenga laip mit vraauw mit. Kiener bleven wachten. Mor t duurde en duurde!
Zai hingen wat tegen outo aan. “Kom,” zee Monica, “goa mor vaast rieden. k Goa op outo stoan…” Zai klauwsterde der bovenop. Evert kroop achter t stuur. Mor dou was pa der ien ainen weer. Mit n gaang trok hai petier lös…
“Der oet Evert! En no gaais doe ook mor op outo stoan! Kons nait even op mie wachten?”
“t Is mien schuld nait,” jankte Evert.
Freek gaf hom n tik. “Hupla, op outo stoan! Bie dien zuster!”
“Nee,” jankte Evert, “k wil noar moeke tou…” Pa schudde hom hinneweer.
Tilde jong op dak van outo. Aal dij tied ston Monica kaalmkes der boven op te wachten. “Kom Evert,” raip zai, “k help die wel.”
Pa startte outo. Evert was schietend benaauwd. Hai lait hom gaauw van outo òfglieden. Runde stroat oet. Pa opende petier en vloog hom achternoa. Evert runde of t levent der van òfhing. Pa Muggenga haar hom sikkom te pakken. Perbaaierde jong nog n trap ien t gat te geven. Evert wankelde en runde deur.
Monica was noar moeke tou lopen. Pa kreeg sleudeltje te outo oet en sloot petieren òf. Ging weer op zien stoultje ien boeten zitten.

Evert bleef dij mirreg vot. Soavens n uur of aacht sloop hai koamer ien. Ging aan toavel zitten. Ien boeten was t aal graauw. Boven toavel braande licht.
“Woar hes zeten, jong?” vroug moeke en stevelde wat deur koamer hìn. Evert mommelde n poar woorden dij gain ain van heur verstoan kon.
Pa kwam bie zeun zitten. Keek blied. “Hes honger kregen, keerl?” Monica sloop ook noar toavel tou, blaik en swiegend.
Moeke haar n bord mit eten onner n deksel ien keuken kloar stoan. Zai brochde t eten dat kòld worren was noar jong tou. “Evert…” zee Monica, “pa het mit outo over dak hìn reden, over ons hoes hìn…”
“Joa,” zee moeke en dee deksel van t bord òf, “joen pa dij is n monster! Mor maag Evert eefkes rusteg eten? t Is hier haile mirreg aal n zootje west. Goa doe mor mit pa ien t circus ien woonwoagen wonen!” Zai gaf heur zeun n mès en vörk. “Dij domme proat van Monica wil k nait heuren. Pa dij het nait over t dak hìn reden! Doe mos Evert nait wat op maauw spellen…”
Monica laagde. Evert at. Pa Muggenga hing over toavel hìn.
“Nog wat!” zee moeke, “pa het nait ien circus waarkt. Din haar k t waiten mouten. k Bin flaauw van dat gekaauw. As t zo deurgaait din blif k hier mit Evert wonen. Din wil k die en pa hier nait meer hemmen! Evert is aalgedureg pispoaltje. Woarom mout hai klappen kriegen en schoppen der over tou?” Vergreld keek zai noar heur man. Muggenga zien oam ging gaauwer as gewoon. Was hai verbraand? Kon hai krekt zo kwoad worren as dou hai nog n jongkeerl was? Of haar t ketoorlevent hom leerd om kaalm te blieven?
Pa Muggenga wol gain gezoes. As hai nog meer op t jak kreeg din kon t fout goan. Din mozzen zai nait maal kieken as dat hai outo kreeg en tegen t hoes opjoug… Haard tegen muur aan. Dat was ja circus!
Ainks haar hai gain zin meer ien proaten. Mor dou kwam t der oet! “k Heb ien t circus waarkt en kon ook n beetje koorddaanzen! Mor k was ja laiwentemmer…!”
Eefkes was t stil. Dou gierden moeke en kiener t oet. Diskeer zat der gain kracht ien pa zien woorden, zo as dat aal zeten haar ien zien proat van vanmirreg.
Zai laagden hom oet. Zien vraauw zee haardop dat hai n dreumer was. Mor pa loog nait! Muggenga haar sikkom zès joar laank ien circus waarkt. Doar mos hai helpen bie laiwen en tiegers. n Daaierntemmer was hai nait worren. Mor der was doar n bult waark bie dij dikke baisten. Laiwen en tiegers verzörgen, vreten geven, kooien mìzzen, boudel schoonmoaken, vaarven, onnerhold van ales en nog wat, kooien en vrachtwoagens. Boudel ien piste zetten en opbaauwen. Veurdat zai votgingen spul òfbreken. Hai was bie dij dikke katten west. En hier ien hoes mouken zai hom oet veur leugender. Keerl was der mizzelk van. Vuilde of grond onner hom votsakken dee. Eten gobbelde hom sikkom te haals weer oet. Mit zien leste kracht raip hai: “k Bin gain leugenbaist. t Is woarhaid!” Pa haauwgde zunner kracht op toavel.
Dou dook keerl ien nkanner. t Lagen van vraauw vulde haile koamer.
“Wat n kurendriever, nait jonges? Kiek hom doar zitten dij paljas! Wat n kloun! Joa, pa het vervaast kloun west mos mor reken!” En weer heurde Muggenga heur lagen. Veur zien gevuil kwam t geluud overaal vot. Boven hom, veur en achter hom. Nait t bliede lagen zo as doar ien t circus. Nee, t aargelke vaalze oetlagen deur zien aigen vlaais en bloud. Minsen dij hai aaltied laif haar.

Bie Martin Wielsema ien klas konnen jonges goud mitnkanner akkedaaiern. Och, der was wel ais wat. Mor din konnen zai nog goud deur ain deur. As heur boasesschoul oetging, ging t op n run aan noar hoes tou. Mit nog vaaier jonges van zien klas, oet groep zeuven en aacht, ging Martin noar heur stroat tou. Hai en dij aner vaaier jonges woonden apmoal ien zulde Hoofdstroat.
Ale vief haren op schoul n bienoam kregen. Bie heur, ien t dörp op t Hogelaand, was dat nog gewoon. Maalste bienoam van t plougje haar Dèrk de Groot. Hai wer Baargtop nuimd. Dèrk haar zien noam kregen omreden hai was der wis van dat ter ien Grunnen nog baargen kommen konnen … Elkenain wait dat t ien Grunnen overaal oareg leeg is. Mor Dèrk was ter wis van dat dij baargen hier nog kommen konnen. Zien pa dij op ketoor waarkte en n bult bouken leesde, haar t hom mennegmoal oetstukt.
Ien heur vrije tied speulden dij vief jonges ien boeten. Din trokken zai der op oet, gingen visken en baauwden hutten. Bie maal weer speulden zai bie toerbeurten bienkanner ien hoes.
Op n kòlle zodderdagmirreg zat haile spul bie Dèrk Baargtop ien keuken. Zai wazzen op keukentoavel aan gaang mit n òlmoodse legpuzzel. Dèrk zien pa kwam kieken.
‘Pa,’ zee Dèrk Baargtop, ‘jonges willen dat verhoal van die heuren … Wais wel, over hou wie ien Grunnen nog baargen kriegen kinnen. Maag dat no wel?’

‘Dat kin wel, Dèrk,’ zee De Groot en keek eerst om hom tou of ter wel aandacht veur was. ‘Kiek, jonges,’ begunde De Groot, ‘as wie bie ons ien Grunnen zo daip meugelk ien grond boren … Din kinnen wie dat kokendhaide smolten stain oppompen. Dat goud hait magma. As dat magma boven ien vrizze lucht komt, wort t ja haard as n vlint. As wie genogt van dat goud omhoog kriegen kinnen, kinnen wie der op t Grunnegerlaand hoge baargen van moaken. Mor der binnen meer meugelkheden …’ Mit open mond lusterde Martin Wielsema noar Dèrk zien pa. Jong zien ogen glommen der over.
‘Hier komt n twijde meugelkhaid,’ ging De Groot wieder en streek eefkes deur zien hoar, ‘wie kinnen ien Nederland ook weer n iestied kriegen … Doar binnen n poar geleerden overtuugd van. Zol dat zo weden, kropt haildal tou Noor oet n aibels dikke iesloag op noar Nederland tou en noar lannen om ons tou. Zo hemmen wie dat ien n ver vleden aal n poar moal eerder beleefd. Mor dat is aal weer aibels laank leden. t Ies drukt din grond, vlinten en grind veur hom oet … Krigs krekt as ien Utrecht en op Veluwe en bie Nijmegen van dij dikke bulten. Hier ien Grunnen hemmen wie ook n poar bulten, mor gain dikke. Wie hemmen n stukje Hondsrug. En vrachteg ook n poar leutje bulten dij wie hier ook baargen nuimen. Dink aan Hazzebaarg bie Zèlng. En Giezelbaarg maank Veele en Wedde. Ien omgeven van Muzzelknoal hes n poar dörpen en n gehucht dij op zaandruggen baauwd binnen. Dij hemmen ook baarg op t ìn van heur noam. Mor zukse bulten as ien Utrecht, bie Nijmegen en op Veluwe binnen veul hoger. Dij worren ook baargen nuimd. Hes wel ais heurd van dij Grebbebaarg van over viefteg meter hoog? En de Amerongse baarg van negenenzesteg meter? En nog n reus, de Torenbaarg bie Oapeldoorn van honderdzeuven meter hoog! Zukse bulten kinnen wie ook ien Grunnen kriegen. En dink ter om! Dat zol ook neudeg weden! Zeewodder komt aal joaren hoger opzetten.’
‘Mm,’ zee Martin temiede, ‘Kempkensbaarg … dat is ook n baarg. Dij hemmen zai ien Stad …’ ‘Dat komt goud, jong,’ zee De Groot, ‘hail nuver! Mor dij Kempkensbaarg hemmen zai vrouger votgroaven. Dij het zeten doar ien Stad t Steernbos is … Mor dat was gain hoge baarg, Martin … En bie Jipsenhoezen doar het ook n hoogte zeten. De Spinbaarg. Mor dij is ook òfgroaven.’
Nog was De Groot nait oetproat. ‘n Daarde meugelkhaid, jonges, is dat wie n poar baargen moaken van puun … Din mouten wie aal t puun dat wie ien Europa kriegen kinnen noar Grunnen tou slepen … t Is nait verkeerd dat wie ien Grunnen hoge baargen moaken. Dat zeewodder wort aal vervelender. Dat komt hoger. Op verschaaiden steden zitten wie te leeg. As misgaait kinnen wie bie dij nije baargen opklaauwstern.’
Verhoal was oet. Dèrk zien pa wol weer noar hoeskoamer tou. Mit bewonnern keken jonges hom noa. Martin zaag t leste verhoal aal veur hom … Kilometerslaange riegen vrachtwoagens vol mit puun dij noar Grunnen tou voarden!
‘Luuster ais, jonges,’ raip Dèrk Baargtop op zulde toon as zien pa, ‘k heb nog n dinkje! Wie hemmen ien Grunnen ook wieren. Dij binnen nait zo hoog. As wie hier baargen moaken goan din mouten dij hoger worren as wieren! Zo mout dat!’
Mit puzzel wol t nait vlötten. Bie zetten stonnen zai te dringen bie toavel. Din was t stoer om nog n stukje aan te leggen. Tied vloog om. Dèrk zien kammeroaden mozzen weer noar hoes tou. t Was sikkom etenstied.
Martin Wielsema von t kòld ien boeten. Noa t oavendeten legde zien moeke nog n dekbèr meer op jong zien bèr.

Anerdoags haar t vroren en t bleef kòld. t Ies wer dikker. En dou konnen zai t ies op. Wieder ien tied wer t zaachter. Ien toenen stonnen snijklokjes te pronken. Krookjes dij volgden.
Ien veujoar waaide en störmde t allernoarst. Bie zetten wazzen der dikke störms mit störmschoa. ‘Wie mouten baargen hemmen,’ zee Dèrk tegen kammeroaden, ‘mor k heb n nijske, jonges! Wie goan vervoaren! Wie goan noar Emmen tou te wonen … Doar is t vieventwinneg, zesentwinneg meter boven N.A.P. zegt mien pa.’
Mit monnen woagenwied open keken kammeroaden nkanner aan. Dèrk Baargtop ging vervoaren … Wel haar dat docht!

Dij mirreg dat Dèrk en zien òllen noar heur nije woonploats Emmen vertrokken, stonnen kammeroaden te kieken. Veur Dèrk zien hoes ston n dikke verhoeswoagen. Manlu van vervoarbedrief keken op allozie. Zai konnen vot. Dèrk mog noast sjefeur ien verhoesouto zitten. Gaauw gavven kammeroaden Dèrk n haand. Jong zien pa en moeke kropen ien heur aigen outo. Dij aner manlu van bedrief stapten ien heur luxe woagen. Doar ging t hìn! Van no òf aan wazzen zai nait meer mit heur vieven ien stroat en op schoul. Doar ging nummer vief noar Emmen tou! En dat apmoal omreden dat Dèrk en zien òllen t laand hier te leeg vonnen. Dèrk woonde zo doalek ook hoog en dreug op n dikke bult. Dèrk Baargtop haar t dudelk hogerop zöcht!

‘k Zai t nait meer zitten,’ zegt vraauw Eef Everts haardop. Zai het n rooie kop van t prakkezaaiern. En din het zai t vonnen, n regel dij heur aanstaait. Zai zegt t haardop: ‘As n douk zo vaalt t web … as n web zo vaalt t douk …’ Hopla, doar komt t aal op pampier.
Zai is nogal vernoamd, dij dichteres, hier ien dizze stad en der boeten en zai is kwoad op haile wereld. Vraauw Eef Everts wort waardeerd. Der is juust weer n boukje oetkommen mit gedichten van heur ien ‘Haaientannen-reeks’. Mor doch, zai het bokkeproek op.
Veur t hoes, zai wonen ien bovenwonen, is n openboare viever. n Man en n vraauw mit twij leujonges binnen eenden aan t vouern. Stoet is apmoal netjes ien blokjes sneden.
Vraauw Eef Everts gaait veur t roam stoan. Tuurt deur n glief ien glasgerdienen en zigt heur stoan.

Zai vient dij man bie viever mor n slapscheet. Mor dij vraauw liekt heur wel dapper tou. t Is n steveg propke mit licht hoar. Kleur is vervaast van heurzulm, dinkt Eef Everts. As t hoar vaarfd was din was t lichter en aingoaler van kleur west. Mor dij man dij maag Eef Everts nait lieden. Baaide leujonges kin zai op ruggen zain. Kiek, en no kikt dij slapscheet noar Eef Everts heur hoes. Hai loert ook noar boven tou. Zol hai mie zain kinnen, vragt zai heur òf, en wat din nog … k Dink dat ìnkeld zien wiefke hom lieden maag, dat propke. Aander minsen hemmen ook schiet aan hom. En t propke het ìnkeld kiener kregen omreden dat t propke dat geern wol. Dij kerel zigt zien kiener nait stoan. Het ìnkeld oog veur mien hoes.
Eenden eten mit pelzaaier stukjes stoet op. Zai kinnen brokjes goud deursloeken. Op n haildal widde eend noa binnen t apmoal graauwe eenden. Eef Everts zigt ter wel n begun van n gedichtje ien. ‘Deur ogen streeld, doe leutje widde minstreel. Widde eend maank dien òl makkers. Vouerd deur n poar stakkers…’
Zai is weer aan t dichten. Mit n wat haisterge stem brabbelt zai wat veur heur oet. Was zai eerst verbraand op haile wereld, op t heden is t dij krulkop bie viever doar zai n hekel aan het. Over vief, zes joar, dinkt zai, din is dij krulkop vot… Het hai weer n nije poedie. Let hai heur zitten mit dij baaide bìngels. Din kin zai n nije kerel opzuiken. Kom eendjes, kom mor gaauw! Nog aalgedureg kwoad trekt Eef Everts glasgerdienen tou.
‘Hou loat mos doe vot?’ vragt Wims, heur man, dij ook ien koamer zit.
‘Over n haalf uurke. k Mout veurlezen van vaaier tot vief en boudel nog even hìnzetten.’ ‘Hes ales aal ien outo stoan?’
‘Joa mien jong!’ Ien outo het zai n grieze òfvalpuut vol mit popkes en baistjes van lappen, ketoen en zaacht goud. Ien kovverbak stoan ook n òlmoodse elektrieke grammefoon en n kovverke mit grammefoonploatjes. Zai mout vanmirreg veurdroagen ien n ol schoulgebaauw veur n vraauwluverainen. t Is heur gewoonte om op t toneel, doar zai op veurdroagen gaait, wat toavels deel te zetten. Doar kommen popkes en baistjes op te stoan. Zai het stoaregaan de wereld van dat goud. n Hail nust, rose, lichtblaauwe, widde, zaachtgele beerkes en aner kleurde, kurege popkes. Veurdat zai mit veurdroagen begunt draait zai òl grammefoonploatjes: laist marsmeziek en kienerlaidjes. Doar kieken minsen van op. Dat is t schiere dervan. Heur gedichten binnen nait zo laif. Dij binnen òlmoods van toal en stoer te begriepen. Haaientannen-reeks, doar heur boukje ien oetkommen is, dij maag der weden. Binnen gain boukjes veur minsen mit ìnkeld boasesschoul. Heur gedichtenboukje hait ‘Metworsten bie Evenoar’.
‘Wims,’ zegt Eef Everts, ‘wils doe outo even veur mie draaien?’ t Is aaltied zulde laidje. As zai noar winkels tou west het ien sintrom, en zai komt weer thoes, din staait outo mit neus noar noor tou. Dat is nait hanneg. Zai mout vanmirreg weer noar t sintrom tou. Kost Eef Everts zulm te veul muite om outo te draaien. Wims geft der niks om. Hai wacht eefkes totdat der gain verkeer op weg is en hup. Ien twij, drij tel het hai outo draaid. t Is veur hom mor even n biegoan. Eef Everts kikt te roam oet hou Wims outo veur t hoes zet. Zai zigt n rooie mit n widde vlek op weg liggen mit apmoal widde snijvlokken dij opstoeven. Widde eend is doodjagd …
As Wims weer boven is stoan der troanen ien heur ogen. ‘Wils doe asteblaift ales wat van dij widde eend nog over is ien n plastieken puut doun? Asteblaift Wims!’
‘Hou wils doe dat k dij smurrie van stroat òfkrieg?’ zegt hai, ‘Mout k ales der vanòf schroapen ofzo?’
‘Wie hemmen n bats stoan, krieg dij mor. En zet puut mor bie mie ien outo.’
Der is gain verdraiteger smeerworst of pestaai, as n widde eend dij platwaalst is op weg, dinkt zai en vragt heur òf of dat aal eerder schreven is. Nee? Din binnen t mien woorden. Mor k heb gain tied meer om t op te schrieven. k Zel t wel weer vergeten. Schane, schane, schane.

Ien joaren zeuventeg, veurege aiw, kwam der mit regelmoat n circus noar Stad tou te speulen. Dat was nait aaltied zulde circus. Nee, der wazzen der veul meer. t Was doudestieds hail gewoon dat zai nog van dat gevoarleke goud haren. Wais wel, van dij dikke katten mit laange, schaarbe tannen. Dikke daaiern doar minsen t van ien boksem deden as zai bekken opendeden. Der wazzen gounent bie dij kons op n kilomeder òfstand brullen heuren. Leslie Muts woonde ien dij joaren zeuventeg op koamers ien Stad. Hai was studint. Ien zulde hoes hoesden nog meer studinten. n Hoesgenoot van Leslie haar n plan. ‘Hes ook zin, Leslie, om mit mie mit te goan noar circus tou? Der komt doar n haile grappege kloun. Dolodo is beste kloun van haile wereld …’ Koartjes wazzen duur, mor t leek Leslie wel wat tou. Mit noame dij pias Dolodo wol hai zain.
Zai gingen der lopens noar tou. Om acht uur soavens begunde veurstèllen. t Was drok bie kassa. Baaide studinten zatten noast nkanner. Licht boven pebliek wer aal swakker. Inkeld boven piste braande fel licht. Orkest mit bloazers begunde te speulen. Trommels mouken meziek nog leventeger. Leslie zat onneroetsakt te lustern. Hai haar smirregs n poar vleskes bier had en dij wazzen der lekker ienvalen. Stoaregaan ging licht boven pebliek oet. Inkeld ien piste was t n zee van licht. Direkteur kwam der aanlopen ien sangen pak en mit n kaggelpiep op kop. Meziek hil op te speulen. Direkteur begunde te proaten. Wat was t ja lekker waarm hier. Haile gebeuren dee Leslie dinken aan zien bèr. Veur t sloapen goan aan lusterde hai geern noar radio. Bie zetten was meziek soavens op radio schierder as bie daag. Muzikanten van circus begunden weer te speulen. Doar kwammen peerden, zuver as ien n sprookje! Zai wazzen apmoal snijwit, zulde peerden as hai ook ien zien dreumen wel ais zain haar. Leslie kon ogen nait meer openhollen. Stoaregaan zat hai ien stoul te sloapen.
Hai vernam t nait dat zien hoesgenoot hom ien zien zied porren dee. t Was t bier, meziek, waarmte en duusternis rondom stoulen van pebliek dat hai ien sloap valen was. Hai snurkte as n swien. Dat was nait aangenoam veur zien hoesgenoot dij Smeerd haitte van zien veurnoam.
Nog aaltied zat Leslie ien stoul te sloapen. Mor op n duur, t was ja aal veul en veul loader, wer hai aargenswoar wakker van. Hai keek muid om hom tou. Hou loat was t? Overaal braanden felle laampen. Der was geroezemoes. n Poar minsen stonnen hom sikkom op tonen te daanzen. Hai drukte zien bainen tegen raand aan van stoul en zai konnen der bie laans. Hai vroug hom òf: was veurstèllen no aal òflopen…?
Joa, dat was zo! Noast hom zat Smeerd, zien hoesgenoot mit verbraande kop. ‘Moi,’ zee Leslie. Mor hai kreeg gain antwoord. Gedureg ging dij kop van Smeerd van links noar rechts tou en weerom. Dudelk klonk t van: ‘Hai, hai, hai, wat vaalt mie dat van die òf.’
Ien boeten ging Smeerd tegen hom te keer. Mor vaals, nee, dat was hai nait. Dat laag nait ien Smeerd zien oard. Kereltje kon t nait vatten hou t meugelk was dat Leslie ien sloap valen was. Aal dij tied haren artiesten heur best doan. t Was n haile schiere veurstèllen west.
Noast nkanner sjaauwden zai weer op hoes aan. Onner t lopen deur keek Smeerd mor aalgedureg kaant van Leslie op.
‘Doe kins wel bie dat circus sollisitaaiern,’ raip Leslie, ‘bis ja zulm krekt n kloun zo as doe mie mor aal aan zits te gloepen, pias …’ Smeerd gaf gain antwoord.
Leslie haar Smeerd ook n moal nuigd om bie hom te kommen te eten. Mor dat eten dat was nait goud belukt. t Mos stamppot mous veurstèllen, mor Leslie haar t wodder nait goud òfgoten… t Was meer soep west as stamppot.
‘Hes zulm nog n beetje genoten van dij kloun?’ Smeerd trok zien neus ien kroes en sweeg.
‘k Vroag die wat haalve zool! Hes nog genoten van dij kloun?’

As n hond, dij taargd wer, zo dook Smeerd ien nkanner, mor sjaauwde deur. Ien ainen, glìnverbraand, trapte Smeerd tegen n fiets aan. Dij fiets kukelde omdeel en nam n poar aner fietsen mit. Wel zes fietsen smakten op grond. Smeerd begunde te runnen. Mor noa n meder of twinneg kon hai nait meer.
Veurover bogen ston hai te poesten. Dou laip hai kaalmkes aan deur.
No schudde Leslie mit kop. Zo haard as hai kon raip hai: ‘Kiek ais minsen doar hes doe Smeerd! Dij het joen fietsen vernaild! Griep hom! Griep hom mor.’
Leslie sjaauwde deur. Nog aaltied veur hom oet ging doar zien hoesgenoot Smeerd. Mos hom doar ais zain, dochde Leslie, dij boekou. Zai haren hom ien circus hollen mouten en dou hom ien stukjes snieden mouten veur de laiwen. Dij jong komt der bie mie nait meer ien! Nooit meer!
Smeerd sjokte deur. Laip nog aaltied n mooi ìnje veur Leslie oet. Noast t riepke haars doe n stille wèg. As der n moal n outo aanvoaren kwam din vil dat votdoalek op. Din loerden baaide jonges even over heur schollers hìn noar wat der aankwam. Dat deden zai ook dou der n buske aanvoaren kwam. n Buske dij opvil deur zien fel kleurde veurstèllens van laiwen, tiegers en peerden. Noast sjefeur zat n man mit oeraanje hoar en n houdje op. Kerel haar n opvaarvde kop mit n laange sangen neus en rooie lippen. Smeerd runde stroat op en begunde as n haalsmaal te swaaien. Buske mos wel ho hollen. n Kloun stapte oet. Smeerd gaf hom n haand en begunde te proaten. Sloug dij pias zuls op scholler. Kloun stapte weer ien en swaaide. Doar ging t weer hìn.
Smeerd bleef stoan: ‘Hes hom zain, Leslie?’
‘Was dat dij grappegste kloun van haile wereld? Dij Dolodo?’
‘Joa kerel, dat was Dolodo! k Heb hom n haand geven!’
Noast nkanner laipen zai noar hoes tou. Gain ain van heur baaident was nog kwoad op dij aner. Kloun Dolodo haar ale wonnen genezen.

k Wil nait loven dat wie ien dizze tied nog n feest kriegen mit dikke vuren. n Vuur dij haile naacht brannen blift. Mor as k aan dikke vuren dink, kommen der flaren van herinnerens noar boven tou. Herinnerns aan vrouge joaren zeuventeg. Dou haren zai bie n feest van jonge minsen voak n vuur brannen. Dij wer aan loop hollen tot sikkom aan lichten tou. Òfbroken knienehokken en bokkehutten, kapriepe bomen en òfdankte vouerkisten werren op nkanner stoabeld. Hou dikker vuur, hou schierder t feest was.

Haarde meziek bie n feest mit n vuur kin k mie nait heugen. Ien meziekapperoaten van studìnten doar zat nait veul kracht ien. Mor der wer aal wat op gitoar tokkeld en zai zongen der bie.
Dij schiere vuren mit oeraanje schiensel kin k mie goud heugen. Op verschaaiden feesten heb k dij zain. Mainsttied gingen wie der mit n kobbeltje op fiets noar tou. Wie vertrokken din ien twijduustern. Wat mozzen wie voak zuiken noar t adres … t Was stil ien boeten. Aan paardie wegen kwam gain ìnd aan. ‘t Mout dunkt mie hier aarns weden,’ zeden wie tegen nkanner en tuurden gedureg om ons tou. En din ien ainen zaags n oeraanje licht deur stroekerij en bomen hìn schienen! Om t oeraanje licht tou werren wie donkere figuren gewoar. As wie t haim op kwammen wazzen aal dij swaarde popkes leventege wezens. Mos wennen aan t felle licht. Eerste tied keken wie oet noar n bekìnde. Der mozzen ja n bult bekìnden rondsjaauwen. Voak ston der achteraan t feestterraain n òl aarbaidershoeske. t Hoeske was stoan bleven dou boerenploats hier òfbroken was. Of t was n òflegen hoeske aargenswoar boeten n dörp. Mor doch! Gounent dij ien Stad woonden, keken heur ogen oet. Mainste studinten huurden doar n koamer. Mor studìnten dij hier woonden, haren n hail hoes veur heurzulm!
t Was even zuiken noar dij persoon dij die nuigd haar veur t feest. As ie noar hom of heur vrougen keken feestgangers die aan mit n kop van: hai, doar hes aalweer ain dij noar dij persoon vragt … Bie tieden wizzen zai ook nait wèl of t was. Dat kwam omreden zukse feesten deur meer as deur ain persoon geven werren. Zo haar dij kammeroad of kammeroadske van die, k zeg mor wat, n bekìnde dij van Wupke haitte. Mit Wupke wer din òfproat om mit heur t feest te geven. Dat wazzen der aal twij. As Wupke no n Jan en n Mien kinde ien n aarbaidershoeske, en dij wollen ook mitdoun, din was t kloar!
Din wazzen der vaaier personen dij t feest regeln deden!
Der wer voak n feest geven veur n joardag, of as der ain noar n hoger studiejoar tou ging. k Nuim mor wat op.
Òlste en dikste jonges laipen om t vuur tou. Bie zetten trokken dij wat aan laankste takken of vlijden der nije takken bovenop. Fien brannend holtmot stoof lucht ien. Wichters daansden ien laange beduurde klaiden en nuunden laidjes. Jonge manlu mit laank hoar speulden op Spoanse gitoaren. Gounent stonnen der bie te klappen. n Aner haar t drok mit proaten, wien drinken en hapkes eten. n Bult gasten kropen wat stoever bie nkanner om gezelleg te proaten. Zai zatten, as der wat wiend ston, aan ain kaant van t vuur. Zodounde haren zai gain last van spranken dij opspatten deden. Dij rieg minsen loerden om heur tou. Òf en tou nammen zai n slokje oet vlès of bekertje. Vlèzzen werren deurgeven.
Op ain van dij feesten doar k west heb, was der ais n man dij wat òller was as aal aner feestgangers. Kerel haar laank swaart hoar tot op zien gat. Hai haar gain snor of board en was nuver gladschoren. Haar n boksem aan dij hom goud roem zat. t Hemd hing hom tot op zien knijen. Om t lief tou haar kerel n dun vlochten raimke. En hai haar n ketje om. Noast hom zat n wicht. Baaident wazzen aal n zet aan proat. Ien ainen was der wat hikhakkerij. ‘Wat?’ raip dij kwiebes mit n haile hoge stem. ‘dat mains doe nait … doe dinks doch nait dat k n wicht bin … hou koms der bie! Joa, k heb n hoge stem … joa en … en?’ Mit glinne ogen keek hai t wicht aan. Mor noa n zetje grepen zai nkanner bie hannen. Om beurten flusterden zai laive woordjes ien nkanners oor of gaven nkanner smokjes.
As gitoarspeulers eefkes gain zin meer haren te speulen, haars ook van dij haalsmalen mit n dikke trom. Zukse jonges begunden as n gek op heur trom te haauwgen. Dat duurde krekt zo laank totdat der ain roadeloos van worren was en belkte: ‘Hol op man! Wat is dit? k Wait nait meer woar k bin, hur … Trekt mie deur kop hìn! Woar bin k? Ien Vraislaand? Ien Limburg? Wat zegs doe? Op de moan… op de moan? Ophollen jongkerel! Stil, stil …!’
Ien t hoes, of t aarbaidershoeske, draaiden zai grammefoonploatjes. Paardie mezieklaifhebbers zuzoaiden mit ogen dicht op moat van meziek. Gounent haren n bril op mit kleurd, of blaauw glaas. Ain dij bievubbeld op koiboisteveltjes laip, n leren houd of jes aan haar, vertelde spannende verhoalen over raaizen noar Oazïe. Aner jonges begunden mor zo ien t Ingels te proaten. t Was krekt of meneren heur moekestoal op slag vergeten wazzen. As der ain van dij apaarden aan proat kwam mit n wicht, ging t wicht ook mor Ingels proaten. t Wazzen gain stoere zinnen, mor zukswat as: ‘I like that music!’
Din kwam vinger ien lucht en zee dij aner weer: ‘Yes, baby! Okay, baby!’
Was t brandholt op, din was tied om boudel te sleupen. Jonges dij doen wazzen nammen wel ais toaveltjes mit noar t vuur tou. Of n rezimint schiere stoulen werren op t vuur mieterd. Mit leste toavel- en stoulpoten dij ien braand stonnen wer wat omdaansd. Jongkerels werren driester en balstureg. Mor der kwam gain drokte van. Oet gekkens gingen zai mit smeulend holt sweerdvechten. Dou t vuur hoast oet was kropen kobbels dij verkeren haren nog stoever tegen nkanner aan. Zo konnen zai waarm blieven. Dou t vuur inkeld nog smeulde vil t op hou kòld of snaachs was. Din was feest ook ien ain stuit doan. Sikkom elkenain ging noar hoes tou. Ain dij blieven wol, laip noar t aarbaidershoeske tou. Doar was t apmoal keerslicht. Ien t hoeske haren wie ons hapkes en drinken ophoalen kind. Der was van ales te smikkeln west: kees, vis, stokbrood, komkommers, leverworst en k wait apmoal nait wat. Kwams doe doar ien t hoeske nog even te kieken din stonnen der ìnkeld nog lege schoalen en lege vlezzen. Der wazzen aaltied wel gounent dij deurgingen te feesten. Dat wazzen dij eerliekse nachtbroakers dij t gewoon wazzen om n poar moal ien week lekker deur te feesten.
Veur heur dij vertrokken wazzen was t n haile sjars om thoes te kommen. Op fiets zitten noa n feest, dat vil voak òf.
Ain mit n beetje hazzens haar n sloapsak mitnomen. Was ien dat hoeske aaltied wel n hörntje doar doe liggen kons. Dat was goud bekeken! Kons anerdoags weer vris en monter noar dien koamerke tou fietsen …

Bie Oafko zien hoes laans laip n teerde weg. Voak was t of aal t verkeer hier juust stad ien mos of stad weer oetvoarde. As twij linten noast nkanner trokken buzzen, outo’s, motors, scooters en fietsen bie hoge hoezen laans.
Oafko woonde ien benedenhoes. Hai zat aan toavel te eten en loerde mit kop schuuns deur t roam. Op riepke bie hoes laans laip n moagere vraauw. Heur kerel was aal n menuut eerder verbie lopen. Oafko haar vanmirreg speklappen bie eten. Hai kaauwde spek tot n baalje. Mit wodder slook hai baaljes deur. Eefkes hil hai glaas vol wodder tegen licht aan van t roam. Ien t wodder sweefden wel doezend leutje piezeltjes. Noa n zetje was glaas leeg. Ien keuken vulde Oafko glaas weer bie. Tussen koamer en keuken ien zat gain muur.
Oafko haar n bonkerge kop, n bonkerg lief en n bos geelachteg hoar. Hai zaag der jonk oet veur zien leeftied. Gain minsk dij hom drijenvatteg joar gaf.
Dou eten doan was, lait Oafko haile brud op toavel stoan. Hai ging op baank zitten te kieken noar verkeer. Ainks was Oafko òfgunsteg op elkenain dij achter stuur zat. Hai haar zulm gain riebewies. En dat was nait te verdroagen.

Drij jongkerels scheurden haard op scooters deur stroat hìn. t Wazzen schiere, felkleurde scooters. Zetje loader kwammen zai weer verbie. Doarnoa nog n moal. Oafko kinde jonges goud. Òlste jong haitte van Wulm Kevering. Dij aner gasten wazzen Wulm zien jongere bruiers. Bie zetten mog Oafko bie ain van jonges Kevering achterop scooter zitten. Oafko haar bie heur pa, Ab Kevering, op schoul zeten. Gain male kerel.
‘As doe n riebewies hes, Oafko, din maags ien mien outo voaren,’ haar Ab wel ais zegd. En dat was gain gekhaid.
Oafko dochde aan zien aigen bruier Joop. Dij wer deur zien kammeroaden Joop Bunzel nuimd. Dij haar van zien twinnegste joar òf aan n riebewies. As hai n moal bie Oafko op veziede was, ston zien outo ien stroat. Joop Bunzel haar sinten en was wies mit zien bruier. Bie zetten schoof Joop twinneg of viefteg euro noar Oafko tou. Joop vertraauwde zien bruier en lait zien knip rusteg op toavel liggen as hai eefkes vot mos.
Stel die ais veur, dochde Oafko, dat k n moal zien riebewies tou knip hoal. Dat k dij n zetje bruken dee. Din laip k noar Ab Kevering tou en mog k ien zien outo voaren. Op riebewies, t ròze paske, ston Joop zien foto. Mor baaide bruiers haren zulde kop.
‘Kom Ab, geef mie sleudels,’ heurde Oafko homzulmzeggen. En ien verbeeln stapte hai ien Kevering zien outo. Doar ging t hìn! Jonges op scooters swaaiden hom noa!
Mor waarkelkhaid was aners. Oafko wer der nait goud van. Rieles, dat was nait te betoalen. En wat hai dee, was vlaigen van oetzendbero noar oetzendbero. t Was braiven schrieven om waark te kriegen. En der mozzen veur gemainte ook nog waarkversloagen ienvuld worren. Hai kon wel op zien kop stoan, mor vaast waark, dat kreeg hai nait.
Hou, èh … hou zol t ainks vuilen as hai tegen n boom opjoug? En watveur geluud mouk n zaikenouto, of n outo van pelietsie? Hai vroug t hom òf. Ien verbeeln zaag Oafko oeraanje en blaauwe swaailichten.
Kleurde licht mouk hom blied!
Oafko ging outootje speulen! Hai kwam ien t ìn, draaide n sleudeltje om dij gain staarveling zain kon. Oet zien mond kwam geluud van starten van n outo. Doar ging t hìn, deur koamer hìn. Inkeld Oafko kon dij luxe woagen zain. Veur aal aner minsen laip doar n haalsmaal dij n bult lewaai mouk.
Ien boeten stonnen jonges van Kevering veur Oafko zien roam te kieken. Zai lagen krom van t laggen.
Haren pien ien t lief. Duurde n zetje veurdat Oafko heur gewoar wer.
No wazzen jonges aan zet. Wulm Kevering dee of hai ien kezien bieten wol. Zien bruiers sabbelden en slikten aan t glaas. Dou wezen zai wild noar Oafko zien veurdeur.
Oafko wis wat zai wollen. Hai mos stroat op runnen en veur outo speulen. En mit verkeer mit runnen.
As hai goud zien best dee mog hai achterop scooter.
Oafko smeet veurdeur open. Hai haar n male blik ien kop. Stoof stroat op. Doar ging t hìn, ien luxe woagen dij gain minsk zain kon, behaalve Oafko zulm. Doar runde hai maank outo’s, scooters en fietsers. Oafko haar n bult van n stofke ien wiend dij over stroat dwaddelde.
Jonges van Kevering gierden t oet van t laggen. Hou maler Oafko dee, hou laiver zai t haren. Mor aal gaauw wazzen zai der zat van. Zai belkten: ‘Kom Oafko, kom mor! Doe maags mitvoaren! Mor Oafko runde aal haildal achteraan ien stroat. Hai heurde t nait.
Jonges van Kevering stoken koppen bienkanner. Op hom wachten haar gain zin meer. Zai laipen noar scooters tou. Drukten op startknopkes, gavven gas. Mit n gang vlogen bruiers riepke òf. Nee, zai gingen nait achter dij hanswòrst aan, mor juust aner kaant op. Misschain dat zai vanoavend nog even bie Oafko kieken gingen. Dat zai hom eefkes aan schrikken mouken. Dat zai op t roam bonsden bie dij haalsknoak dij nooit van zien levent riebewies kreeg.

Òflopen zodderdag was k ien Stad bie mien neef Johan. Hai was zo blied as dat k hom ien gain joaren zain haar! ‘Ankom week krieg k n hoagelnij kunstgebit, mien jong,’ zee Johan, ‘gebit komt zo tou febriek oet. Ha, ha! Mor heur ais. Heb k die wel ais vertèld over dij joekel van gebit oet mien kienertied? Nee…? Mos mor ais heuren! Din wais ook dat nait elkenain t trovven het mit aigen kunstgebit…!’ Gaauw kreeg k mien opschriefboukje tou jes oet. k Ging aantaikens moaken.
‘Schrief mor op,’ zee neef: ‘No, doar goan wie din. Weerom noar joaren sesteg! As kiend woonde k ien dij tied ien Megrietstroat. Wie woonden, dat wais nog wel, ien n klaaine stad mit n febriek. Ien Megrietstroat doar wazzen t apmoal schiere minsen. k Ging mainstentied noar noaber Snoekering tou. Bie heur laag aaltied n joekel van n vaals gebit op schuddeltje op toavel.

Zunner dat gebit vuilde noaber hom nuverder as mit dat krèng ien mond. Kunstgebit op schuddeltje was hom te dik. As Snoekering gebit ien mond proppen dee, din kon hai nait meer proaten. Zien wangen puulden oet as bie n hamster. Troanen laipen hom over wangen. Aan veurkaant stak ding zeuven centimeter oet.
Ainks was ter gain minsk dij der wat van snapte. Woarom ging Snoekering nait noar zien tandarts tou veur n goud gebit? Wat hil hom tegen? Mor nee, aal dij tied bleef Snoekering zien gebit op schuddeltje liggen. Keerl zien kop wer smaler. En zodounde leek kunstgebit nog dikker. Op n daag was Snoekering der zo flaauw van dat hai gebit mit noar schuurtje tou nam. Doar zette hai onnergebit ien bankschroef en draaide dij aan. Zulde dee hai mit bovengebit. Der mout stoal ien gebit zeten hemmen…
Behaalve dat boetenkaant beschoadegd wer, wer t ding nait smaler. Snoekering was verbraand!
Gaauw kwakte hai t onding weer op schuddeltje! Wie konnen gebit veur zoveulste moal bewonnern. “Wat n joekel, nait?” zeden wie kiener tegen nkanner. Der zatten haile dikke tannen ien. Vraauw Snoekering zee dat tannen van n oap wazzen… Van n gorilla. Joa, dat is zo, zeden wie en gingen der mit vingers overhìn.
Joaren gingen verbie. Ien tussentied zat k ien hoogste klas van ambachtsschoul. Nog aaltied haar Snoekering kunstgebit op schuddeltje liggen.
Op n mirreg ien dij zulde tied, dou der op dij daag lezzen oetvalen wazzen, ging k noar noaber tou. Snoekering haar veziede. Veur hom ien stoul zat n òl kollegoa. k Mog der bie zitten. Snoekering was lèste joaren bie hoes. Veurtied haar hai mit dizze man op febriek aarbaid. Schuddeltje ston bie Snoekering op grond. Hai pebaaierde zien gebit ien mond te proppen. Ding drukte zien wangen noar boeten tou. Veurtannen van gebit stoken n ìn noar veuren tou. Noaber haar n kop zo rood as vuur! “Hol dat ding der oet,” raip zien òl kollegoa, “kins der wel ien stikken!” Mit geweld ropte noaber apperoat tou mond oet. Scheelde nait veul of t was apmoal bloud west. Snoekering poestte. Dou kregen zai t over vrouger. Veur eerste moal heurde k noaber over zien vaals gebit proaten. k Spitste mien oren! k Dochde, no kriegen wie t gehaaim van kunstgebit. k Mout mien kop ter bie hollen, heuren wat ter zegd wort. t Bleek dat noaber eerder n gewoon kunstgebit had haar. Doar was niks mis mit. Mor dij was hom ien febriek tou bovenbuus oetrold. t Was hom overkommen dou hai mit ain van kollegoa’s op zollertje ien febriekshal stoan haar. Kons ien febriekshal mit n trap op dij zoller kommen. Snoekering en zien pazzipant haren doar over t hekje hìn hongen. Onner heur haren nog n poar kollegoas stoan. Over en weer haren zai nkanner wat touroupen. En floep, dou wazzen boven- en onnergebit zo tou buus oet daipte ien kukeld ien n tun mit vergif. Dij kollegoa’s dij onner hom stoan haren, haren boven- en onnergebit tou tun oetvist. Mor haile brud zat stief onner vergif. Dou haren zai kunstgebit mor weer ien tun sakken loaten.
Komt tied, komt road. Op febriek waarkte ook n man dij van Jansen haitte. Dij man haar n plan. Ien wachtkoamer van zien tandarts ston n kiekkaast. Doar laag n vaals gebit ien! Bie gebit laag nog meer rommel: tannenstokers, tandpasta, tannenbozzels en koatjes mit lezen over poetsen van tannen en koezen. Dij dingen doar ien gloazen kaast wazzen om klanten veur te lichten.
En Jansen? Dij zol ais kieken wat hai doun kon. Hai mos eerdoags noar zien tandarts tou.
En wis en vrachteg, dou Jansen dij daag holpen was, was hai wachtkoamer weer ienlopen. Der zat gain minsk meer. Jansen haar n greep ien kaast doan. Kons deurke lösdraaien en opendoun. Mit n tannenbozzel veur homzulm en vaals gebit veur Snoekering was hai noar hoes tou goan. Zulde week haar Snoekering t veuls te dikke gebit kregen.
Och, haar Jansen zegd, t was rekloamegoud. Tandarts kreeg wel weer n nij gebit. En wel keek ter nou ainks ien dij kaast? Snoekering was red. Doar was t Jansen om te doun west!
“Nee,” zee Snoekering tegen òl kollegoa dij op veziede was, “k duur nait meer noar tandarts tou. Mor k haar geern n goud gebit! Mor din vragt tandarts vanzulm noar t òl gebit. En stel dat k din over Jansen begun te klappen… Din krigs meleur. Nee, k goa der nait hìn!”
“Stolen goud bringt gain geluk,” zee ol kollegoa ien koamer. Hai keek Snoekering strak aan ien ogen.
“Nee,” zee Snoekering en loerde wodderg veur hom oet. t Was hom te veul worren. “Stolen goud bringt verdrait,” zee zien ol kollegoa weer, “of nait, Snoekering…?” “Joa,” zee noaber, “dat klopt…” En noaber veegde mit buusdouk bie neus laans…
Mor no is mien verhoaltje oet, neef! En wat viens ter van, kerel? Apaart nait? Mor t was mie ook n tied, mien jong!’
k Gaf tou, t was n schier verhoal. En Johan haar t beder trovven as Snoekering! Aner week was k zeker prezint om mien neef zien nije gebit te bewonnern. Johan laip noar keuken tou en kwam weerom mit n vles sinas en twij gloazen. ‘Wais wat k mit mien ol gebit doun goa? Dij komt hier op toavel op schuddeltje te liggen! Din kin elkenain dij ol taandjes bewonnern!’
Wie wazzen nog nait oetproat. ‘Woarom mos doe ainks n nij kunstgebit hemmen?’ vroug ik, ‘scheelt ter wat aan t ol gebit?’
Doar begunde neef weer te reveln. Mor k heb niks opschreven. Kins wel aan maggeln blieven.

k Bin n broene sierpot mit n schattje der òf. n Poar fiene lienjes stoan op mien pìns as versieren. k Bin doudestieds schonken aan Obbe en Akke Oliemans op heur traauwen. n Haalve aiw leden! Op heden stoa k ien vìnsterbaank van heur zeuns Johan en Bennie. Misschain goa k te gaauw. Mor ain van baaide bruiers vertraauw k veur gain sint. Mor loaten wie t gezelleg hollen, over Bennie dat komt nog wel …
k Zel t eerst ais over mien aigen levent hemmen. Ien mien liggoam van staingoud staait n roodbakken bloumpot mit modder der ien. En n bloum, ain mit laange puntege bloaren. Sierpotten binnen nait noar schoul tou west. Leren doun wie deur om ons tou te kieken. Stoere noamen van bloumen kinnen wie nait onthollen. Der zitten gain hazzens ien holle potten. k Bin aal over viefteg joar. Der hemmen verschaaiden bloumen ien mie stoan. Bekiek mie mor as n jes dij om voutjes van aal wat gruit en bluit zit.
Mor … kin mie nait laanger bedoaren. Mout t kwiet. Bennie Oliemans mit zien wodderge oogjes is n onverstand!
As Bennie smörns of soavens gerdienen open of dicht dut, gaait dat allernoarst roeg.

Ale sierpotten hollen heur oam ien. As mis gaait en gerdienen tegen ons aan smakken, liggen wie mit bloum en aal ien diggels op grond … n Ramp en nait te verdroagen!
Kloar! Wieder mor! Meer as viefteg joar leden het n pottenbakker mie moakt. k Bin deur n femilie de Groot kocht. Dij hemmen mie aan Obbe en Akke geven. Op mien eerste adres bie t span, ston k op n toaveltje. Aan vinsterbaank mout k nog aaltied wènnen. Mor kins hier goud deur t roam hìn loeren. Mit oetzicht is niks mis mit. Aan mien kaant van glaas staait n stroekje. n Miezerg ding mit fiene bladjes. Aal doag moaken stroekje en mien bloum n proatje mit nkanner. Dat gaait mit geboaren. Baaide laiverds willen mie n bootraaiske aanbaiden. Hou kommen zai der bie! Mor t leek heur schier tou dat k n moal zee op ging. Wat n hampels! Zai hemmen gain sinten. En wel zegt dat k noar zee tou wil? Stèl die ais veur dat k ter ien plons. Dat k vol mit wodder loop … Op boom van zee kroepen kraben om. En der binnen vizzen. Zolt vernailt mien glezuur. Wodderplanten gruien over mien pokkel hìn. Nee, k wil nait noar zee tou mit dij domme daaiern!
Vergeef mie dat k zo drok bin. Mor k bin blied dat k mien verhoal doun kin. Dij male Bennie Oliemans woont hier ainks bie zien bruier ien. Johan woonde hier eerder. Mor mainste bullen en spullen binnen mit Bennie mitkommen. Veurtied woonde Bennie bie zien pa en moeke. Dou Obbe en Akke vervoaren gingen noar n klainer hoes tou, mog Bennie nait mit. Dij mos mor noar Johan tou te wonen. En rommelpot, dij span nait mitnemen wol, mos Bennie mor mitnemen. k Heb hier vrezelk wènnen mouten. Bie vervoaren is ter ook n schattje van mie òfknapt. Mor k woon hier aal n joar of twij. Obbe en Akke zai k nait meer. Heur jonges kommen der nog voak. Noatied heur k heur over pa en moeke proaten.
Johan is boas hier. Ien t òl hoes was Akke dat. Hier mout Bennie van Johan gerdienen open en dicht doun. Ien t òl hoes dee Akke dat hail bekweemkes …
Ons Bennie is aal doag ien hoes. Bennie hoalt bosschoppen op. As hai taas op toavel leeghoalt, zai k heur liggen: verdraitege kropkes sloat, aarme stronken witlof, fiensneden mous, praai mit òfsneden koppen en meer van dij aarme gruinte. As Ben aan koken is, hai is ja kok ien hoes, stinkt hier. Bie zetten vaalt ter wat ien diggels. Of k heur mezzen, lepels, of vörken op grond kwakken.
Mit Bennie hemmen zai t vroger stoer had. Hai haar schiet aan leren. Ben is tien joar jonger as zien bruier. k Bin òlste hier!
Smörns is Johan eerste dij ien koamer komt. Hai et pap. k Kin hom smörns nait zain. Zit nog achter gerdienen. As Johan deur oetgaait en ien boeten komt, kin k hom lopen zain. As duustern is, zai k hom ien licht van stroatlanteerns. Smörns lopt Johan krom van ellèn. Vaalt nait mit mit n bruier dij snaachs omspookt en tillevisie haard aan het. Nee, Johan krigt gain rust mit dij haalsmaal ien hoes.
Joa, k kin mie nog heugen dat Johan hier noar tou ging te wonen. Hai ging hier hìn mit n vraauw. Ien t òl hoes heb k dij vraauw voak genogt zain. Mor hier is zai votlopen.
Bie Obbe en Akke heb k ale verhoalen heurd. Aalgedureg kwam Johan bie ons te sjantern. Akke troostte heur zeun. ‘Zet mor n avvertìnsie ien kraant,’ zee Akke, ‘hes zo n nij wiefke weer. Binnen meer vraauwlu as kerktorens.’ Mor Johan wol gain avvertìnsie zetten. Noa n zetje was hai blied dat hai rust haar. Mor dou bin k hier kommen te wonen mit Bennie en mit n bult hoesgroad van t òl hoes.
Mainsttied om vief uur smirregs komt Johan weerom van t waark. Hai prist bruier zien eten. Dat mout ja wel, aans mout Johan zulven aan t koken. Om sikkom tien uur gaait Johan op bèr.
Male Bennie is n nachtbroaker. Tillevisie draait overuren. Veurdat Bennie op bèr gaait, gaait hai eerst noar keuken tou. Doar eet hai hom zat ien worst en kees. As Ben van bèr òfkomt, mout tillevisie votdoalek weer aanstoan. k Verdink mien bloum en t domme stroekje der van dat dij ook tillevisie loeren. Woarom? Om gezoes over n raais noar zee tou. Dat hemmen zai vervaast op tillevisie zain. Stroekje kin ja bie daag deur t roam loeren. Mor k lag der om. k Kiek om mie tou, leef mien aigen levent. Mor Bennie, dat blift n ramp … Benoam as t om gerdienen gaat. Sierpotten en bloumpotten hemmen gain haart. Mor wie hollen ons haart vaast veur dij beul en gerdienenslachter meneer Bennie!

Streekkraant glidt mit n smak op mat. Dino Slutema lopt gaauw noar gaang tou. ‘Geluud van dij smak en kniddern van kraandepampier dat binnen bruierkes van nkanner,’ bedinkt hai bie zien gat op. Hai krigt kraant. Legt dij op zien pladde haand en weegt hom. ‘Wat n dikke pankouk vandoag,’ mommelt hai en gaait hoeskoamer weer ien.
‘Leesvouer,’ zegt hai tegen Ina, zien vraauw. Dino Slutema het n vrije daag. Hai let hom ien stoul deelvalen en begunt te bladjen en din te lezen.

Op bladziede zeuven zigs n foto van twij manlu. Ain van dij baaident het n reusachteg dik lief, krekt n eulifant. Zien lief puult sikkom te kraant oet. Zukse dikpìnzen bestoan nait! Zai hemmen mit dizze foto n foefke oethoald. En kerel zien pazzipant staait mor haalf op foto. Baaide manlu stoan ien n zoaltje veur n olle kaast, n aibels schier meubelstuk. Aan zoelen van kaast kin Slutema zain dat t n Oamelannerkaast is, aal of nait op t aailaand Oameland moakt. Over kasten en aner meubels het Dino bouken. Dij Oamelannerkaast komt nog oet tied dou Waalvisvoarders op Waddenaailannen touhillen. Achter Dino Slutema zien ogen daanst stranholt t strand op. En hai dinkt: Werren dij kaasten van stranholt moakt …? Zol dat kinnen?
‘Mos ais zain, Ina!’ zegt hai, ‘Wat n schiere kaast!’
Zai krigt kraant en leest artikeltje bie foto. Zegt: ‘Hes doe t lezen? Ketoren haren n open daag. Doar binnen manlu op foto zet… Mor dizze foto deugt nait, wat k die zeg! Doar hemmen zai wat mit oetvreten. Zukse dikpinzen binnen der nait! Dij man liekt wel n eulifant. Mit dizze foto is rommeld.’

n Poar doag loader slintert Dino Slutema deur n dörp hìn. Dij is zo groot as n eerliekse stad. Ien aigen dörp is hai op traain stapt. Zien fiets staait doar ien fietsrek.
Dino maag geern lezen over vrouger. Ien boukenwinkel hier kocht hai n tiedschrift over geschiedenis. Haalfweg n winkelstroat blift hai stoan. n Dikke man staait doar as n vogeltje om hom tou te koekeloeren. Man het zulde kop as dij persoon ien kraant.
‘Moi meneer,’ zegt Dino, ‘hemmen joe lesdoags ien kraant stoan?’
Man kikt hom aan en nikt van joa. ‘Mor nait zo …’ Hai tikt tegen zien blaauw oog aan. ‘Dat het fotogroaf van kraant mie flikt, dou k bie hom was om verhoal te doun. Wat n mizzelke foto, nait …?’ Bie beetjes vertelt kerel over zien oaventuur. Dou hai foto ien kraant stoan zaag, vuilde hai hom vernavveld. Dizze foto klopte nait. Hai is noar fotogroaf tou lopen, dij hier ook woont. Wol waiten hou of t kwam dat hai op foto tienmoal zo dik en braid was as ien waarkelkhaid. Gesprek laip oet de klaauw en mit n blaauw oog is hai doar votkommen. Zien pazzipant op foto dat is Peter, zien swoager. Ien ketoor hier stoefbie, dij n open daag haar, binnen zai op petret zet. n Zetje loader, noa dij foto ien kraant en tik op zien oog, binnen zai nog n moal noar ketoor tou west. Hai en Peter. Zai wollen proaten. Mor juvver aan boalie wol heur kwiet. ‘t Is n mooie foto, ons kaast staait der goud op. En no heb k gain tied meer … Moi!’ Bie t votgoan het swoager Peter dij kaast even goud aanpakt. Hai het der n poar karatetrappen tegenaan geven … Kaast vernaild, aigen schuld. Kerel is der poesterg van worren. Wat ook n verhoal! Mor Dino Slutema is wit om neus worren, zien bainen trillen. ‘Och, jong,’ zegt hai verdraiteg, ‘is dij kaast kepot? Dat is n hail schier meubelstuk …’ Dino zuikt noar zien knip. ‘Zit der n scheur ien? Of is der n penail ientrapt?’ Slutema telt zes braifkes van viefteg euro oet. Begroot hom van dij kaast. ‘k Help die … bring dij sinten mor noar dat ketoor tou. Kinnen zai n meubelmoaker vroagen of man boudel liemen wil.’

Dino is weer onnerwegens noar hoes tou. Traain is sikkom leeg. Ien volgende stoatsion stappen min- sen ien. Eefkes is der volop zun ien traain. Dino vuilt noar zien knip. ‘Drijhonnerd euro votgeven … en woarom ainks?’ Hai gaait n beetje veurover zitten en loert ien knip wat der nog over is. Daip ien gedachten wil hai knip weer ien taas doun dij noast hom staait. Mor Dino het kop der nait bie. Knip kukelt noast taas en glidt op grond.
Volgende perron is leeg. Traain voart deur baauw- en gruinlaand. Nog eefkes en zai binnen ien zien dörp mit dij hoge toren dij boven ales oettörnt.
Dino stapt oet. Bie fietsrek krigt hai tillefoontje te taas oet. Tikt tillefoonnummer ien. ‘Moi Ina,’ mommelt hai tegen vraauw, ‘k bin dom west … zo dom. Heb veur Sunnerkloas speuld …’ Zien vrije haand zuikt over zien buzen hìn noar zien knip en hai loert ien taas. Zien haart gaait te keer.
‘Wat, Dino …?’ vragt Ina.
‘Mien knip is ook vot.’ stìnt hai weer. Dino sjantert eefkes deur. Din gaait tillefoontje taas weer ien. Hai swut as n otter. Misschain dat knip hier op tegels valen is. Hai zöcht om hom tou en stevelt hìnneweer. n Poar vraauwlu lopen zien kaant op. Zai binnen ale drij op leeftied en hemmen nedde jezzen aan. As Dino heur aankommen zigt, wort hai blied. t Is zien moeke mit heur baaide kammeroadskes! Doar gaait Dino aalweer. Hai zit mit moeke en doames ien traain noar Stad tou. Doar is t hoofdstoatsion van spoorwegen.
‘Moak die nait zo bunzelachteg jong!’ haar moeke bie fietsrek zegd. Zai haar vroagd op wat tiedstip hai zien knip t lèst zain haar. Dat was ien traain. Dino haar sinten teld. ‘Goa mor mit, din vroagen wie op hoofdstoatsion of zai hom aal vonnen hemmen.’ Gaauw het moeke n koartje veur heur zeun kocht ien automoat bie perron. Dino zit noast moeke. Zai zegt: ‘As zai op hoodstoatsion zeggen dat zai dien knip nait vonnen hemmen, geef heur din dien adres en tillefoonnummer. As dien knip vonnen wort, kinnen zai die optillefoneren! En doe mos, as doe aargens noar tou gaais, nait meer zoveul sinten mitnemen, jong! Dat mos mie beloven!’
Nog eefkes en zai binnen der. As traain op hoofdstoatsion aankomt, stapt Dino t eerst oet. Hai helpt moeke en heur kammeroadskes bie t oetstappen. Mit nkanner lopen zai noar t stoatsionsgebaauw tou. Deuren vlaigen open. Ien dij òllerwetse hal blieven zai stoan. ‘Kiek,’ zegt moeke, ‘doar bie loketten, doar mos vroagen. Tillefoneer mie vanoavend mor op hou of t òflopen is. En kiek oet dat doe dien koartje ook nait kwiet wors!’
Vraauwlu lopen noar deuren tou. Dino gaait achter n riegje minsen stoan. Hai zöcht noar goie woorden: ‘k Heb, heb … en dou en dou … eh …’

Van mien vattiende joar òf aan wol k ales waiten van olste geschiedenis van de minsk. Vlintjes zuiken, dat wer mien tiedverdrief. Vlintjes dij k opzuiken dee en mit noar hoes tou nam, wazzen gain gewone vlintjes. t Was raif van volk dij hier doezenden joaren leden touhil. Kons meskes opzuiken en boorkes, pielpunten, sliepstainen, schrabers en meer bewaarkt en bekapt vlint. Schierste wat doe vienen kons dat was n stainen biel. k Von dizze veurwaarpen op hoogste zaand- en laimgronden van Grunnen. Mit dat vruchten van t laand òf wazzen, kons t laand oplopen om vlinten te zuiken.

Zeuvendatteg joar voarde k op n ploffiets. Ook as k vlinten zuiken ging, stapte k op ploffiets. En dou was t doan! t Ding wol nait meer rieden en was òf. k Spoarde veur n aner ploffiets. Dou k dij kopen kon, mos k eerst mor ais veur n brommersertifikoat noar gemaintehoes tou. Doar zeden zai mie dat k nait ienschreven ston ien heur systeem. Inkeld ien dij tied dou mien ploffiets t begeven haar, was t meugelk west om n brommersertifikoat te kriegen. As k no n sertifikoat hemmen wol din mos k rieles nemen bie n rieschoul. k Nam gain rieles en vlinten zuiken was doan. Of der mos mie ais ain mitnemen ien outo. Dat kon wel ais.
Zo haar k Krien kinnen leerd. Bie hom ien hoes kons dien gat nait keren, overaal stonnen deuzen vol mit vonsten. Krien zaag ien sikkom ale vlinten beeldjes dij moakt wazzen deur oerminsen. Bekeek hai n vlint din zaag hai twij ogen, n neus en n mond. Of meneer zaag der n daaier ien.
Op n mirreg zollen Krien en ik aan zuik goan. Noa n ìn voaren hillen wie ho bie n lap baauwlaand. Grond was omplougd. Overaal blonken ons vlintjes ien muit. Ien midden van t laand ston n vaarveloze, vermeukte schuur. Wie laipen t laand op. Mor aal gaauw haar Krien ìnkeld oog veur dij ol schuur. Hai laip der noar tou. Roamde mit geweld tegen deur aan totdat dij openvloog. Woarom dut hai dat, dochde k en aargerde mie. Mor Krien zat ien schuur.
Noa n ketaaier stook hai neus te deur oet. Dou stoof hai mit n rooie kop noar outo tou. Ien linkerhaand bungelde n ol rousterg vertuut. Krien dee kovverbak open en vlijde t metoalen ding der ien. ‘Kom,’ snaauwde hai, ‘ienstappen!’ ‘Mor wat hes din stolen?’ raip k.
‘Kop hollen,’ raip hai, ‘mitkommen!’
Ien outo vroug k kaalmkes woarom wie votreden. t Laag doar bezaaid mit vlinten. ‘k Wil doar nait mit dat ding omsjaauwen,’ zee Krien.
‘Mor wat hes din veur n vertuut stolen?’ was mien vroag.
‘k Heb n stukje boerenraif mitnomen,’ zee hai, ‘en no mos dien kop hollen, aans zet k die te outo oet! En din kins lopen!’ Hai hil ho veur mien hoes. Noatied heb k niks meer van hom vernomen …

Hou t goan was mit Krien dat vrat aan mie. Weken loader overkwam mie sikkom t zulde. Bie ons ien t loug ston n hoes leeg. Dij zol bie opbod verkocht worren. k Kìnde n man en n vraauw dij bie ons ien dörp wonen wollen. t Wazzen nedde minsen. Misschain was dit hoes wat veur heur. Wie moggen kieken. Mit ons drijent gingen wie der noar tou.
Ale koamers wazzen leeg. Mor ien gaang ston nog n ol teekastje mit koppenschuddels. Wie bekeken koamers en kwammen weer ien gaang. Op slag schoot dij man op teekastje òf … en joa hur, doar glee n kopke zien buus ien en dou ook n schuddeltje. Kerel haar roeme buzen.
‘Hé,’ raip k, ‘zet dij koppenschuddel doar weer hìn, jong!’
‘Kop hollen, liepbek,’ was t antwoord. Nog n moal vroug k hom t zulde.
Hai keek mie verniend aan. ‘Kom, Mariska,’ raip hai tegen vraauw, ‘k wil nait laanger bie dij haalsknoak blieven. Wie goan vot!’
k Laip achter heur aan. Zunner woord, zunner wies, stapten zai ien outo en jougen vot. k Dochde nog: k zol gain slokje kovvie lusten oet n stolen kopke. k Heb niks meer van heur vernomen …

Touvaal bestaait nait. Mor nog nait zo laank leden was k ien n stad ien t noorden van t laand. Op stoup zat n rieg minsen rommel te verkopen. k Laip der bie laans en zaag n loaken dij vol laag mit vlinten. Der ston n rousterg vertuut bie. ‘Wat binnen dat veur vlinten?’ vroug k aan n jonge vraauw dij op stoultje zat. k Kreeg n vlintje van grond òf en bestudaaierde dij.
‘Dat binnen beeldjes van doezenden joaren old,’ zee zai, ‘binnen apmoal van mien pa west.’ k Bekeek dij vraauw en zai mos wel n dochter van Krien weden. Mor k kinde heur nait. ‘Wat is dit veur n ding?’
vroug k en wees noar t rousterg veurwaarp dij mie nog bekìnd veurkwam … ‘Dat is n stukje boerenraif,’ zee zai, ‘dat ding komt oet n ol boerenschuur.’ k Stelde gain vroagen meer en kochde t veurwaarp.

Anerdoags bin k hail vro op fiets stapt. Noa n dikke twij uur fietsen kwam k op stee van dij ol schuur. t Was doar apmoal veranerd. Schuur was òfbroken. Holtsplinters lagen ien t zaand.
Ien ainen voarde der n kerel ien n outo over padje hìn mien kaant op. Hai stapte oet en kwam noar dij lap grond tou te kieken. k Vroug hom of dij ol schuur van hom west haar. En joa wis, dij was van zien femilie west. k Lait hom t iesdern vertuut zain. Stukte hom oet hou of t ding ien mien bezit kommen was. Zee dat dij hier stolen was. En dat k t ding hier weer ien schuur zetten wol. k Langde t hom aan. ‘Nee,’ zee hai, ‘doar heb k gain belang bie. Doe maags t ding zulm wel hollen. k Wait ook nait wat veur n ding t is. Zet mor boven op n kaast!’ Hai grinnekte. Keek over t laand oet en vertrok. k Bleef zuiken en dee verschaaiden vlintjes ien rugzak.
Op weeromraais bin k nog ien rommelwinkel west. Doar haren zai n toavel vol mit koppenschuddels. k Kochde der ain van, dij goud ienpakt wer. Dij heb k aan dij femilie geven van wèl t ol teekastje was.

‘Moak mie gek,’ haar Els wel ais zegd. Oet gekkens, as Ad mit heur aan maaljoagen was. t Was touvaal, mor n joar noa heur traauwen laag Els ien zaikenhoes. Zai was pad kwiet, kon waarkelkhaid en woanveurstellens nait meer oet nkanner hollen.
‘Dokter,’ flusterde Els, ‘maag k noar mien man tou? Hai is allinneg.’ Noa wat antwoorden op heur vroagen sukkelde zai ien sloap.
Snaachs dreumde Els voak over bavioanen mit dikke konten. Dij daansden veerdeg en bekwoam as leden van n volksdaansploug. Voamden noar links en noar rechts tou. Hannen ien zied.
Weken gingen verbie. Els knapte op. Ad zien levent ging gewoon deur.
Op n zodderdag, ien zulde tied dat Els ien zaikenhoes laag, regende dat goot. Ad en zien zuster Inge stonnen veur stoplicht. Roetenwizzers van zien outo gingen wild hinneweer. Haard kledderde regen tegen veurroet aan. t Was n ketaaier veur drij op klokje op meterbred noast stuur. ‘Gustern wol Els, zo gaauw zai weer thoes was, mit mie knokken … Sjinees vechten … Zai wol ook haandje drukken …’ zee Ad, ‘Zai is mit n week of twij wel thoes, hur!’ Licht sprong op gruin, outo trok op. Stroaten, hoezen en winkels zagen der graauw oet. Dou zai binnenstad oetvoarden, reden zai n buurt ien mit strakke hoezen, blaikvelden, vievers en parkeerploatsen. Ad nam òfslag noar swembad tou. En kiek! Doar wazzen zai aal! Kon wel drok weden. Minsen mit parreplu’s laipen ien en oet. Hai zette outo stoef bie iengaang hìn. Ien gebaauw bie kassa laiten zai heur strippenkoarten òfstempeln. Zai laipen elk n aner kaant oet. Ien manluklaidkoamer dee Ad zien metoalblaauwe swemboksem aan. Deur n gaankje kwam hai bie swembad. t Was waarm. Bliede klanken golfden roemte deur. Inge ston bie störtboaden te wachten. Doar kons die veur en noa swemmen òfspoulen. Inge heur gifgruine swempak haar zulde kleur as heur ogen. Ien zaikenhoes kreeg Els meedsienen. t Leek ter op dat zai dij heur haile levent slikken mos. Op t ìn van n week mog Els n daag noar hoes tou. Korde tied loader kreeg zai ontslag. Weerom ien hoes dee Els kaalmkes aan. Zai was muid, stief ien t lief en sloereg. Dat Sjinees vechten, revotten ainks, doar mog zai geern over proaten. Doar mouk zai ook gekhaid over. Voak hil Els heur haand ien lucht. Krekt of zai Ad n slag verkopen wol. As Ad mit zien zuster noar swembad tou ging, nammen zai Els mit. Din bleef dij op aigen verzuik ien outo zitten. Onner t wachten keek Els noar boeten, lusterde noar radio en dommelde wat. Thoes keek zai films over oapen. Veur haandje drukken haar Els gain kracht meer.
Op n daag was t mis. Zai was vergrèld. ‘Dat deugt doch nait,’ zee zai, ‘dat k ien outo wachten mout? En doe ja mor mooi weer speulen mit Inge!’ Dat was ook wel zo. Mor aner week wol zai weer geern mit noar swembad tou.
Ien wintertied haar Els gain oareghaid meer om ien outo te wachten. t Was heur te kòld en zai bleef ien hoes. Noa n zetje haar zai ook n adres doar zai kommen mog. Els ging noar noaber Ger tou, n òllere man dij gain waark haar. Ger timmerde geern ien schuur. Der wazzen aaltied gounent doar hai wat veur moaken kon. Els, mit heur negenentwinneg joar, scheelde wel twinneg joar mit Ger. Dat zai bie hom kwam, doar was niks verkeerds bie. As Ad veur zien waark n poar doagen vot was, mog Els zuls bie Ger ien hoes sloapen. Zai haar bie noaber n aigen sloapkoamer. Nee, Els was n nedde maaid dij Ad traauw was.
Ien buurt doar zai woonden, haren stroaten noamen van bloumen. Heur buurt grinsde aan n buurt mit stroaten mit noamen van bomen. Ien midden van baaide buurten was n buurthoes kommen. Op vrijdagoavens was doar voak feest. Els wol kieken. Mit heur drijent gingen zai der op òf. Ien gebaauw zatten n bult bekinden. Els haar gain gehaaimen en revelde bie ale toavels der op lös. Ger en Ad zatten n ìn oet nkanner aan bar. Om haalf twij ging buurthoes dicht. Ger was aal noar hoes tou. Ad was doen. Els haar limenoade dronken en loader sherry. Mit meedsienen is dat dom. Zai jankte en waggelde der over. Ook Ad kon zuneg op bainen stoan. Els hing aan Ad zien aarm. Stapke veur stapke ging t op hoes aan. Ad lagte. ‘k … Eh … k goa bie Ger gekhaid oethoalen,’ zee Ad, ‘as k zien schuurdeur openkriegen kin, zet k aal zien timmerhòlt tegen zien veur- en achterdeur aan.’ Ad gilpte t oet mit n vaalze blik ien ogen: ‘Ger het zien vraiskist ien schuur. Doar zitten deuzen mit ienvroren vis ien … Dij smak k tegen zien roamen aan.’

‘Ophollen, zoeplap!’ belkte Els en perbaaierde hom te trappen.
Ad drukte heur op grond. ‘Dij stinkvis…’ raip hai, ‘dij haauwg k apmoal tegen muur aan.’ Mit mond open zat Els op riepke. Zai kokhaalsde. t Heurde as housten van n kou.
‘Laggen…!’ belkte Ad en trok heur ien t ìn. Hai nam heur bie aarm en zai laipen gaankje ien tussen baaide blokken wonens. Span woonde ien houkhoes van linkerblok. Noaber Ger ien houkhoes van rechterblok. Gaankje kwam oet op brandgaang achter wonens. Ad mouk Ger zien hekje lös en drukte Els achtertoen ien. Hier ston Ger zien schuur. Boetenlicht floepte aan en ook ien keuken braande licht. Ien ainen werren zai Ger gewoar ien keuken. Dij smeet onverwachts achterdeur open. ‘Moi, stel nachtoelen! Kom der ien.’
Ad trok Els leutje trapke op en hilp heur t hoes ien.
‘Ger …’ stìnde Els, ‘bring mie noar boven tou! Gaauw! k Kin nait laanger … k Blief hier sloapen.’ ‘Dat mout mor weer,’ zee Ger en brochde heur noar boven tou.
Ad zien kop was krekt n vervrommelde douk. Woar was dij grootbek bleven mit zien kuren? Dij smeerlap van zo event? Boven klonk Els heur stem. Ad hoopte van haarten dat zai heur kop hil. Ad zien hannen trilden.
Ger kwam trappens òf. ‘Heur ais,’ zee hai, ‘hoal heur meedsienentas even op!’
Ien boeten was kòld. Mit muite kon Ad sleudelgat vienen. Ien hoes was nait veul waarmer. Mit meedsienentas sjokte hai weerom.
Noaber ston ien achterdeur. ‘Goud zo,’ zee Ger en nam tas over, ‘gaauw noar hoes tou, jong.’ Ad ging leutje trapke weer òf en laip noar hekje tou.
Ger raip hom wat noa. t Heurde as: ‘Gain gekhaid! Wat? Nait bie hut kommen! Wat: vis, vis?’ En ien ainen dudelk: ‘t Is vandoag swemmen. Gaais doe nog mit Inge swemmen?’ Dou ging Ger hoes ien en dee achterdeur op slöt. Op n drafke laip hai noar keukenroam tou. Hai tuurde t duustern ien. Ad was vot.

Jaanjemui zat ien koamer aan toavel. Op toavelklaid laag n widde keers. Dij laag doar belangriek te weden, zo as n braif op toavel liggen kin, of n sleudelbos. ‘Gaait wat, wichtje?’ vroug Jaanjemui aan keers.
‘Hail schier, Jaanjemui,’ zee widde keers dij goud proaten kon. t Was n nuvere keers dij nog gain tèl braand haar.
Tegen vief uur wer t graauw ien koamer. Jaanjemui keek keers aan en vroug heur: ‘Kins doe laamp opsteken, wichtje?’ Op slag sprong keers van toavel òf.

Zai wupte bie knopke van t licht omhoog. t Licht was opstoken! Keers nam n aanloopke en sprong hanneg op toavel. Òl vraauw gnivvelde. Stoaregaan kreeg Jaanjemui zin aan stoet mit aaier. Òl vraauw keek heur keers aan en vroug: ‘Wils doe even twij tuutaaier veur mie bakken, wichtje? Wils dij din op twij plakken stoet lèggen? Joa?’ Keers keek blied
en sprong op grond. Zai laip open keuken ien dij aan hoeskoamer baauwd zat. Wupte op raand van gasstèl. Onhanneg, sikkom schieterg, streek zai n luziver aan. Gaspit braande. n Poar menuten loader lagen der twij aaier ien pankoukspaan te sniddern. Mor o wai, wat was t vuur hait. Smolten keersvet laip bie keers heur pokkel laans. Zai haar ter stoer mit. Dou aaier bakt wazzen, haar widde keers nuver wat vet verloren. Druppen keersvet bakten aan raand van gasstèl. ‘t Is kloar, tuutaaier binnen bakt!’ raip zai noar Jaanjemui. n Tel loader ston widde keers mit bord op toavel. Mès en vörk lagen op raand. Mor wat was keers smaal worren!
Jaanjemui kaauwde, veegde mit haand bie mond laans. t Smouk goud. ‘Kom ais hier,’ zee zai, ‘din krigs ook n hapke. Doe bis oareg moager worren …’ Jirre van aaier laip bie keers heur pokkeltje laans.
‘As mor verteren wil,’ zee zai tegen òl vraauw.
Noa n poar hapkes stoet mit aai was t widde ding oareg soeterg worren. Jaanjemui kwam ien t ìn. Dij brochde zulm t bord noar keuken tou. Dou zette òl vraauw n tobke onner waarmwodderkroan. `Doe gaais ien bad,’ zee Jaanjemui. Zai nam keers mit noar keuken tou en stopte heur ien t waarme wodder. Nee, keers smolt ter nait van, mor wer zo zaacht as bodder. Ook wer zai zaacht van gemoud. ‘Maag k n kuske van die, Jaanjemui?’ kwam ter oet.
Doar kwam gain antwoord op. Jaanjemui hemmelde keers. Tilde heur tou tobke oet en vreef pokkeltje dreug.
t Was oavend. Òl vraauw haar gain tillevisie ien hoes. Bie licht van schemerlaamp leesde zai n romanze bouk. Dou Jaanjemui heur kop der nait meer biehollen kon, wol zai op bèr. ‘Wat binnen dokters ien distied wat maans, nait,’ zee Jaanjemui tegen keers, ‘as doe òld bis huifs inkeld mor n tabbelet iennemen. En din sakt dien goud, kins wel zèggen, zo van t gat òf. Kost die sikkom gain muite om nachtpon aan te trekken. Huifs inkeld mor dien vaalze taandjes ien glaas vol wodder te zetten en kins op bèr.’ Mit heur baaident laipen zai trappens op. Ien hörntje van sloapkoamer ston n poppewaigje van beukenholt. Dat was keers heur bèr. Mor vannaacht mog keers bie Jaanjemui op bèr liggen, aan voutenìn, bovenop dekens.
Dou zai op bèr lagen flusterde òl vraauw: ‘k Zèl die nooit opbrannen wichtje. Wat ja n geduld hes overaal mit. Bis n moeke en n pa veur mie. Doe bis bie zetten zo loos as n perfester.’ Aal gaauwachteg villen zai baaident ien sloap.

Anerdoags kwam Jaanjemui heur tanezègger Wulm bie heur te teedrinken. ‘Kiek ais aan,’ zee Wulm, ‘doe hes doar n keers op toavel liggen. Maag k dij hemmen, tane? k Heb ain neudeg veur mien handzoag. t Stoalen blad mout iensmeerd worren mit keersvet. Din sniddert zoag weer deur t holt hìn as was dij nij.’
‘Maags keers wel mitnemen, mien jong,’ zee Jaanjemui, ‘k heb nog n deus mit keerzen ien kaast liggen.’
Wulm stak ding ien jesbuus. Dou hai twij kopkes vol tee had haar, zee Wulm zien tane gòiendag en ging noar waarkploats tou.
Jaanjemui begunde te prakkezaaiern. Zai von heurzulm mor n maal minsk! t Was nait gewoon dat n òl vraauw mit n keers aan proat was. Wat scheelde heur wel nait! Nee, der kwam gain nije keers meer op toavel. Ook nait meer ien poppewaigje. Aaier dij kon zai zulm wel bakken. Doar haar zai gain keers veur neudeg. Soavens draaide Jaanjemui tillefoonnummer van heur tanezègger Wulm. ‘Moi Wulm,’ zee òl vraauw, ‘k heb hier nog n poppewaigje stoan. Ain van beukenholt. Dij kin vot. Is dat wat veur die, of veur rommelmaart? Goud, hoal t waigje mor op. Bedankt mien jong. Moi, Wulm.’
Anerdoags laag keers nog op waarkbaank doar timmerman heur hìnlègd haar. Smörns vro dou t nog duuster was, stapte Wulm waarkploats ien. ‘Mos ais heuren, Wulm,’ begunde keers tegen timmerman te proaten, ‘kin k die vandoag ook hèlpen? k Kin zoagen, spiekern en wat apmoal nait meer…’
‘Dat is goud, wicht,’ zee Wulm, ‘k kin wel n mitwaarkster bruken. Hier hes n sedeltje. Doar stoan moaten op van n nusje panlatten dij k bie n klant òflevern mout. Kiek, ien houk staait t holt. Hier hes n winkelhoak, n zoag en polloodje… Begun mor te meten en te zoagen.’
Mit aal heur kracht ging keers aan t waark. Tegen tied dat Wulm veur t mirregeten noar hoes tou wol, gaf hai heur n klopke op scholler. Zai haar heur best doan.

Noa n haalfjoar was keers nog aaltied bie timmerman aan t waark. Keers woonde ien waarkploats. Bie zetten zaags heur zuls op staaiger stoan. Widde ding was jenteg en smui en dat zols ainks nait van n keers verwachten. Mit widde keers as mitwaarkster draaide timmerbedrief as n tierelier. Wulm prees heur: ‘k Zèl die nooit opbrannen wicht. En wat n geduld hes overaal mit. Bis n moeke en n pa veur mie. Doe bis bie zetten zo loos as n perfester!’ Dij schiere woorden deden keers goud. Woorden deden heur heugen aan n tied dij ien tussentied wied achter heur laag. Dou was ter n òl wiefke west. Òl vraauw was wies mit heur. Mor hou t apmoal goan was, dat was keers vergeten. Mor wat kins ook van n keers verwachten, as n minsk t aal zo stoer het om dingen te onthollen.

Veur tillevisie is n bioloog mit n donker boardje en n bril op. Hai geft antwoorden op vroagen dij n jongkerel mit n lichtbroen jeske aan hom stelt. Dij bioloog is der wis van dat t minselk ras gain laank bestoan meer het. Wie goan der aan. Der is gain daaier op wereld dij zo zien planeet leegrooft as wie minsen dat doun, zegt hai. Zo kin dat nait deurgoan. Zunner grondstovven kinnen wie hier nait op wereld weden. Dij jongkerel, dij zien hoar keureg netjes zitten het, stelt n nije vroag aan bioloog. ‘Wèl zollen der hier op wereld overblieven?’
‘Dat binnen insecten, doar bin k wis van,’ zegt bioloog en strikt hom wat over zien neus, zo te zain baang dat der n tiekje op lopt, ‘insecten kinnen tegen stroalens en zai kinnen tegen veul meer dingen.’

k Zet tillevisie oet en begun te prakkezaaiern. Wat mout k doun? Heb joarenlaank verhoalen schreven veur minsen. Wat as mien verhoaltjes hier ien tiedschriften op wereld blieven en wie goan der zulm aan? Din hemmen mien verhoaltjes gain weerde meer. Schane, doar heb k heur nait veur schreven. k Dink noa. As insecten t van ons overnemen, din mout k verhoaltjes veur dij baistjes schrieven. Zai binnen dunkt mie goud schaarp. Binnen wel zo loos dat zai op n duur ook wel t lezen onner knij kriegen. As wie der din nait meer binnen, trekken zai ons hoezen ien. Doar liggen bouken en tiedschriften ien kaasten, op toavel, of noast bèr. Insecten zuiken boukenkaasten op en vlaigen der ien. Mit nkanner tillen zai n tiedschrift op, of n bouk. Vollen dij open. Baistje dij mainste verstand het ontsievert ale ledders en woorden. Noa n zetje kin t lezen en wort misschain heur eerste schoulmeester, of schouljuvver.
Stoareg aan kinnen mainste insecten lezen. En t Grunnegers begriepen zai din ook goud.
Zai binnen nijschiereg noar ons Grunneger vertelsterkes en gedichten. Mit nkanner lopen zai over pampier hìn van bouken en tiedschriften. Zachtjes mommeln zai woorden dij zai doar stoan zain. k Dink, wie mouten op tied verhoaltjes veur dij baistjes schrieven. Dink dat wie mor mit sprookjes begunnen mouten …
Der was ais n luk mugje … Op n daag was dij wèg kwiet. t Vloog over hoezen hìn en òllerwetse gebaauwen doar vroger apaarde daaiern ien woonden. Gounent mit lappen om heur gat. Mugje dij haitte van Miego. Baistje vloog en vloog en ging dou op n tak zitten. Achter dij hoezen was n wildernis. Doar mog Miego ook geern weden. Ien ain van dij toentjes lagen n poar bonken. t Wazzen bonken van n daaier mit twij bainen en lappen om t lief. Ais even kieken … dit wazzen bonken van … Nee, k hol der mit op! Heb gain zin om verhoaltjes veur insecten te schrieven.
k Goa wat daiber ien stoul zitten. Hang achterover. Heur hou ien boeten wiend om t hoes waait. Bladjes trillen aan bomen. Veur t overge is t stil. Mor k besef aal te goud dat wie, minsen, nog aaltied aan zet binnen. t Is nog nait verkeken. En k hoop mit elkenain van ons soort dat wie t volhollen.
En doar wil k t bie hollen.

‘k Tèl tot drij. Din mout t doan weden mit dij male kuren! Ain, twij … drij!’ klonk t plechteg ien studintenkoamer van Geert Wieko. t Haar n bult van n belofte dij doar doan wer. n Zetje bleef Geert Wieko, n studint ien Stad, stil ien zien stoul zitten. Dou peuderde hai mit geweld mit n potloodje ien zien oor. Potloodje draaide rond en bleef vaastzitten. n Golf van baangeghaid ging deur Geert Wieko hìn, dij ook G.W. nuimd wer. Hai begunde te poesten as n stoommesien. Mor dou studint goud aantrok, schoot potloodje lös. Wat was dat, vroug G.W. hom òf, t was zuver of mien schedel, zunner dat k t zulm wol, potloodje beet hil. En nooit meer lösloaten wol … Geert Wieko was baang. Ales hier ien zien koamer leek slap van vörm. Dingen dij stoefbie stonnen, zaag hai dubbeld. n Boezeroen aan n klaaierhanger zuzooide as n oap ien boom. Geert Wieko was ien toes. ‘t Mout doan weden mit dij kulkouk!’ raip hai oet. Nee, t wer tied om boudel ien ogenschaauw te nemen. Hai mos nait meer noar feestjes tou! t Kwam aan op regelmoat. Nait te loat op bèr! Ales mos op tied gebeuren! ‘n Spaigel,’ zee Geert Wieko, ‘woar is dij?’ Hai ston op en laip noar t gemak tou ien gaang. Stook licht op en keek ien spaigel. Eerst bestudaaierde G.W. zien aigen ogen. Dou scheen t hom of ter twij elektrieken droadjes aan trillen wazzen. Heller blaauwe droadjes dij glaansden tussen ogen en spaigel. Dou G.W. stoever bie spaigel stoan ging, doofden droadjes as n keersvlam oet. Dou bekeek hai vel van zien wangen. Hai hil zien kop wat noar achtern tou en dee mond open. Op dij menaaier kon hai ien mond kieken. Dou Geert Wieko ien mond loerde, zaag hai n luk plestieken kereltje op n plestieken fietske. t Kereltje voarde op fietske over zien tong hìn. t Plestieken vintje was G.W. zien keel oetkommen en was dou noar boven tou fietst.

‘Ho, ho,’ brabbelde studìnt of hai n haide eerabbel ien mond haar, ‘dit wil k nait. k Loat mie nait gek moaken.’ Gaauw dee hai mond dicht.
Mor doarmit was t nait doan. t Ging hier nait om n woanveurstellen. Der zat ja wis en vrachteg n plestieken vintje op n fietske ien G. W. zien mond. t Vintje bèlkte: ‘Openmoaken! Mos poort openmoaken!` Mor, te loat. G.W. slook n poar moal. Koegels haard vloog plestieken kereltje op fietske haalsgat weer ien. ‘Wat n verrekte woanveurstellens!’ gromde studint en sjokte gaang deur noar koamer tou, ‘Dat krigs ja van studintenlevent … ‘
Ien tussentied was plestieken vintje weer aan fietsen. Hai haar fietske omdraaid en klom as n roep bult weer op. Luk kereltje wol der oet. Ien boeten was te doun. Hier kon hai nait weden. Kereltje haar ales der veur over om dizze roemte te ontkniepen. Dizze graauwe wereld doar was hai n week leden tegen zien wil ien beland.
Eerder haar maanje op fietske ien n deurzichteg plestieken puutje zeten. Mit doezenden aner popkes en daaierkes wazzen zai ien febriek moakt. Aal dij beeldjes, speulgoud kons beder zeggen, wazzen nog gain twij centimeder hoog en braaid. Zai wazzen apmoal ien n aigen puutje stopt. Te febriek oet werren dij puutjes mit speulgoud weer noar n aner febriek tou brocht. Doar bleven zai ien puutjes zitten. Ien dij febriek wer elk puutje ien n aigen ketonnen deuske stopt. Ien n laange rieg stonnen dij deuskes op rolbaand. Zai rolden achternkanner deur noar n piepke tou. n Ovenblikje ston elk deuske onner t piepke stil en wer din vuld. Der vluide fien, plat, bewaarkt koren oet piepke doar minsen pap van koken deden. Zat deuske vol, wer deksel vaastliemd.
Aal doag wer der n smak van dij deuskes noar winkels tou brocht. Wèl pap moaken wol dij kocht hom n deuske. Op dij menaaier kwammen beeldjes bie minsen ien hoes. Plestieken puutje wer openmoakt en beeldje wer der oethoald. Din wer t aargenswoar hìnzet.
Boven op aanrecht, op keukentoavel, of kaast keek beeldje om hom tou. Van doar oet kon t popke, baistje, of t daaierke goud zain hou of ter pap moakt wer!
Eerst kwam mèlk ien paan. Dij wer kookt. Din deden minsen van dat fien, plat en bewaarkt koren ien kokende mèlk. Mit zörg wer boudel omruierd. As pap n poar menuten kookt haar, wer t op bord schept. Voak kwam der n klontje bodder bie, mor ook wel sukker of stroop.
Bie minsen ien hoes haren beeldjes deur dat t woare levent begund was. Zai moggen op kaasten stoan, op boukenplaanken, of kwammen ien loag. Of kiener kregen heur en gingen der mit speulen.
Paardie beeldjes haren n laank levent, anern gingen rap noar de giegom…
Ons maanje op fietske haar n maal oaventuur beleefd. Hai haar nog ien deus zeten dou hai bie Geert Wieko kwam. Dou G.W. mèlk ien paan aan kook haar, haar hai n flottje bewaarkt koren ien paan kwakt. Doarmit was plestieken maanje ien puutje ien paan beland. Holten lebel draaide haile boudel ien t ronne. Mèlk was allernoarst hait west. Plestieken kereltje haar t mor naauw verdroagen kind. Dou was puutje knapt en kereltje op fietske zat ien pap.
Geert Wieko was nog doen west en haar kop ter nait bie had. Dou hai pap opscheppen dee, haar hai maanje op fietske op zien bord schept. n Tèl loader haar G.W. t plestieken beeldje op lebel schoven. Mit n hap was kereltje op fietske ien mond van studint beland. Sloeken ging even stoer. Mor op t lèst zat plestieken maanje ien pokkel van dij male scheuvel.
Zo was t goan. No wol plestieken kereltje der oet. Hai keek op zien kilomederteller dij ook van plestiek was. t Doezelde hom houveul centimeders dat hai aal fietst haar. t Vintje prakkezaaierde tot hom wat ien t zin schoot. Onner zoadel, ien taske mit raif veur reperoatsies, zat n droagboar tillefoontje. Mit zien vingertjes drukte kereltje op toetsen van t apperoatje. Hai hoopte dat ter ain ien febriek, doar hai moakt was, tillefoon opnam.
Ien aigenste tied zat Geert Wieko op baank te prakkezaaiern.
‘Moi…!’ heurde G.W. ien ainen n stem oet zien aigen pìns kommen, ‘spreek k mit febriek dij plestieken speulgoud moakt?’
Geert Wieko schrok ter van. Wat was dat? ‘Nee, kerel!” raip hai baang tegen zien aigen lief, ‘k bin Geert Wieko … Hou bedouls doe, febriek?’
‘Of binnen ie direkteur van febriek zulm?’ zee plestieken kereltje dij mainde dat tillefoontje goud waarken dee.
‘Ik … direkteur … wat!?’ antwoorde studint en mos grinneken.
‘Och, meneer,’ zee plestieken vintje mit mond bie tillefoontje, ‘k bin deur n studint dij pap aan eten was ien ainen deursloken. k Zit ien jong zien pìns. k Wil der oet! Hèlp mie!’
G.W. was baang en boog zien kop noar zien lief tou. ‘Mos ais heuren, k bin op n biesterboan. t Is lèste 1 tied nait goud mit mie goan. Teveul versnoaperns … k Bin pad kwiet!’
‘Joa, k bin pad ook kwiet, meneer.’ klonk stemke weer te G.W. zien lief oet, ‘wie kinnen nkanner n haand geven!’ En dou stak plestieken maanje zien vrije haand haildal noar veuren tou. Prikte ien moag van Geert Wieko.
Dat was mis. Moagzuur gobbelde bie studint omhoog. G.W. sprong ien t ìn en spijde as n raaiger. Doarmit vloog kereltje op fietske ook ien n boog noar boeten tou en laag op grond. En hail maal, ien zulde tied dat beeldje doar op grond laag, ging knopke bie hom om. Hai verstiefde. Op vlouer besloot hai om hom veur aaltied dood te hollen. Krekt as aal aner beeldjes en dooie dingen ien wereld.
‘Hè, hè,’ zee Geert Wieko, ‘dat lucht geweldeg op!’ Hai veegde mit haand bie mond laans. Krabbelde hom wat en keek op wekker. Ketaaier veur twaalf. ‘Kiek ais aan,’ zee hai, ‘k bin hail schier op tied!’ Mit borst veuroet stapte hai noar keuken tou. Geert Wieko ging hom n lekker bordje pap moaken.

Dou Wulm Evema drijentachteg joar wer, leefde zien moeke nog. t Was n stafòld wiefke, broodmoager en honnerdtwij joar òld. Zai haar n kedootje veur Wulm kocht ien winkeltje van verzörgenshoes. t Was n klaain beeldje van n maanje dij noast n kou ston. Dinkje was zulverkleureg, mor was nait van zulver moakt. t Was van plestiek. Mor wel het op zien drijentachtegste joar nog belang bie edelmetoal?

Wulm Evema en zien moeke woonden baaident ien zulde verzörgenshoes. Behaalve dat Wulm nait goud lopen kon en ien rolstoul zat, wazzen zien ogen ook slecht.
Anna, n klaindochter van t òlske, drukte opoe heur rolstoul. Zai gingen Wulm zien koamer ien. Moeke en zeun mozzen vrezelk laggen. Twij òl knaren. Baaident nog ien levent!
Dou zette Anna, n dochter van Wulm, opoe ien heur rolstoul stoef noast heur pa. ‘Kiek,’ zee zai, ‘opoe het n kedootje veur die kocht, pa!’
‘Doe maags kedootje geven, Anna,’ zee t òlske en langde kedootje over.
Mit muite kwam pampier der òf. Wulm schodderde t oet. ‘Dat bin k mit Wanda, mien òl hond! Joa keerl, t is zuver Wanda. Bedankt moeke!’
Òl vraauw haar nog n goie stem en was goud te verstoan. ‘Dat is n keerltje mit n kou, Wulm. Dat is dien hond nait!’
Wulm draaide plestieken beeldje om en om. Hai was blied.
Doar kwam kovvie en cake aan! n Juvver zette boudel op toavel.
Noa sikkom n haalfuur wol opoe weer noar heur koamer tou. Zai was muid. ‘Heur ais,’ zee zai, ‘geef mie dat beeldje mor weer, Wulm. t Is dien hond nait. Krigs n aner kedootje van mie.’ ‘Nee, moeke,’ raip Wulm, ‘k bin der wies mit. k Wil t beeldje hollen!’ ‘t Is goud,’ zee zien dochter en rolde heur opoe koamer oet.
Wulm smeet nog n smokhaandje lucht ien.
Soavens, dou t eten doan was, was Wulm blied dat daag sikkom om was. Beeldje laag ien Wulm zien schoot. Hai bestudaaierde t ding mit n vergrootglas. Kon hoast wel n juvver weden mit n boksem aan. Zai haar ook titten. En was dat n kou? t Was ja meer n peerd. Ainks was dat zo gek nait. Dingen leken voak aans as zai wazzen. Niks mis mit. As doe t mor deur haars. Manlu werren vraauwlu. Vraauwlu veranerden ien manlu. Zai laiten heur ombatterijen. Dou boog Wulm veurover en zette beeldje op toavel hìn, vergrootglas kwam der bie te liggen.
Der wer op deur tikt. n Juvver van tehoes brocht hom zien leste kopvol kovvie van dij daag. Juvver legde der n sukkerklontje bie en n plestieken dinkje mit melk. Dou zaag zai t beeldje op toavel stoan bie t vergrootglas. ‘Hes dat kregen, Evema? En kins nait zain wat t veurstelt?’ Dou kreeg zai zulm vergrootglas en bestudaaierde t beeldje. ‘Dat bis doe Evema. Laank leden. Mor haars doe ien dij tied n ezel? t Is n ezeltje.’ Zai zette beeldje weer op toavel hìn, legde t vergrootglas der bie en ging koamer oet. Dat bin ik mit n ezel, dochde Wulm Evema en gnivvelde. ‘n Ezel dij kin wel noar slachter tou. Kins lekkere worst van moaken. Mor kins n ezel ook melken!’ Hai mouk dinkje mit kovviemelk open. Kaalmkes aan lait hai melk ien kovvie druppen. ‘Zo,’ zee hai, ‘vandoag melk van n ezel!’ En dou Wulm zo wied was dat hai n slokje nemen wol, zee Wulm n poar keer: ‘Ia-ia-ia.’ Hai kreeg kopke ien haand. Keek noar toavel noar t beeldje en zee: ‘k Proost op die, ia-ia-ia …’

Dij vrijdag, dou Bianca tou schoul oetkwam, leek t heur apmoal zo vremd ien hoes. Bianca Borkema, dattien joar, vuilde dat ter wat nait goud zat. Hail dag aan bleef dat gevuil ien hoes hangen, ook soavens bie tillevisiekieken. Pa en moeke deden zo stoens tegen nkanner.
Zodderdagmörn was t haildal n gekkenboudel. Dou Bianca hoeskoamer ienkwam, sjaauwde doar n vremde kerel achter moeke aan. t Was n fodegroaf. Aalgedureg zette hai heur op foto. Pa was vot. Dij was noar zien aigen moeke tou. Dat dee pa voaker op n zodderdagmörn. Bianca keek hou fodegroaf aan t waark was. Zai grinnekte. Wim Peeters was hier, zee moeke, ien opdracht van Bianca heur pa. Dij von dat moeke wel zes, zeuven, of meer soorten gezichten haar. Aal dij gezichten mos fodegroaf Wim Peeters op foto zetten.

Smirregs ging moeke, zai haitte van Bea Borkema, mit Bianca en fodegroaf dörp ien. Òfsproken was dat fodegroaf Wim n poar doag ien t dörp Grootwerd bleef. Hai bleef bie femilie Borkema eten en sloapen. Zai laipen winkelstroat deur. ‘k Loop zo, dat ter gain minsk deur het dat k foto’s van die moak, Bea,’ haar fodegroaf Peeters moeke beloofd. Zai von t grappeg. t Was weer wat nijs. Wel het no n man dij zukse opdrachten geft, dochde Bea, n man dij zien vraauw op foto zetten loat om te bewiezen dat zai meer koppen het as ain kop dij aaltied zulde is … Mit winkelwoagentje gingen zai krudenierswinkel ien. Eefkes vroug Bea nog aan Wim wat hai mit dizze opdracht verdainde. Zai heurde bedrag en hil eefkes oam ien … Ien boeten hilp Bianca moeke mit taas droagen. Fodegroaf Wim laip aan overkaant van stroat noar moeke te loeren. Bea was zeuvendatteg joar, Wim Peeters sikkom tien joar jonger.
Ien hoes zette Bianca tillevisie aan. Moeke mouk bosschoppen aan kaant.
‘Kom vraauwlu,’ raip fodegroaf, ‘kom even op baank zitten! k Wil joe baaident op petret zetten!’ Doar zatten zai, moeke en Bianca! ‘Wel is moeke? En wel is dochter?’ vroug Bianca en grinnekte.
‘Doe bis n joar of vattien?’ vroug Wim.
‘k Bin dattien, mor … hoast vattien,’ zee Bianca en keek noar fototoustèl.
Soavens noa t eten ging Bianca hoeswaark moaken. Zai zat aan toaveltje ien ziedkoamerke van hoeskoamer. Moeke was ien keuken toavelgoud aan omspoulen.
Bianca heurde pa mit fodegroaf proaten. ‘Mien vraauw is nait wies,’ zee pa, ‘en van zukse idioten kins n haartkwoal oplopen. Zai veranert morzo van ain persoon ien weer n aner. Mor bewies dat mor ais, Wim, dat zai meer as ain persoon is ien zulde liggoam. k Zel ais zain woar k mit heur noar tou goa. k Wil hier rusteg wonen mit mien dochter.’
Anerdoags vertelde Bianca ales aan moeke. Dij zee dat Wim der aal mit heur over proat haar. Bianca huifde nait baang weden. Pa was overwaarkt. Doar kwam t van. ‘En Wim maag mie wel lieden. Hai zet mie nait veur schut. Wim moakt schiere foto’s van mie. Moak die mor nait bunzelachteg, wicht!’
Mit fodegroaf ien hoes vlogen doagen om. Op viefde daag zat t waark der op en ging Wim noar hoes tou. Hai beloofde Bianca dat hai dij foto’s mit heur en mit moeke der op noar Bianca tousturen zol. Bie t votgoan klopte fodegroaf Bea Borkema wat op scholler.
Ien hoes was t ien ainen hail gewoon worren. Baaide òllen prouten weer mitn kanner, of ter niks gebeurd was. Moeke zee tegen Bianca dat pa aal n beetje spiet haar van zien opdracht. t Kwam wel weer goud. Zo gaauw Bianca tou schoul oet was, vroug zai aan moeke of heur foto’s der aal wazzen. Op zodderdag ston t wicht zuls op postloper te wachten.
Goud n week noadat fodegroaf votgoan was vil kefort mit Bianca heur foto’s deur braivenglief. Bianca prikte ale foto’s op behang van heur aigen koamerke. Zai keek ter noar en zaag twij eelske wichter. Moeke en Bianca haren baaident laank en licht hoar. Moeke was dikste. t Wicht keek voak noar foto’s op behang. Op n oavend kwam pa op heur koamerke ien. Hai vroug of hai heur foto’s hemmen mog. Zien aigen foto’s, dij Wim moakt haar, haar hai apmoal votsmeten. Ook dizze foto’s mozzen mor gaauw ien òfvaaltun. Pa wol n punt zetten achter dizze onaangenoame geschiedenis.
‘Nee pa,’ zee Bianca, ‘doe krigs heur nait.’
‘k Wil heur wel kopen,’ zee pa, ‘vroag mor gèld.’
Nee, aal kreeg zai honderd Euro, hai kreeg heur nait! Dou laip pa sneu trappens òf en ging hoeskoamer ien.
Stoareg aan leek t of zai t apmoal vergeten wazzen dat Wim Peeters hier west haar. Over dij tied wer nait meer proat. Mor zai dochten der nog wel ais aan … Bie tieden zaag Bianca pa noar zien vraauw loeren. Hai kon op n òfstandje wel vief menuten toerloos noar moeke kieken. As Bianca op zulde ovenblik ook noar moeke keek, schrok zai: hai, hai, is dat mien moeke? t Is ja zuver of doar n hail aner vraauw zit. Mainsttied keek Bianca zulde tied even schieterg noar pa. Haar pa t deur dat zai ook moeke beloerde? Mor pa haar t zulm te drok mit bestudaaiern en haar der niks van vernomen. Din keek Bianca nog n moal noar moeke. En t wicht dochde: der zit n haile bult ien. Mien moeke is n vraauw mit meer as ain kop.
Ainks het pa geliek.
Gaauw keek Bianca aner kaant oet. Nee, zai mos der mor gain tied iensteken. Wat ja west haar, dat haar ja west. Mor stiekom loerde zai weer noar moeke en verwonnerde heur …

n Moand leden is dichter Oabel Janco Vlieringa te tied oetkommen. Oabel, k zel hom bie zien veurnoam nuimen, bleef zien haile levent onbekìnd. t Is ook ondudelk hou old dat dizze dichter worren is.
Zien dichterschop begunde ien joaren zeuventeg. Hai haar ien dij tied wat van n hippie. Oabel woonde op n zollerkoamerke op boerenploats van zien ollen. Doar boven op t koamerke schreef hai voak zien gedichten. Volgende gedicht is doar n veurbeeld van:

k Zit hier veur t roam te kieken
of k heur zain kin, laive Mieke.
Mor t binnen hier apmoal bomen.
k Heur zaacht melk stromen.
Emmer is hoast vol, moi kou!
Mieke, woar blifs doe nou?

Dij Mieke, doar dichter t over het, dat was n jonge kraandeloopster dij bie Vlieringa kraant brocht. Oabel bleef zien haile levent op boerenploats wonen. Hai was aaltied ien hoes of op t laand. Oabel zaag der nog aaltied oet as n hippie, mor dat was zien boetenkaant. Oabel kwam naarms, nait ien kroug of woar din ook. Ook haar dizze dichter gain kammeroaden. Dat hai op n hippie leek, dat kwam allinneg deurdat hai laank hoar en n boardje haar. Mor n eerliekse hippie dat was hai nait. Hai schreef:

Mien hoar haangt mie op schollers.
Mien boardje knip k wekelks bie.
k Kin die nait en wel kint mie.
Mor doe en ik worren aalgedureg oller.

Oabel Janco Vlieringa het nooit n gedicht ien n boukje, kraant of tiedschrift had. Zien pa wol wel n poar gedichten van zien zeun opsturen, mor woar noar tou? Dat wizzen zai baaident nait. Op n daag het pa Vlieringa n stoapeltje gedichten aan dij kraandeloopster Mieke mitgeven. Hai mainde dat Mieke dij gedichten wel aan redaksie van kraant geven zol. Mor dou k joaren loader t hier mit dijzulfde Mieke over haar, heurde k hou of dat t òflopen was. Mieke haar vellen mit gedichten ien sloot smeten.

Mieke zee: ‘t Pampier zaag der wat soeterg oet. Wat mos k der mit? k Wis niks van n kraant mit n redaksie. k Mosìnkeld mor mit kraanten lopen.’
Hier n stukje oet n gedicht over Mieke:

Mien pa leest kraant, k zaag Mieke.
Zo as de zee beukt tegen hoge dieken
zo bonst mien haart om Mieke.
Och, kon k heur mor n zetje aankieken.

Dichter Oabel Janco Vlieringa woonde nait wied van t Grunneger Wad òf en midden ien t laand. Dou k n moal n lekke fietsbaand haar, bin k bie dichter aan west. Hemmen wie dij baand lapt. Ook lait Oabel mie n poar gedichten lezen. Van dij daag òf aan heb k voaker mit hom proat en ook mit n bruier en zuster van hom. Oabel wis dat hai n onbekìnde dichter was en dat blieven zol. Doar haar hai vree mit. t Volgende gedicht van hom gaait ook over dit onnerwaarp:

Bin k meer as mien knien?
Nee, wort gain gedicht van mie lezen.
En dut zukswat mie ook pien?
Nee, dat kin mie niks verschelen.
Wie kwammen op wereld
knien en ik, aarm en noakend.
Wie binnen deur t levent verrepeld,
mor deur welvoart vlaaisdroagend!

Oabel Janco Vlieringa het zien haile levent laank n ainspaanjer west. Mor Oabel haar n schier levent.
Dat hai t over verrepeld het, dat is verboazend. Het hai misschain n bult verdrait had dat hai Mieke nait kregen het?
Mor kieken wie wieder noar t ìn van t zulfde gedicht, din moakt dichter doar ales weer goud! Hai is monter en blied. En zo willen wie dat geern zain! Gezoes en verdrait dat is ter aal genogt ien wereld.

n poar joar leden, bèlde n vraauw noar programmoa Haitied Wat Aans van Radio Noord. Elkenain dij din bellen maag. Heur ais, zee dij vraauw, k wil wat rechtzetten, wat ter vanmörn zègd is ien joen programmoa. Doar zee ain van joen minsen dat Blaauwe Dörp blaauwe pannen haar.
Dat Blaauwe Dörp nuimd is noar dij blaauwe pannen.
Mor dou zee weer ain vanmörn.
dat zai doar vrouger allernoarst zopen hemmen. Dat om dij reden noam van Blaauwe Dörp kregen het. Mor k zèg die, t is nuimd noar dij blaauwe pannen!

n Zetje loader ien Haitied Wat Aans kwam n aner kerel aan beurt. Hai haar van negentienvievendatteg òf ien Blaauwe Dörp nooit op n hoes ain blaauwe paan liggen zain. En votdoalek bèlde der weer n kerel en zee dat hai vievensesteg joar was. En nee, nooit haar hai doar ain blaauwe paan op n dak liggen zain …

Hai doch, zee mien oomke dij bie ons was en ook noar programmoa lusterde, zai proaten nkanner aalgedureg tegen. Dat Blaauwe Dörp? Dat Blaauwe Dörp! Zai binnen doch nait kleurenblind worren van aal dij draank?

Of k t schier von of nait, k zat ien tehoes. t Was 1964. k Was twaalf joar en wer ien dat zulde joar nog dattien. Ons tehoes ston ien n defteg dörp mit dikke hoezen. Dij wazzen deur joaren hìn apmoal graauw en gries worren. Ons etenszoal haar hoge roamen, mor oetzicht stelde gain klap veur. Wie keken oet op n grasveld, n swaart teerd hek en n weg dij achter t hek laip. Kin mie mor naauw heugen dat k doar n leventeg wezen zain heb. Mor n riegje outo’s, mit n span dat körts leden traauwd was, zai k nog veur mie. Span zat ien open outo. Hai ien pak, zai ien t wit. n Jong bie ons, van n joar of achttien, zat te kniezen. Hai zee: ‘k Wait wat ter vannaacht mit dat wicht gebeuren gaait …’ Dou loerde hai schichteg om hom tou. Jong haar geluk, noa t eten wazzen ale oppazers zoal oetlopen.

k Zat ien dij tied ien mien bungeljoaren. Der ging van ales deur mien kop hìn. Vandoag, roem viefteg joar loader, wait k wat mie doar pien dee. k Kon t nait oetstoan hou dij juvvers deden dij over ons gingen. Bin der op heden wis van dat ter wat aan dij vraauwlu scheelde. Dink ook dat k wait wat ter mis was mit heur. Ontbrak dij juvvers aan evenwicht. Din wazzen zai vrunnelk, n zetje loader wazzen zai glìnverbraand. Doe wis ien dij tied nait doar doe aan tou was. Zai konnen die priezen en n tel loader din kreegs straf. Eerste weken dat k doar wonen dee, was t mie aal dudelk. Oppazers hier wazzen nait te vertraauwen.
Achternoa was dat dunkt mie reden dat jeugd hier ook nait te vertraauwen was. Ook jonges hier konnen die mor zo ien ainen wat aandoun. Zai keken t òf van juvvers.
Mor was ter doar din gain staarveling doar k mie bie op mien gemak vuilde? Dij evenwichteg was?
Joa, dij was ter aal. As wie smirregs stoet eten gingen moggen wie zulm waiten bie wel wie aan toavel schoven. As ter nog n stoul leeg was ging k bie juvver Dikkie zitten. Juvver Dikkie haar ìnkeld smirregs dainst. Zai was nait groot en nait moager. Zai was n propke en was laif. Juvver Dikkie wol geern dat k n bult plakken stoet opat.

Hou meer k noar binnen waarken dee hou meer zai mie prees. k Heb ien mien levent smirregs nait zoveul plakken stoet eten as bie juvver Dikkie aan toavel. Meer as twinneg plakken stoet dat was hail gewoon. k Heb n moal achtentwinneg plakken stoet noar binnen staauwd. Juvver Dikkie heur aansporens en laive oetkiek bin k nooit vergeten. Wazzen dij vraauwlu, dij oppazers, gelukkeg? Nee, zo zaggen zai der nait oet. Zuls juvver Dikkie von k stief en eernsachteg van noatuur. Mor zai lait heur aaltied van beste kaant zain.
Hou kwam t din dat dij juvvers n bedrukt gemoud haren? Gounent zuls triesterg wazzen? Kwam dat deurdat zai meedlied mit ons haren? Nee, absluut nait! Gain meedlied! Vandoag dink k dat aal dij doames ien tehoes dit waark kozen haren om heur teleurstellens te verwaarken. Meugelk was der bie heur n kerel votlopen, of was t oet mit n vrijer. Of haren zai zuls n hekel aan manlu. Dat verkloart ook woarom zai zo duvels wazzen op ons, op jonges dij stoareg aan wozzen kerels werren.
Hou dat bie juvver Dikkie zeten het, doar bin k nait wis van. Mor zai haar dunkt mie n hail aner achtergrond as heur kollegoa’s. Kwam Dikkie misschain oet n aarm hoeshollen? Was doar nait veul te bikseln west? Mos k doarom van heur deureten? Verkloarde dat ook dat zai zulm nait moager was? Haar juvver Dikkie hier ien tehoes zulm heur schoa ienhoald? Was zai hier gruid? k Wait nait. Mor juvver Dikkie was goud veur mie. t Was t beste minsk dij doar omlaip.
Was Dikkie veur mie nummer ain, aner jonges moggen aner juvvers lieden. Bie ons op sloapzoal wazzen mainste jonges stoabelwies mit juvver Belloa. Zai was nait lèlk en haar licht hoar mit krul der ien. Juvver Belloa mog, as zai bie ons op sloapzoal was en ons noar bèr tou brocht, geern maaljoagen. Paardie jonges mozzen din even mit heur remìnten en zukswathìn. k Von dat nait fersounlek. Mor dij jonges keken der noar oet en vonnen t spannend.
Dat bestuur van tehoes makkelk oppazers loan oetsturen dee dat heb k ook mitmoakt. Ien dit gevaal ging t om juvver Herminoa, n knabbe vraauw. k Heur nog dudelk ons direkteur Raitropper noamens bestuur zeggen, dat dizze juvver Herminoa votstuurd was. Hai zee t veur t oavendeten aan. Pannen stonnen op toavels te dampen. Man ston achter zien stoul te trillen van kwoadens. Vergrèld stukte hai oet dat juvver Herminoa fouten moakt haar. Zai haar n poar jonges, dij snaachs tou roam oetklaauwsterd wazzen en op stap west haren, gain straf geven. Juvver dij haar heur ontslag kregen.
Touglieks mit juvver Herminoa was ook juvver Belloa ien ainen vot. Belloa haar omtrent zulde tied n man aan hoak sloagen. Zai was bie hom ientrokken. Veur n bult jonges was dat n haarde slag. Zai mainden dat schierste oppazers vertrokken wazzen. Dat kòlle kikkers hier bleven wazzen. n Stel iesbaargen oet kòlste ieszee van dizze wereld. Mor voak bruukten zai doar nog hail aner woorden veur. Ik haar mazzel. k Haar juvver Dikkie.

` Ien 1960 zat k veur t eerst ien kienertehoes. k Was negen joar òld. Der vaalt n bult te vertellen over dij tied. Zaand op haaide was ter zo wit as meel. En wat k dou ien win tertied zain heb, doar bin k vrezelk van schrokken. Scheuvellopers scheuvelden op n dichtvroren poul. Ain van heur schoof zo mor onner t ies vot. Gelukkeg kon kerel t ies weer opkrabbeln en haar hai t red! Wat k mie ook nog heugen kin, is dat dij kerks waz zen ook noar kerk tou moggen. Mit nkanner laipen wie noar n klaain kerkje tou ien weer n aner dörp.
Ons kienertehoes haitte ‘t Daibe zaandgat’. n Noam, doar k mie bie òfvroag, of t wel n schiere noam is veur n tehoes. Speulde doudestieds misschain deur koppen van boazen hìn, dat ter ien n daip zaandgat n bult kiener touhollen kinnen?
Tehoes laag ien t midden van haaide en bos. Der zat n hoog graauw hek om t haim mit swaart teerd goas. Wat aan anerkaant van hek gebeurde doar kregen wie nait veul van mit. Ook nait as wie noar schoul tou laipen. t Ainegste wat wie din beleefden, was dat wie n moal regen op kop kregen. Ien wintertied wazzen dat snij en hoagelstainen. En k kin mie heugen dat k n moes zain heb. Dij laip stoef bie dij poul doar ien wintertied op scheuveld wer.
Op t haim van tehoes ston n holten keet en der stonnen twij klaaine hoezen. Ien dij keet waarkten minsen van adminestroatsie. Ien hoeske bie weg woonde ons toenman. Op zied van tehoes laip n padje deur stroekerij hìn noar t aner leutje hoeske tou. t Was n schier hoes, mor hail luddek. Hier woonden ons direkteur mit vraauw. t Male was dat heur kiend, n wichtje van tien joar, nait bie pa en moeke ienwoonde. t Wicht woonde bie ons ien tehoes. Zai haar heur bèr op sloapzoal van wichter van aigen leeftied stoan. Heur klairoazie en bullen haar zai ook ien tehoes. k Dink dat t goud oetkwam veur heur pa en moeke. Dij huifden nait aalgedureg noar t hoeske tou te vlaigen om te kieken of t goud ging mit dochter. Direkteur haitte van oom Ko, zien vraauw haitte taan Ka. t Wicht haar n laangere noam. Zai haitte van Chrysanthe!
As ter wònsdagmirreg tillevisie veur was, moggen ale kiener noar t hoeske tou van Ko en Ka. Ale jonges en wichter werren ien t hoeske propt. Gounent zatten ien hoeskoamer, anern ien gaang, of ien keukentje. Deuren noar koamer en keuken tou bleven openstoan. Zo konnen kiener dij nait ien koamer zatten ook wat zain. Dou oetzenden veur kiener doan was, kon t haile circus weer noar ‘t Daibe zaandgat’ tou. t Was n wonner dat wie mitnkanner ien zuk n klaain hoeske weden konnen.
Behaalve oom Ko en taan Ka wazzen der nog meer oppazers. Ons juvver dij over ons ging, haitte taan Mannie. Zai was n laive vraauw. Taan Mannie was boas over jonges van ons sloapzoal en over jonges van n zoal dij noast ons zat.
Dou t waarmer weer wer, gingen wie op wònsdagmirreg mit Mannie noar swemles tou. Dat betaikende dat wie gain tillevisie kieken konnen. Ien goud zeuven menuten wazzen wie bie swembad. Wie klaiden ons oet en aan ien badhokjes.
Der zat gain dak op swembad en t wodder was nooit te waarm. k Was schietend benaauwd dat k verzoop. Dat haar k overhollen van dou k n joar of twij was. Ien dij tied gingen mien pa en moeke mit mie wel ais n daag noar zee tou. Op rug van mien pa mos k mit zee ien. Din ging òl heer swemmen en mos k mor zain dat k op zien rug zitten bleef. Vervaast dat k n poar moal ien zee kukeld bin. Dij baangeghaid veur wodder is aaltied bleven.
Mit Mannie en n aner juvver mozzen wie eerst ien swembad stoan goan. Aan raand van swembad was wodder vloder. Hier mozzen wie wat hìn en weer lopen. Doarnoa mozzen wie ons deur knijen hìnsakken loaten. k Was schietend benaauwd dou k mien kop onner wodder hollen mos. Mor t heurde bie swemles.
Ien dij tied wazzen mainste vraauwlu nait zo driest as n joar of wat loader. Zai haren nog òlmoodse swempakken aan. Allinneg aarms en bainen moggen bloot weden. n Joar of wat loader kwam doar veranern ien. Dou stevelden der gounent om ien twijdaileg badpak. t Graauwe en dikke swempak van taan Mannie was vervaast nog van heur moeke west. Ale moalen dat wie swemmen gingen haar Mannie dat graauwe swempak aan.

Zai was nog mor vaaierentwinneg joar. Mit regelmoat zat heur kop haildal onner poeten. Begrootte mie, aal dij gele bulten. Aaltied, as heur poeten aan verswienen wazzen, kwam der ien ainen n haile nust nije poeten bie.
Òlste jonges, dij op zòller heur bèrren haren, nuimden taan Mannie stiekom “Poetenkeunegin”. k Kon doar nait om laggen. Mit dij opmaarken haren zai ons ook te pakken. t Was ja zuver minachten van Mannie en van ons.
Op n wònsdagmirreg was t weer swemmen. Zo mor ien ainen ging der wat mis mit Mannie heur swempak. Der zatten baandjes aan dij vaastknupt werren. Dij baandjes hillen swempak bienkanner. n Schollerbaandje was lösschoten. n Snijwidde tit kwam te veurschien. Dij bleef oareg laank ien zicht. Mannie kon boudel nait goud dichtkriegen. Wie keken apmoal wat schichteg om ons tou. Mit n kop zo rood as rookvlaais perbaaierde Mannie boudel weer netjes te kriegen. Dij aner vraauw ging helpen en knupte baandjes steveg vaast. Mannie was van slag. Haar te moaken mit tied doar wie ien leefden. Minsen schoamden heur nog slim veur heur noakend lief. Mit dij schoamte werren wie grootbrocht.
Dou wie weer noar tehoes tou laipen, zee Mannie gain woord. Kons zain dat zai prakkezaaierde. Vervaast dochde zai aan kiener doar zai zörg veur droug. Hou laank leden was t dat leujonges heur moeke zain haren? Wazzen der thoes ook bruierkes en zuskes west dij nog aan tit zatten? Haren leujonges heur moeke wel ais zain as ter n bruierke of zuske melk bie moeke dronk? Kaalmkes aan laipen wie deur. Hou maal t ook was, wie zatten der zulm ook mit. Wie mozzen ook aan t veurvaal dinken. t Beste konnen wie mor laif tegen taan Mannie doun. Din wer zai wel weer blied.
Stoaregaan wer t aal doag kòller ien boeten. t Waaide voak en wie haren regen. Veur swemmen was te kòld worren. Dat mos aner joar mor weer.
Ien tussentied keken wie op wònsdagmirreg weer tillevisie! Roem veurdat t feest begunde, stonnen wie ien rieg veur deur van oom Ko en taan Ka! Din hoopten wie op n goud stee bie tillevisie! Laist mit kop stoef veur t apperoat.
En joa hur, doar zatten wie weer op grond. Ien swaart, wit en n bult grieze kleuren was ter n programmoa veur kiener. Wie lagden ons krom. Voak wazzen wie zo blied as dat wie haile week nog nait west haren. Ook noatied wer der over deurproat, over dij male kuren en maaljoagerij. En ook ien distied koms heur tegen. Minsen dij t die zuver vertellen kinnen wat veur n schiere programmoa’s der vrouger wazzen.

k Was bie mien bruier deur achterdeur t hoes ienkommen. Wol hoes- koamer ienlopen, mor heurde Evert mit ain proaten. k Bleef eefkes wachten … klopte op deur en laip ien ain toer deur.
Bruier zat bie toavel op knijen op grond mit rug noar mie tou. Hai zat bie zien kat. k Kon der nog juust n poot, n steert en n stuk rug van zain. ‘Ien Roemenië vroug k noar n hotel, laiverd … Joa, dat was ien Roemenië!’ heurde k bruier tegen kat zeggen.
‘Moi Evert …’ kwam k der over tou, ‘wat is dat apmoal?’
Bruier schrok op en keek mie betrapt aan. ‘Hou koms doe hier, Eltjo?’ vroug hai.
‘Deur achterdeur.’
Evert kwam ien t ìn. Zien grieze hoar ston ale kanten oet. Wat van slag òf slofkede hai koamer deur. Swiegend schoof hai mit borden en kopkes dij op toavel stonnen. Dou ging Evert veur mie stoan: “Hou bis ien hoes kommen zees doe ook weer…?”
‘Deur achterdeur!’
‘Oh joa, dat is ook zo …’
‘Roemenië?’ vroug k, ‘Heb nooit waiten dat doe ien Roemenië west hes.’
‘Doar bin k nait west … Mor k proat wel ais mit mien kat! Din zegs wel ais wat veur gekhaid …’ Wie gingen op baank zitten en dronken n glaas vol zuutjeswodder. Noa n zetje kregen wie t over t weer. Aal gaauw haren wie nkanner nait veul meer te zeggen. k Wol ainks noar hoes tou, mor bleef aal even zitten. Evert kwam ien t ìn en lait hom bie toavel op grond sakken. Hai zee weer wat tegen kat. k Keek tegen Evert zien rug aan, kon kat nait zain.
Ien ainen heurde k n male, schaarbe stem.
‘Evert, doe bis n leugenbaist,’ wer der zegd.
‘Hou dat zo, kat?’ vroug bruier veurover bogen noar t daaier tou.
‘Bis n min kereltje. Pebaaiers mie aaltied wat op maauw te spellen. Doe bis nait ien Roemenië west … Dat heurde k die tegen Eltjo zeggen. Bie zetten bin k ook baang van die. Dat k n doodtrap van die krieg.’
‘n Doodtrap …’ zee Evert schrokken.
Weer dij schaarbe stem: ‘Bis n smeerlap. Doe gefs niks om daaiern. Verzörgs mie inkeld mor as t die t oetkomt. Gain wonner dat k voak mit aner katten aan swier bin.’ k Wer der flaauw van. Ging stoan en keek kaant van toavel op. Doar vloog kat hìn, n gries baist mit van dij gruine ogen.
Bruier kwam ien t ìn. ‘Doe hes ja heurd dat k mit mien kat proat, Eltjo. Bis ter ook getuge van dat baist mie antwoord geft …’
‘Wait nait,’ was mien antwoord.
Bruier tuurde veur hom oet.
‘k Goa noar hoes tou,’ zee k. Dee deur open en ston ien gaang. Dou deur achter mie dicht zat heurde k dij male kaddestem weer. Evert gaf antwoord.
Ien boeten pebaaierde k boudel te vergeten. Der mozzen bosschoppen kommen. Mor onnerwegens zaag k n poar katten lopen en laip winkel glad verbie. k Bleef prakkezaaiern. Mos waiten dat Evert nait van gekhaid holt. Hai schoamt hom gaauw. Gedichten veurdroagen, poppenkast speulen, daanzen en laidjes zingen, doar het hai niks mit op. Evert is n saaie kerel.
Dou k mien aigen toenpad oplaip vil spannen van mie òf. k Zöchde ien buus noar hoessleudel, mor k was nog nait van katten òf … Links van mie kwam n rooie koater te stroekerij oetzetten. Baist kwam noar mie tou en gaf kopkes tegen bainen aan. k Dee n stap noar achtern tou. Koater keek mie aan en bekje ging open. k Mainde dat daaier aan maauwen ging. Mor ien stee van kaddegeluud klonk doar n stem van n minsk. Dat was schrikken …!
‘Eltjo,’ zee rooie koater, ‘Mos ais heuren, hes ook zain dat k achter die aankwam? k Laip achter die aan. Bin over hekje hìn sprongen dien toen ien. Heb n houkje òfsneden en stoa veur die. k Was zojuust bie dien bruier achter t hoes. Doe was bie hom. Dou heurde k Evert mit zien kat proaten. Mor dou gaf dij kat ook antwoord. Dat wil zeggen t mos Evert zien kat veurstellen. Mor k zeg die, t was heur nait!

t Was n minsk dij dat dee, dien bruier zien kat het n kaddestem. Veurdat doe doar bie Evert t hoes ienging is doar n haalfuur eerder n vraauw bie Evert t hoes ienstapt. Dij vraauw komt voak bie hom. k Bin der wis van dat zai veur kat speulde. t Was dudelk heur stem! Zai zat vervaast onner toavel. Toavelloaken hangt doar sikkom op grond. Dien bruier en dij vraauw hemmen die veur t zootje had.’ ‘Onner toavel?’ vroug k.
‘Dat mout wel,’ zee rooie koater, ‘din kons doe dij vraauw goud heuren, mor heur nait zain. Kom doar voaker en wait hou dat t doar is, Eltjo. Dien bruier en dij vraauw hemmen achterdeur heurd. Wollen gekhaid oethoalen, krekgliek wel doar t hoes ien kwam. En dat was doe ja!’ ‘No, bedankt …’ zee k, ‘daank veur t oetstukken. Mor k heb nog n vroag …’ ‘Kom mor op mit dien vroag!’ zee koater.
‘Doe hes mie boudel oetstukt. Goud! Mor hou kin k die no proaten heuren…?”
‘Doe vrags mie noar bekinde weg, Eltjo,’ zee koater, ‘k heb die op weg holpen. Mor doe wais zulm wel dat katten nait proaten kinnen! Kom jong, wakker worren! Bruuk dien kop!’ Rooie koater swaaide mit steert en tribbelde stroekjes ien.
k Keek hom noa totdat baistje vot was. Dou bleef k ien gedachten stoan. Mor aal gaauwachteg haar k deur dat t nait dij rooie koater was dij mie dit vertellen dee. t Wazzen mien aigen gedachten en deur dizze rooie koater kwammen dij beelden en woorden op mie òf. No mos k bruier opbellen en vroagen over dij vraauw onner toavel. Hou k doar opkommen was dat hil k veur miezulm. Schane veur Evert, mor no
was t mien beurt en was Eltjo aan zet!

“Hail gevoarlek,” zee direkteur van ons kienertehoes ien B. kaauwend op n hap waarm eten, “slim gevoarlek… Dat doar gain ongelukken van kommen binnen is n wonner…”

k Lusterde goud, mor lait dat nait maarken. At zuitjes aan deur.

Direkteur zat aan dikste toavel mit n haile ploug jonges dij apmoal òller wazzen as wie. En wie, jongste kiener, zatten aan toavels dij verspraaid stonnen ien eetzoal. Juvvers zatten bie ons aan toavel. Hillen touzicht.

“Toenman het ontdekt. Dij haar dou zien ogen nait ien buus zitten,” ging direkteur wieder, “onner woddels van dij hoogste boom achter ien stroekerij bie t hek, doar zat n hool. Dij was ja zo groot. Doar kon n wozzen man laankoet ien liggen.”

Òlste jonges nikten wat.

“En hou dat doar kommen is, zeg t mor.” Direkteur keek eernsachteg zoal ien t ronne.

k Bleef op mien bord loeren en at kaalmkes aan deur. Haar hier op terraain ien t gehaaim nog meer steden. Von t verschrikkelk ien tehoes. Bie gelegenhaid kroop k n zetje bezied om van taargerij òf te weden.

k Paasde hier nait, was nait defteg. Mien òllen haren mie goud mitgeven mor dat was nait nijmoods. Haar verkeerde kleur wer der zegd. k Was voak t swaarde schoap.

Om mie vrij te vuilen kroop k geern vot. Zo konnen zai mie nait bie ströt griepen. k Haar ontdekt dat der boven ien fietseschuur n zoller zat. Doar kwam gain minsk. Kons der ìnkeld kommen deur die omhoog op te trekken op n stee aan ziedkaant van dij zoller. En zats doar bovenop din was der gain minsk dij die zain kon. Licht kwam noar binnen deur n leutje dakroam. Kons ien stilleghaid tot rust kommen en over dien levent prakkezaaiern. k Was dou twaalf, dattien joar en haar n bult gedachten om op n riegje te zetten. Haar hier veur ien n aner tehoes zeten.

Achter n gebaauwke op t haim was nog n stee doar k rusteg n zetje weden kon. Doar ston apmoal stroekerij mit n hoge heeg en der was n vieverke. Romdomrond en boven viever zat houndergoas. Twij stafòl eenden swommen aalgedureg ien t ronne. Dat eenden vouer kregen dat mos ja wel. Mor k heb doar ien dij tied nooit n minsk zain. Hou was dat meugelk? Hou konnen dizze daaiern doar ien stilte leven? Dat beetje laifde dij zai kregen was laifde dij zai nkanner schonken. Vuilden eenden heur nait allinneg?

t Daibe hool onner hoge boom mouk nait veul iendruk doar aan etenstoavels. Direkteur haar t aal gaauw over poletiek. Gain minsk dij t noatied nog over dat hool haar. k Wer nait verdocht en ging ook nait meer noar dij boom tou. Misschain kreeg n vos schuld, of n knienje.

Mainste kaans het toenman weer grond ien t gat smeten en boudel aanstampt. Dikke boom kon doar stoan blieven. Hail hoog zaags hom boven stroekerij oetsteken.

Ien tussentied kwam der veur mie n aner stee bie. Doar kon k bie gelegenhaid ook zitten zunner dat k pest, of dwaars zeten wer. Haar zuls toustemmen kregen van baaide verzörgers van dizze daaiern, manlu dij ien en om tehoes heur waark deden. t Was n vogelhok mit verschaaiden soorten daaiern der ien. Mor schane genogt werren dij noa n zet verkocht en slacht. Bleef over zoller van fietseschuur en doar bie eenden.

k Zeg mor zo, kiener ien tehoezen dij mouten ook n aigen stee hemmen. n Stee om zunner anern om heur tou ais rusteg te zitten en te dinken. Omreden zukse steden doar nait wazzen mouk k zulm n stee. n Hool ien grond, onner n dikke boom, mit blode hannen oetgroaven. t Zaand was hail schier geel. En ien hool kons woddels zitten zain, krekt baalken onner n zoller.

t Kienertehoes veur longliederkes ien B. laag op hoge zaandgronnen. Bewonerkes dij doar ien 1960 wonen deden wazzen iendaild ien plougen. Jongste kiener wazzen twij, drij joar old. Dij zaags nait veul. Lagen mainsttied op bèr ien leutje ledekanten ien n aigen zoaltje. Olste kiener wazzen n dattien, vattien joar en haren haildal boven ien t gebaauw heur sloapzoalen. Wichter en jonges haren elks n aigen eetzoal en slaipen ook apaart. Ale longliederkes gingen gewoon noar schoul tou. Noa schoultied mozzen zai apmoal as t even kon noar boeten tou te speulen. Ronnomrond t gebaauw was t overaal bos. Om t haile haimstee ston n hoog graauw hek mit dik goas. Kons zain dat t laank leden teerd was. Aan veurkaant, veur t hek laans, doar laip n weg. Van dij weg òf keken, noar t hek tou, laag aan rechterkaant hoofdiengaang. Zat aan linkerkaant, ien ziedkaant, n deurke ien hek. Doar gingen kiener deur as zai noar schoul tou sjaauwden of weerom kwammen. Heur verzörgsters dij werren apmoal tane nuimd.

Schoul was oet. Kiener van tehoes haren ien heur eetzoal n kopvol tee had. Ien gaang laip leutje Johan noar juvver Ella tou. ‘Taan Ella …’ jeuzelde hai en greep juvver bie bainen. Schoedelde hom tegen heur aan. ‘Taan Ella …’
‘Wat is der?’ vroug zai en drukte hom van heur òf. Mor zien haandjes klaauwden aalweer noar heur om.
‘Nait doun,’ zee zai stoens, ‘zeg mor gewoon wat der is.’
‘Tippi-tippi-tip,’ zee Johan. Nam n voam en klemde hom weer aan heur vaast.
Zai gaf hom n goie tik veur zien kop. ‘Mos mie nait aalgedureg vaastgriepen Johan! Hes dat begrepen?
Dat heurt nait zo.’
Jonkje vreef hom over zien waang en snokte t oet. Keek heur taargd aan. Ging dou mor plat op grond liggen.
‘No mos haildal ophollen,’ raip taan Ella, ‘aners zet k die haile mirreg ien houk, hur!’ Zai tilde hom ien t ìn, nam hom bie aarm mit noar zoal tou. Doar zatten drij leutje kiener op holten vlouer te speulen. Aal aner jonges wazzen ien boeten. ‘Luster ais, doe mos mie nait meer zo vaastgriepen. Bis groot genogt, doe hes zulm twij bainen kregen.’
Johan nikte, dat was zo. Hai haar twij bainen, joa, dat was woar. Dou nam tane hom mit noar achterdeur tou. ‘Goa mor ien boeten speulen mit aner kiener. En dou dien jes aan.’
‘k Mout pizzen,’ raip Johan. ‘Din hup, noar wc tou,’ zee taan Ella. Zai wachtte eefkes, hil dou achterdeur veur Johan open.
Doar sjokte jonkje hìn. Hai ging pad oet dat oetkwam op n braider pad dij deur stroeken en bomen laip. Noa n zetje sjaauwen ston Johan veur t deurke ien hek. Hai mouk dij open. Stapte der oet en dee dij weer dicht.
‘Doe-doe-doe-doe,’ zong Johan, ‘doe-doe-doe-doe.’ Ging pad op dij noar haaide tou laip. Mor der klopte wat nait. t Was zuver of zien pokkeltje hom aan ale kaanten aan ienkrimpen was. Ook wel of der n dikke jong bovenop zien borst zat te drukken. Hai hapte noar oam. Johan laip weerom noar t deurke tou.
Hoera, hai was weer op t haimstee!
Bie touval stonnen doar ien dij houk n poar kiener te proaten. Ook Henkie en Theo van Johan zien sloapzoal wazzen der bie. ‘Niks zeggen, hur,’ zee Johan tegen baaide jonges, ‘k bin mor eefkes vot west. Niks tegen taan Ella zeggen, hur … Goud?’
‘k Goa slangen vangen,’ zee n oller jong. Hai en twij dikke wichter stapten t deurke oet. Mor noa n poar pazen wazzen dij der weer. Zai haren groot lol.
Mit Henkie en Theo van zien aigen sloapzoal sjaauwde Johan t bos deur. Henkie haar n blokfluit.
‘Maag k hom eefkes hemmen,’ vroug Johan, ‘voader Joakob speulen?’
Henkie gaf hom zien blokfluit. Johan hil veurkaant van fluit tegen zien kin aan.

Begunde aal lopens te zingen mit fluit tegen kin aan: ‘Voader Joakob, voader Joakob …’ Dou laidje oet was gaf hai blokfluit weerom aan zien kammeroadje. Dij veegde gnivvelnd zien blokfluit schoon.
Zai gingen op n hoog bultje zitten. Henkie speulde n zulm opbedocht laidje. ‘Boem-boem-boem,’ zong Johan zaacht, ‘Tippi-tippi-tip.’ Woar haar Johan dij oarege dailtjes van laidjes vot? Tippi-tippi-tip en Boem-boem-boem en Doe-doe-doe-doe? Haren zai bie t jonkje thoes voak n radio aan had te speuln.
Of draaiden zien pa en moeke grammefoonploatjes? Dat Tippi-tippi-tip dat was vanzulm van Catharina Valente oet 1957. En t Doe-doe-doe-doe laidje was oet 1950 van Doris Day. Boem-boem-boemboemerang was van de DeCastro Sisters oet 1955. Och, wat mouk t oet. Leutje Johan zel gevuil had hemmen veur meziek. Zel der wel weerde aan hecht hemmen. Mor fluiten op n blokfluit dat kon hai nait. t Was nog mor 1960 en wel wait het Johan loader t speulen op n fluit nog leerd. Kins nooit waiten!

k Wis dat k nog n tane haar. Taan Gees mos n tachteg joar weden. Van n neef kreeg k heur adres. k Haar taan Gees viefteg joar leden dou k klaain was mor n moal of wat zain. k Schreef heur n braif en zette mien tillefoonnummer der onner.
Op n oavend belde dij òl tane mie op.
Dij eerste moand noa ons eerste tillefoongesprek belden wie nkanner mit regelmoat op. Dizze tane was n zuster van mien moeke. Wie sproken òf dat k op n moandag bie heur kwam. Taan Gees woonde ien midden van t laand. Deur heur traauwen was zai doar kommen te wonen. Heur man, mien oom, dij was aal n poar joar te tied oet.
Taan Gees woonde ien n leutje hoeske tussen twij dikke hoezen ien.

Dou k nog mor tien menuten bie heur ien koamer was kwammen eerste verhoalen lös. Mit heur noabers hier, grode gezinnen mit n bult kiener, haar zai t swoar te verduren. Aan baaide kaanten haren zai n springkuzzen stoef bie tane heur hek stoan. Dat betaikende dat taan Gees n bult last haar van belken en gilpen. Kiener stonnen mor aal te daanzen en te hippen. Ook wer der voetbald. Baal knapte mit regelmoat tegen tane heur roamen aan. As kiener t hek over klaauwsterden om baal weerom te kriegen vernailden zai tane heur salvioas, begonioas en tudeltoanen.
Nog aaltied was zai nait kloar mit kloagen. Heur verdrait dat dee mie pien. Achter heur toen laag n lap gruinlaand doar schoapen en ponnies rondsjaauwden. Taan Gees vertelde mie dat doar n daaierntoen kwam.
‘n Daaierntoen?’ zee k verwonnerd, ‘Dat kin ja nait! Ale daaierntoenen ien t laand hemmen t stoer om kop boven wodder te hollen. No zellen zai hier n nije daaierntoen baauwen …?’
Ien ainen heurde k kiener veur t hoes proaten. Tane wees op klok aan muur en trok neus ien kroes. ‘Zai binnen weer vrij van schoul,’ zee zai. Dou heurde k opzied van t hoes ook n poar hoge stemmen. ‘Doar bis doe kloar mit, taan Gees,’ zee k, ‘wèl wait wat veur daaiern doe nog achter t hoes krigs. Stel die ais veur … n poar euliefanten dij trompeddern. Dat kinnen dij baisten goud en haard!’
Zai laip noar radio tou en lait mie heur koptillefoon zain. As t heur te maans wer, ging zai meziek lustern mit koptillefoon op. Ien ainen knapte der n baal tegen t roam aan. k Hapte noar oam en mien haart ging te keer. ‘Woarom kommen joe nait noar Grunnen tou te wonen, noar Beem of Ten Boer?’ vroug k heur. Zai gnivvelde wat. ‘Is t doar din aal rusteg? Woar kins nog ien rust leven ien ons drokke kikkerlaand?’ k Von heur n laive vraauw.
Op t ìn van mirreg wazzen kiener aan baaide kaanten weer vot. k Bleef bie taan Gees eten. Noa t eten heurde k kiener weer voetbalen. Wie zatten gewoon te wachten of ter n baal tegen t roam aankwam. Noa n zetje werren kiener ien hoes roupen en was t rusteg. Ien tussentied wer t veur mie hoogste tied om weer noar hoes tou te goan. Dou k op punt ston te vertrekken, vroug taan Gees of zai misschain n poar doag bie ons kommen mog. k Belde mien vraauw op, vroug wat dij der van von. Mien vraauw zee dat zai n bèr opmoaken ging. Wie hemmen n hail dik hoes en roemte zat. Kiener binnen groot en binnen deur oet.
Tane kreeg heur raaistas en pakte dij ien. Zai rommelde ien kaast en kreeg heur knip. Dou konnen wie vot. Onnerwegens ien outo haren wie ter over hou schier t was dat zai mien moeke weer zain kon. Mien moeke woonde bie ons ien. Baaide zusters haren nkanner ien gain joaren meer zain.
Dij week bie ons ien hoes wol tane nait meer noar heur aigen hoes weerom. k Belde ain veur ain kiener van tane op. Stukte dij oet dat heur moeke bie ons ien hoes wonen wol. Mien nichten en neven vonnen t schier veur heur moeke. Zai wizzen hou stoer dij t haar mit heur noabers. Kiener van tane brochden ale bullen en spullen van heur moeke noar ons hoes tou. t Hoes van tane wer te koop zet. Mien moeke en heur zuster babbelden hail dag mit nkanner over k wait nait wat.
Op n mirreg wol taan Gees mie wat vertellen. ‘Wais doe laiverd,’ zee zai, ‘dat dien moeke en ik nog n zuster hemmen dij nog leeft? Dat is dien taan Mattje. Zai is dou mit heur man Harmen noar Overiessel vervoaren. Hai kwam doar vot.’
Hail voag kon k mie dij baaid heugen. k Wis aal nog dat k mit heur noar kermis tou wèst haar ien Stad. ‘Taan Mattje woont allinneg. Oom Harmen leeft nait meer. Doe kins wel n daag noar heur tou goan! k Zel die Mattje heur tillefoonnummer geven, laiverd.’
k Keek mien vraauw aan. Der ston hier nog n grode koamer leeg. As Mattje hier ook wonen wol din zol dat makkelk kinnen. Nee, niks ston mie ien weeg om n òfsproak mit taan Mattje te moaken.
k Kreeg ons opschriefboukje en n pìn. ‘Wat tillefoonnummer het zai, taan Gees?’
k Schreef t nummer op en laip mit opschriefboukje noar tillefoon tou. k Vuilde mien haart kloppen dou k taan Mattje heur tillefoonnummer ientikte. Wat spannend om zo doalek n stem te heuren van ain dij zo dulek bie ons heurde, mor schane genogt vergeten was deur mie, moeke en mien gezin …

Braidoet ston Adje ien open deur van studìntenkoamer van Ger Beerveld. Zien vouten stonnen op drubbel. Hannen rustten tegen deurkezien. Adje nuimde homzulm n haalve slachter. Apmoal gekhaid! Mor hai haar mor n haalve oplaaiden veur slachter volgd, haar t apmoal nait verdroagen kind. t Was hom te maans worren, te veul slachtòfvaal, bonken en bloud.
Adje was aan t prakkezaaiern goan: veur wat veur affeer zol hai no aan t leren goan? Doar was hai nog nait over oet. Ien tussentied sprokkelde hai sinten bie nkanner mit kerwaaikes. Haar òf en tou n boantje.
Kreeg sinten van pa en moeke.
‘Moi, hou koms doe hier ien hoes, Adje …?’ klonk t achterdochteg.
Adje gnivvelde. ‘Dien laive schat Greetje het mie ien hoes loaten. k Heb boven die bie heur zeten.’ Greetje zat n trap hoger as Ger, haar doar heur koamer.
‘Hou dat zo, Greetje mien schat…?’ antwoordde Ger, ‘loat Jetske dat mor nait heuren. Dij wol mie lesdoags nog smoren …’
‘Smoren…?’ zee Adje en wupte wat op tonen. Hai keek zien kammeroad eernsachteg aan. ‘k Heb t die voaker zegd. k Vien dat doe aaltied van dij apaarde wichter hes Ger! En Greetje wol die doodmoaken?’ Ger mouk n opmaarken over n minne kienertied. Zukse wichter haren gain spier laifde kind. En dou was eefkes stil.
Ger bo Adje n kopvol kovvie aan. Hai mos mor aan toavel zitten. Mor veurdat Ger noar heur gemainschoppelke keuken toulaip keek hai hom aan. ‘Doe wais t nog nait, mor mien verkeren mit Jetske is ook oet…!’
Adje trok wit vot en schoof aan toavel. Dij laag vol mit lesmaterioal. Ger laip noar keuken tou. Adje prakkezaaierde. Hai keek deur t aigenste roam van dizze koamer noar boeten. Zien ogen dwoalden over t reepke grond tussen baaide hoezen. Der laag gescheurd beton op doar roet ienston. ‘Dit strookje Stad, deur elkenain verloaten,’ prakkezaaierde Adje, ‘dat is krekt zo verloaten as Jetske heur op dit stuit vuilen mout …’ t Begrootte hom veur t wicht, dij tegen hom aaltied gelieke laif was.
Zien ogen gingen deur koamer hìn. Doar ston Ger zien bèr. Doar haar dij kloun mit Jetske legen. Wat was t hier ainks n zootje! Mor doar op grond, tegen muur aan, ston n hail schier schilderij! Dat kunstwaark, mit n robonde kou der op, dij kinde Adje aalderbest. Hai haar t sikkom doezend moal bekeken. Wat wol hai t schilderij geern kopen, aal haar hai nait teveul sinten. Mor Ger wol t nait kwiet. Adje laip der noar tou. Zien vingers streken der mit pelzaai er bie laans. Mor onverwachts ien n woas van onrust kreeg hai zien buus mes. Eefkes lusterde Adje of Ger der aal aankwam. Dou mit n ruk, haard en onverschilleg, ging mes deur douk hìn. ‘Dat heb t veur die doan, Jetske!
Veur die!’ mommelde ol slachtersleerling.
Ien n zoes zat hai weer op stoul. Keek noar boeten noar t streepke grond dat zo smaal was as n piepeloag.
Doar heurde hai Ger aankommen. Dij hil n bred vaast mit twij mokken vol kovvie. Op schuddeltje lagen meelkoekjes. Òf en tou nammen zai n slokje.
Boven heur stampte Greetje haard op grond.
‘Joa, joa, doe was bie Greetje,’ zee Ger, ‘en hes verkeren mit heur?’
‘Nee,’ zee Adje, ‘wie kommen te zulde dörp oet. k Kin heur van schoul.’ Hai versweeg dat zai boven hom Jetske berabbeld haren. Mor dat verkeren oet was dat wizzen zai op dat stuit nait.
Adje begunde over t schilderij te jeuzeln. ‘Kins mie dat nait veur n prikje verkopen?’
‘Ophollen!’ zee Ger verniend, “k wil dat ding nait kwiet! Dij is van mien opa en opoe west. Dat heb k die aal wel tachteg keer zegd!’
Adje laip noar t schilderij tou en tilde dij op. Hai schrok ter zulm van. ‘Mos ais kieken, Ger … der zit n dikke lub ien.’ Ad hil t kunstwaark veur Ger zien neus.
t Was of Ger n slag veur zien kop kreeg. Dij lub laip dwaars deur n robonde kou hìn. n Kou dij van zien femilie west haar.

‘Nee, no wil k hom nait meer hemmen,’ mommelde nepslachter. Zien haart bonkte hom ien ströt. Hai zette t schilderij op stee.
Ger draaide n sigret, knipperde mor aal mit ogen.
‘Doe bis ook zo lomp, Ger,’ zee Ad, ‘zo roeg!’
Ger stak sigret op. Achter zien ogen zaag hai opa zien koien stoan.
t Was even stil. ‘Wèl van joe baaident het verkeren oetmoakt?’ vroug Adje ien ainen. ‘Dat heb ik doan,’ zee Ger zaacht, ‘bin tegen n aner aanlopen.’ ‘O, n nije. Hou hait dien wicht?’ vroug Adje.
‘t Is Dinoa, dij kins doe ook wel. Jetske heur kammeroadske.’
‘O, dat is pienlek …’ zee Adje en hil zien buusmes veur n daag, ‘mor kiek ais. Is dit nait wat veur die, jong? t Is nait vertraauwd dat k der laanger mit omsjaauw.’ Hai langde Ger t mes aan.
‘Wat n schier mes,’ zee hai en vuilde aan t lemt.
‘k Wil kuutjebuten mit die,’ zee Ad, ‘wat hes doe ien aanbaiden?’
Ger rommelde ien kaast, legde n trui en n metoalen aansteker op toavel. Adje graaide trui van toavel òf en bekneep dij. t Was n blaauwe trui. Veurkaant was opsierd mit n wit haart. Op t haart stonnen vaaier donkerblaauwe ledders. Dat wazzen eerste ledders van veur- en achternoamen van Ger en Jetske.
‘Dij het zai veur mie braaid,’ zee Ger, ‘aansteker heb k ook van heur kregen.’
Adje trok zien aigen trui oet en trok trui dij Jetske moakt haar aan. t Was zuver zien moat. ‘k Neem hom,’ zee hai.
Ger kreeg t mes en schoof aansteker noar Adje tou.
‘Wacht ais,’ zee Ger, ‘kin aansteker ook wel aan Dinoa geven. Dij dampt as n schòsstain.’ Adje schoof aansteker weerom noar Ger tou.
‘Din kriegen wie apmoal wat van die,’ zee Adje, ‘ik dizze trui, Dinoa n aansteker. Din hes ons apmoal blied moakt, behaalve Jetske! Dij krigt dalles… haildal niks.’

k Kin n bult minsen dij heur waarm eten ien n haalfuur op toavel zetten. Smörns bakken zai heur aigen stoet. Zai hemmen n snelbakprogrammoa op heur broodbakmesien. Stoet is kloar ien tied dat zai heur hemmeln en goud aantrekken. Ien dizze tied mouten wie gaauw en sekuur weden. En wat krekt zo belangriek is: Hol die aan regels! Wat regels aanbelangt, bie tieden stoan kranten vol mit nog meer nije regels. Mor loat k mie eerst ais veurstellen! Mien noam is Jongsma. Woon hoast twinneg joar hier ien n stad ien t midden van ons kikkerlaandje. Kon hier doudestieds waark kriegen en bin vertrokken tou Noor oet.
Wie hemmen hier schier weer lèste weken. Guster was t haildal geweldeg. k Haar n vrije daag en dreudelde wat om deur stroaten van dizze stad. Ien winkelstroat zaag k n jongkerel omstrunen. Hai was pampierkes aan opsnorren. Jongkerel laip op riepke en snuusterde ale hörntjes òf. k Wol ais even bie hom kieken.
‘k Maag onner t waark nait mit aner minsen proaten,’ zee jongkerel tegen mie. k Schatte hom op n joar of viefentwinneg. ‘Zo binnen regels, meneer. Der staait doar n ambtenoar. Dij holt mie ien de goaten … Heb n oetkeren. As k mien oetkeren hollen wil, mout ter rommel opzöcht worren. Dat binnen allernijste regels van gemainte …’

‘Wat? Hollen zai touzicht op die?’ vroug k nijschiereg en loerde kaant op dij jongkerel aanwezen haar.
‘Joa, k mout deuraarbaiden. Aans krieg k gain oetkeren … Mout ook sollisitaaiern. Heb n hbo-diplomoa.
Mor waark is ter nait …’ k Haar der wat van lezen ien kraant. Van dij rommelpot opzuiken. Mor haar nog gain minsk aan t waark zain. Ien pertiek aan overkaant ston n nedde man te loeren. t Leek mie beder tou om deur te lopen. Mor dou haar jongkerel zulm n vroag. Hai wol waiten of k waark haar. ‘Of is meneer ook waarkloos?’ Schroomachteg keek k wat noar dij man ien pertiek.
‘Joa, k heb waark, mien jong,’ was mien antwoord, ‘Zel mie eerst ais veurstellen. Jongsma is mien noam. k Heb vandoag n vrije daag, bin ongedairtevanger bie pervenzie. k Vaang mit kollegoa’s daaiern dij hier nait ien Nederland heuren: slangen, krokedillen, spinnen en schildpadden. Wais wel dat ter hail wat hanneld wort ien vremde daaiern? Dat goud gaait bie laifhebbers ien gloazen bakken. Spinnen, schildpadden, sallemanders, nuim mor op. As baisjes heur te dik worren, loaten zai heur bie heur achter t hoes lopen. Din mouten baisjes heur mor redden. Voak worren wie din ienschoakeld en goan der op òf!’
Ien ainen kwam kerel tou portiek oet op ons òfstörmen. ‘Hé, Koen, bis aal wat opschoten …?’ Kerel zien stem was haard en gevuilloos. Ambtenoar wol ook waiten woar of Koen zien pazzipant bleven was.
‘Dij is Meulenstroat ienlopen, meneer Van Diek,’ zee pampierkeszuiker Koen verlegen. Dou laip Koen noar n blikje tou dij plattrapt was.
‘Wils hom nait van t waark hollen, meneer …’ zee Van Diek stoens tegen mie. Hai nam mie van kop tou tonen op. Haar hai mie voaker zain? Dou laip hai kaant van Meulenstroat op en was oet zicht. k Haar n vrije daag. Om Koen wat te helpen zöchde k ook rommel op. Von n vervrommelde kassabon, n stuk wc-pampier mit vlekken, n leeg pakje sigrettenvloei en n segoar dij haalf oprookt was. Mor schane genogt gain dikke knip vol mit sinten. Ien tussentied bleven wie deurproaten. Pampierkeszuiker haar nog mor kort zien diplomoa. Hai haar veur weg- en wodderbaauwkunde leerd. Mor op ale aner boantjes dij der wazzen mos hai verplicht sollisitaaiern. Ien tussentied mos hai mit aner minsen rommel van stroat opzuiken. Dat wazzen nijste regels hier.
Zulm bin k sikkom twinneg joar bie pervenzie ien dainst. Wie vangen ongedairte, krokedillen, schildpadden en aner vremd goud. Ook worren wie oetbesteed. Din mouten wie sloden ruden en openboar wodder schonen. Ien verschaaiden dörpen en steden hemmen zai overlast van wodderplanten. t Gaait om rommel dat hier van òlds nait heurt. Wodderplanten binnen mitkommen mit vrachtwoagens en mit schepen. Deur opwaarmen van wereld gruit dat goudje ook aal ien Nederland.
Ook worren wie der op òftstuurd om ien gebaauwen dikke spinnen te vangen, of joekels van slangen. Bie tieden zit ter n krokedil ien sloot. Mit waarme weer van leste joaren kinnen zukse daaiern hier hail best weden. k Heb t aal eerder zegd, dij baisten binnen bie daaiernlaifhebbers tou deur oetkwakt. Of zai binnen as verstekeling mitkommen noar ons laand tou.
Kreeg meedlieden mit Koen. Misschain dat n dom grapke hom opfleuren kon. ‘Hes ook zin aan n puut patat, jong?’ was mien vroag.
‘Joa, dat zol lekker weden,’ zee Koen en hai keek mie vol verwachtens aan.
‘Din mos zain dat doe bie n cafetaria koms, mit dij Van Diek dij touzicht op die holt.’ k Kon t laggen nait loaten.
Koen keek mie vaals aan. ‘Nait leuk,’ zee hai, ‘dom grapke!’
‘Wat!’ zee k, ‘k Heb die ook mitholpen, Koen! Doe wils doch nait dat k dien rommelpuut weer leegsmiet? Kiek mor oet kereltje!’
Gaauw sloug Koen rommelpuut over scholler hìn en naaide der oet. k Laip kaalmkes aan deur. Ging Trommelstroat ien, n òllerwetse en stille stroat. Veur mie oet laipen twij vraauwlu. Zaag heur noar gevels wiezen en kieken. Hoezen stonnen hier aaltied goud ien vaarf. Achter dizze hoezen lagen dikke lappen toen. Toenen mit bomen en stroekerij. Bewoners haren voak ook n viever. Ien ainen schoot ter n dikke röt veur mien vouten laans. Baisje stak stroat over. Röt was padje òfkommen dij tussen twij hoezen laip. Dou loerde k padje òf en zaag baaide toenen. Ien toen aan linkerkaant zat n viever. En dou heurde k heur! Dat wazzen dudelk Amerikoanse brulkikkers. Dikke joekels en vreetsakken. Brulkikkers eten ales op wat heur veur bekje komt: goldvizzen, gewone kikkers en jonge wodderpieken. Amerikoanse brulkikkers willen wie nait ien Nederland hemmen. Gaauw kreeg k mien opschriefboukje tou buus oet. Mit pòlloodje schreef k stroat en hoesnummer op. Zette der t woord brulkikkers bie. k Dochde: Mörn krigt mien boas t adres. Mor vandoag is t n vrije daag. Vremde dikke kikkers of nait, vandoag wil k nog wat omdreudeln deur dizze stad. n Stad doar wie Amerikoanse brulkikkers tou vievers oet peudern en doar aner minsen rommel van stroat opzuiken! n Schone stad dij is nait lèlk.

Eerste joaren van Alie heur traauwen haar heur man Bronno nog wel ais n poedeltje. Din mozzen loakens van bèr òf en verschoond worren. t Was ja goud dat ter n stuk plestiek onner t onnerloaken laag.
Bronno zien moeke haar zegd dat dit tot zien dattegste joar deurging. Zat bie heur ien femilie. Aal dij gedachten kwammen bie Alie op, n jonge vraauw dij ien koamer dounde was. Mit n slovve douk werren stoulen van eettoavel òfnomen. Dat was behold van meubels! En knippen van t hoar dat was behold van t hoar. Mit regelmoat lait Alie heur t hoar knippen.
Zai keek op klok. Bruier Eelko kon kommen mit Dorien, zien nijste laiverd. Eelko was viefendatteg joar en zien wicht negentien. Dorien haar veur kapster leerd en wol Alie heur hoar knippen.
Dou Alie juust op wc zat wer der op bèl drukt. ‘k Mout ter òf,’ ging t deur heur kop hìn. Nog n moal ging bèl. Mit n rooie kop dee zai deur open. t Was n kiend. Nog veurdat Alie t jonkje vroagen kon wat hai wol, runde dij gierend vot.
Dou zai deur toudoun wol, zaag zai Eelko en Dorien deraan kommen. Dorien sjokte n hail ìn achter Eelko aan. Mitnkanner gingen zai ien koamer aan toavel zitten.
‘Tee, kovvie, wat zel t weden?’ vroug Alie.
Zai wollen teedrinken.
‘Doe hes ale meubels der nog stoan, zai k,’ zee heur bruier en loerde ien t ronne.
‘Nee, Bronno het tillevisie mitnomen,’ zee Alie, ‘hai haar hier soavens ook wel tillevisie kieken kìnd. Mor dat wol hai nait.’
‘Dat wat hier nog staait dat gaait nait meer noar Bronno tou?’ vroug Eelko.
‘Nee, mor hai wil t hoes zo gaauw meugelk verkopen. k Mout ter oet. Of k mout hom haalfschaid van weerde betoalen. Din blief k hier wonen. Bin bie gemaintehoes west om te vroagen wat k beste doun kon. t Is mien geluk dat k zulm spoarsinten heb …’
‘Zel k dien hoar knippen?’ vroug Dorien, ‘k wil t zo doun dat ale kerels die noagloepen!’
Eelko begunde te laggen. ‘Nee Dorien, gain nije kerels dij heur noagloepen … Zai het Bronno nog ien kop.”
Ien keuken laag t loaken kloar. Ien koamer trok Alie n stoul bie toavel vot. Sloug loaken om nek en schollers hìn en ging zitten. Kons zain dat loaken graauw was. Hou voak was zai nait wakker worren ien n nat bèr. Hou voak zat heur nachtgoud nait vol mit miegvlekken, omreden zai ien Bronno zien wodder legen haar. Dorien zette loaken vaast en dou kwam scheer ien t hoar. Noa n zetje vroug Dorien om stroom. Eelko zöchde verlengsnouer op ien keukenkaast.
Aal gaauwachteg snorde tondeuze deur t schiere hoar hìn. t Wicht mouk ain kaant van Alie heur kop zo kort meugelk. Dou knipte zai haile boudel bie. Loaken ging van schòllers òf. Dorien langde heur n haandspaigel aan. Alie mos mor ien spaigel kieken. t Zaag der verschrikkelk oet.
Eelko tikte op zien allozie. ‘Mos ais heuren, wie goan vot,’ zee Eelko, ‘k heb nog wat te doun. Kom, Dorien.’ Alie laip mit noar deur tou.
Weerom ien koamer zoog zai mit stofzoeger t hoar van grond òf. Ien keuken ging zai veur spaigel stoan. Aan ain kaant van kop was t stiekeltjeshoar. Aan aner kaant was t schier knipt. Zai begunde te janken. Ien koamer mouk zai stofzoeger open en hil dikste toeven hoar te stofzoegerpuut oet. Misschain dat dij toeven nog vaastliemd worren konnen. Der was liem. Zai plakte boudel tegen stiekeltjes aan. Aalgedureg wer der meer hoar opplakt totdat t begunde te lieken. t Was eefkes veur vieven ien mirreg, mor zai was schoon òf en wol n zetje liggen. Doar ging zai trappens op noar sloapkoamer tou. Zai trok wat goud oet. t Was te hopen dat vaastplakte hoar vaastzitten bleef. Loakens wazzen kold en klam. Sloap haar heur gaauw te pakken. Ien sloap kroop Alie kaant op doar Bronno aaltied legen haar. Mor de vogel was hom vlogen. Bronno kwam inkeld nog hier om over verkoop van t hoes te proaten. Liemlucht steeg heur op ien kop. Ien heur sloap vlogen flaren dreumbeelden verbie. Liem dij nait dreug was bakte aan kuzzensloop. Aalgedureg laag dij vraauw weer op n aner zied.
n Poar moal wer zai haalf wakker en dommelde weer ien. Soavens tegen elf uur kwam zai mit kopzeer van bèr òf. n Toef hoar zat aan gezicht plakt en nog meer hoar zat aan kuzzensloop. Stommelnd ging t trappens òf omdeel noar wc tou.
Dou zai ien koamer kwam stak zai t licht op. Plofte ien stoul. Zai vuilde liem op n ooglid zitten en dat mouk heur baang.
Ien keuken dee Alie twij kopzeerde-tabbeletten ien mond. Kaauwde der op en slook boudel deur mit wodder. Dou spoulde zai t ooglid schoon. Zai dochde aan Dorien. Wat n loeterd!
Mor dou, as n hellere iengeven dij oet n bragelput mit gedachten kwam, was doar n plan! Dat laange stuk hoar dat mos ook mor votknipt worren. Noa n week of twij din was t nait zo slim meer. Din was t hoar nog veuls te kort, mor din kon t wel weer.
Veur keukenspaigel zette zai scheer ien t laankste stuk hoar. Donkere toeven dwarrelden deel. t Was stoer om t hoar aan achterkaant van kop te knippen. Noa wat mieren en tudeln leek t heur goud tou.

Zai mos no mor n störtbad nemen. Doar ging t trappens op. n Poar tel loader ston dij jonge vraauw onner t haalfwaarme wodder.
As k t zo bekiek din is mien levent n romanze bouk mit n open ìn, ging t deur heur hìn … Zai hil kop noar achtern tou dat ter volop wodder ien snoet kwam. Mit dat wodder stroomde, dochde zai aan Bronno. Stel dat dij hier verbie voarde en licht brannen zaag. As dij no ais noar deur toulaip en sleudel te buus oet kreeg. Mor nee, Bronno kwam nait. Dij kwam inkeld overdag te vroagen of zai aal wis wanneer zai betoalen kon, of wanneer zai votging. Nee, Bronno dij kwam nait zo mor eefkes aan. Bronno zaag laiver heur hakken as heur tonen. Misschain kon Dorien Bronno zien hoar ais knippen … en din ain kaant der hoast niks òf en dij anerkaant zo kort meugelk. En wat nog beder was: ain kaant ales der òf!

Wait nog goud dat mien gehakbalen zo lekker roken. Zai mie, sikkom twij joar leden, nog ien keukentje stoan. Mien man dij komt om haalfain smirregs van t waark ien hoes om te eten.
k Ston doar te koken en schrok mie lam! Aan linkerkaant achter mie haar der wat bonkt bie t open keukenroam. Dou k over linkerscholler hìn loerd haar, haren doar twij dikke honnepoten tou keukenroam keuken ien stoken. k Hapte noar oam. Dat schrikachtege zit bie ons ien femilie. Het niks oet te stoan mit dat k n vraauw bin!
Bleef hail verzichteg kieken. Zuitjesaan kwam doar n honnesnoet te veurschien. Poar tel loader stak n honnekop keuken ien. Hai haar n spitse snoet. Op kop gruide weelderg hoar. Zien lichte ogen zagen der griezelg oet. Pupillen stonnen boven ien kop. Hai keerl! Ston te trillen ien keukentje. Veur mie t kookstel, aan linkerkaant aanrecht mit kastjes en loagen mit lebels, mezzen en vörken.
‘Ankie,’ zee k tegen miezulm, ‘doe dikke hampel, woarom hes keukenroam ook zo wied openzet?’ t Was n knoap van n hond, vervaast n hedder. Dij snuvvelde, kwielde en smakte. Ien tussentied gloop baist mie aan mit van dij male vroagende ogen. Zien blik ien ogen dij mog k nait lieden. Laist was k noar roam tou sprongen en haar dij dichtsmakt. k Duurde t nait, duurde ook nait noar koamer tou vluchten. Hond baang moaken leek mie ook gevoarlek tou. As dat verkeerd oetpakte, kroop hai misschain haildal keuken ien. t Leek mie beste tou om mor deur te goan mit koken. Misschain was hai mor zo vertrokken.
Ien ainen, zunner bie noa te dinken, stook k n luzivèr aan. Dij smeet k zien kaant op. Mor luzivèr ging oet en kwam nait wied. Male gedachten schoten deur mien kop hìn. k Wer draaierg en vuilde mie luddek worren … Dit was vanzulm gain hond! Dit was n wolf dij aargenswoar grìns overstoken was! Mit trillende hannen smeet k nog n brannende luzivèr noar hom tou. Dij ging ook oet. k Zaag dat houken van baist zien bek krulden. Hai lagde mie oet. Dou stak k ale lucivers ien open deuske aan. Smeet haile deuske noar roam tou. Brannend laag dij onner roam tegen muur aan. Der kwam rook òf. Wolf trok mit kop en proestte. n Poar klodders snöt schoten mien schone keuken ien. Keerl, wat smereg.
Mien worrels en eerabbels kookten. k Dochde, as k ais n eerabbel noar zien kop tou smiet. Din rit hai der wel oet. Mor k braande mien vingers en zaag t nait meer zitten …
Ien ainen, onverwachts, lait baist hom deelsakken. Vot wazzen poten en kop. t Was zoak om verzichteg noar t roam tou te lopen. Op slaag dee k roam dicht. Doar laip wolf over blaikveld.
Ien koamer tillefoneerde k mien man op. Hans nam nait op, mor hai kon der zo weden. Eten was ja kloar: gehakbalen, worrels en eerabbels.
Schraivend vil k Hans ien aarms. ‘Hes hom aal zain, jong, ien toen?’ was mien vroag, ‘nee? n Wolf, mien jong…!’ Dou keken wie baaident deur t roam hìn en vrachteg, doar laip hai op blaikveld. ‘Nee, maags ter nait noar tou, Hans,’ zee k, ‘nait doun!’ k Keek kaant op van ons bomen en stroeken. Wie wonen boeten t dörp en hemmen doudestieds n houkje bos aanplant. Gewoon op klaai. Mit aal dat gruin wazzen wie vervaast nog nait van dij wolf òf. Noa t eten laip Hans mit biel ien haand noar outo tou. Hans bèlkte zo haard hai kon en hoastte hom om ien outo te kommen.

Anerdoags bie eten koken haar k roam op n klain gliefke stoan. Wie haren wel veur n week eten ien hoes. k Huifde der nait op oet. Hans kon zo kommen. Din konnen wie eten.
Dou eten doan was laip Hans mit overge kliekjes noar blaikveld tou. Doar kieperde hai paan leeg. Dou Hans noar t waark tou was, zaag k wolf bie etensresten stoan te vreten. Vlaais was ter nait bie, haren wie oppeuzeld.

Achternoa bekeken kinnen wie ons òfvroagen woarom wie plietsie nait ienschoakeld hemmen. Wel n daag of vief het wolf om t hoes tou lopen. Aal dij tied kwam k nait ien boeten.
Weken loader deden wie n male vonst. Ien ons òl hut, ien stroekerij, hemmen wie zien kedoaver vonnen. Hai was dak van hut opkropen bie n bult branhòlt omhoog. En wolf was deur dak hìnsakt. Hai kon der nait meer oetkommen. Op dak liggen verdreugde plestieken ploatjes dij overaal scheurd en kapot binnen. Wolf is haildal achter ien toen begroaven.

Op heden, twij joar noa ons eerste wolf, lopt ter aner wolf om t hoes tou! k Heb ter stoer mit, allernoarst. Mor aan anerkaant heb k ook n plan! As Hans tegen etenstied thoeskomt zel k hom ales oetstukken. As wie eten doan hemmen, mout Hans etensresten ien òl hut leggen. Deur goaten en scheuren ien dak trekt etenslucht noar boeten tou. As ons nije wolf eten rokt, zel hai dak van hut opklaauwstern. Din is t bingo en kukelt hai deur dak hìn! Op dat stuit is wolf veur mie en goa k hom tam moaken. Bin wel baang. Mor zai zeggen dat wolven baanger binnen veur minsen as wie veur heur. En woarom zel t mie nait belukken? Hans was ook n wildeman. Dij heb k ook tam kregen. As k wolf kriegen kin, krigt hai n haalsbaand om en komt hai aan raim. Din goan wie lopen. Misschain krigt Hans ook n haalsbaand. Mout dij ook mit aan raim … Mor gekhaid, larriefarrie! Wil eerst even mit Hans proaten wat wie doun goan. Mor stel die ais veur dat Hans nijschiereg wort en dak van hut opklaauwstert … Dat Hans kieken wil of dizze wolf ook aal ien hut zit … Doar krigs wat van, van dij gedachten. Stel dat Hans opvreten wort … Dat zol n ramp weden. Dommit is hai der nait meer. Zit k hier allinneg mit wolven om t hoes tou … Zo wied maag nait kommen. Op dat stuit mout k hier mien haile levent achter vaaier muren touhollen. Dat zol nait te verdroagen weden, k bin gain zit-op-de-kool.
Mor bin der zat van, goa noar keuken tou! n Minsk mout wat ommaans hemmen. Din het n minsk ook gain tied om te prakkezaaiern. En keukenroam dou k ook open! k Mout vrizze lucht hemmen!

Joaren leden, dou der nog n ULO was en dou legere schoul nog gain boasesschoul haitte, woonde der n vraauw Smodsma ien Wiermeulenwierde. Zai haar twij leujonges, Ludo en Larrie. Heur òlste zeuntje, Ludo Smodsma, was n laange jong veur zien leeftied. Ien vairde klas van legere schoul stook hai aal mit kop boven klasgenoten oet.

Ook zien meester was n haalve centimeder kòrder as Ludo. Vraauw Smodsma snakte en snaarde aaltied over Ludo. As zai zien noam nuimde trilde heur tong krekt as bie n vogeltje. Larrie was jongste. Hai was wat luddek veur zien leeftied. Mor Larrie kon aibels goud leren. Hai haar n hoarlok dij hai mit vingers op stee strieken dee. Voak keek hai der din wat aigenwies bie. Larrie zat n klas leger as Ludo en was beste van zien klas. Vraauw Smodsma sprak ook Larrie zien noam oet mit trillende tong. n Eersteklas zangknarrie dij was ter mor n begunnelinkje bie. t Ging goud mit jonges. Haren zai mainst te daanken aan heur moeke dij zo zörgsoam was. Dou Ludo noar ULO tou ging, was hai weer ain van laankste leerlingen van zien klas. n Joar loader kwam Larrie op ULO. Om eerlieks te weden, Larrie haar makkelk noar HBS tou kìnd. Mor hai wol noar zulde schoul tou as zien bruier.
Krekt noa zummervekaanzie, dou Ludo ien daarde klas zat en Larrie ien twijde, overkwam jonges wat apaarts. Heur leroar dij Duuts en Ingels gaf, haar n zummergriepke. Veur schoul ien Wiermeulenwierde was t nait te doun om n ienvaler te kriegen. En leerlingen vrij van schoul geven doar wazzen zai nait zo happeg op.
‘As wie jonges van Smodsma no ais veur klas zetten, veur eerste, twijde en daarde klas. Din neem k zulm hoogste klas veur mien reken,’ stelde Blikveld, hoofd van schoul, veur ien leroarenkoamer doar zien kellegoa’s apmoal op n stoul zatten.
‘Goud plan, Blikveld,’ zee òlste en wieste van t plougje, dij zulm gimmestiekles gaf, ‘Larrie, dat waiten wie, dij kin goud leren. Hai het veureg joar ale leerboukjes van Ludo te kop oet leerd. En hai zit op heden weer ien Ludo zien nije bouken te snuustern. Ludo, dij staarke beer, dij kin leerlingen wel onner doem hollen.’
‘Bis goud op hoogte,’ zee Blikveld, ‘loaten wie t mor doun!’ Noa schoultied nam hai veurstel mit baaide bruiers deur.
‘Mouten wie hoeswaark, dij wie anern opgeven, zulm ook moaken?’ wol Ludo waiten. Larrie vroug of zai ook ien pauzes en ien schòft, ien leroarenkoamer zitten moggen. Op aal heur vroagen gaf Blikveld antwoord.
Zo kwam t dat jonges van Smodsma Ingelse en Duutse lezzen gavven aan eerste, twijde en daarde klas. Bruiers haren heur schierste goud aan. Larrie haar zien hoarlok bieknippen loaten. Hai stukte ale stoere dingen mit aandacht oet. Bie zetten schoot Ludo bie toaveltjes laans en greep n kereltje bie zien nek. Op slag haar dij kurendriever gain proatjes meer. As ter n wicht kop nait bie les haar haauwgde Ludo mit pladde haand op heur toaveltje. t Wicht schrok wakker en grinnekte.
Larrie maggelde schoulbord vol, vervaast om zain te loaten dat hai wat ien mars haar.
Noa n week was leroar Duuts en Ingels weer op schoul. Ludo en Larrie konnen weer aan aigen toaveltjes zitten te leren. Mor t zat schoul nait mit. n Daag of wat loader kreeg leroar dij Nederlands gaf n zummergriepke. Dat kwam vanzulm van t waarme weer.
‘Loaten wie Ludo en Larrie mor weer veur klas zetten. Nederlandse lezzen geven dat is heur wel touvertraauwd. Mor as t noatuurkunde was din dee k t nait,’ zee Blikveld, ‘veuls te veul meneuvels.’ ‘Doun,’ zee leroar dij gimmestiek gaf en hai grinnekte, omreden hai t apmoal aal weer veur hom zaag. Doar stonnen zai weer. Larrie gaf les. Ludo hil odder. t Ging apmoal weer goud op n poar schoonhaidsfouten noa. Zo was Ludo op eerste daag oareg verbraand en bèlkte hai te haard. n Daag loader schudde hai n deugennait zo wild hinneweer dat knopen van dij kereltje zien boezeroen òfknapten. Dou hai nog nait lustern wol, stuurde Ludo hom noar hoes tou. Mor op Larrie, doar was haildal niks op aan te maarken. Vief doagen was leroar Nederlands zaik. Vris en monter kwam hai weer op schoul. Ludo en Larrie konnen zulm weer lezzen volgen.
Twij week loader schreef moeke Smodsma n braif aan hoofd van schoul. Zai schreef Blikveld dat zai groots was op heur jonges. Dat zai der op rekend haar dat dij wel wat kriegen zollen veur ien spoarpotten … Aal gaauwachteg kreeg moeke tillefoon van Blikveld. Hai von dat zai veur heur beurt proat haar.
Hai haar aal laank besloten dat jonges mit Kerstdoagen n banketstoaf kregen.
‘Kriegen zai elks n stoaf?’ vroug moeke Smodsma.
‘Nee, gewoon ain stoaf veur baaide jonges. Mor zo wied is t nog nait. As Ludo en Larrie no op t ìn van septemmer bie mie thoes kommen. Din kinnen zai helpen mit abbels plukken ien abbelhof. Dij laange Ludo dij kin wel bie hoogste takken kommen. Dij leutje kin heur din van grond opzuiken. Din geef k heur ook n puut mit abbels mit noar hoes tou.’
‘Wat n bliedmoakerij,’ was t antwoord, ‘doar wor k even stil van … Ludo en Larrie zellen wel blied weden dat zai plukken magen! Bedankt Blikveld, oet t daipst van mien haart!’
‘Geern doan,’ zee hoofd van schoul en legde hoorn op hoak. Hai von t schiddernd hou laif dij vraauw baaide noamen van heur zeuns oetsprak. Dat kons nait van aal dij aner pa’s en moekes zeggen. Doar wazzen gounent bie doar damp van òfsloug, zó verbraand wazzen dij op heur kiener. Nee, doar kon hai nait goud over. Wazzen der mor meer zukse moekes as vraauw Smodsma. Din was t n hail aner wereld.

Haildal rondomrond tehoes hìn dat Zun en Licht hait, lopt n pad mit grint. Mainste vlintjes hemmen mor naauw kleur. Dij binnen zo graauw as lucht bie n dunnerbui. As ter hier ain op veziede komt en stoup van tehoes oplopt, komt dij veur n gele deur. Trekken zai aan kopern knop, klingelt ien tehoes n bel. Bezuikers kommen eerst ien veurpertoal. Tussen veurpertoal en gaang ien zit weer n deur. t Is n gaang mit n swaarde granieten vlouer.
Ien gaang stoan drij minsen: zuster Jennie dij hier aarbaidt, Kees, n leujong dij hier woont, en vraauw Ommes. Dij lèste persoon het zunner n òfsproak te moaken aanbeld. Òl vraauw Ommes wil Kees zain. Zai woont noast zien òllen en het jonkje doar opgruien zain.
‘Kiek,’ zegt vraauw Ommes, ‘k heb Kees wat mitnomen!’ n Graauwe puut komt te bosschoppentaas oet. ‘Abbelsienen!’
‘Hail schier,’ zegt zuster Jennie, ‘geef heur mor even aan, din bring k heur noar keuken tou.’

Vraauw Ommes maag ien veurpertoal op bankje wachten. Kees blift ien gaang stoan. As zuster Jennie weerom, is drukt zai Kees veurpertoal ien. ‘t Was mor kort,’ zegt zai, ‘t is etenstied. En as joe op veziede kommen willen, mouten joe eerst n òfsproak moaken.’ Zuster geft òl vraauw n haand. Vraauw Ommes strikt Kees over kop hìn. Zai het hier mor tien menuten west. Zuster Jennie kikt deur glief van deur hìn hou òl vraauw votsjokt. Din bringt zai Kees noar zoal tou. Hier ien dizze zoal zitten jonges aan toavels te bikseln. Zai kieken mor naauw van bord op as Kees zoal ienkomt. Din lopt zuster Jennie noar zoal tou doar wichter eten. Kikt ien t rond en gaait noar ketoortje tou. Zai is n laange vraauw ien n hoagelwit uniförm.
Soavens as kiener sloapen, runnen zusters ien gimmestiekpakjes gimzoaltje deur. Elkenain het n abbelsien ien haand. ‘Koatsebaal, wel het dij aal …’ zingen zai. Din gooien zusters abbelsienen, dij ainks veur Kees binnen, gedureg lucht ien. Dat is gezondhaidsgimmestiek. As doan is, maggen zai van zuster Jennie abbelsien opeten. As dij op is mouten zusters onner does en op bèr.
Ien mainste gangen van tehoes hes wel n sloapkoamerke van n zuster. Elke zuster is boas over n sloapzoal mit n plougje kiener. Smörns lopen zusterkes op tonen gaangen deur en trappens òf. Kiener liggen nog te sloapen. As ter ain wakker is, holt dij bekje dicht. Mos die stil hollen, aners krigs straf. Zusters mouten smörnsvro om zes uur op ketoortje weden. Dat is vaaste regel. Ien wintertied is t om dizze tied nog duuster. Zai lopen din mit zaklanteerntjes gaangen deur. Ien zummertied speulen zunnestroaltjes bie trappens laans en over zusters heur widde goud hìn.
‘As ter wat is, mos zeggen …’ zegt zuster Jennie, ‘wèl van joe het ter wat op t lever…? Nee…? k Heb aal wat. Ien mirregstied, bie t stoet eten, is ter veur elkenain n plakje worst. Dink ter om, eerlieks verdailen! Gain aalbegeer dij twij plakjes pakt! Vanoavend om negen uur goan wie hier noaproaten. k Reken op joe! Aan t waark!’
Zusters binnen blied, zai kriegen gaauwachteg heur komfòttje mit t weekloon.

Aal kiener binnen onnerbrocht ien plougen. Ien jongste ploug mit leutje goud zitten jonges en wichter bie nkanner. Zai eten apaart van aner kiener. Jongste kiener van dit plougje binnen nog mor n joar of twij, drij.
Hes n middelste ploug mit jonges en n middelste ploug mit wichter. Hes n òlste ploug mit jonges en n òlste ploug mit wichter. Ien òlste plougen zitten kiener dij ien hoogste klazzen zitten van legere schoul. Vandoag noa schoultied mout middelste ploug mit wichter (en loader middelste ploug mit jonges) noar gimmestiekzoaltje tou van Zun en Licht. Aal wat zai doun mouten het n noam. Kiener goan ‘piepkelopen’, ‘spring-tikken’, ‘krom-op-zied’ en ‘ombloazen’. Gimmeester tikt mit stok op grond en geft aanwiezens. t Is vief menuten dit en vief menuten dat doun. Gimmeester is hier smirregs noa schoultied. Zundag is de rustdag. Der wort ja wat òfhoust! Het n kiend n kwaalster ien mond, din mout dij oetspijd worren ien òfvalbak. Paardie kiener worren deur gimmeester op bòrst en rug beklopt om sliem lös te kriegen. Aal kiener van tehoes kriegen zulde opgoaves. Aal wat zai doun mouten is oetvonnen deur dokters van Zun en Licht.
Van hek van gebaauw òf, tot op stee doar dörp begunt, stoan n poar hoezen. t Is hier mainst stroekerij, haaide en wit zaand. As leujonges noar schoul tou lopen, gaait dat eerst over n zandpad. Koms hier nait veul minsen ientegen. Bie regen hes hier dikke poulen. Noa dij eerste poar hoezen bis pas ien t loug. Hier stoan hoezen aan ain kaant van klinkerstroat. Zai binnen luddek en òld, of dik en nij. Gounent hemmen n raiten dak. Aan achterkanten hemmen minsen gruintetoenen. Veur t hoes is t mainst grasveld en bloumen. Leutje padjes noar veurdeuren tou binnen zandpadjes. Aan rannen van padjes liggen vlinten. Mainste hekken binnen van boomtakken moakt. Lopen kiener n indje deur, din zain zai schoul stoan. Kaalmkes aan lopen zai schoulplaain op. Maank kiener dij bie òllen wonen valen kiener van Zun en Licht nait op. Zai lopen der schier bie en lustern goud.
Soavens om negen uur, as aal kiener ien bèr liggen, wil zuster Jennie van aner zusters waiten hou of t goan is. Bie jongste ploug, mit leutje goud, was ter wat mis mit n wichtje. Zai is nukkeg en onrusteg. Ook bie òlste kiener is ter wat mis mit n wicht. Zusters hemmen apmoal n boetenbaintje ien ploug. Ien middelste kobbel van zuster Janneke zit n jong oet n hoeshollen van zestien kiener. ‘Hai is zo òld veur zien leeftied,’ klagt Janneke. Zuster Janneke pebaaiert wat meer over jong te zeggen, mor komt ter nait oet.
‘k Dink dat k wait doar doe op douls,’ zegt Jennie en begunt te proaten. ‘Joa,’ zegt Janneke, ‘zo is t!’
Aan anerkaant van grintpad, dat om tehoes tou lopt, is t overaal bos. Doar speult Kees as hai vrij van schoul is en gain gimmestiek het. Zusters vienen t ook n groot bos. Doar Kees votkomt is t koal en vlak. As hier ien begun n swaarde liester oet stroekerij vladderde, gilpte Kees t oet van schrik. Kees is mit pazzipanten op jacht. Zai loeren op knienen en boskatten. Mor ien bos is gain knienehool te vienen. Boskatten hemmen der nooit west. Kraaien hes overaal. Ien veujoar vaalt ter bie zetten n jong oet nust. Dij maggen kiener nait oppakken. Zusters zeggen dat kraaien ogen oetpikken. ‘Doe wils doch nait blind worren,’ vroagen zai, ‘blind en n minne bòrst, doar krigs n swoare dobber aan!’
‘Goa mor zaand scheppen,’ zeggen zusters. ‘Gaauw ien boeten ien vrizze lucht! Schepke mitnemen en zaand scheppen…!’
Hans, dij op zulde sloapzoal ligt as Kees, is ook ien bos. ‘Wèl was dat gustern Kees? Dien opoe?’ ‘Nee jong, dat was vraauw Ommes!’ As n hoas schut Kees pad òf. Din let hai hom poestend op zien gat deelplovven.

Snaachs dreumt zuster Jennie dat zai bie moeke is. Zusters Beb en Leen mouten heur waark doun. Zai zitten aan toavel dij vaaier moal zo groot is as gewoon. Baaide zusters boegen heur over pampieren hìn. Ain van heur lopt noar tillefoon tou. Draait n nummer en bestelt gruinte. Din wort dreum aans. Elkenain dij aan veurdeur komt wort deur baaide zusters votstuurd. Kiek, doar hes vraauw Ommes weer! Der veranert wat ien dreum. Ainmoal ien week hemmen zuster Jennie en dokters verslag mitnkanner.
Voak tillefonaaiern zai nkanner op. Zuster Jennie kin tillefoon nait vienen, zai staait ien labbetorie van Zun en Licht. Zuster van labbetorie het broen, kruld hoar. Zai onnerzöcht kiener heur bloud en kwaalsters. Der brannen staarke laampen. Licht is wit as ien sprookje… Juust veur wekker òflopt wort zuster Jennie wakker. Rechtop ien bèr vragt zai heur òf woarom zai heur dreum zo gaauw vergeten is.

Grint op grintpad rondomrond Zun en Licht is graauw van kleur. Tehoes zulm is ook donker aan boetenkaant. Mor zuster Jennie is aans. Zai bringt lucht en licht ien tehoes veur longliederkes. Veur n bult minsen is zuster Jennie zunnetje ien hoes!