Nienhuis, Ingeborg

As ik stampvolle voelnispuut te asemmer oet sjor, heur ik ain zingen. t Is Nijntje, dij onderien puut belaand is. Mien lutjevent kikt noar puut en trekt mit lip. Guster gooide hai zien drinkvleske derien, zag ik krekt op tied.
Ik bedapper mie en daip Nijntje op oet de swienerommel aan hoesvoel en volle luiers. Lutjevent klapt ien zien handjes as ik Nijntje en mien handen òfboun mit zaip en waarm wotter.
Mien gedachten goan noar de lèlke keersestanders ien ons vensterbaank. Onoverkomelke aarfstukken dij heuren bie ons hoes. Ik kiek noar lutjevent en zai meugelkheden.

Ien studio housten kandidoaten noa wat prakkezaaiern heur oplözzens monkelnd op, terwiel dat zai thoes smui t aine noa t aander goie antwoord geft.
‘Het scheikundige element voor goud?’ ‘AU!’
‘De eerste vrouwelijke minister van Nederland?’ ‘Marga Klompé!’
‘Nachtschoade!’
‘Sepia!’
‘Van Persie!’
‘Eufemisme!’
‘De vrede van Münster, 1648!’
‘Slutertied!’
‘Alexandre Dumas!’
‘Papaver!’
‘De ramp mit de Hindenburg!’

Hai zit noast heur op baank en speult swiegend mit zien telefoon. Noa n serie van elf vroagen hoapert heur paroate kennis. Op de vroag: ‘hoe wordt de rosse buurt in Hamburg genoemd?’, blift zai stil en ropt hai rezeluut: ‘Reeperbahn, duhu.’

‘Dat gejank van die Groningers in de media … Wat een aanstellers!’ Rieg veur boot naar Schier is laank en man ien t helderwitte Armanihemd veur ons het ongegeneerd veul lewaai. ‘Aardbevingen, pffff. Iedereen begrijpt dat zo’n achterlijk bouwval uit die negorij hier, met van die halfsteens muurtjes, zelfs bij het minste zuchtje wind inzakt,’ vervolgt hai zien gekaauw.
‘Mama, ik heb snottebel. Zakdoekje!’
Ik kiek van mien lutjewicht en dij grode greune kledder onder heur neus, noar t hemd van dij kwakker veur mie. ‘Mama het gain buusdoukje,’ laig ik, en til heur langzoam op.

Wottervogels bèlken tegen nkander om n dail van sloot òf te boaken. Zangvogels kwettern ien bomen over heur raaizen over ons planeet. Koppel schoapen is krekt schaaiden en jongschoapen roupen as n requiemkoor aan heur mouders. n Klomp motorrieders trekt as n swaart lint deur t dörp. Op t industrieterraain wordt heid, om n biegebaauw te realiseren. Auto van dörpsoldste het n vermotjakte distributieraim, bliekt as hai om bosschop zel.
‘Heerlijk hè, die rust in het noorden,’ zeggen toeristen daiper oet t laand tegen mekoar. Boven grasmaaier van camping oet kinnen zai mekoars woorden liplezen.

Minshaid wordt ien rap tempo evacueerd deur de wereldvremden. Heur bosschop is der ain van vrede en leven op n nije planeet, mor aan heur oetdrukken vaalt niks òf te lezen.
Veur mie stapt mien vriendin noar veuren, hoopvol over dizze nije kaanzen. Ik ken mor naauw leuven wat heur overkomt: mit ain bewegen verschruien dij wereldvremden heur tot op leste vezel.
Din trapt mien lutjewicht mie tiedens n sloapstoep wakker. Oversnoevers zeggen dat je kiender verbaiden mouten bie joe ien t nust te kroepen, mor zai het mie red van mien Apocalyps.

Oetèndelk heb ik mie overhoalen loaten ons femiliereünie te bezuiken. Mit daank aan ons groepsapp docht ik genog nijskes van mien neven en nichten mit te kriegen, mor mien bruier was dudelk: dizze moal gaais mit. Excuses waren der te over: wie wonen n ènd oet nkander, binnen drok mit waark, stichten gezinnen … De leste moal dat ik heur apmoal zag is joaren leden.
Noa eerste handdrukken en laank-nait-zains, staait mien bruier veur mien neus. Hai pakt mie bie aarm en sist: ‘Lops mit noar serre? Dóár zit ons groep!’

Veur de zoveulste moal draait leroar t zulfde boasescollege òf, veur n koppeltje ict-studenten. Bevlogenhaid is ver te zuiken; doarien verschilt hai nait van zien pupillen.
Nog veur leste dagdreumer t lokoal oet lopt, klikt hai noar opwienender zoaken dij kleur geven aan zien graauwgrieze bestoan: wichter zo as hai dij nog nooit ien zien college trof. n Jong ien swaarte kleren draait hom om bie deur en liekt op n vroag te brouden.
Oetdrukken van student veraandert votdoadelk mit n blik op t digibord, en zien leroar realiseert hom te loat dat beamer de scabreuze gehaaimen van zien laptop priesgeft.

Wel zegend is mit golden greune vingers, kin nait morzo bie zien planten vot. Toch krieg ik mien plantenfluusteroar n dag of wat mit. De Airbnb woar wie deelstrieken, liekt van zien zielsverwant. Iemen en vlinders eten heur dik aan nectar ien blommentoen, gewazzen ien moustoen ogen volriep. Binnen bluit ook van alles. n Staark aroma komt mie ien muit, zo gaauw as ik t hoes iengoa. Ik besnuvvel alle planten om te duden welke der zo lekker rokt. Vanzulf is hai t dij bron opsnort: t binnen de geurstokjes ien t votvruddelde voaske achter sanseveria.

Hier op t streekje? Mor der rieden hier ja hoast gain auto’s,’ zegt hai, asof er t mor naauw loven wil. ‘Veur zukswat is ook mor ain auto neudeg,’ snokt zai.

Op binnenploats van t internoat gloepten zai hom aan: jongen onderwegens noar heur klaslokoal – hai vuilde t zunder weerom te kieken.
Ien zien scholders en aarms schriende n narende pien, mor hai mos nog eefkes volholden. Zun haar t loaken hoast dreugd.
‘Jongen dij ien heur bèr miegen mouten mor leren hou of t heurt!’ haar non hom dij mörgen tougraauwd, dou hai snokkend veur heur ston.
Vannijs noaderde n plougje jongen zien ketoenen schandpoal. Stoens keek er noar lucht en wol dat hai n vogel waas.

• ‘t Spiet mie, meneer, wie kinnen niks meer veur joe betaiken.’
• ‘Non, dat vaalt te bezain: zeg mie din, van minsk tot minsk, dizze procedure is toch nait humoan?’
• ‘Hier mout ik joe verbetern, meneer, t is van robot tot minsk. Maximumleeftied legt non ainmoal bie 50 levensjoaren. Kosten veur geriatrische zörg laipen te spuigoaten oet en wat veurtbestoan van de soort aangaait, hebben joe waaineg zinvols bie te droagen. Ergo: t is zo wied.’
• ‘Mor…’
• ‘Kom op, meneer, t is zo gebeurd. Hier is joen voltooid leven-pil. Van haarten mit joen joardag.’

Der was ain ding dat hai t laifste wol ien haile wereld: n hondje. Haile doagen zoesde hai zien ollu om kop, totdat moeke zee: ‘Goud, veur dien joardag krigstoe n hondje.’ t Jonkje was zo wies as schiet; hai kon der nait van sloapen. Elk wis dat hai n hondje kriegen zol. Dij mörgen gaf moeke hom n koart mit n ploatje van n hond derop. Noar boeten tou wol hai nooit weer. Geregeld zai ik hom fietsen, dij olle man. Zien moeke is allaank oet tied. Vanoet t körfke veurop fiets gloept zien lutje hondje mie aan.

t Loate mörgenlicht viel vol verwiet op de vlèzzen. Zai verboasde heur over de bevrumdende houveulhaid dervan. Nait van ain oavend, reconstrueerde zai, mor van ain dag. Juust dat veraargerde meer as dat t vergoulekte. Benaauwdheid woasemde oet heur, terwiel dat zai n bosschoppenpuut nam en vlèzzen derien smeet. Wat eerder klonk als t laivege geklingel van n dreumenvanger, kwam heur nou veur as infernoal örgelspel. Zai wer mizzelk van heur aigen onvermogen. Ien heur soeterge sloapklaaier stapte zai t terras op en mikte tas ien container. t Miggelde. Zai ston veur n nij begun.

Mettertied heb k vuild hou of òfstand tussen ons baaident tounam. Heur universum was ik ooit. Non streun ik op n gaauwachtege smok bie t òfschaaid; heur blik alweer op aargenswoar aans: zörgen, haaistern en kop boven wotter.
Heur oetkiek haile aans as dou k heur krekt zain leerde: lutje laagvòllen werden daipste zörgkrazzen en fiene scharen graauwe walen.
As zai soavends ienslept mit muidwaarkte gedachten en handen sloep k heur koamer binnen en nuzzel mie tegen heur aan.
Din vaal k ien sloap woar pabbe ains slaip en bin k veur eefkes vannijs heur lutjewicht.

‘Wèl van joe kin t volgende gedicht van Driek van Wissen veurlezen? t Hait Middel
baar Onderwijs en gaait over t nuverste wichtje van klas – mor dat binnen joe vanzulf
apmoal.’
Leroares kikt klas ien t rond. ‘Emma, zols doe t veurdroagen willen?’ vragt ze.
Emma nikt.
‘Vienden joe t gedicht bie Emma pazen, vraauw leroares?’ vragt n aander wichtje, n luk beetje franterg.
‘Joa aal, mor joe zain der apmoal stroalend oet.’ antwoordt heur leroares.
t Tienerwichtje prommelt: ‘Woarom mos ik din krekt Vasalis’ De Idioot in het Bad veurlezen?’

Troag ridt auto over ventweg bie olle kruutfebriek. Febriek wer baauwd as munitiedepot ien Kolle Oorlog. Op t heden is t n dood stee woar enkelt schaifscheuvelnde lu òfspreken.
Mit t swait veur de kop stuurt t wichtje auto. Heur pa zit dernoast aanwiezens te geven. Zo hebben zai al honderden euro’s lesgeld oetspoard, mor boute is des te hoger as zai snapt worden. Dij benaauwdhaid heerst, zo gaauw as der n aander auto heur noadert. Auto ridt langzoam, dijgene achter t stuur gloept heur mit grote ogen aan. t Wichtje herkent heur klasgenootje, dat leskrigt van héúr pa.

Noa schrieversoavend verkeerde ik ien twijstried. Oavend was laank, hoast elk dij n stukje veurdroagen mog, nam meer tied as ienpland en ik haar dörst. ‘Mor aal dij swienerommel din, en dij e-nummers,’ zee mien innerleke Gutmensch. Gutmensch verloor t spuldje zo gaauw as ik t stuur omgooide en tegen middernaacht aansloot ien de rieg ‘knorrende baisten’ veur de grode M. n Shotje cafeïne om wakker te blieven achter t stuur, loog mien innerleke òl vent.
Morzo snoof mie ien dij rieg auto’s ain veurbie. Op fiets. Hai barricadeerde dij poal mit zien brieke Burgers kerelsfiets, gooide zien laange aarms ien n slim soeterg jaske lucht ien en bèlkte tegen de moateg betoalde bongel aan aanderkaant proatpoal. Dou gaf hai n trap tegen dij poal aan en bèlkte nog wat haarder.
t Kwam mie der noar veur ik kon deurrieden, mor om nou over dizze kerel en zien fiets hìn te joagen, was mie net wat te roar. Terwiel dat kerel prommelnd zien tied nam om n peukje te pielen, Burgers ienklemd maank zien bainen, keek hai om hom tou. Of hai nooit denken kind haar dat ien dij auto’s mìnsen zaten, kreeg hai mie ienainen ien de smiezen, lait fiets tussen zien bainen valen en swaalkte op mien auto tou. Votdoadelk was ik vanzulf wat kwiet aargenswoar op achterbaank dat hoogneudeg zocht worden mos, mor hai tikte dranzerg tegen t roam. Swait ston hom veur op kop. Ik begreep dat hai om hail aanswat as n shotje cafeïne verlegen zat en kon mie heugen hou daklozen oet mien buurtje ien Stad iendertied geern wat zuits aten. Ik nam mie veur om hom din mor n ijsco te kopen en draaide t roamke n luk beetje open.
‘Wil je kipnuggetsss met sssoetsssure sssausss voor me kopen? Ssse willen mij niet helpen asss ik op de fietsss kom, ssslaat nergensss op. Hier heb je geld, ik wacht je daarssso wel op.’ Mit elke s spitterde kerel aldernoarst. As ik docht haar dat zien jaske soeterg was, din haar ik dat verfrommelde tientje nog nait zain dat hai mie ien auto schoof.
‘Mor ik bin vegetariër!’ piepte ik nog. Kerel en zien Burgers waren al om t houkje. Van dij M. Ik wol zo gaauw meugelk van dat groeterge braifke van tien òf en vuilde mie hoast schuldeg dou ik doarmit betoalde bie n wichtje mit nuvere noagels aan kassa. Dou ik t puutje mit kipnuggetsss en mien aigen drinken kreeg, ree ik deur noar kerel en drukte hom t puutje en wat wizzelgeld ien handen.

‘Dit isss wel preciesss genoeg wisssssselgeld, toch? ‘t Isss voor iemand andersss en die wordt altijd heel sssjagrijnig alsss ’t niet preciesss klopt,’ sjanterde hai. Dat was ja vanzulf: nait morzo n gebruker op n Burgers was hai, mor hai laip ook nog es veur ain dij wat hoger ston ien t kartel. En bie dijgene haar ik nou n schuld van om en noabie de twij euro, wat mit Sicilioanse rente gaauwachteg deelkwam op n haalf miljoun mit n moand of wat.
Ik trapte t gaspedoal ien en nam mie veur ien t vervolg te luustern noar mien innerleke Gutmensch. Gain grode M meer veur mie. Veurlopeg verteun ik mie nait ien de Veenkelonies – zulfs nait op n schrieversoavend.

Troanen verbietend pakt hai zien schoulbouken bie nkander. Zo goud en zo kwoad as dat gaait legt hai ze op zien toavel. Hai heurt gounent kniezen.
Deurgoan; negeren; nait zain loaten dat t joe roakt; net doun of dat der niks gebeurd is – dij adviezen resoneren hom deur de kop. Hai vrift mit zien haand bie neus laangs en wordt n streepke bloud gewoar.
Ook zit der n knitter ien zien bril. Vannijs. Dij verrekte rötjongen!
Hai herpakt hom, hoalt daip oam en zegt: ‘Veur twijde moal, jongen en wichter, schriften open, ik goa non t hoeswaark controleren.’

‘Moeke, ons buurvraauw zegt dat ain dij te veul filmkes kikt op n schaarmke
vaaierkaante ogen krigt. Is dat woar?’
‘Meschain wel, laiverd. Ik heb t nog nooit bie ain zain, mor veul noar schaarmkes
kieken is ienderdoad nait goud.’
‘Mor moeke, wie luustern thoes haile veul noar meziek. Kriegen wie din gain
vaaierkaante oren?’

Mit heur klaaier dompeldeurnat van bragel, swait en bier kwam zai weerom van t boerenrockfestival. Dij band oet de Achterhouk beleefde zien swoanenzang en optredens waren n gekkenboudel, Ien t duuster ree zai auto ien gerazie en trok doar heur goud oet. Laifke waarkte ien dainsten en zol al wel op t nust leggen. Zo’n aander leven haren zai ienainen: zai mog nog geern aan de flitter goan en as braandweerman hielp hai mor t laifst minsen oet heur ellèn.
Ien heur onderboksem schoot zai keuken ien, woar t complete braandweercörps de leste oefening deurnam mit n pilske derbie.

Veur zien 73e kreeg opa n strunerijke kedo van zien klaainzeun. Over t spoor scharrelden zai achter stadsgids aan.
‘Wie begunnen mit Admiraal de Ruyterloan. t Verhoal van de massoale walvismoord is joe bekend.’ ‘Lopen wie deur noar Van Heemskerckstroat, neumd noar ain van eersten dij op Molukken riek wer van sloavenhandel. Streek loater bloudgeld op van Zilvervloot.’ Gids wees noar n stroatnoambordje. ‘Din de Van Speykstroat. n Ode aan n zelfmoordterrorist dij homzulf en n batterij aandern noar kelder joug.’
‘Wat buurt was dit ook mor weer?’ vroug opa, dij t aan t geheur mekaaierde. ‘Zeeploertenbuurt …’ zee klaainzeun.

Tiedens excursie over t Wad kieken lu heur ogen oet. Zai voaren mit n omge- baauwde kotter, woar aiwen leden monniken oversteek woagden over dreug- gevalen bodem.
Zaandbaank mit koegelronde zeehondjes dij heur waarmen ien veujoarszun moaken pastoroale compleet. Dikke klaauwen, mor laive snoetjes.
Schipper fluit oet stuurhut en votdoadelk zwemt der n grote zeehond op t schip tou.

Lu kieken schipper vol ontzag aan. Wat is dit veur figuur, dij noatuur morzo noar zien haand zet? Eefkes laagt schipper en zegt din: ‘Dat is Robben. Dij is krekt oetzet deur lu van t centrum ien Paiterboeren.’