Groninger verhalen, gedichten en veel meer Een grote verzameling Groningstalige teksten

t Aailaand

n Poar doagen op mien aailaand,
vuilde mie miezerg en beroerd.
Vannommedag n eindje
fietsen, kaande op van t Oerd.


Deurjoagen tot t ènde van t pad,
bin der volsloagen allain.
Hail in de wiedte lig t Wad.
Kìn d’boudel goud overzain.


Zunne schient mie in t gezicht.
Lucht, zee en felgeel zaand.
Alles in het mooiste licht.
Landschop mit n golden raand.


Hier huif ik noeit te wennen.
Hier bin ik gelukkeg as n kind.
Hier loat ik mie nait kennen.
Vuil opains gain tegenwind.

Joakob (1)

Elk dörp het ter wel ain. Zo’n oaventuraaier, ain dij ales kin, veur de duvel nait baang en dij veur elkenain kloar staait. Bie braand en ongelukken rond runnen om hail boudel te regeln. Joakob. Hai zat bie verwillege brandweer en zulfs nog n zetje bie reserveplietsie. n Aldernoarst drieste en drokke kurendriever. Elk kin hom van zien fratsen, kuren en maaljoagerij. t Leste gaf nog al ains perblemen. t Paasde nait haildaal bie t blaauwswaarde plietsiegoud.
Commandant van plietsie ien t dörp was din ook nait zien grode vrund. n Echte plietsie, grof pestuur en wel twij meter laank. n Ronde snoet mit doar boven n dikke toef vlammend roodachteg melkboerenhonde hoar. Hai was dudelk boas, stroalde van hom òf en hai kon haildaal nait mit minsen omgoan. Dizze hampel van n Grunneger haar dit nait van hoes oet mitkregen. Aarger nog, hai was n stoense govverd en aldernoarst aigenwies. Benoam t leste bezörgde hom mainsttied n hail bult waark. Doarnoast moggen ze hom groag nittjen. En t vervelende ien n dörp is dat joe mekoar aal weer tegen t lief lopen. Ze zaten baaid op biljartverainen. ‘Gezelleghaid’, n klókje en leste proat ien t dörp was wel zo belangriek as tegen baal aan steuten. As plietsie derien kwam, was Joakob t maisttied dij hom mit veul keboal ienhoalde.
“Hest zwien mit dien piel en boog zeker ien t achterhoes loaten, veurdat zuk der dommee ain zeer dut?”.
“Nee, ik bin op fiets”, bromde hai nareg weerom.
Kloar was t, en t begon nog mor net. Zien oetkiek kreeg aal gaauwachteg n aander kleur noa n poar klókjes en wat rondjes om t biljart.

Hai was der om te winnen, dat mos en kon nait aans. Doarnoast kon hai aldernoarst maal tegen zien verlais. Hai was ain en aal biljart ien zien haile doun. Studdelde en schoof mit aarms, bainen en vouten. Zag en heurde haildaal niks. Joakob raip aal n moal: “Zwienen binnen aal laank onder t biljart vot hur.”
Op n mirreg greep Joakob ien ainen baal van t biljart, net veur e tegen n aander steuten zol.
“Hai speult nait eerlek, hai stöt aan t biljart en schoft der onder mit zien vouten baal tegen d’aander aan”, zee Joakob. Plietsie zien toef vlamde ien t ìnne. Hai börg biljartstok op, brulde gramniedeg tegen kastelaain: “Betoalen”, en ging vot.
En hai kwam aander moal gewoon weer of der niks gebeurd was. Wel docht hai , k zel ze wel kriegen, wacht mor ains of. n Moal soavends loat, noa vergoadern van vogelverainen, mos hai mor even ien kroug kieken. Of krougholder wel op tied sluten ging. En hai wis dat Joakob veurzitter was van verainen. Braandde nog licht en hai kon din vot nog even zain wel der nog waren.
“Kom der bie man”, zee Joakob, “zo loat nog bie stroat. Ober, hai zigt ter noar oet dat e wel geern ain lust, dou hom der mor gaauw ain van mie ien”. Aiglieks wol plietsie nait, mor dit was krekt zien gevuilege plek. Zien dainst was òflopen en ain kon ja gain kwoad. Achterof haar e dat nait doun mouten. t Werden n poar meer. Aanderdoags wis elk ien t dörp dat t oareg mooi goan haar ien kroug. Der fietste n plietsiecommandant bie stroat mit grode plaaisters aan kop, en der is hail dudelk n zeer oor te zain.
Hou t krekt goan was, wer aal doagen aans.
Der kwam aal meer bie en wer zegd dat Joakob noa de neudege rondjes von dat plietsie zo nait meer ien zien goie goud op zien fiets over stroat kon. Hai mos eerst mor zain loaten dat e nog op fiets komen kon. Zien fiets wer noar binnen hoald en boven op t biljart zet. Doar mos d’Hermandad onder grode konsternoatsie op zien fiets kroepen. Dou is der n hail baarg nait goud goan. Der mos zulfs n dokter van ber hoald worden. As joe Joakob leuven motten, haar dokter hom aldernoarst wis opereerd. Allinneg plietsie haar gierd as n moager zwien dou zai hom handvat oet t oor trokken. Der mos zulfs nog ain noar dokter zien hoes veur nog n volle puut kramkes. Wazzen nait genog om plietsie zien dikke kop bienkander te krammen. En der wazzen ook gonnent dij heurd haren dat t mor goud was dat plietsie der n bel op haar. Doar was t stuur hom ien t gat stoeken bleven. t Zitten zol hom no wel stoer ofgoan. Joakob haar hom pootje flippen loaten, dou plietsie mit fiets kroug oet zol, wer der aal zegd. En zo ging t mor deur. Der kwam gain ende aan. Eerstkomende weken was der din ook nait veul plietsie bie stroat.
Ook bie vogelverainen haar Joakob nogaal ains wat ommaans. Aal joar dee hai mit n kammeroad t enten van knarries van elkenain. Tegen n pokkenvirus. Zai wazzen hier voak n beste zet mit onderwegens. Dronken mainsttied bie elk kovvie en n klòkje slougen ze ook nait of. “Omreden minsen doar zo op aandringen en din heb je ook gain wurms”, zee Joakob.
Op ain van dizze verziedes kwamen ze bie t hoes van Kees. Kees zien vraauw, n nuvere stadse pronksteert, dee lös. Ien ‘hooghollands’ vroug ze: “Wat komen de heren doen?” Joakob stak haand oet en zee dat e soamen mit zien kollegoa dokter van t veetrinaire team knarries n prikje geven kwam om ze te behoeden veur wel hail aarge dodelke zaiktes. Ze trok heur wenkbraauwen op en zee: “Ik ga de heren wel even voor naar de volière.” “Zitten ze nait gewoon ien t hok din?” vroug Joakob. Ze begreep hom nait.
Doar aankomen: “Kunnen de heren zich redden en blieft u straks ook thee?” Jaokob keek heur verbilderd aan. Op n menaaier of dokter gain goud nijs het, dit gaait zo mor nait, dat of ze wel wis dat zai ook n prikje mos. Ze was der glad ondersteboven van: “Kees heeft dat niet gezegd en ik ben gezond.” Doch Joakob wol nait om liek. “t Is aal ien t belang van medieze zoak en mevraauw kin der nait onderoet. t Dut nait zeer en der overkomt joe niks van, en t mot ien bil. Mevraauw mag zulf ain oetzuiken en aanwiezen en wie kieken din baaid even aander kaant oet. Je mag ook t eerste aan beurt, veur knarries aan.” Der was gain tied van noadinken, ze dee t rokje n endje omhoog, dee kop aander kaant oet en wer oareg rood ien haals. “Waarm is t hier nait”, zee Joakob, “of liekt dat zo.” Hai haar n vaste haand van enten, ‘permanent’ en ‘waterproof’ ston op t entraif. Ien kroug zee Joakob noatied dat aal wat dij eelske flotter zeggen kon was, dat t nait zeer doan haar. Der was gain thee noa t enten, en of de heren er zelf uit kwamen. “Kleur was vot en ze was wat blaik om snoet, entstof waarkte aal”, zee Joakob.
t Was nait oet te leggen aan Kees, dou zai soavends noar ber zollen. Kees keek din haitied geern even noar zien vraauws billen as ze heur nachtpon aan dee. Dij oavend was wel n alleriezelkste ervoaren. t Zain van heur zaachte ronde billen en ien ainen n verrazzen, ‘moi’ ston der. Hai was verbilderd en wis nait wat of e zag. Dit was hom teveul, en hai wol haildaal gain wait hebben van heur oetleg hou knarries wel nait ent worden mozzen. Hai haar doar gain begrip veur. Kees kwam doarnoa nait meer op vergoadern van vogelverainen. Hai zee aan t ende van t joar op. Zien vraauw kon nait laanger over vogels, begreep elk.

Miemern

As regendrupke
ais n smok
weden kon, hail zaacht
veur lu dij zo mor
deur grofdoadeg geweld
oet dizze tied goan


as ain snijvlok
snoetjeknovveln kon
mit aal dij lu
dij zo mor nait meer
in dizze tied stoan
mit n snijbaal vol gelok


as ain störm
aal verdrait vot kon
poesten mit zaachte oam
elks bloadje elks sprik
mit n lag omdeel luit valen
in dizze tied


as ain woord hier
deelzet wot mit zoveul
gevoulens zoveul pien
omdenken mit minsken
dij zunner woord zunner wies
der nait meer binnen

Mien ‘toal’?

Meertmoand, moand van t plat, al zellen paardie lu t laiver over n streektoal hebben. Plat liekt ja zo boers en in streektoal zit in aalsgeval t woord toal en dat is t ja aiglieks ok.
t Niedersaksisch Instituut erkent t Drents en Grunnens teminnent as n volwoardege toal,
omreden der ja n woordenbouk mit n bult woordkes oetgeven is en ok wat spellenregels. Sneu genogt bestaait er in streektoalen gain aindudeghaid. Elke kontrain het as t woare zien aigen moekestoal. Niks mis mit vanzölfs, mor zo kom je in n verhoal zomor wat verschillende taimkes en oetdrokkens tegen. n ‘Grötste Gemainschappelke Dailer’ bestait din ok nait. Elks prat en schrift zoas e zölf denkt dat t mout. n Echte Grunneger as Ede Stoal is n goud veurbaild doarin.
Broekt in zien verskes n apostrof, terwiel mainsten kommoa wegloaten. Ok het e t over ‘noeit’ instee van nooit; ‘sums’ in ploats van soms; ik, terwiel n aander voak k schrift en ‘zalstoe’ en gain zelstoe. Schrift zoas e prat en moakt zoch over schriefwieze in t hail nait drok. Zokswat is ja t recht van elke schriever, mor moakt t er nait makkelker op.
Elke ploats en elke streektoalschriever schrift mit zien of heur haart en steurt zoch
of heur nait aan aal biekomstegheden. Wel t muite weerd vindt dij oaventuren te lezen,
brekt kop nait over dij kulloazie.


Ok ‘Toalsman’ Fré Schreiber moakt er in t Dagblad en op TV- Noord bie toeren wat
van. Kerel woar hoalt dij Vrais t aal vot. Dut schienboar overaal wat op. Der binnen paartieds woorden en opmaarkens bie, woarbie k kop schraben mout. Mor dut niks ter zoake. Elke vogel zingt zoas e bekt is. Wat het n aander der ok mit neudeg. Wel t nait heuren wil, kin kraande ja votleggen of wiedkieker oetzetten, of n aander zender zuiken.
Goudgoan lu, of heur je laiver: Tjeu of Moi? t Is mie om t even. As je mor begriepen wat k
joe zeggen wil!

23 april 2009

Stil gebed…

t Gebedshoes is leeg en verloaten.


Gain preek.
Gain gebed.
Gain klokgelu meer op zundagmörgen.


Ik luuster en zuik God………..
en vroag mie oaf
of “De Heer” dit “Godshoes” veur aaltied
verloaten het.


Ik sloet mien ogen.
Luuster noar de stilte
en
vuil de waarmte op mien gezicht.


Verwonderd open ik mien ogen,
en zug het licht………
dat noar binnen vaalt deur
t gebrandschilderd glas
en zich n stroalenkraans vörmt om het heufd
van hom


dij ons nooit verloaten zol!

In t concertgebaauw

Muziek dragt ons
sleept ons oet vlakke bestoan
Stemmen van steerns
nuigen ons in n nije boan
Violen strieken noar höfte
bassen trillen zwoare tred
Flòiten bloazen deur blinnen
en op beune ropt n trompet
Zuverhaid zunder genoa
drift woar hemel ligt
Totdat luchten betrekken
umdat aine n houstbuie krigt

(23 feberwoarie 2009)

Aanroaken

Luddek
stést in d’hörn
rugge recht, kop omhoog
kikst gezelschop in
Hest reerd
en as k dien ogen vin
schutst vol
Zwiegend protend
kiek ve ofgrond in
Wil t?
t Mout ja

Mit haand vrief ik dien scholder
man k haar die
mit baaide aarms
stief vast holden mouten

(2 feberwoarie 2009)

Vaar weke vekansie….Noordkaap den mor?

In de loate joaren zeumteg ging ons leem radikoal om!

De vrouw haar net n wolwinkeltje opent en ik was mit n hellege kop oet t femiliebedrief stapt. t Kin verkeren!’ zee Bredero.

Gelokkeg zee Wim van Hanegem: Elk nadeel heb z n voordeel! (ja, dat het hai bedocht… en nait zoas wie ait dochten Johan Cruiff!)

En zo was t dou ook. Via n advertensie kreeg k n nije boas. t Wuir wat de sfeer betreft der nait beter op as bie mien olle boan, mor ik haar nait veul keuze! De start was wel goud. Hai vroug mie noa n poar weke al of ik ook vekansie pland haar……?

In de tied, da k bie mien voar waarkte kregen wie nait meer as n weke, omreden dat t aait veuls te drok was!! Doarom zee k ducht mie adrem: Ja, wie hebben Scandinavie besproken! Vaar weke! -loog k der omzuns eem bie…..Ik schrok doar zulf van, mor tot mien verboazen zee e: Dat is goed! Wanneer? Dat zel k joe aander weke precies waiten loaten!

t Was hom aal goud…. nou gauw op koarten kieken, wat meugelk was enz. De Noordkaap! Liekt die dat wat? Is dat nait te wied? Wat moakt t oet! Wie hebben ja vaar weke! End juli in de Simca 1300 en s oams al achter in Denemarken…. (zai mien veurege stokje: Verloofd).

Vanwege de toustanden en aargenis deur de veraanderns in Tivoli aanderdoags geliek op de boot noor Noorwegen…Tiedens n proatje mit n Zweed, -aan board van t schip- vroug e woar wie noar tou gingen…? De Noordkaap is t plan…Heb je zolang tied? Wait je wel hou wied dat is? Nee! Vanoet Holland kin je rekenen op wel zeumdoezend kilometer! Moeke slook n moal of wat oareg haard en zee verschrikt, mor goud duudelk: Dat dou ve nait! Veuls te wied!

De man pakde n koarte en stippelde n route veur ons oet, dei volgens hom veul schierder was! Hai was veur ons de TomTom in dei tied! n Mooiere raize hadden wie ons nait denken kent!

Wie stonden opains veur n baarg…. n Smaal spli-wegje mos ve op…… Moeke geliek baange. Dat dust mie nait! Kinder en ik dochten doar aans over en dus: noar boven. Staail! Wie haarn t nog noeit zo aarg had! De veurroaden zo n 80 cm hoger as achter. Zagen allend de mooie blauwe locht liggend op de stoulen! Moeke keek aalgedureg opzied en ging den mit kop onder t roam zitten mit t zwait in handen…. Zo daip was de oafgrond! En…. vlak aan d raante van t pad, woarop wie reden! k Haar t zulf ook nait te roem! Was ve mor boven, docht ik aal. Dou ve boom kwamen, bleek dat ve de ,Prekestoule’ beklommen hadden….

An daander kaante kon ve gelokkeg over n normoale stroate der weer oaf, op noar n nij oamtuur. t Simcachie begon wat roar te doun, aalgedureg vuil t motortje stil en mos ve n tiedje rusten, veur dat e wieder wol… Noa-ween van de beklimming van de Prekestoule??

Ook weer over baargen, mor den luttjen, wuir t aal stiller op de weg. En op n duur hailndal niks meer! Gain auto s, gain hoezen, niks!! Gelokkig wel n goud begoanboare stroate! De auto begon aal meer te sputtern en nou sloug mie de schrik om t haarte. k Heb wel n poar tankjes benzine, docht ik, mor as wie naarns tanken kinn n, wat den?

Noa n dik uur rieden raip ons dochter: Even stoppen pap! Daar staat een geit! En inderdoad! Wie stoppen en d kinder stoven noar boeten om t daartje te knuffeln! Zai wazzen schienboar blied endelk weer ais leem te zain! k Heb doar loater voak n moal an trogge docht!!

Noa de rit te vervolgen laip doar opains n vent in n kleureg pak mit lappen op scholder…. t Roampie noar beneden en vroagen of der in de buurt messchain n benzinepompe was…..? Helaas! Gain meugelkhaid om mekoar te begriepen!! Mit geboarntoal den mor! Mit n bekertje in d haand en doun of ik drinken wol, en wiezend op de auto kreeg e deur da k bezine hebben mos… Hai, wiezend op zien hoeloge dee mie begriepen, dat zo n haalf uur rieden, der n pompe stoan zol. Wie haarn n kander goud begrepen! n Shell-pompe! De tank vol en vroagt noar twei lampen, omdat t veurlicht aal zwakker wuir! No, wie have not! Den mor op geluk deurrieden. Gelokkeg reden wie n stadje binnen en geliek lait d auto t weer oafwaiten!

De wegenwacht doar belt en noa zo n rwinteg minuten loater n kroanwoagen op zied mit de vroag of wie belt haarn? Yes! zee ik, in de hoop, dat e t begreep…. en dat dee e. n Koabel oetrolt en op noar n garage. Dei was wieder vot as wie docht haarn in zo n klain ploatske….. !! (hai wos wel van wanten!!) De monteur bekeek wat der mis was en legde oet, wat e vonden haar… n Onderdail was haalf smolten. Ik kon n nije kopen of dizze reviseern. Wol ik n nije, den mos ik twei doage wachten.. Reviseern zol n dag duurn en was zowat d helfte goudkoper. Dat mor den. Wie konden t stadje ja wel bekieken en wat eten was ook nait verkeerd. Om vief uur kieken of e kloar was. Gelukkig wel! Betoalen en rieden mot weer.

Bie t stadje wiederop was t zulfde laidje: minder licht en nog mor n keer oetbloazen! Bah! zee k. Nog nait goud dus! Dou e ter weer an tou haar zag ik n bord mit de tekst: ,Zimmer vrai’… Ik dam op en of de Simca zeggen wol: Tot hier en nait wieder, sloug t motorgie prompt weer oaf! Noa t aanmelden de stad in om wat te eten en omdat wie al zoveul oetgeven haarn, kon n oetgebraide heerleke moaltied der ook nog wel oaf, docht ik! Woarop n Deen vroug: Hast Du zoviel geld? Wiezo den? vroug ik…. Sehr teuer!! En dat bleek bie t oafreken!!

Op trograize mor eem bie bruir in Lubeck aan, zee k tegen de vrauw en kieken of zien zeun mie helpen kin? Dou mor! Helaas kon dei t euvel ook nait kloaren en biffe op de bonefooi mor richten Scheemde reden.

d Weke der op weer an t waark…. Lait e mie in Stad, -in n stromende regen- weer stoan! ANWB beld en via hom n nij onderdail van dealer Alles inbouwt. Onderweg noar hoes docht ik: mor geliek noar de garage. Sloug e twinteg meter veur de garage weer oaf! Kon in de vrijloop nog net op dam kommen. Ie snappen vast wel wa k doarnoa besloot: Vot mit dat ding! Wat het dizze vekansie ons wel nait kost vroug moeke…..? k Wil t nait waiten was mien antwoord, mor loater heb k stiekom toch de nota s opteld en kwam k boven vaardoezend gulden oet!! Brrr! Dat dee zeer!

n Laank oamtuur mit prachtege herinnerns….. Dat mog ook ja wel wat kosten!

Omzain oet dankberhaid, of omreden t van onsverwacht wordt?

Op 11 april 1945 wer t zuden van t Knoal, t Gemainte-Onstwedde-gedailte, bevraaid van moffen deur onze Poolse vrönden. t Is mor, dat je t waiten. Wat göng t er doudestieds om weg. t Volk vluchtte t veld in, bange veur rondvlaigende grenoaten en koegels. Namen heur hebben en holden as t kön in koare mit. Nacht brochten ze liggend deur achter eerabbeldobben.

n Dag loater was t noordelke dail ( Gemainte Wildervank ) aan beurt. In aprilmoand worren elk joar vannijs weer olde oorlogskoien oet slode hoald. Veuraal d’olde garde let, noa zoveul joaren van stilzwiegen, heur nait meer onbetuugd en aalsmor meer lös.

n Goie zoak, dat lu van tegenswoordeg nait vergeten wat zoch zo’n dikke zesteg joar leden hierzoot ofspeulde. Schandoaleg dat lu der bliekboar zo waaineg van leerd hebben. Ze vlaigen mekoar om zowat niks al in hoaren en sloan nkander zomor t zaikenhoes of kremetorium in.

Hebben onze bevraaiders doarveur heur leven woagd? Bie d’ herdenken stoan lu evenpies stille bie dij tied, mor dat zet nait veul zoden aan diek. d’ Aine oorlog noa d’ aander volgt nkander in rad tempo op. Woapens vlaigen over en under teunbaanke deur as waarme broodjes om nog meer, veurnoamelk, onschuldege lu noar d’aander kaande te helpen.
Woar hebben dij undergrondse waarkers, helden van t zuverste ras, dat aan verdaind? Hebben doartou zoveul lu votdoadelk noa d’oorlog kuierlatten nomen noar t boetenlaand, wied over zee, om roare smoak weg te spuilen? ‘Paitjes veuraan’ van veur d’oorlog namen, mit n oetstreken porem, t rouer weer ter haand en göngen wieder woar ze toun bleven wazzen. Stonnen achterof dou der echt wat beuren mos! Bieltjesdag bleef oet, slagtoffers bleven stoan in kolde, mossen dankboar wezen, dat ze t aal overleefd en deurstoan haren. Wazzen ja weeromme komen, nou en! Sneu dat heur hoezen en bullen verzegd wazzen. Zokswat beurt in slimme tieden. Was ja nait aans. Vief noare joaren werren zo rad meuglek oetwisked. Dij tied in doofpot stopt. t Laand, stroaten, hoezen en febrieken mossen weer in odder moakt worren. Veur andermaans laid haren ze minder oog. Elk mos zoch zölf mor redden. Ze haren t ja stoer zat. Nait aalsmor soezen over t verleden en omkieken noar t laid, dat dij vief joar brocht har, mor kop omhoog en blik op toukomst richt. Nait proaten en vergoadern, mor haanden oet maauwen en pebaaiern kop weer deur t haalster en t laand overend te kriegen.

Noa vaar maai steken we vlagge weer oet. Toak volbracht. Aine feest noa d’aander. Lu wizzen van maaljoagerij nait wat ze t eerst of t lest doun mossen. Of doch: feestvieren en vergeten. Kinnen doarnoa overgoan tot odder van dag… Juustem, dat wil zeggen: roezie moaken oet hebzucht, jeloerseghaid, of onvree mit t aigen bestoan. 11 en 12 April binnen veur Knoal denkwoardege doagen, mor of elks der bie stille staait en t meenshaid wieder helpt, blift n open vroage. Goudgoan lu!

16 april 2009

Vredewold

De noam van dizze streek was Vredewold,
die noam is al huul old.
Toch is die noam niet hulemoal vot goan,
we zien die noam hier en doar nog op stoan.


Mor woar stijt die noam dan, vroag je je of….
Nou Moarum het n mannenkoor, ze zingen Gode Lof.
Midwolde har n theehuus met die noam al
weer lang geleden,
mor die noam is update veur n andere
noam, dus dat is verleden.


Mor wat viel doar nou allemoal onder
t gebied Vredewold?
t Was wat nou gemeente Moarum en Leek
is, en die noam ien gedachten holdt.
As der nog es heriendeeld wordt ien dit gebied,


dan heb ik n goeie noam uut vervlogen, mor
dan weer tegenwoordege tied?
Vredewold, ik wil dij bezingen!
Vredewold, ik wil t behold van dien holtwallen bij de overheid ofdwingen!
Vredewold, wat bistoe zunder die coulissen?
Vredewold, ik wil dat veur gien gold missen !

Uut van huus

Vot uut de vertrouwde buurt,
t is net of die eerste dag wel eeuwen duurt.
Ik heb slim wènst noar mien thuus,
k pak de fiets en goa weer noar huus.


k Wor thuus met open armen ontvangen,
dit was t, t ging om dat verlangen.
t Gijt om die onuutputtelke liefdesbron,
woar ik absoluut niet buten kon.


Toen k older en soldoat wer,
dus ien dienst mos, huul ver,
docht ik terug dat k noar huus fietsen kon,
mor op t lest toch de wènst overwon!

Jan Evert

Zai hom nog lopen
keersrecht
as n plaank
stil, zunder geluud
of hai sweefde.
Stìef van draank.


Werd proat, elk
wis wel hai was
nait ain
dij hom kon.
Aal doag, zulfde rondje
krougen, hìn en weerom.


Zien lutje hondje
n aibels laif daaier
kreeg aal doag
zìen eten
van toaveltje dekje
even over vaaier.


Dou op n daag
kwam hai oet tied.
En toaveltje dekje
even over vaaier, zaag
hou n verdraitelk hondje
bie hom ien aarms laag.

Weer noar schoul

Doar zaten ze din, mitnkander bie Bert en Liesje ien grode toen achter t hoes. Mooi ien schaar van n dikke kestanjeboom. n Gloepense hette en n glìnne zun. Vekaanzie ien Nörg haar wel n week of wat langer duren mocht. Lekke banden wazzen der weeromraais gelukkeg nait west. Dou jonges oet Nörg weer thoes wazzen, lag der n aibels mooi koartje oet Duutsland mit aan veurkaant hoge baargen mit bos, en der ston n groot haart op.
Aan aanderkaant t koartje ston groetjes van Bert en Lies.
“Wij hebben niet zo’n goeie vakantie gehad en hebben ons verschrikkelijk verveeld. Er was daar helemaal niets te doen en niemand om mee te spelen”, zee Bert. “Onze vakantie heeft erg lang geduurd en we zijn blij dat we weer thuis zijn”, zee Liesje der nog achteraan.
“Ik ben wel nieuwsgierig wat jullie daar in Norg allemaal beleefd hebben?”, wilde Bert waiten.
“Piet is ien vekaanzie ook weer n moal bie dokter west. t Zol nait zo weden of hai het ook haitied wat”, zee Snöt. n Gegeven memènt haren zai bie t hoeske wat bie boom laangs runnen zain. n Lutje broen eekhoorntje, ain mit zo’n dikke pluumsteert en van dij glimmende swaarde oogjes. Dij wazzen ze op t Grunnegerlaand nog nait ainmoal tegen komen. Zai haren op n stee stoefbie t hoeske stoet mit pindakees legd en noatied nog wat souskes der bie. Dat was net wat veur dij eekhoorn. Hai stopte n gegeven memènt zien waangen vol en nam boudel mit. Piet zee:
“Dij eekhoorn het hier vast ien de buurt woaraarns n nust.”


“Eekhoorns moaken dikke nusten”, haar Piet zien Pa zegd. “Allinneg leggen ze gain aaier mor kriegen net as knienen jongen”. Jonges wazzen oareg nijsgiereg worden woar of dij eekhoorn zien nust haar. Zai konden meschain wel n eekhoorn vangen of ain oet t nust hoalen. En din mit noar hoes nemen omreden doar haildaal gain eekhoorns wazzen. Hoas zee: “Dwat is nait gwoud jonges. Doar whemmen zai ja nwiks te vreten. Dwer binnen ja gwain dwennewabbels en gwain dwennebomen.”
“Mor kinnen wie ze din nait mit wat aans vouern?”, vroug Piet.
Ze wizzen t nait, mor wollen eerst kieken of ze ain vangen konden. Jonges haren nog gaauw even wat nije souskes hìn legd en wazzen bezied kropen. No wollen zai goud oppazen woar of hai der mit hìn ging. n Lutje abbelsienekistje ston kloar om eekhoorn ien op te baargen. Ien ainen was eekhoorn der en begon rad ien souskes om te kaauwen. Hai runde gaauw mit volle waangen noar n denneboomke stoef noast t hoeske. Dat haren jonges nait docht, dit was wel oareg makkelk. t Was n hail dicht denneboomke mit veul fiene takjes.
“O, mor das haildaal gain perbleem”, raip Piet. “Kiek mor ais, doar zit n hail groot nust boven ien.” Bienoa boven ien t boomke zagen zai n groot rond nust. t Haar wat weg van n dik oksternust allinneg dij was roeger en haar dikkere takken. “Even kaalm aan,” raip Snöt, “loat mie der mor ien klimmen. Ik bin klaainste van joe apmoal en doe bis veulste groot Piet.” Hoas vroug: “Mweschain wis t wel beder was wwie vweurtied bwandweer roupen.” Piet zee: “Joe mouten ais opholden aal te soezen en mie aal te kommersietsen.” Knovvelachteg wurmde Piet hom ien t midden van t boomke noar boven. Aibels dunne schaarpe takjes mouken dikke krazzen op zien blode aarms. Stoareg aan kwam hai dichter bie t nust mor kon der nait recht goud bie en mos der haalf omhìn hangen. Aigenliek kon hai gain iengang van t nust vienden. Ien ainen zag hai datter haalverwege n gat ien zat.
“k Heb hom”, raip Piet noar beneden. “Pas doe no mor op”, raip Snöt. Jonges zagen aan onderkaant dat Piet haalf om t nust hìn haand der ien dee.
“Wis e wel twoes dwij ol eekhoorn wof zitten dwer jongen ien?”, wol Hoas groag waiten. “k Wait t nait, even grabbeln din t is wel n oareg roem nust”, stìnde Piet. “Jonges ik vuil hom, zet t kistje mor vast kloar.” Piet haar hom te pakken en eekhoorn Piet, heurden jonges beneden onder boom. Hai gilpte en bèlkte t hail bos bienkander. Piet lait t boomke lös en mit veul geroas schoof hai hotternd tussen takken deur omdeel. Jonges zagen n eekhoorn dij hom stief vasthil aan n vinger. Pa dij mit ogen dicht ver vot zat te dreumen ien n makkelke stoul aanderkaant t hoeske wis even nait woar of hai was. Dou stoof hai ien t ìn of n dikke weep hom stoken haar en vloog om t hoeske hìn. “Wat gebeurt hier wel nait?”, raip Pa. Moeke en zuskes kwamen der haildaal verbilderd achterheer. “Piet weer mit zien meneuvels”, raip Pa tegen Moeke. Piet ston der bie te kieken of hai zien boksem vol haar. Zien aarms en kop aalderwegens onder dikke rooie krazzen en n haand woar t bloud ofdrupte. En ol eekhoorn was ien gain velden of wegen meer te zain. “Wat hebben joe wel nait aal ommaans?”, brulde Pa nog n moal. “Doe ien hoes Piet en votdoadelk kolle nadde lappen op aarms en aan kop. Din pak ik fiets en kinnen wie noar dokter ien Nörg.” Dokter schudkopte dou zai doar wazzen en zee : “Ik heb veel meegemaakt maar zo’n patiënt heb ik nog nooit gehad.” “Nee,” zee Pa, “zukswat het allinneg dij jong van ons.” Piet kreeg n prikje, n zere lap om vinger en n zaalfke veur kop en aarms din t braande oareg. “En noatied ook nog n dikke vinger en haand van n ontsteken”, zee Snöt der nog mor even achteraan. Liesje mos der wel vrezelk om lagen en Piet schoot kleur oet.
“En wie hebben ook nog n aibels baarg knienen en lutje knientjes zain”, zee Snöt. “Veuraal bie oavend tegen tied dat zun onder ging. Din zaten wie voak hail stil mit n drijen noast nkander op n diekje bie raand van t bos. Doar kwamen knienen oet knienegoaten dij ze doar groaven haren. En wie hebben ook nog twij moal haarten zain. Ain moal mit n lutje der bie.” Piet zien Pa haar ze
soavends mitnomen noar n plas mit vies broen wodder bie raand van n old bos. Stoef zaten zai doar ien twijduuster tegen nkander aan en mozzen aibels stil weden en wachten. Haarten gingen doar wodder drinken omreden der ja naarns n moar of daip was. Zai mozzen wel goud kieken din t was rad duuster.
“En doarnoa noar t hoeske stroekeln deur t bos over apmoal lözze takken”, zee Piet. “En Hoas het der noatied haildaal nait oetzain, dij haar kop wel twijmoal zo dik van aal muggebulten. En ook nog n dikke toet op zien male lip. Wie konden hom doagen laank nait goud verstoan wat of hai zee. En Snöt het dou ook nog n dag of wat mit n dicht oog en n glìn oor lopen van dikke muggebulten.”
Mor elk wol der zo wel weer noar tou. t Leek Bert ien aal geval beder as vekaanzie ien Duutsland. “Dat hoeft van ons niet weer, zo’n vakantie”, zee Bert. En ook Liesje raip: “Van mij hoeft het ook niet weer. We moeten er maar eens met onze Vader en Moeder
over praten.”
“Joe kinnen veul beder mor noar Nörg goan en dat is ook nait zo’n ènd rieden”, zee Piet. “Meschain kinnen wie din aankomend joar wel mitnkander doar hìn op vekaanzie.” Dat leek ze wel wat en din konnen zai no aal vast kieken wat of ze din doun zollen. Jonges wollen leste week van vekaanzie bie Snöt achter ien toen nog n grode tìnt baauwen. Zai haren twij grode linnenrikken dij ze bruken moggen. n Tìnt van ol toavelklaiden, swilken en mit n boom van eerabbelzakken. En van ollu moggen zai der din ook nog n poar nachten ien sloapen. t Wer mor n haalve naacht. Jonges haren as verzopen katten midden ien naacht bie Snöt ien t achterhoes stoan. Ien ainen was der n rabbelnde regen mit dunder en bliksem west en dou störmde hail boudel ondersteboven. Zai konden t neudege nog griepen en binnen gaauw ien hoes stoven. Aigenliek wollen zai ook wel weer noar schoul. Vekaanziegevuil was no aigenliek wat over.

Bewogen

stoarend stoande aan t straand
mat ik de wiedte van n golf
brak mien heufd derover dook derin


hai overspuilde en sloot
zuk achter mie hail zaacht
oetrollend op t verzoadegde zaand


zat even op zulfde lengte
heurde t roezen in mien oor
moar t ebde vot allain t zolt prikt nog

jan.09

Zo is t

Deure staait altied bie hom open
deur dik en dun zel hai mie steunen
kin mit alles bie hom terecht
hai let mie nait boeten stoan kleumen


Hai zel as e kin mie altied helpen
deur doad of n goud gesprek
wie kìnnen mekoar ook al joaren
dat is veur mie de juuste plek


Baaide hebben we vraauw en kinder
dat brengt sums ook weer zörgen
en ook al het hai t nog zo drok
hai komt vot, wacht nait tot mörgen


Viemdatteg joar woar blift de tied
kinder binnen al op heur aigen
mor ook dìn hebben we zat te proaten
woardeur we uren veurbie vlaigen zain


Hebben ie al deur woar k t over heb
n vroagboak veur n oor en road
dìn zel ik joe dat vertellen
dat lu is mien beste kameroad.

Pronkjewailen

Pronkjewailen in t Grunneger Laand. Kinnen joe ze altmoal? Centroal stait vanzölfs d’ Olde Grieze, Martinitoren in Stad. Van dattiende Aive of aan hoofdkerk van Grunnen. Stad ontston op n oetloper van Hondsrug en vörmde n Saksische veurpost in t Vraise laand.
Toren van 96 meter hebben ze drijmoal opbaauwd. Bie n overmoudeg vreugdevuur in 1577, omreden Spanjoarden kuierlatten namen, göng spits in vlammen op. Kreeg in 1627 zien oetendelke vörm mit n open pienappel op n Renessance top. In vieftiende- en zestiende aive is der ok n bult aan verhapstokt.

Op n zestal waandborden hebben ze dij jewailen bie nkander gadderd zoas: noast Martinitoren, Goldketoor “Date Caesri quae sunt Caesaris”, of in begriepelke toal “ Geef Kaaizer wat hom toukomt!” Noast t veurnoame Stadhoes. Jacob Otten Husly en zien oetvoerder Hermannus Raammaker hebben der n nuver spultje van moakt. Bord twije geft drij gebaauwen oet Fivelingo pries. Te waiten: Kerk van Noordwol in gemainte Beem. Vrouger ston toren lös van kerke, mor in 1639 hebben ze n verbinding moakt mit t schip.
Ned. Herv. Kerk van Bierum. Ok baauwd in dattiende Aive, hierzoot is overgaang van t Romoans noar t Gotisch meroakel goud te zain. Aanklaiden is oetzunderlek sloagd. En t in 1630 baauwde Stadhoes van Daam, aan braide Wiekstroat. Open galerij is vrouger broekt as woage.
Bord nummer drije let ons zain: Poarels van Westerwol. Schaive Juvvertoren van Onstwedde. n Goudmoaker van n rieke lösbandege juvver, dij schietensbenaauwd was veur Spoanse griep. Wedderbörg woarvan ze in 1957 nog resten van t kestail dat deur Hertog Karel van Gelre omdebie 1535 vergroot en verstaarkt is, vonden hebben. Doarnoast staait n Hoeske oet Vesten Bourtange.
Nummer vaare let zain, dat Hunsingo der ok best wezen mag. Tot 1798 n toamelk zölfstaandeg gewest, mor nou beheurend bie zogenoamde Ommelaanden, woar ok Fivelingo en Westerketaaier underdail van binnen. Hierop stoan:
Hervormde kerk van Waarvum, mit n toren oet 1638, dij as windwiezer n vergold peerdje dragt. Jonckheer Feio Sickinghe het eerste stain legd. t Poortgebaauw van vrougere borg Asinga in Middelstum. Baauwd in 1611, mor loater hailemoal restoreerd. Stait midden in dorp aan de Burchtstroade nummer 17. En vanzölfs de Menkemabörg, ain van de schierste en best bewoarde börgen van Pervinzie Grunnen. Binnen loaten meroakels mooie koamers n haile bult zain oet zien rieke geschiedenis.
Ook t bord mit bailtenissen oet Duurswold en Oldambt mag der wezen. Zoas Ned. Herv. Kerk midden in Winschoot mit zien toren oet roem twaalfhonderd, dij in 1930 en 1932 n aachtkaanteg bovenstok kreeg, omreden der aans gain klokkenspul in paasde. Noast Fraeylemabörg oet Slochter. Aan weerszieden van t veurplaain, omsloten deur twij graachten t koets- en schathoes. Ok n laandhoes oet 1700 in Midwolle, kin je op bord vieve bewondern.
t Westerketaaier wordt oetbaild mit Kerk van Midwolde. t Laandgoud Nienoord in Leek. Noa braand van 1846 finoal ofbroken en vannijs baauwd. Rietuugmuseum en Schelpengrot trekken joarlieks n baarg bezuikers. Doarnoast staait t widde pasterij oet gemainte Aduard, of Auwerd zoas paardie lu zeggen. n Herinnern aan cisterciënzer munniken, woarvan t refectorium- n overbliefsel van t St. Bernardusabdij- nog n stokske oetmoakt van Ned. Hervormde Kerke oet omdebie 1300.

Dizze zeldzoame verzoameln van zes Delftsblaauwe waandborden mit doarop pronkjewailen van Pervinzie Grunnen is soamensteld deur dhr. De Hoop van vrougere Artilux oet Stadsknoal en in bepaarkte oploage oetbrocht deur firmoa Goedewagen oet
Nij- Buunen.


Knoal, 5 meert 2009.

Nuzzeln

op n nust aan d’overkaant
van t wotter tussen t raait
zit meerkoet op heur aaikes
noa n tiedje gaait ze der of
op zuik noar heur maanje
midden ien t moar komt z’hom
tegen snoavels tegen mekoar
veuruut nou doe en hai nemt n spurt
loater komt ze weerom mit n laange
dunne stok dwaars ien heur bek
wil deur as hoar-op-hond stoande
raaitstengels terog noar t nust
t gaait nait mor z’is hail loos
draait heur kopke n kwartslag
boant zok n weg der noar tou
legt mit klaaine steutjes twieg der
tegen aan, zo! doe dust veur mie
ik dou t veur die, t binnen net lu

Winkelweek

Bie oons in t dörp doar wazzen vrouger nog de wereld winkels. Je haren krudenier, melkboer, slachter, bakker, dreugist en t mannefeturenwinkeltje, n gruinteboer en n smid enz.
Deur aal dai winkeltjes was der ook n haile socioale soamheureghaid. As je bosschoppen doun gingen, dìn was je n poar uur onnerwegens en overaal was wel wat te proaten en te reudeln. Doardeur was der ook n verainen ontstoan van winkeliers en dai haar dìn opbedocht dat der ainmoal in t joar n feestweek organisaaierd worden mos. Dai feestweek kreeg al gaauw noam ‘winkelweek’, omdat t idee bie d’ondernemers votkommen was en dai der ook n bult veur deden.
Der wuien wedstrieden in t leven roupen en sikkom t haile dörp dee doaraan mit. Elkenaine versierde zien hoes en muik toene schier omreden der n wedstried ‘schierste toene’ was.
In de krougen haar je dìn voak muzikanten zitten met n vioul en trekörgel en op t voetbalveldje ston n lutje kermis. Gain gierende en haard in de rondte vlaigende fetuuten, mor n schaittent en n zweefmeulen. Oh joa en nait te vergeten een kekiewals. Dai kekiewals was bie veul mìnsen favoriet. Ie mossen eerst mor ais zain derin te kommen
en as je derin zaten, om der weer oet te kommen… Veur de kinder een peerdenmeulntje en trektaauwtjes mit blikjes goeien. t Was der altied gezelleg drok en der was aal doage wel wat te doun. Schoulkinder kwammen overdag deur t dörp hìn mit kedelmeziek. Doarbie luipen ze in optocht en mochten mit ólle pannen en potten net zoveul lewaai moaken as ze wollen. Maistied was dit d’ofsloeten van speultoenfeest.

Dat was n spelletjesdag in speultoene. Doarbie konnen kinder zaklopen of mit heur mond n appel oet n wasoaker vol woater hoalen. Ook was der ringsteken woarbie ze op n hobbelfietse perbaaiern mossen om mit n stok n ringe te steken. Dit wui dìn soavends weer veur d’oldern doan. Wedstried steltlopen en zo wieder. Het was der altied reuzegezelleg en der was noeit gain trammelant. Vanzulf trok t ook weer mìnsen aan oet aandere dörpkes en dai gaven den weer geld oet bie de kroamkes van d’ondernemers dai het er ook goud bie haren. Ook was der nog voak n grode optocht mit versierde woagens en n plietsiekever veurop mit blaauwe zwaailaamp aan. Achteraan ree plietsie De Vries op zien fietse en keek vrundelk in de rondte en gaf doar mit aan dat de leste woagen der langs was.
Brandweer haar d’olle amerikoanse brandweerauto ( dai wie maistied eerst aan loop drokken mossen) bie t daip stoan en dìn mog de jeud mit slaange t woater weer terugge spoiten. t Haile joar deur wassen wie dìn al stuvers, centen en dubbeltjes aan t spoaren veur dai ainmoal in t joar feest. Der wui deur t haile dörp noartou leefd en de mìnsen wassen weken veurtied al mit de veurberaaidens bezeg.

Ik stoa nou vatteg joar loater in mien aigen hoes aan de deurgoande weg van ons dörp veur t roam en zit noar de deur de winkeliers organisaaierde braderie te kieken. Doezenden mìnsen schoeveln langzoam over de weg woar de wereld kroamkes stoan. Je kinnen der van alles kopen: klaaier, fetuten veur in toene, petten en ondergoud .Ook veul eettenten mit hamburgers, vette worsten, euliekouken. Vot n beetje links van ons hoes staait n groot podium, woar n vent mit n ploatenspeuler wat rampetamp meziek staait te speulen. Heuren en zain vergaait joe. t Is n commerciële braderie woar zoveul meugelk geld verdaind worden mout. t Kin mie nait bekoren, t het gain socioale weerde. Der worden gain toenen versierd of speultoenfeest holden, ook gain kermis of kedelmeziek deur kinder. t Gaait allain mor om de verdainsten van d’ondernemers. Ach, de wereld veraandert en wie veraandern mit. Ik pak mien knip en loop noar boeten om n puut euliekouken op te hoalen.

Verdrait

In en om mie wordt t duuster.
n Graauwe wolk schoft troag veur zun.
Achter mie heur ik gefluuster
tot ain vragt: hou gaait t mit die?
Prima, roup ik, t kin nait beter!
En ik laag der ook nog bie….

Zummer

t Is zummer worden zoask groag wol.
k Heb ale doagen de grootste lol.
Dij weerlu hebben kiek op’t weer,
schelden op ze dou k al weken nait meer.
De pokkel is mie broenverbraand,
naargens beter as ien aigen laand.
Mit vraauw en hond noar t Lauwersmeer.
De nije surfplaank slit al weer.
Nog even en din is t weer veurbie,
zummer kin nait meer kepot veur mie.
En komt der straks weer n tied van regen,
dìn kin ik doar veurlopeg wel weer tegen.

Mien grootolders

Zie zain mie kommen,
over d’loane, t taauwtje
hangt tot deure oet.
Ik kom der zölf wel in.
Goa doe mor even bie
opa zitten, mien jong.
Mooi ja, dast der bist,
kovvie komp der aan.
Wost n plakje kouke
of n vrizze plevekoek?
Opa stopt zien piebe,
pookt kaggel nog ais op.
Zien oetkaauwd sloatje
smit e der ook mor in.
Zai krop in heur zörge,
lustert noar t geproat.


t Is non joaren loater.
Ik kwam der lang nait
voak genog. Wat wol
ik geern nog ais mit ze
proaten. Hai mit zien
olle piebe, oma dai
mie kovvie gaf.

n Nije dag !

Nog soesderg omaarm k de dag
Nou zun weer te schienen staait
k Voul dat deur heur waarme gloud
Kòlle van nacht verdwienen gaait


k Pruif de vrizze mörgendaauw
k Roek rozen, in bonte kleuren
t Moakt begun van dizze dag
Tot n verwonderliek gebeuren


Vogels zingen t hoogste laid
Aibels ket-oet, zunder zörgen
Heurboar in wiede omtrek
n Groutnis aan n swoule mörgen


Veur mie is t weer n nij begun
n Nije mörgen, van n nije dag
Om mien Leven weer te leven
En t vannijs mitmoaken mag !

Stof

Kiek, nou bin ik volwassen, teminnent in joaren…. Mien geest? Wel, dat wait ik sums nait hou old dat dij is. Kin nog welains …. As ik mit n stel wichter winkeln goa en n mooi pakje of n klaid zai, ik t aanpazen goa en veur spaigel stoa te draaien… Din denk ik welains : ‘Mien moeke mos mie zo ains zain…’ Mien gedachten goan din even terog noar vrouger.
Zai was hail smieteg mit braaien, zai mog t groag doun . In wintertied in grode woonkeuken bie d’olle vaaierkaante kookkaggel mit vaaier goaten, in elk gat iezern ringen mit deksel as der gain kedels in hingen, zat ze mit tikkende pìnnen mooiste klaidjes te braaien of te hoaken, en nait te vergeten mutsen, kofkes, borstrokken en kniekouzen mit moezentaandjes. Ik heb heur t aiglieks nooit vroagd of ze bliede was dat ik, d’oldste, n wichtje was. Zai haar n hail aander idee van wichtje wezen as ik. Zai perbaaierde mie t hail voak bie te bringen, mor eerlieks, ik heb hail laang docht dat der gain verschil was in jongs en wichter. Loater is t wel aalmoal goud kommen. Wat ik wel wait is dat ze hail bliede was mit mien bruirtje dij vief joar loater kwaam, meschain wol ik t om dij reden wel nait waiten ook. Ze haar t dou aal wel deur dak n haalve kwoajong was.
Toun ik nog hail klaain was en nog niks van kaddekwoad wis, was ik n zuit potje. Vandoar heur grode verwachtens, denk ik. Mit de grui kwammen ook de streken. Dik zes joar was ik en ging mit jongs oet buurt noar schoul. n Poar kilometer lopen. Zai t nog veur mie, veujoar, mooiste braaiden klaidje aan. Lila mit klokrokje, wit koordje om middel en witte blokjes onner in raand en rond maauwen. Widde kniekouskes , t aal netjes en schoon. n Ploatje . “Nou, moak die nait voel veur das t op schoul bist en kom ook schier terog, nait in onnerwaal, gain kikkerdril vaangen of sallemaanders mitnemen. Rechtdeur lopen, op stoup blieven….” Ik wol t wel, was altied van goie wil, mor joa…… Bie ons op t streekje verderop woonde n kolenboer en smörgens vroug hail voak op zulfde tied as wie noar schoul gingen, ree hai mit zien peerd en woagen, zien swaarde woar derop, bie zien klaanten laangs. Wie waren aal even op weg, hai kwaam ons achterop. ‘Mitrieden jongs?’ ruip e . t Schaive laagje zag ik nait, as kind let je doar nait op. Hai ree stapvouts en mien drij kammeroadjes, woarvan twij older, sprongen der op en trokken mie der ook op. Kolenboer klakte mit zien tong en raip: ‘Vot peerd!’. Hailendaal gain twievel, t kwaam gain seconde bie mie op om te waaigern. Mitvoaren op kaar, dat was wat! Aalmoal tot schoul aan tou! . Wat zoln ze ofgunsteg op ons wezen! Ik kon mien achterkaant nait bekieken, mor kinder aalmoal wel en doar waren ze glad nait ofgunsteg op…. Zagen mie aal toeskommen… Ze wezen wel en gnivvelden wat, mor ik sluig even mit haand achter mien kont, vreef n beetje achter mien kniekousen, zag nait dak t allìnneg mor aarger muik. Volsloagen in ban van t ritje. Zo zat ik op schoulbaank te wummeln en t cokesstof en törfmot in mien nij klaidje te paarzen.
Schoul ging oet en ik noar hoes. Hou dichter ik bie hoes kwaam, hou langzoamer ik luip. Aargens in mien achterheufd begon ik wel wat te twieveln over vanmörgens, meschain mos ik mor niks aan mien moeke vertellen over rit op kolenboer zien kaar. Dat mos ik mor nait doun, bedocht ik mie. Moeke ston bie waslien en hoalde dreugwaaide goud deroaf. Ze draaide zuk noar mie om, monsterde mie, heur wenkbraauwen trokken soamen. ‘Draai die es om, in godsnoam woar hest in zeten, das nait normoal!’ ‘Op kaar van kolenboer, wie moggen mitrieden tot aan schoul tou’ zee ik bunzelachtig.
‘Dij verrekte kerel, zo hoalde zien gram, omreden ik gain braandstof bie hom bestèl!’ k Snapte der nait veul van, ain ding wel, dat ze nog kwoader op hom was as op mie. Volgende mörn ruip ze mie, veur dak mie aanklaiden ging om noar schoul te goan, bie zuk. Wees mie op twij stoulen woar goud op laag.. ‘Nou kist kaizen , dij overaal mit stevels of t broene klaidje mit dij nuvere, borduurde raand en pompoenkes. As t weer van plan bist mit kolenboer mit te goan, zok mor veur dij overaal kaizen.‘ k Haar aigenlieks gain keus meer. Moeke sloakte n zucht, t was n begun.

16-02-09

Noordhörn en zien historie

Nee, ik hol me niet allenneg bezeg met e Grunneger Toal, of dat nou ien West-, Noord- of Oost-Grunnen is, of ien Stad. ‘Vrouger’ trekt mij as gien aner thema, ik kan der gien genog van kriegen. Nog aaltied smantje ik van t Peerd van Troje, de droad van Ariadne, t törfschip van Breda of de slag bij Kloosterholt. Benoam de geschiedenis van Noordhörn, onze woonstee vanof jannewoarie 1974, wil ik groag beter kennen leren. Bordje vol, bordje leegeten, en dan weer vannijs opscheppen en deureten en nooit niet zat worden… Hoe zat dat met de Börg van Noordwyck? Hoe hielden de bruurs Huzengoa zuk ien leven met heur touwsloagerij? Woar haar hun zuster t touwwinkeltje? Hoe laank is t Tolhuus al weg en woar ston doch dij aldereerste woningwetwoning? Wanneer was Noordhörn de hoofdploats van dizze gemiente en hoe duurde dat? (Tekört, mor doar proaten we n volgende keer wel over…) Ston der n Sarrieshut en zo ja, bij welke meulen? Zulke vroagen hangen aalweg rond ien mien kop, hebben doar heur hangstee en ik heb (en wil) gien mesientje met hoge pieptonen om ze doar vort te kriegen… Wat was t rooie dörp? Wat dee Foppe Homan? Wel wiet nog wat meer over Piet Slof en hoe liep t of met de kerkklok ien e Twijde Wereldoorlog? Nou ze mij niet meer vanneuden hebben ien t Onnerwies, kriegt de Geschiedenis ien mien doen en loaten n hoofdrol toebedeeld. Gesprekken met oldere en wiezere mensen as vrouw Visser-van der Sluus, Jan Tempel, Henk Geertsema, Kees de Hoan… Stukjes schrieven ien t kraantje van onze handelsvereniging Fortuna en Dorpsbelangen, digitoale ploatjes moaken en verglieken met beelden uut t vleden, mooi man! Niet elkenien lopt der zo warm veur as ikzulf doe, mor der is doch n oardeg ploegje lu, die enthousiast bennen, vertellen en luustern willen, méér wieten willen. De wietenschap begunt met verwondering en dat geldt ok veur t uutzoeken en vastleggen van de Noordhörner geschiedenis! Is der dan gien vereniging, gien club die zuk doar druk om moakt? Jawel, der is n Historische Kring Zuidhorn, mor t akkedeert nog niet optimoal tussen die kring en mij, we wieten nog niet goed wat we aan mekoar hebben (en hebben kúnnen…) Ik von en vien dat die Kring zuk aalsteveul bezeg holdt met Zuudhörn en Noordhörn bekiekt as niet meer as n woonwiek van Zuudhörn. Dat gevuul bekruupt meer mensen aan dizze noordkaant van t kenoal, t Van Starkenborghkenoal, niet allenneg as t om de historie gijt. Niem nou ies zo’n geweldeg project as SWET woar kunstenoar Gert Sennema met aankommen is en woar al drie moal prachtege veurstellingen veur en van moakt bennen ien Gruupskerk, ien Groodegast en woar was nou weer die leste, o ja, ien De Penne. SWET 4 gijt over t ofscheid nemen van de bruggen over t kenoal bij Zuudhörn, zo wordt t ieder bod weer benoadrukt, beklemtoond, krekt asdat Noordhorn niet bestijt! Der worden stukken ien e kraant schreven, verhoaltjes oplezen veur e radio, ploaten plakt met n oproep aan e mensen ien Zuudhörn om zuk ien te zetten veur SWET 4, te helpen op wat veur wieze ok. En lu ien Noordhörn? Die zitten der schienboarlieks veur spek en bonen bij. t Gijt doch net zo goed om heúr bruggen? Die spoorbrug en verkeersbrug hebben doch ok n Noordhörner kaant? En moeten Noordhörners zuk dan mor veur dizze reis Zúúdhörners vulen? Ammenooitniet! Noordhörn is en blift n dorp met n eigen gezicht,
n eigen karakter, n eigen identiteit. Vitoal tot en met! As der wat gebeuren moet, dan bennen Noordhörners tot hiel wat ien stoat. Kiek mor ies noar die nije Dörpsstee, of noar ploatjes van d’olle, en t sportveld en d’iesboan! Noar aktiviteiten as de feestweek, de braderie, de wielrennerij, de dörpskraant “Noordhorn Nu”, woar Zuudhörn n dikke punt aan zugen kan. En de kwoaleke gevolgen van d’omlegging van de N355, doar komt Noordhörn ok wel weer overhèn, wat ik je brom! Noordhörn wás, ís en blíft Noordhörn, n dörp met toekomst en met n rieke historie, woarin ik nog groag en veul hoop te groaven. Van wanneer is die spoorbrug eigelks? Wel het die noam veur t kenoal opbedocht? Welke verbindens waren der vroeger tussen Noord- en Zuudhörn? Woarom ligt t kenoal doar woar t ligt, sekuur tussen Noord- en Zuudhörn ien? En SWET 4? Veul sukses! (Je hebben geliek. Loaten Zuudhörners ok mor ies de hannen uut e buutsen hoalen…)

Open braif

Jan Blaauw
Verl.Oosterweg 33
9804 Rd Noordhorn
0594-503095
JanBlaauw@hetnet.nl www.jeebeetjes.nl
www.bloeiendonkruid.web-log.nl www.noordhorntoenennu.wordpress.com

OPEN BRAIF
Aan: de heer J.C.Gerritsen, Deputeerde Pervinzie Grunnen p/a: j.c.gerritsen@provinciegroningen.nl

Onnerwaarp: t Grunnegers

Noordhörn, 26 feberwoarie 2009 Geachte Deputeerde,

Dik joar leden heb k joe ook n braif schreven over t Grunnegers dat bie joe in Cultuurpotterfulie zit. Dou heb k al zegd dat aal dat geraais hinneweer noar Den Hoag nait mis is, dat huif k nou dìn ja nait weer schrieven. In feberwoarie 2008 von k dat aal dat gedou nait veul opleverd haar, in elks geval gain ‘promootsie van t Nedersaksisch’, en doar gaait t wel om. Intied is minister Plasterk hier ook al west, het mooie bouken mitkregen weerom noar Holland (zellen ook wel gounent in t Engels bie west weden…), mor hogere stoatus veur onze streektoalen? Laauw loene….
Van n beleidsmitwaarker van joe kreeg k n schiere braif as antwoord, kin nait aans zeggen. (Dij hait Jane Heyden, dat zel Plasterk deugd doun!). Zai schreef veur joe in t Hollands, dat dut niks, dat kin k ook oardeg schier lezen. Der staait in dat joe der alles aan doun zellen om derveur te zörgen dat t Nedersaksisch erkend wordt onder dail 3 van t Europese Handvest! Ston ook in dat je nait stil zaten, ‘betrokkenen’ wazzen haard aan t waark en joe haren vertraauwen in toukomst van t Grunnegers, wat erkennen volgens dail 3 aanbelangt! Nou, docht ik, dat heurt goud, mor k mout t nog wel even zain. Nou binnen we dik joar wieder en kom ik weer vannijs mit zulfde vroag: ‘Woar blift d’erkennen van t Nedersaksisch onder dail 3 van t Europees Handvest? Wat het al dat haarde waarken van
‘betrokkenen’ opleverd? Wat heb je der aalmoal aan doan om derveur te zörgen dat t Grunnegers en aandre Nedersaksische streektoalen heur hogere stoatus kriegen? (Of het dij hiepthaikcrisis oet de USA dit ook al vertoezemoest? Bin je meer mit t IJslands bezeg as mit t Grunnegers?)
Elk joar dat der gain veuroetgang moakt is, kaalft t Grunnegers wieder of. Taalonnerwies kin oardeg beter worden as t Grunnegers nait versloert, mor stee krigt dij t verdaint: midden maank t totoale toalgebeuren. In t onnerwies, in onze soamenleven, in onze cultuur! Meertmoand komt deraan, streektoalmoand! Goud ogenblik om erkennen onder dail 3 bekend te moaken, en wat t inholdt!
Vannijs bedankt veur joen aandacht,

Groutnis,

Jan Blaauw

Astmoa

Evert wil n hond
moar dat mag nait van zien moe.
Mag er den wel n törreldoef
of n hamster veur d’oareghaid?
Nee, dat mag ook al nait.
Gain kat, gain rat
moar wel n vis
omdat dai zunder hoar is.


De vis, hai hait Ploemploem,
springt zomoar uut de koem.
Hai sparrelt op t toavelklaid
en hapt noar lucht.
Evert zucht:
“Nou moe, nou wait de vis
ook vot wat astmoa is”.

Kopschraberij

Is t joe wel ains opvalen, dat proat op n veziede, veuraal as der n zeupke schonken wordt, goandeweg d’oavend schunneger wordt? Is t eerst schoonmoeke dij t veduren mout, loater gaait t veurnoamelk om aal wat zoch mainstkaans in berre ofspeult, of ofspeulen kin. Wins zel moeke van t gedenk wel wezen!
Dat n meens doar nou zinneghaid aan het…. Kin der mit mien vol verstaand nait
bie, of zol k mie der zölf bie tied en wiele ok aan bezundegd hebben? In aalsgevaal gaait t er op zo’n gelegenhaid wel ais roar aan tou. Allerhaande wiesheden vlaigen over toavel en elks denkt doar zien aigen van. Des te loater t wordt, des te radder wordt t volk mit tong. Krek of zie altmoal mit lullen kost verdainen mouten. Krek of ze inainen allemoal avvekoat binnen…. Reveln as n grode, mor over inhold kinnen je beder zwiegen. Dat is bie toeren n hol vat, woar t benul gain stee meer het.


Nou heb k wel ais heurd, dat vraauwlu der smangs bie zetten ok wat van moaken. Onbegriepelk, dat geteut over zo’n stokske vlaais, dat n meens bie slachter nait machteg worren kin. Zellen lu aans niks te viezelvoazen hebben?
As ze dat mor nait doun as Graitje van Jan- Wullem, dij t taimke wel aal te letterlk opvadde. t Wicht het er n zaike pokkel en n verkörde levent aan overholden. Zo haren heur olden heur ok vervast nait optrokken. Harregat, t lopt verdikkeme weer op n strontproatje oet. Hou bestaait t!
n Reden te meer om zuneg mit dat soort proat om te goan. t Helpt je nait wieder en je doun der voak meer kwoad as goud mit. k Heb wel es docht: “Zellen manskerels aans gain proat holden kinnen?” Messchain nog nait zo roar, dat t volk wat reur – nou ja – rakt deur aal wat wiedkieker oet t schaarm teveurschien tovert. Bie toeren nait veul zoaks, mor ja n meens wil geern wat dieverdoatsie in zien haard bestoan. Zo blift t in aalsgeval bie zain en aankomen nait. As t locht oetvaalt, waiten lu heur aans best te vernuvern. Ooievoar kin je der ja alles van vertellen.
t Volk is schienboar haile dag op zuik noar dinger, dij heur doags deur kop banjern, mor as timpe bie poaltje komt, nait tot oetvoeren kommen. Allent as t duuster wordt, kniepen ze geern heur poeske. Dij vindt, zo leert bovenstoand verhoal, staarvenswoar, dit mainsttieds ok nait slim. Tillevizie moakt meer kepot as mennegain in smiezen het. Oet dat kreng! ‘Speulen’ in berre geft bliekboar n baarg meer dieverdoatsie. Vraauw het din inainen gain kopzeerde meer. t Locht kin, of ìs oet. Beder veur wereld en joen knip. Zo kin t ducht mie wel weer?


28 november 2008

Allerleste vroag

t Joar van Darwin is opend mit n debat op Faculteit Godgeleerdhaid en Godsdainstwaitenschoppen ien stad, 150 joar noadat hai zien gedachten over evolutie opschreven het en 100 joar noadat hai oet tied kommen is. Zulf zee hai van t idee dat soorten oet nkanner ontstoan, dat t zukswat was as “t bekinnen van n moord”. Sloug dat op Allerhoogste of op religieuze traditie? Debat ging der over of Darwin n delict pleegd het mit t opstellen van zien theorie.

Bie zulfde gelegenhaid wer aandacht aan n bouk besteed woar schriever van perbaaiert aanhangers van evolutie en schepping dichter bie n kanner te kriegen.
Op televizie is ook aal t neudege te doun over dit onderwaarp en t leek mie goud tou om ains te heuren wat n bioloog, n filosoof, nog n aandere –oog en n waitenschopsjournalist te zeggen haren. Dat ik noar Boddernstroat tou van t was n publieksbieainkomst. ‘Godgeleerdhaid’ zit ien t vrougere gerechtsgebaauw. Ale olle noambordjes zitten nog op deuren. Wie mozzen noar zittingszoal. Haalfronde toavel veur rechters staait er nog mit nou de leden van t panel der achter. Wie zaten op ollerwetse lözze stoulen. Mooie ambieaanze. Ale standpunten kwamen aan bod. Ain kon beder redenaaiern as aander. Sums wat hikhakkerij. t Bleef apmoal fesounlek. Tot veurzitster leste vroag toulait, ze wol òfsluten. t Was tied. Jongkerel dij loat op veurste rieg zitten ging, vroug toch nog om aandacht. Veurzitster beduudde hom dat t òflopen was en dat ze echt nait laanger wol. “Echt wel”, zee vent, draaide hom om en slingerde zien woorden ien t publiek: “Hoeveel Christenen zitten er in de zaal?” k Wait nait of ik n Christen bin. Wis k t aal en was k ain, stook ik haand din omhoog? Wel was dij man? Woarom wol hai dat waiten? Wat holdt t begrip veur hom ien? Wat dut hai mit informoatsie?

Minsen lopen te zoal oet. Op grode toavel ien braide gaang staait sap en neuten. Dikke regen boeten is n kolle douche, net zukkent as dij leste vroag. Waarme nust van vrouger woar nait törnd werd aan wat ien biebel ston en aan wat ollers zeden, t is vot en veurbie.

Groningen, 24 februari 2009.

De bainen van Sharon

“Kinderen langer naar school”, dat is n kop op t veurblad van de kraant van vandoag dij mie votdoalek opvuil.


Sharon Dijksma wil uutzuiken of kinder dij n achterstand hebben op school der perfiet van hebben as ze langer in n omgeven binnen dij meer uutdoagt op reken- en toalgebied Het liekt heur wel goud dat ze wat van de vekansie, de woensdagmiddag of de vrije zoaterdag inlevern om de prestoatsies te verbetern. Tou mor, dat kin der ook nog wel bie ! Mien klaindochter van mor even zes joar mos n poar week leden al n Cito-toets moaken om noa te goan hou ter veur ston mit de toalontwikkeln.
Nou huift doar nog niks mis mit te wezen as dit speulenderwies gebeurt en kinder nait onder druk zet worden. Mor je waiten wel hou dat gaait, olders wuien inlicht en den is t hek van de dam. Der was al n moeke dij heur lutje wicht soavends noa t eten even apaart nam om heur wat bie te spiekern. Stèl die veur, dat ze nait boven de middelmoot uutkwam, dat zol toch wat wezen ! t Is al zo bedruifd, dat kinder mit vief joar leerplichtig binnen. Maisten goan al noar school noa de vaarde verjoardag. En as ze zinnelk binnen al eerder noar de kinderbewoarploats. Hou laank zel t nog duren veur doar de eerste toetsen òfnomen worden? Soms heb ik t idee dat olders aal meer van de school en van heur kinder verwachten en ze mitslepen in de prestoatsiedrang. Wie willen bie kleuters al de funderen leggen veur de loatere “carrière” ! En as ze dat nog nait biebainen kinnen, mouten ze biespiekerd worden, in de “vrije tied “ as t even kin.
Hou is t toch meugelk dat we doarbie vergeten hou belangriek t is om kinder gewoon kinder te loaten wezen! Wilhelmina Bladergroen zoaleger het ons joaren leden al veurholden dat t spel de beste veurberaiden is op t schoolse leren Olders mouten der veur zörgen dat kinder de gelegenhaid kriegen om te speulen, mor doar hebben ze voak gain tied veur. Der mout geld verdaind worden om de auto en de hypotheek van t “dreumhoes” op te brengen. t Is makkelker om ze veur de televisie of de computer te zetten en de rest aan de school over te loaten.

In n soamenleven woar alles liekt te draaien om geld, macht en hogerop kommen, mag t kind schienboar gain kind meer wezen.
Kin t nait aan de verwachtens voldoun, den is t n “loser” om mor es n goud grunnegs woord te gebruken.
Komt t nooit in ons op, dat mìnsen voak vanzulf worden wat aandern van ze denken ? Wel wait , binnen doarom zoveul jonge mìnsen de weg kwiet en roaken op t verkeerde pad. Ook zelfmoord komt op t heden onder de jeugd te voak veur. Woorden as “stress” en “burnout” binnen nog nait zo laank in onze toal. In dizze tied bin je nait gaauw goud genog.

In de school is al veul te laank gebruuk moakt van t rode potlood, allent mor aanstrepen wat fout is en veurbie goan aan wat goud is.
Loaten we meer aandacht besteden aan de staarke en wat minder aan de zwakke kaanten !
Ik wait vanzulf ook wel dat mìnsen in t onderwies voak wel aans willen, mor dat de druk van boeten groot is. “De school” mout presteren, aans komt “Trouw” mit n slechte beoordailen en is de inspectie van slag, om t over de olders nog mor nait te hebben.

Goud onderwies is belangriek, mor loaten we bedenken dat alles nait draait om hogerop kommen, om geld, om dure dingen, om aal meer en beter.
Woar dat op uutdraait zain we lèste tied doaglieks in de kraant en op de televisie ! Wel wait, is t wel goud dat we even weer mit baaide bainen op de grond zet worden.

Nou de bainen van Sharon nog !


20-2-2009

Obama….

Stekt zien haand oet
noar elkenain!


Het twij veurnoamen
n schiere en n male…
Barack is om te smokken
Hoessein om te vergeten….


Moar loaten wie nait vergeten,
dat roezie betern kìn
deur d’aander haand
tou te steken!!


As doarbie zien eerste noam
inholdt, dat elke dakloze
endelk onderdak krigt,
open ook ik mien voeste


al blift
t veurlopeg bie n barak!

Knevel………….

hom nait!
zok zeggen


al denkt nait elk zo
bie d’omroup van E.O.


ale geleuven
bennen geleuven…..


noar de woarhaid mag je zuiken!


Vanoavend, de 10e van de twijde
het e mit n jeud en n Palestijn
n gezoamleke oetzenden
messchain t begun van t enne?
Vot mit aal d’ellenne….!


dat dut mie deugd,
dat vin k hail fijn!!

Dichten

Gain woord krieg
k op pampier
ledders…n haile stieg
mor k krieg dingen nait hier.


Woar mout k over dichten
riemen op dij alphabet?
sukker slikken?
Mit muite heb k hier deelzet.


Mien hazzens kroaken
stuk veur stuk, heur ais
wat nou weer moaken
kloar, din mor op roakeldais.


Vaaier onzin dingen wat hier staait
lezen ja nait weerd
gaait zoas t gaait
haar k mor wat aanders leerd.

Zien laand, heur thoes

Siewert dut ogen open, kikt noar roam, zun schient, hai huft der nait oet ,
…….vekaanzie. Lekker nait noar schoul. Meschain eefkes vot mit zien kammeroaden, in n snelle volkswoagen. Hai gript zien mobieltje,n s.m.s.je dut al hail wat. Jonkvolk vuilt der wel veur. Haalf uur loader binnen zai der aal. Noar Schildmeer om mit heur surfplaank gloepense haard over wodder hìn te soezen. Buusgeld roem in knip, begroten huift t heur ja nait. Dommee hebben zai belaang bie n puut patat. Schiere wichters veur t oetzuiken, dag kin nait kepot.

Amina Fall dut ogen open, kikt noar t gat in dak, zun is glèn, broadend hait is t. Staait op van heur metras. Zai mout heur moeke biestoan om wat eten boven t vuur te kriegen. Amina het heur woonderij in Oafrikoa, veur heur hut gaait zai op n stronk zitten.

Moeke is mit wasgoud al noar rivier tou, uren lopend hinneweer. Wodder doar is mainst verlet van, mor ook kokosneuten kieken heur aan, om tuzzen twij stainen fien moakt te worden,veur meel. Blootvouts gait zai t dichte bos in. Vogels zingen, n oap springt van tak noar tak, n slaang drèls om boom. Mor elk pad kin zai, elk geluud wait zai. Lezen en schrieven kin zai ja n klaain beetje. Ain moal in moand gaait Amina noar zendingsschoul, 25 km, deur n sikkoms onbegoanboar bos, mor zai gaait. Piel en boog gait mit, joe kinnen ja nait waiten.

Siewert dreumt van promotie, veul sinterij, n schiere boan. Hai kin hazzenschraben. Op waarkweek noar Engelaand, mit vlaigmesien, wat het Siewert aiglieks nait? Dit is zien wereld, zien thoes. Maakklaaier, schounen. Hai kin Amina Fall ja nait. Op tillevisie zigt hai dat, al ellèn, mor t is zien wereld nait. Wied vot, moakt t hom wat oet?

Amina Fall boant zok ,mit heur hakmes n pad deur t oerwoud. Schounen het zai nait, op schoul mag zai n poar lainen. Oetkieken, …… Heur piel en boog in aanslag, n daaier mout zai schaiten, aans gain eten. Patat, mobieltje, tillevisie, noeit van heuren doan. Siewert, wèl is dat? Dit is heur thoes, heur wereld.

Siewert leeft in n tied van moanraaizen. Amina kikt noar moan, dij wist pad noar hoes.
Siewert leeft mit computers, camera’s oafstandbedainen, mit rebulie Amina leeft in heur tied, mit femilie, blief k wel leven?
Hai en zai, bloots n wereld van aans weden, zien laand, heur thoes.

Spreuken

aan kienders
dij nooit
de goie weg vonden hebben
hangt n hail apaart prieskoartje


beter rooie wangen
as n blaauwe neuze


oale bomen waiten altied woater te vienden


vrouger waas mien vraauw mien rechterhaand, nou is mien rechterhaand mien vraauw

Inkaggeln

t Hef even duurd
man non ist zo wied
k leuf nich
dat er veul te sturen vaalt
n lutke beetje misschien
man k bin wisse gain Napoleon


En wieder?
Hou mainst?
Non is dat alles?


Joa, dat ist,
wieder komt aan op:
nich te veul proaten
bie holtkaggel zitten
wien drinken
en ast aits kin
n beetje goud veur nkander weden
t Hef even duurt
man non liekt zo wied.


Bist verdold ja n ol kirrel
Wost moudveren hangen loaten?
Bie ‘kaggel zitten’?
k Zel die
n Schop onder kont kinst kriegen en
n haauw mit schuddeldouk
Tou aan t waark
dien wereld in!


k Heb gliek
man kin mie t nich geven
t Is te vroug

(3 jannewoarie 2009)

Coïdus

Woarschaawen veuròf!
Doames: even n piltje onder tong
Heren: haanden boven dekens

Ien keuken haar ze aal wat aan mie zeten te frummeln en zukse signoalen binnen nait mis te verstoan. t Is zundag en ik wait wat der kommen gaait. Ik mout din aaltied denken aan serie George and Mildred. As ze ien stemmen waas, zee ze tegen hom: “shall we have an earley night George?” Verschrikt keek e din op en perbaaierde op ale menaairn onder t onvermiedelke oet te kommen.
Mor veur mie is der gain ontkommen aan, wie lopen trappen al op, ien t verbiegoan hang ik t schilderijgie recht.
t Is kold en t duurt even veurdat we ien t roeme bèr liggen; der mouten hail wat kleren oet. Wie nemen ons vertraauwde pezietsies ien en waarken ons pergram òf.
Eerst mouten vouten waarm…

Tachteger joaren, zundagoavend, Dallas is op TV en dat mout ze zain. Ik heb hail aander plannen, mor Dallas is veur heur even belangrieker en stief van opwienden zit ik noast heur op baank. Om heur aalvast ien stemmen te brengen, staait der n beste bèl Bacardi-Cola veur heur, drijkwart draank en n kwart Cola. Ik til heur hempje op en begun heur op rug te krieweln, ik kin heur gain groter plezaaier doun.
“Ik kom naargens aan hur!” zeg ik vilain, terwiel ik heur buusteholder lös moak, aans kin k der nait goud bie. t Is hoogzummer en der zit nait veul ien weeg. Verzichteg goa k hister noar veurkaant mor mèt dat ik mie nait meer bedappern kin en te ver òfzak zegt ze: “Nait doun, gedienen binnen nog open, elkenain kin ons zain.” Nou mout ik zörgen da’k stemmen nait bedaarf en terwiel Jeeaar Ewing op zien peerd stapt, sabbel ik aan heur oorlellen, striek heur deur t hoar en fluuster heur ien t oor. Ze wordt aal smui verneem ik, hier en doar wordt wat haard.
Òftieteln lopt nou, ze het mien signoalen opvongen en draank het zien waark doan. ” Wols noar boven?” vragt ze.
t Juugt ien mie, dit gaait deur! Gaauw trappen op, mor ze treuzelt.
“Wat n spinragen hangen hier,” zegt ze.
Prooi zel mie doch nait meer ontglippen? Snel bennen wie noakend en roaken onze liggoamen ien t zwait, verstrengeld op bèr.

Omne animal post coitum triste (praeter gallum qui cantat).
(Noa coïtus is elk daaier bedruifd (behaalve hoan, dij kraait).

Woare vrundschop

Woare vrundschop is n zegen
t Haart sprekt doar zien aigen toal
As n zunnestroal tiedens regen
Helder, groots, zunder keboal


Woare vrundschop, binnen woorden
Te begriepen zunder toal
As gevuilege akkoorden
In n laid van Ede Stoal


Woare vrundschop, dat is geven
Laif en lied dailen mit mekoar
Der aaltied veur dij aander wezen
Dát speult woare vrundschop kloar !

Spannend wasgoud

Op e knijkes zit e veur
t deur rubber omraande glas
te kieken noar mien biezundere was
en zigt hou ien t schoemend sop
zien rubbern steveltjes op e kop
aal ien e rondte draaien
en mien pantovvels aaien.


Hai volgt zien steveltjes op e vout,
van zien voutjes zai ik enkel zien toontjes,
dìn strekt e zien sloapende baintjes
en kiekt riekhaalzend tou
hou ik t deurtje opendou,
zien steveltjes volprop mit stukken kraant,
zien knoesjes drukken tegen mien haand.


Nou, roem twinteg joar loater
stoan zien reuzestevels op e kraant
te soppen van t woater.

Midwolle, van nou noar dou…

As k in kraande lees over Midwolle, schoft der votdoadelk n loa vol herinnerns open. Ploatjes glieden ale kaanten op, paardij valen op grond, anern liggen onnersteboven, op kop. In dat verhoal in t Dagblad komt noam veur van Jurrie Diekhoes (as Jozefregisseur) en dìn zai k in ainen poar kloare, hoarschaarpe foto’s veur mie. Lutje jong, verklaid as ‘cowboy’, houd op, pistool in haand. Of mit n klaid aan en schounen van zien moeke. Aaltied mit n laag op zien snoet. Allenneg, of mit zien grode zus Afiena, of zien bruier Albert. Zel loater wel n Appie worden weden… Din vroag je joe of, hou dat kin, dingen dij meer as viefteg joar leden gewoon gebeurden, dat dij zo helder op joen netvlies pronken. Midwolle, stee woar k geboren bin, opgruide. Woar k noar schoule ging, haalve dörp deur, baange veur koksjoanen en Sjors Meijer, dij joe in tok stoppen wol… Mit grode ogen bie open deure van Blaauw zien Fordgarage noar t waark keek van monteurs, noar d’auto’s en trekkers, nije Fordson. Doar waarkte Lammert Diekhoes ook, pa van Jurrie. Dij femilie zat doch al mit neuze bovenop auto’s. Lammert Diekhoes zien vraauw was aine van Joke Smit, van Meerland, dij doar mit zien vrachtwoagens begon, loater noar t loug verhoesde, aan Hoofdweg, stoefbie t postketoor. Dou wazzen wie al verhoesd van Woningbaauwloane noar Nijsiesoord. Lammert en Annie werden onze buren, wie op 59, zai op 61. Wie niks, zai griffemeerd, mor wie konnen goud mit mekoar, ook al zong buurvraauw Annie psaalms en mien moeke rooie verskes as “Morgenrood” en “Op socialisten sluit de rijen”. Elk zien aigen geleuf. Eerst wer Afiena op wereld zet, poar joar loater Albert, n weke noa mien joardag. Aaltied was der dìn ‘arretjescake’, bakt van meelkoekjes en sokkeloa.

Dou Jurrie geboren wer, beetje n noakommeling, n nustaaie, kregen we vannijs n plak ‘arretjescake’. Van mie moggen der wel tien of meer kinder kommen en t mog ook wel wat gaauwer…. Zol dat dijzulfde Jurrie wezen dij nou in kraande staait as ‘regisseur’ van ‘Jozef’, n musical dij instudaaierd wordt in Griffemeerde Kerke aan Hoofdweg? Doun ook anern aan mit, dij nait noar kerke goan, of noar n aandre… Doar hufst in joaren viefteg nait mit aan kommen zetten, gain sproake van! Boudel mos dudelk blieven, elk zien aigen etiket. Boer, börger of aarbaider en zo was t mit kerken ook: hervormd, griffemeerd, gristelk griffemeerd… Of haaidens, zo as wie, al mozzen we as kinder wel noar zundagschoule. Stap richten femilie, dij wel kerks was? Oom Ties op kop, dij was ja gruinteboer in Midwolle en olderling. Hai vond t mor knap knudde dat mien pa as olste bruier niks meer van kerke waiten wol… Aan aner kaande, op 57, woonden Fokko en Lies Bamberg, haren w’ook schiere noabers aan, benoam dou Fokko bie ons “Monopoly” populair muik. As wie dat speulden, was hai dou mainsttied ook bankholder, konst crisis van nou al aankommen zain…. Prachtege man, in zien leren jaze op zien Kapteyn Mobylette, beetje schaif derop. Hai dee in verzekerns, RVS, ploatje op mure. Nait bie ons, wie zatten vanzulf bie ‘De Centrale’, onnerduil van rooie femilie.
Mooie joaren doar aan dij Nijsiesoordloane, mit Hemmo Tiggeloar aan aner kaande van weg, en plietsie Leupen, femilie Loer, Tuun, Everhardus, Geert Boas…. En dat apmoal deur n verhoaltje in t Dagblad over Jurrie Diekhoes dij aan t repetaaiern is mit musical “Jozef”. (Of zol dat n aandre Jurrie weden?) Zai zellen nou wel beder in heur spullen zitten as viefteg joar leden, dou holp schoulkammeroad Beno Doedens (net zo niks as wie…) jonken van Griffemeerde Kerke mit t geluud bie d’eerste grevo-disco’s… Joa, dus doch n kronkel in rechtlieneghaid….

Dij blik

As n stem oet wiede hemel
was ze der
dij blik
Ik wui keken
en in t zain zag ik nich
t Gebeurde midden maank proaten
woorden pruiten deur
stoadeg en smui
Moar bezied
daip vot
brandde t
n Zet loater kreeg ik deur
dat ik heur kön
n steern oet aiveghaid
Eerder en aalgedureg hef ze mie zöcht
Zel stoef veurbie goan
as ik mit theeschuddeltjes kiek
k Haar t nich docht
moar non zeggen ve nkander
toch nog moi
Zai kikt mie tot zwiegen
woorden blieven stoeken
k Hol oam in

(21 december 2008)

Van kwoad tot aarger

Hebben joe ok muite mit kredietkrises? Aandeelholders en Dereksies van grode baanken of zoaken hebben paardie lu wat te doun moakt. As zie minder graaid haren in reep van spoarders, zag t er vandoag de dag veur minderman hail wat beder oet. As dij lu senten terogge geven zollen, huifde Minister Bos oet de stoatskas nait zo slim bie te springen. Deur heur ropperij zit wereld nou mit haanden in t finansiële hoar. Mouten we baange wezen veur ons doagelks brood? Is ons bestoan wel vaaileg ? Aans was der waark zat veur elkenaine dij waarken wol, nou is allenneg wizze, dat niks meer wizze is. Elk vuilt zien aigen t beste, je zollen der om laggen kinnen, as t nait om te grienen was. Hou is t joe vergoan? n Poar oetsproaken heb k bie mekoar gadderd, vernuver joe der mit.

Vrachtrieder wait nait of der mörgen nog wel wat te vervuiern is. Woagen stait stille, beziene is op.
Benoanenverkoper is de pisang.
Segoareboer is de segoar. Bakker verdaint gain dreug brood meer.
Laampenwinkels zain toukomst duuster in. Plietsie kikt aal kaanden op, mor zugt t nait meer.
Scheepvoart is wind oet zaailen nomen.
Herenzoaken doun ze daze om.
Hosenfebrieken zain der gain gat meer in. Klokschoners willen tied volgeern trogge zetten.
Menneg timmerman legt t bieltje der bie dele.
Snieders mouten der nou n maauw aan pazen.
Moakelders kinnen hoezen aan stroatstainen nait kwiet.
Toenders verkopen oet aarmoud knollen veur sitrounen.
Eethoezen mouten t vouer zölf opeten. Binnenvoartschippers roaken aan leger waal.
Stuurlu roaken maacht over t stuur kwiet, omreden poaden aan belasten bezwieken. Radfoarders waiten sikkom nait meer herom te komen.
Badpersoneel kin kop amperan boven woater holden.

Schoolmesters en juvvers kinnen gain pampier meer bestuvern.
Bierbraauwers tappen oet n aander voatje.
Baankiers holden haanden op knibbe.
Veur bioscopen en theoaters vaalt t douk.
Kroamvraauwen kniepen boudel dichte.
Dokters knuppen enden aan nkander.
Gruintekwekers zitten op zwaart zoad.
Stroatenmoakers kinnen op dak zitten goan.
Schösstainveger stoan op stroade.
Rijnmond gaait piebe oet.
NS is t spoor finoal biester.
Hoarsnieder zit mit haanden in t hoar.
Mienbaauw graft zien aigen graf. Oetvoartlaaiders mouten bezunegen op groaven.
Luchtvoartmoatschepijen vlaigen locht in.
Mezzeloars zitten in pudde.
Kroegboas is (t) zat.
Boer is oet t veld sloagen.
Parregnost schemert veur ogen.
Ogendokter blift mit gloazen zitten.
Avvekoaten nemen der nog aine op. Schilders vaarven mit zuutjewoater instee van mit vaarf.
Woapenfebrieken zain der sneu genogt nog aaltied schot in, aansom zol beder wezen!

Hebben joe t ok zo stoer?

Knoal, 28 jannewoari 2009

Vergoadern

Vergoadern totdavve tot de voadern vergoaderd worden


Vandoage in vergoadern
Ik zweefde der boven
Heurde drokte
Hapte oam um mit te doun
Mor dochde in filestand: loat mor
Zakte wied vot
Totdat aine onbegriepelk
domme dingen zee
Ik huil allenneg mien scholders op
wol vief keer achter nkander
Collega’s keken noar mie
mit grode vroagtaikens in d ogen
En net dou ik zeggen wol wat ik dochde zee
ik:
woar gait t aingst um bie dit agendapunt?
Veurzitter zee: even wachten doar komve zo
Harregat
Ik zweefde wieder
en muik t verslag.


(November 2008)

Verloofd

Het is tweide Pinksterdag ’23 en t zunnegie schient alweer volop. Zwoager Foppe start veur de 25ste moal zien Elfstedentocht op fietse! Ook het e drei kruuskes van de leste 3 scheuveltochten.

k Mout der nait aan denken, en al hailndaal nait op mien oll n leeftied! Ben van veur de oorlog en den vuil je t older worden. Moeke en ik benn n sunds febreworie veureg joar bere muide noa n Corona aanval en t lukt mor muilek om doar van bie te kommen. Jammer! Mor t is nait aans, der benn n aargere dingen!

k Wuir om 5.55 uur wakker en ben der geliek mor oetstapt! Lekker rusteg en weer ais tied veur de p.c. Ik goa eem mit joe trogge noar de joaren zesteg/zeumteg…..

Noa twei joar verkeern wuir t tied vonden wie om te verloom. Baide wars van feestjes as t ons zulf betrof, kregen wie t idee om dat den mor in Denemarken te doun!

Zulf de verloomskoartjes drokt, en dou op stap. t Leek ons n aibels laange raize, mor noa ain dag rieden stonden wie al op n kampeerploatse bie de oversteek noar Kopenhoagen!

Aanderdoags mit de boot richten Kopenhoagen… Doar vot noar d hoaven, noar t Zeemeerminnegie woaras wie ons plan mit n ringe bezegeln wollen. (1 Augustus 1962).

t Weer was nait te roem…. nogal dokeg….. Reden om de ceremonie n dag oet te stellen.

In t centrum n beetje eten en dou vroug t wichie: Woar sloap ve vannacht? Onneuzel as wie waarn, en d kop vol dreumen, hadden wie doar totoal nait over noadocht!

Gain mobieltje of Tom Tom, zoas vandoage de dag! En in n hotel leek ons baide ook mor niks… t Is mie te loat, zee ik om nog noar n camping te zuiken… In de Kever den mor? Dat kon nog best in dei tied!!

Liekst wel gek! En de glimmers open zeker?

Doar kin ve ja wat veur doun? t Is mor veur ain nacht, wat moakt t oet!

Sputternd gaf ze tou, dat ve gain aander keuze hadden mor t ston heur laank nait aan…

In n ziedstroatje vonden we n rusteg plekje. Handdouken en n poar hemden veur de roamen..

Wat n kiek! sputterde ze….Doe mor op d achterbaanke, mompelde ik. Ik red mie wel op veurbaanke!

Of we goud sloapen hebben, wait ik nait meer. Wel haarn wie wat lawaaieg gechiegel om de kare.

Wie hadden oafsproken dat wie ook Tivoli zain mozzen en dat was dei dag ons eerste gang. Wat heffe doar genoten! n Prachteg paark, woaras van alles te doun was, acrobetiek, meziek, koren enz.

Nog noeit zowat beleefd. En binnen in n grode hal apmoal koamers woarin je joen haart ophoalen konden. Joen eemwicht verlaizen zodat je net as astronauten zwevend veuroet kwamen! In n aander koamer was t net aansom…. asof je n baarge op laipen. Te veul om op te nuimen!

Vanoet Tivoli noar de hoaven. Soamen mit n schoulklasse in n bootje en op ons verzuik eem ho holl n veur t meerminnechie.

Foto s moaken mit ons Clack tousteltje, ging nait recht goud.

Dat haar de meester van d klasse ook deur. Hai vroug wat wie woll n?

Wie will n verloom veur de zeemeermin stutterde ik. Hai pakde mie t tousteltje oaf en begon te knippen!

Dou ve de ringen om haarn, wuir der op zien geboar oet volle borst deur de leerlingen zongen.

Wie hebben nait verstoan wat t was, mor genoten mit volle teugen! Dat kin je joe wel begriepen.

Noa ons trauwen kregn wie twei kinder. Dou dei n joar of tiene twaalm wazzen, woll n zai wel es zain woar dat zeemeerminnegie was en ging de raize vanneis noar Denemarken.

Dou ve de grode zoal van Tivoli binnen stapte, kreeg ik sikkom n haartverzakk n!

De boudel was hailndaal veranderd in n gokpaleis! Wel 80 gokautomoaten!

En abmoal bezet deur maist olle vrauwgies! Zummegen hadden heur tazze op zied van d automaat hangen en reten as gekken an de hefboom, in de hoop, dat der n kaore vol geld in heur tazze rollen zol!

Zwait veur de kop en heur ogen spraken boukdailn! Wat n verval en wat n aarmoude!

Weer boetendeure haarn wie t volgens ons wel zain in Denemarken en biffe richten Noorwegen goan.

n Haile opluchten! Rust, rust en nog ais rust! Sums was t net of je allaind op de wereld wazzen

Den ree je wel uren zunder n minsk te zain. Hail apaad en ook wel ais n beetje angsteg!

Want as de bezinetank nou leeg is……? Vrauw: messchain is hier hailndaal gain bezine meer te koop!

Woar brengst ons wel hin! Goa mor weerom!!!

Gelukkeg is t aal goud kommen en toerden wie honderden kilometers deur Noorwegen.

Haalverwege overstoken noar Zweden …. Ook prachteg! Prachtege noatuur en veul meer leem!

As k de tied nog krieg, wil k dat ook nog ais verhoalen…… Doar haar ve veul pech mit t autochie!

Jannewoarie1992

Boeten is het graauw en donker
Bomen in heur wintertooi
Boeten is het kil en koal
Optrokken scholders in mien jazze
Buurvraauw het gedienen nog dicht


Ik snoef de vrizze kòlle op
Tintelt in mien neus en longen
Kiek om mie tou en zai
De pracht van winterdood
Buurvraauw het gedienen nog dicht


Langsoam trekt t duuster vot
Bomen in de vrouge mörgen
Zunnechie komt mit golden kleur
Geft de belofte van t leven
Buurvraauw dut gedienen open

Woarom

Woarom binnen mìnsen zo vergrèld?
Veul hebben “n hail kört lontje”.
Zai moaken zok drok om n klaineghaid,
en hebben op slag de grootste bonje.


Woarom binnen mìnsen ongerust,
woarom willen zai t nait leren?
t Komt aaltied weer op poten terècht
en wale zel t schip wel keren.


Woarom binnen kinder toch zo drok,
en binnen nait in toom te hoalen?
Olders waiten zok voak gain road,
dat lees j’oet veul verhoalen.


Kin t wezen dat t ons deurschoten is
om grenzen vast te stèllen?
Hebben wie vanwege dit gemak
thuus niks meer te vertèllen?


Binnen mìnsen doarom zo kört veur de kop,
wordt twievel heur te machteg?
Din wordt het tied om op te treden.
Dat helpt, wis en woarachteg!


Stel grenzen aan t gedrag van n kind,
want dij is n moal oetwazen.
Wel grenzen leert in t olderliek huus,
wait zok loater ook aan te pazen.

Woarom wie ‘moi’ zeggen…

Gommesdoagen!! Keuneg Lodewiek was votstuurd en mit ain pennestreek was hail ons laand n pervinzie van Frankriek worden. Piebe Lammertsz. haar zien scholders optrokken. Veur t gewone volk muik dat gain bliksem oet.
Bemegen worden deur n hond of deur n kat! t Bleef evengoud stinken. Nee, Piebe lag der nait wakker van. Franse soldoaten mozzen ook eten hebben en t bleef aal aarmoudje troef.
Piebe scharrelde op zien aigenste menaaier zien kostje wel bie mekoar. Wat handel en wat smokkel, hai laagde elk oet. De hoge heren konden wat hom aanging, roezie en rebullie trappen dat n laive lust was. Hai ging gewoon zien aigen schaive gaang. Baange wezen? Piebe Lammertsz. was nog nait baang veur Ongeboren Roulf en duvel in kwadroat.
Hai was nait baang west veur de Fransen en ook nait veur de Pruzen en zulfs nait veur de Ruzzen as dij der aankwamen. Volgens ôl Tammo zien zeggen dìn. As je goud luustern deden en je wizzen woar je op t goie ogenblik wel of nait wezen mozzen, dìn konden der wel doezend soldoaten bie t pad wezen. Dìn overkwam joe niks. Mit slingern en schaiten kwam je n hail ìnd. Zo haar e dat doan mit n koppeltje schoapen en n swien. Der was aaltied honger en dus aaltied handel. Hai verkocht zulfs n moal n peerd. Hai haar der n nuver sìnt aan overholden en dij lu oet Stad waren goud veur heur geld.
Nou ook weer. Venoavend zol e n koppeltje hounder noar Tiemen Vos bringen. Tiemen Vos dij in Stad woonde en op hom wachten dee. Ze haren n stee ofproat woar t wat lieden kon. Hai kwam nog altied op t gemak Stad in. n Poar stuver en sums n kan jenever deden wonderlieke dingen. Soldoaten keken dìn hail gemakkelk aander kaant oet. Zo luip e wat te miemern en docht noa over zien moe, dij nog aal twij franse soldoaten in hoes haar.

Dat was slim, ze vraten heur sikkom de oren van de kop. Mor as t woar was wat ôl Tammo zee, dìn zaten ze dommit opscheept mit n poar Pruzen of n stel Ruzzen. En zo bleef t veur moe en veur elkenain lood om ôld iesder. Dìn bleeft t knooien en kraben. Hai zol eerdoags weer ais noar heur tou om heur wat van zien smokkelsìnten te doun. Kon ze eefkes veuroet, mit zukse koale jonkers.
Hai docht ook aan zien Janke. Janke, dij bie heur pa op t ôlde stee mit huilp. Ale doagen mor weer. Mooi weer of maal weer, zien Janke bleef laggen en t leven van zunnege kaant zain. Loater, as t aalmoal weer goud was hier in Grunnen en aal dat vrumde soldoatenvolk vertrokken was, ging e Janke vroagen. Zoon wief mos aine hebben. Aine mit aarms aan t lief en poar handen. n Wief dij wat oet stro zetten kon.
n Aigen stee zollen ze begunnen mit heur baaident. Hai wos ook aal sekuur woar dat wezen zol.
Twij dikke hounder haar e bie zuk. Doarmit zol e Tiemen Vos vanoavend n rib oet lief snieden , nait te zuneg. Hounder. t Was ja roofgoud, omreden dat der in Stad hoast niks te kriegen was. Alles was eerst veur dij vrumde sinjeuren en dìn veur gewone soldoaten. Wat der dìn nog overschoot, was veur t gewone volk.
Tiemen Vos zol hounder ook wel weer veur n schiere pries votdoun. Dat konst van te veuren wel bedenken. Hai luip steveg deur. Dou e haalfschaaid was, begon t te twijduustern. Dizze tied van dag haar Piebe t laifst. Ast dommit duuster was, kon hai as n daif in de nacht Stad insloepen, haar e dizze raais ook niks neudeg mit omkoperij.
Piebe juig de braand in zien smeugeltje en vond leven nog nait zo beroerd. Hai haar golden handel en tebak haar e noeit te kört.
Drij uur leden haar e nog in kroug zeten. Krougboas wol hom de gek aanscheren. Mor Piebe was om Leermens kommen. Domme krougholder Doedensz haar hom woarschaauwt dat e vanoavend mor beter onder dak blieven kon. Der wuir fluusterd dat der n kerel zunder kop ronddwoalen zol…. Der waren gounent west, dij kel en verbalderd aanderdoags vonden waren langs stroat. Der kwam gain zinneg woord meer oet dij stumpers. Piebe haar zien bier in keelgat goten en haar mit voest op toavel haauwen. Doedensz haar der t swiegen tou doan. Piebe Lammertsz. nuigde ale kerels mit en zunder kop om hom kel en verbalderd te moaken. Hai zol ze wat……..


Vlak veur Stad ging t mis. Oet slootswaal schoot n soldoat te veurschien en dij begon haalf in t Frans en haalf in t Grunnegers wat tegen hom te tjauweln. Piebe Lammertsz. trok zien domste gezicht en huil scholders op. Hai dee net of e soldoat nait begreep. Soldoat speerde mit zien geweer en wees noar hounder. Piebe bleef der op zien menaaier niks van begriepen. Dou e n dikke kwaalm van draank in zien neusgoaten kreeg, haar e t aal wel schoten hou ofdat e mit dizze pazzipant aanmos. Allenneg dat grode geweer mit zoon bajonet der op, dat was n hail minne boudel.
‘Pas des poules, Pas des poules, mien jong!!!!’, reerde soldoat in zien haalf put haalf regenwotter Grunnegers. Hai slingerde op zien jeneverbainen. ‘Ik zel die wat’, ruip Piebe weerom, ‘blifst van mien hounder òf.’
Soldoat wos van gain ophòlden. Hai mos en zol hounder hebben. t Scheelde nait veul ain moment of deur aal dat gespeer was Piebe zien aarm sikkom kwiet worden. Piebe wol deurlopen, hai haar dizze franskiljonse teutjeboksem gain spier in reken. Ook al kon hai meroakel schier mien jong zeggen. Het zat hom nait glad. Soldoat huil hom tegen. Piebe keek zo in loop van t geweer.
‘Poules pour moi’,slisde soldoat.
‘Schrieft mor op mien jong’, motterde Piebe. Dizze klant haar male knopen aan t jak. Hai mos der hier goud op verdocht wezen. Asdat hier miskulde, kon Vos venoavend floitjen noar zien hounder. En… haar Piebe Lammertsz. n stuk bajonetmes tussen zien ribben en gain geld. Dìn was t vot doan mit de schiere handel.
Soldoat haar zeker begrepen wat Piebe zegd haar. Dizze soldoat was zeker zo aine, dij hier al langer in Grunnen was. Ze konden oardeg wat mitkriegen as t nait te stoerachteg wuir.
Jean Francois luit zuk op knijen zakken en schreef mit zien dikke doene vinger wat in t zaand. Omreden dat e toch wel störmdik was, was t votdoalek nait zo duudelk wat der ston. Hai wees noar ain woord en sluig zuk den op de borst. Piebe dee zien best om te lezen wat Jean Francois der nou deel maggeld haar. Hai luit zien smeugeltje der van oetgoan. Soldoat ston te zoezaaien mit geweer min of meer in aanslag. Bajonet wees gevoarlek in richten van t onderlief van Piebe. Piebe keek en keek noar dat gemaggel in t zaand.
Hai kon der gain sukkeloa van moaken of was t nog zo. Hai wol de fransoos nait te veul op kast joagen en hai dee dus ale muite om te lezen wat der schreven ston. Soldoat motterde deur in t frans. ‘A loriez de quasque vous de traviens ….. mien jong!!!’ Soldoat begon wat te zingen over zien Antoinette falderalderette en in aine besturven hom de woorden op de lippen. Hai brobbelde nog wat en verschoot zeuven kleuren en drij tinten. Piebe dee handen in zied en keek weer noar soldoat. Graauw en gries draaide soldoat zuk om en buulde oet. Hai ruip nog wat, mor der was nait veul deegs meer van te moaken. Hounder in körf gingen ook te keer as wilden. Piebe keek over zien scholder en zag n kerel over weg lopen. Hai druig zien heufd onner aarm en verdween zunder woord of wies achter stroekerij. t Rook noar zwoavel, teer en taarpentien. t Ging aalmoal meroakel vlug. Verbalderd bleef Piebe stoan. n Doene franse soldoat, n kerel zunder kop! t Mos hier ook nait gekker worden. Dou Piebe weer bie zinnen was, greep e körf en wol wieder lopen. Hai was n poar tel op biesterboan. Mos e links of rechts. t Hemd trilde hom veur t gat. Hai bleef veureerst stoan en juig weer braand in zien smeugeltje. Deur de tabak wuir e wat bedoarder. Laive tied, dìn haar dij domme Doedensz ja toch geliek kriegen.
Hai luusterde en zoog de rook noar binnen.
Nee, der was niks meer te heuren. Hai keek noar schrieverij in t zaand woar t aal om te doun was. Domme kou van n Jean- Pierre-Francois… Homko, haar der mit zien boetenmodelse stevels dwars deur bènterd. Ain woord was nog te lezen. MOI, ston der schreven. MOI. Piebe zee t woord haarop. Moi. Moi. Moi. t Leek der nait op wat dij fransoos zegd haar. Moi. Tiemen Vos in Stad kon dij oavend wachten op zien hounder. Piebe luip weerom. Vot van de stank van de kerel zunder kop. Der rustte vandoag gain zegen op de handel.
Doedensz. haar der nog loat n koppel volk zitten, dij luusterden noar Piebe Lammertsz.
mit zien staark verhoal. Dou e wat lamlendeg op de bainen kroug oetstrompelde, zee e ‘Moi’. Hai haar ze aalmoal onner toavel zopen en de maisten konden gain Moi meer zeggen. Aanderdoags zee e bie moeke ook ‘Moi’, dou e körf mit hounder op toavel smakte. En moeke schudde wat mit t grieze heufd, omreden dat ze t verhoal aal heurd haar. Hounder gingen n poar uur loater in paan. Dou zat Piebe al bie zien Janke. Drij moal mos hai heur t verhoal doun. Drij moal schol ze hom veur n leugenpuut. Zo is t goan in tied dat fransozen hier boas waren. Piebe Lammertsz. bleef smokkeln en omswindern en wachtte zien tied òf, dat Pruzen en Ruzzen dij haile duvelse franse bende votjoagd haren. t Meroakelse verhoal wuir deurverteld en elk dee der wat bie. In t leste haar Piebe sikkom n hail regiment versloagen. En as t verhoal oet was en men luip deur den zee men ‘MOI’. Piebe Lammertsz. kocht zuk van zien smokkelsinten n schiere boerenstee nait te wied van Stad. Op de veurgevel luit e onder protest van zien vraauw Janke n aikenholten bred timmern, woardat Paddepoel in baiteld was. Piebe zien frans was ja nait zo geweldeg. Hai was dij nacht mit de soldoat en de kerel zunder kop noeit vergeten. Paddepoel haar Jean Francois de France aal roupen. Docht e. En as e op zien ree ston mit zien smeugeltje en der kwamen gounent veurbie, den ruipen ze steevast ‘MOI’. Piebe Lammertsz. is oet tied kommen, noa n goud leven mit zien vraauw Janke. Kinder hebben ze nait kregen. Doar haar Piebe bie vloagen veul last van. t Was toch schier west, n lutje Pierre of Antoinette haar hom wel wat leken. Boerenstee is verkocht en opgoan in ain van de grode boetenwieken van Stad. Wieken zoals Beijum, Selwerd en vanzulfs Paddepoel. En wat doun wie as wie aine tegenkommen? Noaber, of aine dij wie nog noeit zain hebben? Dìn zeggen wie:’MOI’. Zo heurt dat hier bie ons in Grunnen. En zo is t staarvenswoar gebeurd.

De Olle Grieze

Ik stoa hier
al hail wat joaren


ik heb hailveul
zain kommen
en zain goan


k wait nait
wat of ik bin
bin ik n man
of n vraauw


ik bin de OLLE GRIEZE
veur t bekieken
en veur t beklimmen


gebruuk mie naait verkeerd
want din bin ik ien rouw


elkenain mag ien mie kieken
dat kriebelt o zo lekker
mor dij roare hekken
moaken mie wel aal gekker


bekiekst mie
as n stuk van t heden
k stoa hier aal n joar of wat
en kìn t stads verleden


as joe goud luustern
noar mien kopern klokken
wil ik stad en ommelaand
noar mien vout tou lokken
din geef ik joe t verhoal
van wat ik doagelieks zai


mor nooit zai ik
de stad van n aandere kaant
gainain het meelie
op grode maart stoa ik allain


wel nemt mie n keertje mit
din leer ik de stad ook kennen
en hou of t zit

Winterlicht

De lucht staait stief van kolde
n kabbe eerliek scheuvelies
schösstains spaaien rook
deur de dikke dook
zit t aal under de riep
non de zunne schient kniep
ik mien ogen sikkom dicht
veur t schitterendste winterlicht

Grode vekaanzie

Nachten nait best sloapen. Dòch wel spannend. Was ofsproken dat Piet zien Pa mit jonges op fiets noar t hoeske ien Nörg zol. ‘Hoas’ zien Pa haar aanboden Moeke en wichtertjes mit ale tazzen en kovvers te bringen en ook weer op te hoalen. Hai kon noamelk n buske van febriek bruken. Mooier kon t nait. Ze zollen din touglieks rond mirreg der weden.
Zeuven uur en jonges wazzen orreg ruier. Pa haar aal n moal roupen dat t haile dörp nait wakker huifde. Pa mit fietspomp en raif ien fietstaas. Elk stoetjes en drinken mit veur onnerwegens. Zai zollen eerst noar Stad fietsen en doarnoa bie vlaigveld van Eelde laangs. En din was t nait zo’n ènne meer. Noa n ketaaier raip Pa aal n moal dat ze der nait veur kovviedrinken weden huiven. Ze haren sòkken derien. Veur Stad was dikste gaang der al oet. Pa kon zien plakkunsten zain loaten. Piet haar n lekke baand en Pa zag datter n glad stee ien zat. Jonges mozzen goud kieken. Hai zol ze baand plakken leren. Dat haar hai vrouger ook van zien Pa leerd. Piet mog der wat soluutsie op doun. Pa was te loat, ”nait zoveul jong, n lutje beetje”. Piet was rejoal en tube haalf leeg. Midden ien Stad haar Piet twijde lekke baand. Pa wer aal wat vergrèld. Of dat nait aans kon. Piet aal mit zien remmerij. Dij mog noamelk groag haard fietsen en din ienainen stief remmen. En nou was baand op ain stee glad en was Piet zien binnenbaand ook nog stief aan boetenbaand bakt deur aal dij soluutsie. Duurde dizze moal wat laanger. Pa zee n hail maal woord dou hai vingers tussen ket kreeg. Hai dee der n stukje canvas bie tussen ien baand. Veur extroa beschaarmen. Baand bobbelde wel wat mor dat was nait aans.

‘Snöt’ dij haar n echte deurtrabber, ain woar joe nait mit achteroet remmen konnen. Din kreeg je ook gain gladde steeën. ‘Hoas’ zol zien fiets dou ook ains n moal ien aigen stroat pebaaiern. Dou e remmen zol, ging hai boven over stuur hìn bie òl Baarkemoa deur heeg. Midden maank ainegste bos megrieten dij tussen goldjebloumen ston. Òl Baarkemoa haar aal n zetje achter t gerdien stoan kieken. Aibels grammiedeg haar e fietske mit ien hoes nomen. Jonges kregen hom nait weer. ’Snöt’ zien Pa kon der soavends van nood hìn om hom op te hoalen. Bie Eelde mozzen ze mor ais ien gras zitten, stoetje eten en wat drinken. Ze keken heur ogen oet. Hou konnen zukke zwoare dingen vlaigen…. Kwam nog n grode vlaigmesien mit veul geroas op landingsboan omdeel. Aiglieks konnen ze der wel n haile dag zuik bringen.

Ze wazzen mooi vroug op stee. Jonges konnen der nait over oet zoas dat hier rook. Zo lekker noar bos. Aal dennebomen, denneabbels en zaand. Ze werden der nait over oetproat zo lekker roeken dee t. ‘Hoas’ zien Pa was der ook tegen mirreg. Konnen ze vot hail boudel oetloaden en op stee zetten. Jonges haren doar aiglieks gain tied veur, mor ze mozzen eerst mor ais goud mithelpen. ‘Hoas’ zien Pa zol ien dörp votdoadelk nog even n binnen- en boetenbaand hoalen. Z’ hemmen mitnkander smirregs n stoetje oet voestje eten en noatied ging ‘Hoas’ zien Pa weer op hoes aan. Jonges wizzen nait wat of ze t eerste of lèste doun zollen en veur ze der op verdacht wazzen, mozzen z’op bèr. Wichtertjes haren n aigen koamertje. Ien aander koamer twij jonges op stoapelbèr en ain op kermisbèr der noast. Ze haren piep oet en slaipen as ozzen. Grode plannen veur aanderdoags en wat z’aal nait ien kommende week doun zollen. En dat t hier toch zo aibels lekker rook noar dij dennebomen.
Elk haar goud sloapen eerste naacht. En ook aal nachten dernoa. En ze aten nait zee Moeke, mor ze vraten as slootgroavers. Kwam van boslucht docht Pa. Zai haren der gain omkieken noar. Dij vernuverden zukzulf aal doag. Pa wol toch sundoags ien Nörg noar kerk mit jonges. Moeke mos mor mit wichter thoes blieven. Dij wazzen te luddek om hail ènd noar dörp te lopen. Pa haar aal noar dörp lopen om te kieken hou laank ze derover doun zollen. “n Echte dag des Heren”, von Piet sundoags. Zun torenhoog en aibels schier weer. Z’ haren apmoal twij pepermunten kregen veur preek en vaaier sìnten veur ien buul. Dou domie mit olderling binnen kwam haar hai onnerwegens noar preekstoul n proatje mit dizze en gene. Piet zee domie dat Pa ook olderling was en dat z’ op griffemeerde schoul zaten. Dat hai mainsttied n tien haar op psaalmverske opzeggen en dat ons Laimeneer aibels lekker roekend bos moakt haar. Of domie doar aal doag ien woonde.
Dat haren zai thoes nait. t Was gain laange zit. Domie zee dat hai reken hail mit vekaanziegangers en t mooie weer. Noatied mozzen ze nog even wachten. Domie ston even n zetje mit Pa te proaten.
Jongens haren n aibels mooie vekaanzie. Op zaandvlakte werden toenen aanlegd, kastelen moakt, sloten groaven mit dieken, wegen aanlegd en aal zuks meer. t Bleef mooi weer en dreug. En ze baauwden n grode hut van takken, stokken en alerhande gruin. Ales over n zaail dij ze bie hoeske vonnen haren. Joa, en doar wollen zai vanzulf ien sloapen. Moeke von t aiglieks gain goud idee, mor Pa zee dat ze dat ook ais doun mozzen. Klaiden, dekens, wat drinken, stoet veur aanderdoags en slik mit ien hut. Pa haar ze n kniepkat mitgeven om bie te schienen as t duuster was. t Kon nait vroug genog duuster worren dij oavend. t Was noflek mit heur drijen ien hut. Volgens ‘Snöt’ huifden z’ ien gain geval benaauwd weden veur beren en wolven. Dij zollen laank leden oetstörven weden. ‘Hoas’ wol nog wel waiten of der meschain nog dikke wilde swienen wazzen. Piet docht van nait. Ze zollen mor ais sloapen goan. Wazzen wel alerhande vrumde geluden. Aans as thoes. Ienainen schoten ze ien t ìn.
Wat of dat wel nait was. Z’ heurden ain deur blad schoeveln. Snoeven, haard koggeln en housten en t kwam aal dichterbie. Piet zat mit kniepkat ien haand kloar. Wilde swienen docht ‘Hoas’. “Sssst” zee ‘Snöt’, “loaten z’ons nait heuren”. Ze kropen wat dichter noar nkander tou. “ Zol k mien Pa roupen?”, zee Piet. Joa, dat was ook wat, mor wel t lèste wat of ze doun zollen. t Geluud kwam aal dichterbie.
“As hai onz’ hut roamt, roupen wie touglieks mien Pa”, zee Piet mit n bibberstemke. En dou ging veurzichteg n èndje van t zaail omhoog. Kwam n hail lutje snoetje mit n swaart glimneuske en kraaloogjes onnerdeur dij zachies snoof. Jonges keken nkander ais aan en mozzen haard lagen. Wazzen zai doar zo benaauwd veur west? Gain swien, mor n lutje swieniegeltje dij wat lekkers rook. Z’ hemmen t mor n poar stukjes stoet vouerd. Jonges haren aander- doags dikke proat van ien hut sloapen. Pa en Moeke mozzen lagen en of ze nou haile vekaanzie doar sloapen bleven? Nee, ain nacht was eerst genog.

Bie wezen

tis zo stilleg ien dien heufd
kinst woorden nait meer vinden
ik neem dien haanden ien dij van mie
kiek die aan welke baanden waist
doe nog wezenloos zugst mie stoan
hai nee geft niks heur pak wel weer
t zulfde bouk lees die deroet veur
doar zitst dìn ist ainege wat ik
dìnken kìn en houveul bist aal kwiet
bist der nog mor k mis die nou
toch zo veul meer as dammee
ast der nait meer bist.

Bie n klokje achteròf

Verhoal, veurlezen in Grunneger Dainst van zundag 26 oktober 2008 in Olle Lutherse Kerk In Amsterdam, noar aanlaaiden van ‘De barmhartige Samaritaan” (Lucas 10)
Priester, leviet, Samaritaan en raaizeger noar n verhoal van Stephen Mitchell

Aan t índe van heur levensraaize kwammen priester, leviet, Sameritoane en raaiziger oet tied. Dou ze nkander in t hemels parredies weer tegenkwammen, pruiten ze òf um nog ain keer noar t café aan de weg van Jeruzalem noar Jericho te goan. n Soort reünie zeg man.
Priester komt eerst aan t woord en zegt tegen raaizeger:
‘k Von t hail slim da’k t ie nich holpen heb. Waist hou dat kwam? k Heb nich goud noar mien haart luusterd. Moar wizze waiten, dat gebeurt mie gain twaide moal” Noa priester kwam leviet aan t woord: ‘Leste keer da’k underwegens ho hail en aine mit pech huilp, haauwde hai mie en gong hai d’r mit mien golden hallozie vandeur. Kinst zeker wol begriepen da’k t in de buksem dee, dou k die liggen zag.’ Dou kwam Sameritoane:
’t Was gewoon geluk jong: k was op t goie ogenblik op t goie stee. Boetendes, t gong vanzulf: eulie en wien wadden d’r oet veur dak t er op verdocht was; kin mie nich heugen da’k tie verbonden heb. Kreeg d’r loater pas last van, dou ze zo mit mie wegluipen. t Is stoer as lu joe zo veren in kont stoppen. Aan t índe komt de raaizeger zulm aan t woord. Hij nemt nog n tikkel van zien Beerenburg en zegt:
‘Aingst begunt noastenlaifde dichtbie hoes.
Ask wat beter oppaast haar op dij gevoarleke weg van Jeruzalem noar Jericho hadden rovers mie ja hail nich te pakken kregen. Den haar k ze gewoon mit kopstubber op hazzens haauwen. k Wol joe aal drij om vergeven vroagen. k Bin joe aiweg dankboar; zunder joe haar ik t er ja nooit levent òfbrocht.
Proost’.
Mor net dou ze t leste klokje nammen en weer op hemel aanwollen, komt d’ezel binnen klundern. Hai zegt: ‘Ik heur wol dat dizze geschiedenis joe aal vaaier lozer mokt hef. k Heb allerdeegs t idee dat wieshaaid mit Beerenburg aan daipte won. k Heb t er nooit recht wat van zeggen wild en t wui mie ja ook nooit vroagd mor –en hai keek raaizeger
aan- heb ik joe den nait droagen?’

Joa lu, misschien was de echte dioaken wol de ezel. Barmhaarteghaaid komt biezetten oet onverdochte houke.

Ezel luip weer vot. Mor net veurdat hai mit zien rechterachterbain deure achter zuk dicht trok, ruip hai nog over scholder tegen zien òl boas: “Mor aander keer nich weer zo graimen mit eulie hur!”

(Noar n verhoal van Stephen Mitchell
(Parables and Portraits 1990) en vrij vertoald en aanvuld deur Hanne Wilzing)

t Grunnegers – Aín streektoal, of doch mor nait?

Nee, ik krieg nait aaltied alles mit in t Grunneger toallaand, en das mor goud ook…. Gaait mie op de zenen waarken, slagt mie op daarms, krieg der lief- en kopzeerte van. Allewel, asmits binnen der ook ‘vreugdevolle momenten’ vanzulf: as eerste Grunneger Biebel toulangd wordt aan Marten van Dijken, as Grunneger Dainst in Amsterdam volle kerk trekt, as Stichting Mien Westerkwartier ’de iene noa de annere suksesvolle aktiviteit ondernemt’, as Pervinzioale Schriefwedstried aal meer worrelt in Grunneger cultuur van dizze tied, as Soep, Vlees en Pudding n herwoarderen krigt, as WAARK deurgaait mit t speulen van stokken as “Laive Siebrand’, as….
Even op oam kommen…Achter de poest, mor dij liefzeerte komt doar nait van, nee, dij komt meer van laauwloeneg gedrag bie t geven van n hogere stoatus aan t Nedersaksisch (t Grunnegers inbegrepen), of van akkefietjederij tussen lu dij mekoar nait maggen, mor wel baaident belangriek binnen veur onze streektoal, elk op zien aigen wieze. Woar hest nou over??? Dij vroag stelde ik miezulf ook dou ik op woensdagvummedag (17 december, ons traauwdag, kin nog wel wát ontholden…) op radio Noord heurde noar ‘De Centrale’, woar aanmekoarproater René Walhout d’aine drokker noa d’aandere spieker d’ether inslingerde over n poar opmaarkens van Siemon Reker in “Toal en Taiken” van november/december 2008. René von t slim neudeg om t op te nemen veur zien moat op woensdag, Fré Schreiber, en dee dat (von ík….) op n ongelokkege, vervelende menaaier. Woar t om draait? Veur mie benoam om de vroage: Hou kin je ale soorten Grunnegers volweerdeg mittellen loaten in dizze tied? En d’olle vroage: Is t neudeg dat der waarkt wordt noar aín Grunneger streektoal? k Wait nog wel dat zanger Eltje Doddemoa doar n tiedlaank veurstander van was. Bie dat leste heurt dìn ook dat der paardij lu binnen, dij vinnen dat heúr streektoal, van Noord-Grunnen bevöbbeld, dé Grunneger streektoal is. En dìn stoan der n bult anere lu op achterste bainen:
Oldambtsters, Woldbewoners, MienWesterketierders….


Dij Grunneger toallezzen op TV Noord hebben dat mit ofgeven: vanzulf staait Olaf Vos doar sympathiek te wezen en het Fré Schreiber schiere teksten opschreven. Mor t is voak aal te dudelk allenneg mor Hogelandsters, en dij lezzen kregen doch noam van Grúnneger lezzen? Ik wait van Westerketierders dij nait ains meer kieken of luustern willen, schane. Nou maggen lu as Siemon Reker en Fré Schreiber van mie best wat mit mekoar kifken, ast mor nait ten köste gaait van onze streektoal. Siemon is, voak soamen mit zien studenten, bezeg n steveg fundament te leggen onder t Grunnegers. Fré staait meer veuraan bie gewone lu mit zien toallezzen, zien boukjes en zien vroagen beantwoorden in “De Centrale’. Siemon het op de oavend ter ere van Gré van der Veen (24 september 2008 in Van Beresteyn in Veendam) n tousproak holden. In dij tousproak is e ook of en tou n ziepad insloagen en dat laip nait aaltied goud of. Opmaarken over t gebroek van lidwoorden kon der mit deur, mor hai haar dij nait koppeln huifd aan TerLoanPries van Fré Schreiber. Dij tousproak is ook ofdrokt in leste “Toal en Taiken”, mit datzulfde lidwoordenziepad derin. En n poar voutnoten dij ook nait bepoald stemmingverbeternd waarken deden… Doár begon René Walhout over te mekkern in zien Centrale zunder oet te leggen woarom t eerlieks ging. En leste doagen vuil ik dat nog aaltied bie Noord. Staarker aanpriezen van Fré Schreiber as dé kenner van t Grunnegers en mitwaarker van RTV Noord. Dat zit mie nait lekker, dat zit mie dwaars. Siemon Reker dut prachteg waark veur onze streektoal, Fré Schreiber op zien menaaier ook, hoalt n bult olde oetdrukkens en woorden noar d’oppervlakte, nait riep veur t Vergeetbouk. Loaten ze doar mit deurgoan! (Beem en Middelsom liggen doch ook nait zo wied van mekoar?). Vrede op de Grunneger klaai, mor nait allenneg doar.Wat ik hoop is dat t Grunnegers as meerkleuren toallandschop bestoan blift en verstaarkt wordt. Dat t goud gaait mit t Hogelandsters, mor net zo goud mit t Oldambtsters, t Westerwolds, t Grunnegers oet t Veen, t Westerketierders, zulfs mit t Stad-Grunnegers… En dat doarbie lezzen te moaken binnen dij recht doun aan dij meerkleureghaid, lezzen veur Noord bevöbbeld. Mannetjesmoakerij, nee, doar hebben we in dizze kontraainen nait veul aan. Toal zulf, doar gaait t om, ook in 2009 en wieder. t Beste dermit!

Menu

Swaarde liester komt oet n bloumpot kropen,
kikt om zok tou, hipt tegels op en pikt, píkt.
Zien Kerstmoal bestaait oet zoad mit appel
in verrötte stoat as bievoer. Muskes keudeln


hom aalweg veur poten. Hai geft der nait om,
kifket wat mit n evenbeeld dij nait nuigd is,
zet hom mit n saggerijnege kop noa over t
schuurtje. Blaauwmaiske bungelt aan n bale,


roodborstje op grond dut zok te goud aan
wat der ofvaalt. In koamer vernuver ik mie
mit vogeldrokte. Kiek, vot binnen ze, vlog


in melkzoeger of klimroze. Veurzichteg
komt d’eerste weer, volgen der meer, nait
veur de poes of aandermans Kerstgerecht.

Dokter Zjivago (fragment)

Joeri was muid weerom komen van t station. t Was zien vrije dag. Ain keer ien tien doagen haar hai doar recht op. Mainstied hoalde hai sloap van dij negen doagen ien. Hai hong wat of lag laangoet op divan. Ien koamer dernoast heurde hij Lara mit Sima proaten dij op veziede komen was. Hai sprong ien t ìn en laip noar t roam. t Weer was minder worden. Boeten wer t aal duuster. Twij oksters vlogen binnenploats op. Wiend blous veren oet mekoar. “n Okster betaikent snij”, docht dokter. Op t zulfde moment heurde hai Sima tegen Lara zeggen: “n Okster betaikent bericht.
Krigs gasten of meschain n braif”. Even loader wer der aanbeld. Lara laip mit vlugge pazzen noar deur tou. Oet t gesprek begreep Joeri dat Sima’s zuster Glafina der was. Lara vroug of ze mit Sima proaten wol. Glafina zee: “Nee, doar bin k hier nait veur. t Gaait om wat aans. k Heb n braif veur joen vrund. Hai mag mie wel dankboar wezen dat k n poos bie post waarkt heb. Braif is deur veul handen goan veur e bie mie terecht kwam. Hai komt oet Moskou en is vief moand onderwegens west. Ze begrepen nait aan wel hai adresseerd was, mor ik ken hom wel”.
Braif was van Tonja. n Laange braif van veul kaantjes, verkreukeld en vol vetvlekken. Envelop was open en kapotscheurd. t Drong nait tot dokter deur hou braif bie hom komen was. Hai haar nait ains vernomen dat Lara hom envelop geven haar. Hai begunde te lezen en wer ale begrip van uur, tied en ploats kwiet.
Tonja schreef: “Wais wel dat wie n dochter hemmen, Joeri? Wie hemmen heur Masja deupt, as herinnern aan mien moeke. Mor nou hail wat aans. n Aantal bekende personen oet t openboare leven binnen verbannen noar t boetenlaand. Pa ook en wie as gezinsleden mit hom. En dat doe hier nou nait bis. Wie mouten ons mor schikken en blied wezen dat t nait slimmer is ien dizze vrezelke tied. Ast hier was, kons mitgoan. Mor woar zits op t ogenblik? Ik stuur braif noar t adres van Lara. Zai geft hom die wel as ze die opspoord het. k Wait nait of doe loader toustemming krigs om net as wie t laand oet te goan. Dut ook niks. k Loof nog altied dast leefst en weerom komst. k Luuster vol vertraauwen noar wat mien laifhebbend haart mie ienstuupt. Meschain dat wie woaraargens weer verainegd worden aal duur k nait hopen dat dit grode geluk veur ons votlegd is. Ellèn is dat ik wel van die hol, mor doe nait van mie. Ik zuik ien miezulf hou dat zo komen is. k Zai t nait en wait ook nait wat k doan heb dat k dit verdrait verdain. Zigs mie gewoon verkeerd. Kiks noar mie mit onvrundelke ogen en dat misvörmt mie. Ik hol van die. Wis doe mor houveul. Ik hol van combinoatie van biezundere en gewone kanten ien die. Ik hol van dien gezicht dij zaachter wordt deur innerleke gevuilswereld, aans was meschain lelk. Ik hol ook van dien talent en dien verstand, dij plak iennemen van dien wil dij kwiet bis. t Is mie allemoal laif en ik kin gain minsk dij beder is as doe. Mor luuster nou noar wat k die zeg. Ook as doe mie nait zo laif was, ook al vuilde k nait zoveul veur die, din nog kon k de treurege woarhaid van mien onverschilleghaid nait onner ogen zain. Allain aal omdat k baang bin veur vernedernde en vernietegende straf dij nait-laifde is, zol k ter onbewust veur zörgen dat k nait begreep dat k nait van die hil. Doe en ik zollen dat nooit waiten. Mien aigen haart zol dat veur mie bezied stoppen, omdat nait-laifde hoast geliek is aan moord en ik zol gainain, wel din ook, zo’n slag toubrengen kinnen. Der is nog niks definitiefs beslist, mor woarschienlek goan wie noar Paries. k Zel dus ien dij verre contraainen terecht komen, woar doe as kiend west hes en woar mien pa en mien oom opvud binnen. Pa dut die de groeten. Sjoera is flink gruid. Hai is gain mooie, mor wel n staarke grode jong. As k over die proat begunt e ontroostboar te reren. Ik kin nait verder schrieven. Mien haart wordt verscheurd deur troanen. k Hoop dat t
die goud goan zel. k Smeek Gods genoa òf veur de tied dat wie nait bie nkanner binnen, veur alles wat doe op dien laang en donker pad aan stoers en onwizzeghaid tegenkoms. k Beschuldeg die naargens van, k moak die gain enkel verwiet. Richt dien leven ien op menaaier as doe zelf wils en dij t beste veur die is. Veur wie votgingen oet ellendege Oe- ral dij ons noodlotteg worden is, heb k Lara goud kìnnen leerd. Ze was hailtied bie mie dou k t stoer haar en het mie holpen bie be- valling. Doar bin k heur dankboar veur. Ien ale oprechthaid mout ik tougeven dat zai n goie vraauw is, mor k wil der nait om laigen – zai is t absolute tegendail van miezulf. Ik bin op dizze wereld komen om t leven makkelker te moaken en juuste oplözzings te zuiken, zai om t leven iengewikkeld te moaken en op t verkeerde pad te zetten.
Adieu, ik mout ophollen. Der is net ain komen dij braif mitnemen zel. t Wordt ook tied om ien te pakken. O Joera, Joera, mien laifste, mien man, voader van mien kiender, wat ìs er toch mit ons? Wie zellen kanner nooit, nooit meer zain. Besefs aigelk wel wat de woorden dij k net opschreven heb betaiken? Begrips doe dat, begrips doe dat? Ze moaken dat k opschaiten wil. t Is net of k ophoald wor om terechtsteld te worden.

Joera! Joera!”
Joera keek op oet braif mit òfwezege ogen zunder troanen, dreug van verdrait en leeg
van lieden. Hai zag niks om hom tou en was hom naargens meer van bewust.
Boeten begunde t te snijen. Wiend joug snij aal dichter en vlugger tegen t roam aan. Joe-
ri keek deur t glaas noar boeten of hai gain snij valen zag, mor deurging mit Tonja’s braif
te lezen, – of er gain dreuge snijsteerntjes bie t roam laangs vlogen, mor lutje tussenroem-
tes van wit pepier maank swaarde ledderkes, wit, wit en zunner èn, zunner èn en wit.
Joeri greep noar zien borst en kreunde zunder dat e t helpen kon. Hai vuilde dat e valen
zol, dee n poar hinkende pazzen en vil sevveloos deel op divan.


Oet: ‘Dokter Zjivago’ van Boris Pasternak
Vertoald oet t Russisch ien t Nederlands deur Nico Scheepmaker
Omtoalen oet t Nederlands noar t Grunnegers
deur Siet Bootsman

Aarm

Ain het ’n tun, dei ’n miljoun,
De mainsten motten ’t mit minder doun.
D’r binnen ook gounend in stad en laand,
Dei leven zo van haand in taand
En den nog ken ie stumpers zo aarm vinnen,
Dat z’hail heur levend aan ’t staarm binnen,
Zo aarm, zo doodstraotaarm, as ’t hait,
Wat ’n levend en ’n aokelkhaid.
Nog groter stakkers bin d’r hier beneden,
Van Aodams tieden tot op ’t heden,
Ken ie ze nait? Den zel ‘k joe ’t zeggen,
’n Woord of wat om even uut te leggen:
Dat binnen de knirtjebruiers wied en zied,
De penning-zestiens, dubbel kriet,
Mit pien in ’t lief veur ieder uutgeven sent,
De zunege paiters, welbekend,
De gördetellers, doitendaiven, krintjebakkers,
De zesd’ haalfstuvers, knipmitdoemkes, knirtjekakkers,
De kniezebieters, krubbezoegers, vlooienvilders,
De keutelmoezen, griengezichten, schooiergilders,
De sentenslikkers, bonkenbikkers, knokkelkniepers,
De schietvernientjes, iepentrientjes, traonensliepers,
De aarbaidsloon-aofdingers, woukerwinstverdainders,
De zunlichtdaiven, zulverslaoven, gelduutlainders,
De schraopers, gieregaords, de vrekken,
Heur bule dat is ’t hoogst, ’n aander kin verekken,
Déi lu bin meer as dood – straot – honger – aarm,
Dei, dei van pien in ’t lief veur volle schuddels staarm.

Duuster verdrait

t Gaait nait goud mit eerdmantje bie mie in toen. Hai verloor zien schienvat vurreg joar
in Stemerbos, heb n nije kocht veur hom.
Mor nou is schienvat aan diggels, n weep is der op in vlogen. Kiek, as der zonent reket
op oaf komt, wat is din schienvat van mien eerdmantje, aal allèn.
Mainsttied proat hai eefkes mit mie, mor dut nou krekt of k nait touhol in toen.
Bloadern sirreln hom om kop, op tipmuts is der n broen blad deelstreken, t liekt ja nait
bie hom.


Verdikkemie, kiek nou ains, hai reert om zien laampke, t begroot mie zo.
Hou dat oplözzen? Eerdmantje let kop hangen, hai zigt t duuster in.
Mien hazzens kroaken. Eerdmantje mout weer blied weden, mie zain in toen.
Bekweem goa k noar hom tou, zel hom oetstokken goan wat mien denk is. Bred
haangt der doch aan, doar kin ja wel wat op stoan. Schienvat mout stroalen mit licht der
in, n keerske dat geft bliedschop in dizze duustere doagen. Hai is haildaal verhilderd,
mor t liekt hom wat tou.Troande glimmers kieken mie aan.
”Tou mor wicht, dou der mor n keerske in, din is der doch n snittje licht veur mie, nou
wie in duustere doagen aanbelaand binnen”. Eerdmantje staait groots in toen, mit zien
bred en keerske. As t duuster wordt, gaait lichtje braanden. Wel dat dut? Doar loat k
mie nait over oet. Ik nait.

Docht

Op laange liene
ist levent
n poar tree
Striek mit doeme
over t roege holt
vuil ringen van joaren
en luuster vannijs
noar t ol verhoal
van bliedschop en genoa
van liefsere en wìnst
In twijduustern brekt Löcht deur
t gef waarmte
en zo roakt
ist wol holdert
mor nich doan
Aits wordt aiweg

Ik rie

Ik rie binnendeur
van Troapel
noar Boertang
over de smaalste wegen.


t Landschop is
hier riek bedaild.
Sievermoateg goud
veur n roeme negen

Elektronisch Patiëntendossier

Òflopen week kreeg k in de buzze
n braif van doctor Klink.
Dij vruig beleefd om mitwaarken.
Dat leek mie wel wat link.


t Gaait om Persoonsgegevens
dij dokters hebben van mie .
Klink wol dij hail groag hebben.
Ik kin der allain nait bie !!!!


Ik wait nait hou het joe gaait,
mor ik vertraauw dit nait.
Volgens mie duurt het moar evenpies
veur elkenain “ze” wait.


n Mens is van oard nijsgiereg
ik wait dat zulf t best.
Doarom heb ik bezwoar moakt
tegen dizze “doctorstest”


De elektronenkoapers
Dij stoan der al veur kloar
om t dossier te kroaken.
Din hebben ze t veur mekoar,


want der is wat te verdainen
Dat staait zo vast as n poal.
Verzekernsmoatschappijen
goan der mit aan de hoal.


Loat joe nait manip’leren.
Haalsband zit al zo krap.
Vecht veur joen beetje “vrijhaid”
Moak n end aan dizze grap.


Regeern mot doun wat t volk wil
en echt nait aandersom.
t Is nait meer zo as vrouger.
t Volk is nait meer dom.

Käte

t Was vlak veur de Kerstdoagen ien t joar 1939. Oafke zat achter naaimachine mit negen naaln. Tegenover heur zat Riek aan zoon zulfde machine, der waren ook moar twij van dizze krengen. Stoer waarken, verstaand mos je der bie holden, aans ging t mis. Knapte der n droad, din kon je weer vannijs begunnen. Op t atelier werren jazen moakt mit aalmoal sierstiksels derop en dij mozzen wel geliek lopen, vandoar dij negen naalden. t Confectiebedrief was doar goud ien. t Lag vlak bie Noorderplantsoen,woar ze in schafttied voak n frizze neus hoalen gingen. Donkerde aal boeten. Oafke haar aiglieks wel zin om der mit oet te schaaiden, mor t was nog gain zès uur. Dij verrekte chef Herr Rosenthal luip tussen toavels deur. Der was nou ook gain rozegs aan haile kerel of t mozzen stiekels aal wezen, dij hare genog.
Oafke keek noar boeten, mor zag allain zuk zulf. t Was haile dag al gloepend kold west. ‘Riek’ fluusterde ze, ‘wie mouten op tied weg, t weer is nait best ‘. Riek knikte: ‘Zeg doe t mor’. Oafke zee niks, mor begon op te roemen. Doar kwam dij Mof aal aan, ze zagt oet heur ooghouken. “Was wollen Sie , est ist nog kein Zeit!’. Hai pakde zien golden zakallozie in haand en wees. Zai keek hom recht aan: ‘Dat kin wel wezen, mor wie mouten nog aalmoal lopen noar t Daamsterdaip, t weer wordt minner. En aans hoalen wie bus nait meer, dij wacht nait op ons as ie dat sums denken’. t Wer moesstil, hai keek heur verbaldereerd aan. Loos ging ze deur: ’Mor as ie n automobiel hebben, maggen ie ons ook noar Daam hìnbringen’. Ze schrok klaain beetje van heur stroatbanteghaid. Hier haar e nait veul op te zeggen, hai gaf n minzoam knikje en luip deur. Riek heur mond viel open.
‘Kom wicht, kiek nait zo dom, oproemen en wegwezen’, zee Oafke. En dat deden ze. Boeten kwaam n kolle wind heur aal ien muid. t Was of t ies zo oet locht vuil. Zai kwamen op tied, ze vonnen baaide nog n plekje, allain nait bie mekoar , en bus vertrok. t Was der lekker waarm ien en Oafke miemerde n beetje. Heur gedachten gingen noar hoes. Moeke was der aal nait meer, dij was oet tied kommen dou ze zeuventien was. Heur oldste zuster haar de zörg veur heur pa en bruiers overnomen. Fred, heur laifste bruier, haar n wicht mit noar hoes nomen. Ze konnen mekoar al n tiedje, mor t was nou dik aan. t Was n nicht van n collega van hom. Heur pa was n Duutser en heur moeke n Ollandse. Käte haitte ze. En ze kon alles , overaal was ze goud ien. Ze haar veur heur pa al nuvere flanellen hemden moakt , juust in kleuren dij hai zo mooi von. Oafke kon heur nait oetstoan. Aldeur was z op zuik noar wat, wat ze Käte verwieten kon. Mit n hail schaarp oog keek ze noar heur doun en loaten. Ze kon heur aargernis moar nait verkloaren. Wast heur Grunnegers mit dij Duutse tongvaal messchain? Nou bleef zai Kersttied ook nog bie heur sloapen. Ze kon der aiglieks niks op tegen hebben, mor dat haar ze wel. Dekselse wicht!
Ienains vuil t heur op dat bus hail langzoam ree. Ze legde heur heufd stoef tegen t roam aan en pebaaierde wat te zain. Stroat glom as n spaigel. Ies as regen vuil noar beneden en ze zag dat ze aal bienoa in Tjamsweer waren. Chauffeur ging nog lang- zoamer, ze keek om noar Riek, dij mos der zo oet. ‘Veurzichtig hur, zoalege kerstdoagen’, ruipen ze mekoar tou.. Op t lèst zaten der nog mor n poar minsen ien. Veuraan ien Daam zette chauffeur bus aan kaant, hai duurde nait verder. ‘Tis n iesboan minsen, joe mouten zulf mor zain dat je thoeskommen’. Oafke was d’ainege dij deur De Wieke mos, brog over en Woldweg op. Overaal woar ze holvaast haar, schoefelde ze langzoam veuroet. Mit heur steveltjes mit leern zolen wast hoast gain doun. t Was of ze allain op wereld was, t leek oetsturven. Ze was doodop en tot overmoat van raamp begon t te snijen. Haile fiene stoefsnij juig heur ien t gezicht. Toun z’aan rechterkaant over brug was, mos ze n èndje zunder steun doun. As ik moar eerst bie ‘Koppel Peerden’ bin, docht ze. Zai zag doar, veur zover dat kon, gain licht brannen. Moar ze kon din ien elks geval even op oam kommen. Noa drij keer vaaln en stoan goan en beurs aan ale kaanten, luit ze zuk tegen deur van t café aanvaaln. Gain volk. Ze keek noar schuur even verderop, zag n schoelplekje en glee der hin. Ze luit zuk tegen muur aan zakken en docht aan t verhoal ‘t Wichtje mit de zwoavelstokjes’. Zol ze hier n haalve kilometer van hoes din heur ènde vinnen en doodvraizen? Kwaam der din gain ain heur ophoalen, woar waren heur bruiers? Dochten zai hailmoal nait aan heur? Troanen waren nait wied vot. Ien mekoar doken stoarde ze geloaten veur zuk oet. Wat was dat? Zag ze doar ien vèrte wat bewegen? Zolt woar wezen dat der nou nog n mìns op pad was? Ze knipperde mit heur oogleden snij der oet. Joa, doar bewoog wat, der kwam ain aan, leventege snijpop. Hai of zai kwam veul vlogger veuroet dan meuglek was, dat was toch onbegriepelk!. Haar z’aal koorts, zag ze t nait goud meer? Oafke ging zo goud as ze kon rechtop stoan om te roupen, mor ge- doante kwaam recht op heur of. Ze zag inains wat bekends.
‘Käte !’ ruip ze, mit schraande stem ‘Bist doe t ?’
‘Joa, Oafien, ik bins, kiek es wat ik veur die heb.’ Ze pakte oet heur buus n poar dikke wollen sokken van heur pa. ‘ Mach das om dien schoun, kiek mahl, iek hebs ook’. Oafke keek noar beneden en toun noar Kätes gezicht. ‘Das doe………………’Nooit was z’om woordje verlegen, aaltied mondjegaauw en nait benaauwd. Nou zweeg z’ien ale toalen, schoamde zuk daip. Ze trok zo goud en kwoad as t ging sokken aan, pakte Käte bie d’aarm, op hoes of.
‘Sokken van Va kinnen wie wegsmiessen’ zee Käte, ‘wen wie thoes binnen’. Oafke mit heur haart vol spiet en t gevuil wat goud te moaken mouten, zee: ‘ Ik braai twij poar nije sokken, Käte, joa dij braai ik ‘.
‘Kist doe das Oafien?’.
‘Nee, mor dat leer ik din’.
‘Din toen wirs tesammen’. Oafke drokte even Kätes aarm en zee mit dichte keel: ‘S….oamen’. En t klonk as t ènd van n gebed. t Wèr ain van dij Kerstmizzen om de kommende vief joar nog voak aan te denken.

okt. 2008

Kerststol

Geert kikt ien zien knipke. Zit der nou nog n muntje ien van viefteg eurocent? Die het e hiér ja neudeg veur de winkelkar… Geert is dizze reis mor ies niet noar de grootgrutter goan, hij het zien fiets stald bij de ‘Odié’. Mooie grode fietstazzen het e, doar kan hiel wat Kerstspul ien. Veur de wizzegheid het e ok nog mor n spanveer metnomen, kan der ok nog wat op e pakjedroager. t Is niet glad op e weg, hij kan t wel oaventuren. As Geert met zien winkelkar de ‘Odié’ ienriedt, ziet e nog net vanuut n ooghörntje dat Harm Proatjeboksem bij de kassa stijt te reveln. Die komt hier ok, het e ja nooit wat van zeid… Harm onnerstreept zien verhoal met beide aarms, hij swoait en dut, die kassajuvver mag wel oppazen, aans gijt ze zo k.o….. O wacht even, kop der bij, Moatjes. De wegen bennen hier smaal, je kunt niet zo makkelk draaien, neem met wat neudeg is… Kovvie ien e kar, frisdrinken en die sjem liekt m ok lekker, doarien hebben ze hielwat vruchten deurmekoar stampt. As e de bocht noar rechts nemen wil, noar de beschuten, stijt Harm ienies veur zien neus. En veur zien ogen, grode ogen…. “Wel heb ik ooit, Geert Moatjes bij de Odié… Doe nou die kiekers mor weer op de normoale stand, jong! Aans goan ze votdoadelk niet meer dicht en dan kan jim aal dat glitterspul wel vergeten.. Het jim nog Kerstopdrachten metkregen van e vrouw? Stolletje? Puutje met kransjes? Wat ekstroa dreuge beschuten veur d’alternatieve momenten? Nee? Of het jim t al weer vergeten? t Begroot me, mor ik kan jim gien kovvie aanbieden, doen ze hier niet aan. En die Duutse kovvie is ok ja…. O, jim het al twij pak ie e kar liggen, zie ik. Nou ja, jim komt der wel achter… k Heb nog wat moois veur die zien, n kaggeltje, n elektrische, n ‘convecter’ numen ze dat. En goedkoop, jong! Man man man, dat ze doar nog wat aan verdienen…. Nog gien 25 euro! Nou, doar huuf je gien kolle voeten veur te hebben bij winterdag.
En de winter komt deraan, doe der mor denken om, wij bennen der nog laank niet, kom mor even met!’
Harm loodst Geert noar de ‘non-food’- uutstallen. Wat je doar niet allemoal tegenkommen: sportkleren, bloeddrukmeters, stopkontakten, ganzenborden, sokken, beha’s, dimmers, bezoentjes… Geert kikt zien ogen uut en heurt met n haalf oor noar Harm die n verkopersproatje holdt over de verdiensten van die ien kerton verpakte elektrische kaggel, met drie standen en n ventiloatsiefunktie. Garandeerd goed, veur drie joar! Je doen de stekker ien t stopkontakt en stelt m even ien, kloar is Geert, gien hinder meer van die venienege noordooster, en woar zal jim t om loaten?


” Joa, mor”, zegt Geert, “ik heb eigelks…” “Hol der rekening met dat ze binnen t uur uutverkocht bennen, dan kan jim fluiten noar dizze waarmtebron. Ik zol t nou mor doen! Het jim vervoer? O, op e fiets? Nou, met n stuk touw redden we dat wel. Spanveer? Nog beter! Man, pak toe nou t nog kan, woar wacht jim nou op..?” Geert bekikt t pak nog es even van ale kanten, mor wiet op dit ogenblik niet veul ien te brengen tegen t proatje van Harm. Nou, hij moes t dan mor doen, as Harm m even helpen wil… Vanzulf wil Harm m wel even helpen. Soamen goan ze noar de kassa, woar Harm nog even bried kniest noar de betoaldoame. Die trekt de neus op en is dan al weer met de volgende klant bezeg. Opschieten, Moatjes…
Bij de fiets moeten ze eerst even uutzoeken wat de beste manier is om t ding vast te zetten. ‘Och heden, hoe krieg ik nou mien rechterbeen over dat pak hèn???’ t Benauwde swiet brekt Geert uut. Harm wiet road. “Nou, bien mor even over de staang, hopla”. Mor goed dat Harm m vastholden kon, aans was e op e grond valen. Hij duurt de Riepeverkoper niet aan te kieken, zet n beetje gang, doar gijt e.
As Geert thuus komt en zuk hiel veurzichteg tegen de muur aanvallen let, zigt e zien vrouw al met ogen as theeschuddeltjes noar hem en zien pakkeloazie kieken. Doar heb je t aal…
“Mien God, wat het jim nou veur n Kerststol metnomen????”

Lege dop

Jonges wazzen orreg lamlendeg. Haren aigenliek haildaal gain zin ien speulen. t Was vreselk waarm. Orreg benaauwd,” zwol wel wonweer kommen” docht “Hoas”. t Was apmoal dunderknuut watter vloog. t Jeukte aldernoarst op kop en aarms. Wat mozzen ze no ais doun… t Duurde gelokkeg nog mor annerhaalf week en din was t grode vekaansie. Doar haren ze zin aan. Piet zien Pa kon eerste twij week n grode zummerhoes ien Drìnt kriegen van collegoa. Doar was hai orreg wies mit. Allinneg vonnen Pa en Moeke t niks dat Piet allinneg was. Zuskes zollen zuk baaid wel redden. Piet zien Pa was op bezuik west bie ollu van ‘Hoas’ en ‘Snöt’. Of dij baaid nait mit konnen. Bert zol noamelk mit zien ollu noar boetenlaand. “Haildaal noar swaarte duustere woud ien t Duutse laand maank baargen”, wis Piet. Jonges moggen mit as ze goud oppazen en gain ondeugd oethoalen zollen. Volgens Piet ston t hoeske haildaal midden ien bos maank zaanderge verstoevens. Nörg haitte dat doar en der wazzen ook nog dunen mor gain zeewodder. Joa, en din duurt annerhaalve week orreg laank. Z’ haren apmoal zin ien vekaanzie. Mor nou konnen z’eerst wel ais noar t hoeske van Sien ‘kont’ goan. n Lùtj’hoeske aan boetenkaant dörp woar Sien, n olle vrijgezelle dainstmaaid woont. Heur bienoam was omreden heur smale pestuur mit n braide batterij. Jonges huifden dat thoes nait zeggen. Din kregen ze gewis straf. Piet docht dat Sien achteraan stoan haar dou onze Laimeneer batterijen oetdailde. “Was niks aans meer over as dizze, mor joe konnen der wel goud op zitten”.
Bie hoeske stonnen wat bomen en ‘Snöt’ wis dat ien ain der van n holtdoef nuzzelde. En hai haar bie zien aaierverzoameln gain holtdoefaai. Meschain konnen ze wel bie t nust kommen. Bert von t mor niks. Dij haar gain aaierverzoameln. Wat of dij doef der wel nait van vienen zol as z’ hom zien aaier ofhoalen. Triesteg toch. Zollen doeven ook janken? Doar haren ze nog noeit over noadocht. En doar wollen ze t no aigenliek nait over hemmen.
Bie hoeske wees ‘Snöt’ boom aan. Ze zagen t nust en der zat gain doef op. Aan onnerkaant kon je gewoon zain datter twij aaier ien lagen. Allinneg nust zat wel op n maal stee ien boom docht ‘Snöt’. “Nee hur”, zee Piet ” doar kinnen wie zo bie, dat vaalt best mit”. t Wer aan aal kaant bekeken en ze wazzen ter nait over ains. “Gain perbleem”, zee Piet ” ik hoal ze wel op”. “Loat mor mooi” von ‘Snöt’ ”veul te gevoarelk”. Piet was aal onnerwegens. Eerste poar meter gingen orreg rad en dou wer t wat stoerder. Hai mòs n poar moal om boom hìn noar aander takken. t Vail nait òf. Nog mor n poar meter. Beneden hailen jonges oam ien en zagen aan onnerkaant dat t nait kon. Piet bèlkte “ kin makkelk”.

Mits kwam doef aanvlaigen. “Mout k hom dommee ook mitnemen” raip Piet. “Dou doe mor veurzichteg” zee ‘Snöt’. t Was te loat. Piet glee mit bain van tak en bleef ien vörk van tak tegen boom hangen.
Hai zat muurvaast en kon gain kaant oet.
“Help mie jonges” kwam der benaauwd oet. Grode konsternoatie. Wat mozzen ze no? Hou kregen ze Piet doar oet? Hai zat recht overìnd mit aarms om boom. Zai zollen kieken of Sien n ledder haar. “Wat of ze doar wel nait mit mozzen” wol Sien waiten. Ze schrok zuk n ongeluk dou ze t heurde en bounderde vòt mit noar boom. Z’ haar gain ledder. Of Piet zuk doar nog wel hollen kon. Piet raip dat t gain perbleem was, hai kon gain kaant oet. Bert docht dat ze boom meschain mor omzoagen mozzen. “Noatuurelk nait, doe slaif” zee Sien, “bìstòe haildaal maal”. Sien ging op draf noar boer Haarms dij tillefoon haar. Haarms zol votdoadelk branweer bellen. Dikke vief menuten loater heurden z’ ien dörp datter braand was. t Was mor even dou ston branweer mit n haile optocht bie hoeske van Sien. Dit was toch n eernsachtege zoak. n Dikke kwoajong boven ien boom dij der nait oet kon. Laange ledder werd oetschoven stoef bie Piet. Kwam ain van branweer ledder opkroepen. Hai kon eerst weer omdeel veur n zoag. Der zaten n poar dikke takken ien weeg. t Duurde aal mit aal n lutje tien menuten en dou kon Piet bie ledder omdeel. Beneden was hai haildaal abuus en kon niks meer zeggen. Plietsie dij der ientied ook biekommen was, wol nog wel even mit Piet en jonges proaten. Bistoe jong van onz’ olderling haar e vroagd. En dat mit dij dikke snouk, wastoe dat ook nait ? Zoon grode jong dij zol toch beder waiten. Zai zollen mor ains rad moaken dat ze veur plietsie aan op bero kwamen. Branweer ging nog even bie Sien op kovvie.
Plietsie stuurd’ elk noar hoes din t feest was doan. Mit schrik ien bainen gingen jonges op n draf noar bero. ‘Hoas’ docht dat ze meschain wel ien t hok stopt werden. Piet kon wel janken van aal ellèn. Dat hòm dat no weer overkommen mos. Der was ook haitied wat mit hom.
“Konnen wel ains bezoekingen van ons Laimeneer weden”, docht hai. En t haalve dörp zol der noatuurlek weer van waiten dat dij hampel van olderling weer ondeugd oethoald haar. Pa zol doar vast nait bliede mit weden. Dij haar hom aal ains n moal draaigd dat hai hom veur ien kerkeroadsbankje zetten zol as hai deurging mit zien fiebelekwinten.
Plietsie was net even veur z’ aan bie bero. Dij was op ploffiets. “Vrouger haren ze n swien mit piel en boog”, pebaaierde ‘Snöt’ nog even. “En wie hemmen gain aaier, zulfs gain lege dop”. Hai docht dat dij doef vaast en zeker n boom wieder haar zitten lagen. “k Heb last van mien zenen, t lief dut mie der zeer van”, zee Piet. n Aander plietsie dee deur lös en ze konnen votdoadelk mitnkander noar ketoor van komsoares. Dij keek over bril ain veur ain noar jonges dij op rieg annerkaant bero stonnen. t Was aibels stil. En dou mòs Piet mor ais vertellen hou t goan was. Dij hotterde t verhoal haildaal deurnkander. Ze kregen n zwoare preek van komsoares. En as der nog n moal weer wat gebeurde din konnen zai aal woensdagsmirregs op plietsiebero strafwaark moaken. En as ze din toch n doeveaai wollen din mozzen ze mor noar Kloas Baalk goan. Dij haar n hail groot hok mit doeven. En dou konnen ze noar hoes. Boeten keken ze nkander ais aan. Dat was orreg mitvalen. t Begon zachies te druppen en lucht was orreg duuster en draaigend. Elk ging mit lood ien stevels noar hoes. Pa keek swaart dou Piet keuken ien kwam. t Dunderde en bliksemde mit geweld en boeten smakte t wodder mit bakken op stroat. Mooi weer was even doan.

Willem

Vanof zien twijentwintegste waarkde e al bie de Gado. Aiglieks was e laiver touringcarchauffeur worden. Rieden op t boetenlaand. Dat betaikende voak laank van hoes. En dat wol zien vraauw laiver nait. As buschauffeur kwam Willem dus aiglieks noeit boeten de pervinsie. En dat muide hum. En non was e bienoa vaaiernsesteg. Willem gung mit de VUT. Mörgen was zien leste waarkdag. n Haalve dag mor hur. Zien collega’s haren vast wel wat biezunders veur hum bedocht. Hai zol t wel zain. Vandoage eerst nog n oavenddainst. n Poar moal hènneweer noar Schanze mit de sneldainst. n Gewone dag, mor t vuilde toch anders. Under t rieden luit e zien loopboane nog ais deur zien kop goan. Dat rieden op t boetenland hèn. Toch jammer dat ter noeit van kwam. Um elf uur stön e bie de halte in Schanze. Veur de lèste moal trugge noar t Stad. Gain passeziers. As e dammeet bie de remise kwam, was doar gainaine aanwezeg. Volders, zien chef, was dan al laank noar hoes. Messchain trof e nog n collega dai der ook net weer was van zien lèste rit van d’oavend.
Willem zol de bus wegzetten en noar hoes goan. Of nait? Der kwam n vrömde gedachte in zien kop. t Kon nait, mor t leek hum toch wel wat. Dit haar e nog noeit doan… mor… och, t was zien lèste kans… Op de A7 ree Willem nait richting Stad. Nee, hai draaide zien bus d’aandere kaande oet. Noar Duutsland.

Hai gung der ais goud veur zitten. Willem was kloar veur zien eerste internatinoale rit. Hai kreeg n maal gevuil in zien moage dou e de grens over ree. Dou e bie Oldenbörg kwam, was t al hoast twaalf uur. Willem ree de stad in. n Rondje Stadtsmitte. t Was hum nait onbekend. Hier haar e mit zien vraauw wel bosschoppen doan. Duutse buschauffeurs stakken d’haand noar hum op. Willem zwaaide trugge. Dit was wel hail biezunder. Mor t male gevuil in zien moage bleef. Hai gung mor weer ais op Holland aan. Wat klonk dat: Hai, Willem, as buschauffeur, op weg noar Holland!
Dou e de grens weer over was, trok t gevuil in zien moage vot. Willem was bliede dat e weer op aigen grond was. Man, wat haar e ook doan. Stel die veur dat der wat gebeurd was. …….. n Daipe zucht. Gelukkig was t goud oflopen. Non kreeg e der eerst goud plezaaier in. Willem begunde te zingen. Eerst zaachte, mor al gaauw oet volle borst:
Met de vlam in de pijp…
Veurdat e t in de goaten haar, was e in Stad. Gaauw de bus de remise in en noar hoes. s Aanderdoags haren zien collega’s zien bus versierd. Bie hoast elke halte stapde der wel aine in dai e kende. Hoast aal femilie.
Der was eten en drinken aan boord.
Hail gezelleg aalmoal. Volders was der ook. Hai kwam bie hum veurin stoan en zee: “Dit is zeker wel de mooiste rit van dien loopboane. Of nait Willem?”
“Joa”, zee Willem. “ Prachtig…!”

Gruin

Ik zai in t laand
woaraargens
achter Zelng
n riege olle bomen
en wild begruide baarms,


n eerappellaand,
stroeken, gras,
n bosraand in de wiedte.
Gruin, in vrezelk
veul gradoaties.


Ik begun zo mor te
tellen en begriep
al gaauw: der
binnen mangs wel
doezend varioaties.

Jans taimke

‘Za’k mor zeggen’, is n gevleugeld woord van Jans Schutrups. Te pas en nog voaker te onpas komt dit taimke in zien vertelster veur. As man stopt, wait elk wat er komt. Woar n aander stopt, bevubbeld ‘he’ zegt om zien gedenk wat op order te kriegen, zegt Jans :… ‘Juustem’’ . Veur n pooske is zokswat nog wel kureg, mor as hai mit zien verhoal zo n stief ketaaier deurdendert, wordt dat wel steurend. Doch is er gain meens dij hom der op wiezen duurt. Van aal hebben lu pebaaierd, mor t dringt nait tot zien hazzens deur. Ol Barteld van t achterof, zol t hom wel ais ofleren, zee hai, dou hai achter zien wekelks klokje zat in t kefee van Mientje Stutvout. Wachten was allent op n handzoam moment. Dij kwam aans eerder as docht. Jans ‘za’k mor zeggen’ kwam kroug binnen en luip votdoadelk noar tap, woar Mien mit aalzainde blik gloazen omspuilde. Noa n groutnis en vroage van Jans kreeg ze achter heur n fleske Fladderak en wikkelde t in pampier. Jans rekende of en wol kuierlatten nemen ‘za ’k mor zeggen’. Zo makkelk kwam Jans hierzoot nait verdan. Hai was nait zo goud of hai schoof aan stamtoavel aan. Luit hom nait veur twijde moal nuigen. Vlot haar hai n ‘kloare mit’ veur neuze. Nam noa n nip doadelk dail aan proat en zien: ‘za’k mor zeggens’ vluigen over toavel, dat t rabbelde. Gain meens kwam der maank.
Tot Barteld mit voest op toavel sluig, van dij gevolgen paartie lu heur versloekten en aandern verhilderd noar hom keken. “Nou moust ains goud luustern Jans”, zee hai, mit haarde stem. “Doe aaltied mit dien ’za’k mor zeggen’, ik zeg die t nou veur ains en aalmoal. Ast doe dat nog ainmoal zegst woar k bie bin, krigst van mie n wapse veur kop, das t doe in vattien doage nait meer proaten kinst, wil ik die veur leste moal zeggen!”. Zien blik luit aan dudelkhaid nait veul te roaden over. Jans het zien ‘kloare mit’ oetdrunken en mit n ‘k goa verdan ‘za ‘k..’ en noa n stoals oog op Bareld gong hai wieder, t olske heur fladderak, woar ze zo om verlegen zit , eventies brengen. Moi hor!”.
Boetendeure vreef Jans zoch t swait van bovenlibbe. Was t hom sikkom doch nog mishottjed. Binnen hebben ze om dit peerdemiddel van Barteld hartelk lacht en nog geern aine, nou ja aine, nomen. Zol Jans zien levent beterd hebben?

Knoal, 15 juni 2008

Ego

is er n ik
n ik dij ik bin
n verhoal dat ik hol


bin ik as
dit dinken er is
dat ik dink dus ik bin


hebben is niks
loaten worren tot wat
in t hier en nou zel t wezen


neem mie woar
as mie zoas ik bestoa
en niks meer huif te bewiezen


en bloas ik mie op
din ontstieg ik de grond
en vlaig noar die op ain oadem

Kerstfeest

Rebulie op zundagschoul. Hikhakkerij om Josef en Maria. t Was aal joar t zulfde. n Poar moand veur kerstdoagen begon t aal. Piet dee der nait aan mit. Dij docht loat elk t mor oetzuiken. Van hom huifde t nait. Toch was e der nait gerust op. Leste drij joar was Kloas van dioaken Vriesemoa haitied Josef west. Mor nou was Kloas der dit joar nait meer bie. Vriesemoa was n dikke boer mit n baarg sìnten dij mainsttied te loat ien kerk kwam. Din zag elk dat ze apmoal ien t kerkeroadsbankje der even oet mozzen. Din Vriesemoa mos der laangs noar zien aigen hörntje achteraan. As domie nog gain vief menuten mit preek bezeg was, kon je Vriesemoa snurken heuren. En as preek doan was, dee e weer mit en kon j’hom mit zingen der bovenoet gaalmen heuren. En Maria doar was gain twievel over. Oaltje, dochter van köster. Nou veur vaaierde en leste moal. n Vreselk aigenwieze grovve poemel van n wicht. Ze loensde wat mit t rechter oog en as ze mond lös dee, kon elk zok baargen. n Schelle stem en ze wis t haitied beder as n aander. Kloas Vriesemoa duurde t veureg joar nòu wel zeggen. t Was toch leste moal. Elk was zok aan t omtrekken ien t goud woar ze ien speulen mozzen.‘Dat as ezel heur dikke kont zag, hai t vast op n lopen zetten zol’. ‘En of ze t pòtje vot aan tit hemmen wol’ en wees intied noar heur bloeske woar grui te zain was. Oaltje janken en wol zok nait meer omtrekken woar aandern bie waren. Mor nou haren ze n perbleem. Der was gain Josef.
En Piet mos der aan geleuven. Hai wol nait en domie zulf mos der bie kommen. Bie eerste moal oefen haar e der aal dik spiet van. Oaltje was orreg wies mit nije Josef en zol hom t wel even leren. Ze kneep, knovvelde en knuurde hom mit aarms en mond. Ze vond Piet n veul laivere Josef as Kloas Vriesemoa. En Juf van zundagschoul haar hom zegd dat ze gain maaljoagerij wol. t Was ja leste moal veur Oaltje. Oaltje heur Pa haar vroagd of ze komende joaren ook nait gewoon Maria weden kon. Ze dee t ja zo goud en ze haar verder aans toch niks om handen. Juf haar ter mit domie over had en zegd dat t heur beder leek om mor ains n nije Maria van staal te hoalen. Domie zol ter wel mit köster over hemmen. Oaltje haar vreselk schraifd en reerd dou ze t bie leste moal oefen heurde. Was op n draf noar hoes rund en raip intied ze deur lös dee dat ze aalvast n nije Maria zuiken mozzen. Grode konsternoatsie en juf mos vot mit domie der achter heer noar t hoes van köster. Noa n zetje waren ze der weer mit Maria. Dij glunderde en haar t hoogste woord. Elk begreep dat ze aankomend joar vannijs Maria weden mog. Van Piet kon t nait gaauw genog kerstfeest worden. Hai haar thoes zegd dat e t genittje van jonges aal n zetje zat was. En veur e der op verdocht was, was t zo wied. Zo leeg as kerk gewoonlek zat, zo stampensvol was e weer mit kerstfeest. Mozzen stoulen biekommen. Köster en vraauw laipen mit dik swait veur kop stoulen bie te slepen. Köster zulf haar veur ien kerk vot noast kerstboom zien vaste stee. Drij emmers wodder en drij laange stokken mit aan t ènde n spons knupt stonnen kloar. Hai was dudelk boas van t haile spul. t Was orreg duuster ien kerk, om nait te zeggen baalkeduuster. Allinneg n poar lutje laampkes en wat dikke keersen. Ien ofwachten van as t spul begon en köster kerstboom aanstak. Maria ien heur te krappe klaid wos aal dat boudel begonnen was.


Pakte Piet aalvast steveg bie haand. Ien aander haand haar elk van t spul n keers dij as ze noar binnen gongen, aanstoken werd. Zachies stonnen z’achter ien kerk ien duuster te wachten. Mit twijen noast nkander werd keerske aanstoken en mozzen ze noar veuren ien kerk.
Maria kneep Josef nog mor ains stief ien haand. t Haile spul kwam strompelnd en stroekelnd ien bewegen maank routduuster. Gain haand veur ogen te zain. Mit n aarm woar keers ien braandde veuroet stoken. t Begon branderg te roeken en juf was net op tied bie n engel. Dij mos wieder deur t leven mit ain vleugel en n stuk van t hoar. Dou Maria Josef stief aan haand trapke achter ien kerk noar t gaangpad mit trok gong t mis. Was nog ain tree meer en ze vol laankoet, mor hail Josef stief bie zien kladden. Dij lag bovenop Maria ien t gaangpad en aal kerkgaangers heurden Maria bèlken. “Goa van mie òf doe domme Josef ”. Der werd haardop laagt en gnivveld. Dou elk op zien stee zat, haar köster d’eer zien grode kerstboom aan te steken. Drij kerkeroadsleden mit elk n laange, lekkende stok ien haand om boom hìn. t Ging goud. t Vuur slingerde zok deur boom en aal keerskes brandden, zag n glimglundernde köster. Domie docht dat t spul mor ains begunnen mos. Elk dee zien zègje en der wazzen n poar moekes dij mit buusdouk onner neus zaten te snoeven. Zo aibels mooi as kiener dat toch deden mit t geboorteverhoal. En Josef wer red deur Maria. Dij zol net zien prevelement doun. Maria stoof ien t ìnne en gilpte,“braand”. Ochoi, köster verblaikte en kerkeroadsleden störmden baank oet. Der werd mit laange stokken en nadde sponzen zwaaid. Boom drupte aan aal kanten en dou t kloar was kon köster noar hoes veur n verschonen. Weerom zag e datter n grode swaarte veeg op t witkaalk van muur zat. Dainst bleef ruier. Maria haildaal oet stuur en Josef bliede dat t gaauw doan was. Noatied mozzen aal kiener vèur laangs lopen en kregen ze n boukje mit. Josef huifde aigenliek gainent, mor hai kreeg hom wel omreden zien noam der ja op stond. Dij boukjes haar e gain plezaaier ien en kwamen voak ien n deus op zolder. Jankboukjes waren t. Juf zee dat ze t apmoal goud doan haren.
Maria kwam vot noatied noar Piet tou en zee dat z’hom n dikke hampel von. Ze was bliede dat aankomend joar der n nije vrizze Josef weden zol. Piet kon zok dat begriepen, zee e.
Hai verheugde zok nou aal op kerstfeest aander joar en zol vast veuraan zitten.

Oetloaten

Hai zit doar veur deure
en kiekt of ik hom wel heurde.
Schait op bist toch nait scheel,
nog even en ik leg die t op deel.


Mit n zucht kom ik in t ènne,
t is ook aaltied n ellènne.
Net as t nais begunt,
wordt mie dat deur hom nait gund.


t Is boeten ja hartstikke kold,
gemainte-auto streut net zolt.
Mit mutse daip over mien oren
volg ik in snij zien sporen.


Doar zit hai mit de rugge krom.
Opschaiten, denk ik, kin we weerom.
Bie elk boomke blift e even stoan.
Even roeken om dìn weer wieder te goan.


Ik zit op baanke om te ontdeuen,
hai ligt alweer op een bonke te kleuven.
Mit dit weer noar boeten is ja gezond
En hai is t wel weerd, mien hond!

Vekansie (2)

1957
Klaas was n kirreltje van n joar of tiene. Hai woonde woaraargens in t oosten van t laand. Zömmervekansie was aanstoande. Kinder noast hum warren der vol van. Buurman en buurvraauw haren noamelk, net as vleden joar, n hoeske aan zee huurd. En doar gungen ze mit d’auto hèn. Der wör van alles inpakt. Klaas ston der op neuze bie. Hai wör der ofgunsteg van. Hai haar de zee nog noeit zain. Joa, op n ploatje. En zien olders haren gain auto woar of ze mit noar zee goan konnen. Zie haren baaide n plof. Mit zitjes achterop veur Klaas en zien zuske. Doar gungen zai altied mit op vekansie noar opa en oma in Onswedde. Klaas kreeg dan zoveul klaaier aan dat e hoast nait lopen kon. ‘Tegen de kolle’, zeden ze. Mor Klaas wus dat de kovver gewoon te klain was.
Dit joar gung t anders. Klaas mög allain twai weken veuroet. Mit de traain noar Assen. Doar huil opa hum op. En dan wieder mit de bus. Hai was gek op zien opa en oma. Hai was ook ja bie heur in hoes geboren en zien eerste drij joar haar e der mit zien pabbe en mamme bie in woond. Boerderij ston midden in t laand aan n zandweg.
t Landschop was der slim mooi. Doar haar Klaas dou al oog veur. t Koren, veurnoamelk rogge, waaide en hoaver ston goldgeel op t laand. Boeren waren al drok aan t inhoalen. Opa zol der dizze weke ook mit aan de gang. Klaas wus van andere joaren nog persies hou of t er dan heer gung. En hai kön zuch de geur van t vet en de eulie van t mesien nog zo ophoalen.
Twai doagen loater was t zo wied. In ale vrougte was der al extroa volk kommen. En dou gung t mit peerd en wupkarre op t laand aan. Doar stonnen zien ome Geert en zien neefke, ook n Klaas, al te wachten. Opa haar in de weke derveur al n poar meter mit de haand maaid um wat roemte te moaken.
En dou gung t lös.
Opa op t mesien. Andern pakden t lözze koren van de grond en muiken der schoven van. De schoven wörren op n spesioale menaaier op de wupkarre vleid tot n vouer van wel drij meter hoog. Klaas bekeek t aal persies.
Um tien uur gungen ze bie mekoar zitten. Elk haar n blaauw gemeleren kruke mit kovvie bie zuch. En dikke plakken widde stoede. Klaas kreeg ook n plak stoede van opa. En hai mög net zo veul kovvie drinken as e wol.
Um de middag kwam oma mit n grode madde mit pannen waarm eten. Man, wat was dat lekker. Zie haar ook zoepenbraai bie zuch, mor doar was Klaas nait gek op. Tussentied was Klaas mit zien neefke n poar moal even vot. Aan de struun. Mor aan t ende van de dag, dou de leste vouer der op zat en mit taauwen aanspand was, dou waren ze der weer. Ze wörren der zo hoog meugelk tegen aan tild. t Leste stukje mözzen ze zölf wieder klimmen. Der was bovenop n soort hole woar of ze mit zuch baaident in kropen. Noa t ‘vot’ tegen t peerd en n zaacht tikje mit de liene kwam de haile boudel in bewegen. Jonges konnen nog net de kop van t peerd zain en heuren hou e n poar moal aine rieten luit. Takken van bomen sluigen over heur hèn. Deur de koelen in de zandweg schommelden ze wel n meter hènneweer. ‘Net as op n schip op zee’, doch
Klaas. Beneden heur t kroaken van de woagen en geproat tegen t peerd. Of en tou kieken hou wied of ze al waren. Net n aandere wereld.

2007

Klaas was mit zien vraauw n poar weken op vekansie in Spanje. Dat deden ze elk joar. n Goud hotel. Lekker eten. Hai was gek op de zee. Haar net even zwommen. En non lekker under de parasol. Even wegdreumen. Over vrouger. Dat dee e wel voaker. Hai kreeg der in ains wenst noar. Wat wol e geern nog n moal bovenop zo’n vouer koren liggen. Over n zandweg. Luustern noar de geluden. t Geschommel vuilen. t Waarme eten van zien oma. Alles wat derbie heurde. d’Ofgunst op zien buurkinder was al laank over.

Klaid

Boven in overloopkaast stoan twij grode puten, ain mit verklaidklaaier en aander mit lapkes. Aalmoal poltjes bewoard van wat ooit klaaier wazzen. Dij mos ik hebben omreden mien dochter, dij op koamers ien stad wonen ging, geern n lapkesdeken over heur baank hebben wol. Ik keerde zak onnersteboven en n woddervaal aan kleuren kwam deel. Doartussen drij gruine lapkes dij mie doadelk in t oog sprongen en mien gedachten vlogen weerom in tied. Mien moeke haar n tante dus gain taant of tan neen n tante Jacoba, doar was zai ook noar nuimd. Tegen heur zeeën ze gewoon Koopke. Wat doorn in t oog van tante was. t Was n zuster van mien moe heur pa, n ôl taant van mie. Mien haile loagere schoultied ging ik in vekansie n week bie heur logeren. Zai was roem vatteg joar juvver west in Haarkstee en Slochtern. t Is messchain overbodeg te vertellen, mor ze was nooit traauwd west en haar gain kinder. Tegenswoordeg ist aansom. Mooie pot, zo as mien moeke zee, mor gain deksel was goud genog. Loater heb ik t pas begrepen. Ze woonde stoef bie t Slochterbos in smaal wit hoes mit ook n smale daipe toen der achter. Ze was laang en moager en haar n innemend gezicht, moar vergis joe nait, zai was hail streng: goud was goud en slecht was slecht. Omdat mien moeke docht, en ik onderhaand ook, dat ik der mainsttied tussen in bungelde, was ze slim verguld dat ik der hèn ging. t Was hail goud veur mie. Ik leerde toaveldekken , t bestek mos hier en doar en mezzenleggers zus en zo, aaltied mit twij woorden spreken, nait graimen en zo wieder. Thoes mos ik dat ook wèl, mor t lokte nait altied. Ik dee vrezelk mien best, luip n week op mien tonen, mor kon t net volholden. Zai leerde mie ale noamen van plaanten in heur toen. Elke volgende keer as ik kwam, mos ik ze weer opnuimen. Sumtieds as ik t veurzigteg dee, mog ik n bouk oet heur kaast pakken. Der stonnen hail veul, ook inbonden oetgoaven van Charles Dickens woar zai mie welains oet veurlas.
Zai haar hoge verwachtens van mie. Ik mos ook juvver worden omreden mien sievers op schoul hoog waren. Ook waren wie aalbaaident gek op lezen, mor doar huil verglieken ook mit op. Zai was zuneg en n Pietje Persies en ik was n sloddervos. Noa loagere kwam middelboare schoul. Ik kreeg n klain bureautje op mien koamer en mien pa muik der boven aan muur n boukenplaankje. Ik vaarfde t bureau gruin, mor stoul en plaank geel, dat was dou mode. t Zag der wèl nuver oet, mor ik was nog nait tevreden. Der mos nog wat om boukenplaank tou. n Soort gedientje of roezeltje en op stoul nog n kuzzen om t gezelleg te moaken. Mien moeke was nait thoes, dat was mainsttied zo as ik plannen haar. Gain nood, kon t zulf ook wel. Ik aan t strunen in grode daipe halkaast, doar lag hail wat in. Meer n rommelkaast. Soort veurportoal van zolder zeg mor. Doar zag ik wat gruins, t was n klaid en t kwam mie nait bekend veur. Nait van mien moeke in elks geval. Haile mooie stof en de goie kleur ook nog. Ik zag wel n vlek boven taille, mor k haar genog aan de rok veur n roezeltje en n kuzzen. Ik aan t knippen en naaien d’haile nommedag. En t kwam kloar. Moeke kwam thoes en zo groots as n paauw lait ik t heur zain. Wat zol ze grootsk op mie wezen.
Ze schrok en heur gezicht betrok. “Nee toch, t is nait woar toch, das tante heur mooie klaid, ik zol dij vlek der veur heur oethoalen, ze is gek mit dit klaid, t was n haile dure”.


Ik ston perplex, aarms slap laangs mien lief. ‘Mor hai lag in halkaast, doar ligt allain mor ol spul in’, zee ik verongeliekt.
Ze keek mie kwoad aan, keerde zuk om en mommelde: ’Hou mout ik doar mit aan?’. Ik bin nooit te waiten kommen, wat ze aan tante verteld het. Mor elke moand op n bepoalde dag zee ze soavends tegen mie:’ Tante Jacoba komt mörn’, nou din wis ik genog. Veurdat ik noar bèr ging, greep ik mien roezeltje en mien kussentje, dee t in n puut en stopte t onner in kaast tot ze weer votging. Dit verhoal het netuurlek de ronde doan in femilie en nog aaltied zeggen wie as der wat wegmovveld worden mot: tante Jacoba komt mörn.

Betsies eerste vrijer

“t Is n jong van niks”, zegt ol Barteld tegen t wief. Zien oogappel har veur d’eerste moal heur vrijer mitnomen noar hoes en t span was noa vief minuten al weer ofraaisd. Wazzen aan kovvie, of zokswat meer, nait ains toukomen. Haren ogenschienlek hoazevet aan hakken. Baange veur vroagen? Wel t wait mag t zeggen! Heur volk n roadsels achterloatend.
“Hou kinst dat nou zeggen?”, gaf Oaltje hom weeromme. “Hest hom amperaan zain en sikkom gain woord mit hom wizzeld. Staaist aaltied veuls te rad mit dien zölfwait kloar, ons wicht het ja ok gain snöt in kop. Wait best wat er in wereld te koop is!”. Barteld mommelde wat under zien snorre vot. “Mor doch is zie nog veuls te jong veur n verkerentjederij. Loat ze kop mor in bouken steken. Hier komt ja gain gouds van. t Leek mie doch wel n nuver jong tou. Stelde zoch ordentelk veur en zokswat is der tegenswoordeg voak nait meer bie”. “Och jong, zugst veuls teveul baargen en beren. Kinst, denk ik, t wicht nog hail nait in aandermans handen zain. Klaaine potjes worren groot en din mouten wie as olders n tree terogge doun. Betsie is old en wies genogt. Zie loat heur manskerels nait te noa komen. k Wol die wiezer hebben Barteld van Goor. Bist dien aigen jonkhaid nou al vergeten?”
Zo kekelden ze nog n haile zet deur, zo laank tot Betsie heur heufd om hörntje stak en geern waiten wol, wat ze van heur nije aanwinst vonnen. “Joa”, klonk der ainstemmeg. Moe nam t over. “Joa, wat zullen wie doar van zeggen. Tied was ja wel slim kört om tot n nuver zulfwait te komen. t leek ons wel in order”, göng zie wieder. “Dou mor tumeg aan, kiek veureerst kat mor wat oet boom. Der is ja gain haandvol mor n laandvol jongkerels, dij veur n stee noast die in aanmaarken komen.”
“Dat is t mor net”, zee t wicht, ”doarom heb k dij dreumerd votdoadelk aan zied zet. t Jong wis nog hail nait, dat n wichtje geern n smokje van heur jong krigt, mor Jans wis bliekboar van toeten noch bloazen. t Woordke snoetjeknovveln kwam schienboar in zien woordenboukje nog hail nait veur. k Goa hen berre lu, trusten”.
Femilie bleef wat veraltereerd achter. Baaident loerden mekoar wat stiltjes aan. Haren ze heur doarveur dizze oavend zo drok moakt. Op noar n volgende ronde. n Nije vent, nije kaansen!

Verknoedeld

Propke verknoedeld pampier op grond,
t is nait van mie, ik pak t op en gooi t vot
moar ien mien heufd zag k nog wel
t bewegen van dien mond
inains let t mie nait meer lös
wat ston der op? was t nait veur mie?
hest die bedocht?
nijsgierig pak ik t schriefblok
en moak mit potlood zachte streepkes
mien haand haangt stil, ik sloak n zocht
bie t verschienen van: ik hol van die

Viskersman

Ik bin gain echte visser. Ik heb n òlde stok en ik vis allenneg mit n stuk stoet. Zo ston ik lest bie ain te kieken dij der meroakel verstaand van haar. Kovverbak van auto ston open, en ik zag drij tazzen mit raaive. Dobbers, stokken,stekers, emmers, stevels, nog langere stevels.Hai haar n stok, dij sikkom mien vekaanziegeld kost haar en mit laaifde en veul inzicht ging n boetenmodels dobber te wotter.
“Wat gaait der gebeuren?”vruig ik.
“Snoukboars”, was t antwoord. Doar haar ik al dikke verhoalen over heurd, het zol der bie zetten aldernoast aan tou goan. Ook in t Daip bie mie achter t hoes.Ik haar met mien stok oet t joar nul en mit brood van de Edah, wel ais n poar dikken vongen. Mor dat waren lang gain snouken en boarzen.Ain keer haar n jonge boars zuk bekeukeln loaten en haar in mien deeg beten. n Lutje schietertje was t nog mor. Zien stiekels in mien haand deden net zo zeer as dij van zien grootvoader. Ik smeet hom mit n flitseboog weerom in daip. Kinderspul veurvast, vergeleken bie wat der nou gebeuren ging.Vissersman haar n groot schoet veur en zien dikke jaas luit mie duudelk vernemen dat t vissen vangen zulfs bie twinteg groaden onner nul gewoon deurgaait. “Nou gaait loos!!!! ” bromde vissersman. Ik keek noar de boetenmodels dobber dij over t wotter daanste. Hij glee n moal links en glee n moal rechts. Grode kerel wuir zenuwachteg. Dit was t, woardat je veur leefden.
“Most kieken, most kieken”, zee e. Ik dee ja niks aans as kieken. Hai dee n voam noar veuren en greep stok. Veurzichteg draaide hai aan t slingertje. Dou gaf e in aine op t onverwachte n rompel en t begon te kolken in t wotter. Nait te zuneg. Ik stapte van fiets of, woardat ik hail de tied haalf overhongen haar. Dit was nait misselk wat hier gebeurde. Mor zoon woepsterd kreeg hai der noeit oet hier. Koademuur ging wel meer as n meter loodrecht omdeel. t Meulentje gierde en gierde.

t Wotter kolkte en klotste en ging te keer. Der was n steert te zain en ik dee mit ontzag toch n stapke achteroet. Hai greep n gruin schepnet en veurdat ik der op verdocht was lag der n monster van n snoukboars in handdouk op grond te happen. “Zo mien jong, wie zellen die ais opereren”, sprak de visser geruststellend. Oet kovverbak kwam n paar stukken gereedschop, woardat ze in t Delfzicht zaikenhoes jaloers op wezen zollen. Zo dee je dat dus. Veurzichteg as ging t om n pasgeboren baby, wuir de vis van zien dikke hoak verlöst. Chirurgie, wat zeg ik ! Microchirurgie. Petje of veur dizze man. t Daaier haar der niks van vernomen. As bie mie n vis n hoakje insloken haar wast euvel aan. Den zat ik doar te wurgen om dat daaier nait te zeer te doun en nam ik miezulvens veur om noeit weer te goan vissen. De hoak kwam der oet. En kloar was Kees de vissersman. Hail veurzichteg tilde hai dizze keunink van Nije Daip op en bekeek hom van aal kaanten. t Zag der indrukwekkend oet. Vakmanschap boetendes van dizze vissersman. Dij haar zien sporen dik verdaind.
“Dizze smoaken goud jong”, gnees e mie tou. Ik nikkopte. Hai luip noar n poaltje en huig de snoukboars mit ain grode dreun de hazzens in. De schubben en aander jirre vlogen in t rond. Dou ging patient de kovverbak in en vanzulvens dij oavend nog in vraizer.
Ik haar schubben op jaas en aan mien stuur drupte wat jirre omdeel. Ik bin kokhaalzend deurreden noar hoes.

Bladbloazers

k Heb aaltied weer wat muite met dizze tied van t joar. k Wait nait persies hou t komt. Of het te moaken het mit de kòlde, de natte of de duustere doagen, ik kin der nait de vinger op leggen.
Mien vraauw zegt, dat ik ”lichttherapie” hebben mout, mor dat zai k ook nait zitten. Dat brengt de zummer ook nait weerom. Zai het doar wel ferduutsie in. Gain wonder, want zai waarkt n poar doagen in ”fitnesscentrum” hier in t dörp. De parkeerploatse stoat doar aaltied vol met auto’s van mìnsen dij doar den op fietse stappen om zuk in t zwait te joagen, zunder ook mor n meter veuroet te kommen. Doar hebben ze d’auto veur. Nee, zo’n kunstzunne zit zo’n beetje in t zulfde houkje. Niks veur mie!

Mor ik mout tougeven dat der in dizze donkere tied nait zo veul oet mien vingers komt. Pas oet bèrre as de hoane kraait en dat is op t heden nait zo vroug. Eerst de kraante even deurnemen, nog onder de leeslaampe.
As t even dreug is, mouten de dakgeuten ook wel weer es leeghoald worden. En op t stroatje ligt ook al weer n dikke loage bloadern. Straks mor even de bladhaarke pakken.
Dat is vanzulf ook al laank weer olderwets. Mien buurvraauw twij hoezen wieder demonstreerde ons van de week heur nije bladbloazer. Haar ze kocht bie de Aldi (Nee dizze keer nait bie de Lidle) veur n dikke datteg euro. Gain geld toch! Hai kon nait allent bloazen, mor ook zoegen. n Meroakels ding, volgens buurvraauw. “Wie kinnen ook wel zo’n ding ophoalen “, zee mien vraauw.

Mor ik zag dat nait zo zitten. Je mouten dat blad toch aargens hìn bloazen. En woar is aargens ?
“Hai kin ook toch zoegen!”, zee buurvraauw.
“Joa”, zee ik, ”mor den mout ik om de poar minuten dij zak leegmoaken. Den kin k net zo goud de haarke pakken en t blad in de koare gooien”.
“Doe kinst nog meer zoegen as dat ding”, zee mien vraauw, “blief doe den mor mooi haarken. Kom, wie goan noar hoes !” “Wat n enthousiasme weer ja !”, beet ze mie onderweg tou. “t Is ook nooit goud”. Zai kom oet Drìnte en buurvraauw oet d’Achterhoek. Dij zitten toch wat aans in mekoar. Zai doun al vast enthousiast as ze t nog nait binnen.
As wie Grunnegers t “wel es minder had hebben”, binnen we al glad oet de kette.

Soavends zitten we noar de televisie te kieken en dat kin n mìns op t heden ook al nait meer opmontern in de duustere tied. t Is aal krises en malaise wat de klok slagt. De beurzen hebben al weer n vrije val moakt en de zoveulste baank lopt op zien lèste bainen.
Der kommen weer es mìnsen aan t woord dij t waiten kinnen, mor ze waiten t ook nait. “Hou is t toch meugelk nait”, zegt mien vraauw, “dat zowat zo mor over komt waaien oet Amerikoa”.
“Bladbloazers”, zeg ik.
Zie kikt mie es van opzied aan. “Nou wordt t toch echt tied veur lichttherapie !”

Peerdentwijsproak

Wat is dat doch aal veur gedreun?
Ze bìnnen aan t heien, noast Kooi.
Wat n toustand, stokdoof wor je
dervan. Ik stoa te trillen op mien
bainen. Zeg der wat van!
Helpt nait, ze hebben kopdoppen
op. Maggen z’ons ook wel lainen.
Wat n roasderij! Kin onze noaber
doar gain ènne aan moaken?
Ik bemui mie der nait tegenaan.
Kom, neem nog n pluk heu, goud
veur daarms en anti-nierstainen.

Is joen knippe ok moakt van siepelleer?

Kerel nog aan tou, wat gaait t er vandoag de dag om tou. Geld is amperaan t bedrag weerd, woar t op drokt is. Net as senten en stuvers in dij goie olde tied aan koper minder opbrochde, din dat der op ston. Geld bewoaren in n sok mag wel nait traauwd wezen en niks oplevern, mor je waiten wel wat je hebben.
Bie n Baank mout je mor ofwachten, of ‘hoge omes’ der nait mit vandeur goan binnen. Lainen, om n persent rente, sloden geld oet an twievelachtege boetenlaandse ‘griepstuvers’. Denken vervast, dat t allenduvel Sunnerkloazen binnen. Dat lu zokswat mit aigen stuvers doun, is tot doar aan tou. Aigen schuld, dikke bult, zol k zeggen. Mor dat Gemainten en Pervinzies zo roeg mit ons geld omspringen, brekt mie klombe. Wel betoalt reken? … Juustem, wie mit nkander. Doaders verkroepen heur op t kerkhof. Onzichtboar, mit n dikke pongel geld, dat ze van t volk stolen hebben. Zel t doch woar wezen, dat geldduvel aaltied op n bult schit? Zol ja van rötten besnuvveld wezen! Dou doar as Jan Boezeroen mor ains wat aan. Wie blieven mit sores en lege knippe zitten.


Hou is t in hemelsnoam doch meugelk, dat mensen zokswat nait aan kommen zagen. Aan top van Baanken stoan doch verdikkeme gain dompies. Kinnen over t aalgemain meroakels goud reken, veuraal as t om aigen ‘spiekers’ gaait. ‘Jan mit Pet’ mout mor zain hou e oet dizze kripsie komt. Zölfs ‘Drees-trekkers’ binnen bie leste tieden nait wizze meer, of ze heur dail van t geld, dat ze mit nkander mit haard waarken bie mekoar sprokkeld hebben, nog wel in voldounde moate kriegen. Haren ze der in heur waarkzoam levent der zölf mor boas over speulen kind, din haren wizze n hoop lu der beder veurstoan as vandoage. Ok Regaaiern van ons kikkerlaand is der euvel mit aan. Gript as n haalfmale in ons spoarpot. Doun dik en gröts van ons vermogen. Mit recht n segoar oet aigen deuze.
Bats kriegen wie der groates bie! Geldboom gruide in haile wereld, dochten ze, boven bomen oet. In n bult romtommelderij zit n baarg locht, dij zel veureerst verdampt worren mouten. Hoezenmelkers en hoezenbezitters binnen pineut. Inains draaien Lainbaanken kroane sikkom dichte. Traauwen zölfs mekoar nait wieder as zie nkander zain. Doardeur roaken lu heur ‘kostboare, dure’ hoezen aan stroatstainen nait meer kwiet en dij bakstainen liggen mennegain bar zwoar op moage. Woar t hingait? Zel Wouter Bos t wel waiten? Ik nait!

Mailaise

Geert Moatjes zit wat ongemakkelk op e stoel bij de kovvie van de grootgrutter. De veurege dag haar e n grode stoel ien stukken zoagd, en ok nog n krukje. Je kunnen niet alles bewoaren of noar de kringloop doen. Doar hebben ze ok al richtlienen en kwaliteitseisen. Stoelzitting kepot? Nee, die mag je wel holden. Joa mor…. Nee, kunnen we niet aan begunnen. Kloar, dudelk. Zoag derien. Mor doar haar e me nou doch n spierpien van… Niks wend vanzulf. En d’aarm dut hum doch al zeer, haar e ja n prik ien had, n griepprik. Ien t Praktijksentrum ien Zuudhörn, lopies waark. Dokters haren niet ies tied om ‘Volgende’ te roepen. t Was ok net of Zuud- en Noordhörn allenneg mor zestegpluzzers as ienwoners hebben, aanvuld met ‘partiële kneusjes’…. Zo numen ze die: ‘partiële kneusjes’…. Veurdat e der op verdacht is, krigt Geert n opdovver op zien zere aarm: “Au, verd…!” Hij kan de godslastern nog net zo’n bietje verdonkeremoanen en kikt achter zuk. Haar t niet docht: Harm Proatjeboksem… “Moi Geert, aal goud? Is de kovvie der nog niet deur? Jim zit ja aal ien n leeg bekertje
te stoaren… Kom, k zal dij ok even ientappen…”
Geert vrieft zuk even over de linkeraarm. Wat haar Rinnert Tolsmoa ok al weer tegen hum zeid? Gien prik ien e waarkaarm… Mor ja, hij haar ja gien waarkaarms meer, moakte niks meer uut, beide aarms waren ja met prepensioen…
Haarm komt weerom met twij bekertjes en zet ién veur Geert op e toaveltje. “Asjeblief jong, en kiek niet zo bescheten. Of het jim n griepprik had? Joa, doar kunnen paardij lu wel deur van e kook roaken. Bennen ze nog bemieterder as dat ze griep kriegen…. O, k begriep t al, dien aandelen bennen zakt… Tja, Geert, wel hoog op e toren klimt, kan n beste smak moaken. Mor jim het doch nog niet ale olle sokken wegdoan? t Is me aans wel wat, hè?! ING zakt deur de bodem, Aegon? Geld is net snij dat smelt… Nationale Nederlanden? Die wollen nou wat geern dat ze belegd haren ien olle sokken… En Fortis, doar proaten we mor niet over… Zulfs Feyenoord het der n beste tik van metkregen. Niet meer veuruut te branden, is nou al degredoatsiekandidoat nummer 2. Mor goed dat Volendam metdut, nou ja, niét metdut, die hieten ja niet veur niks “Hènneweer”… Zo, dat viel der lekker ien, nou moet k eerst mor ies even de kar volgooien. Mien kleinkiender spoaren van die zegels veur de sprookjespopkes, Doornroosje of zukswat. En kleinkiender bennen tegenswoordeg de boas, niet dan? Dan kan t Dagblad nog zo veul kolommen vullen met opvoedkundege aanwiezens en gekwedel van deskundegen… O, jim het gien kleinkiender? Geluk bij n ongeluk zol k zeggen… Is t ok ja niet zo rampzoaleg dat dien aandelen keldern. Metnemen is doch gien sproake van. Nou Geert, kop derveur ien dizze swoare tieden, ik zeg mor zo, ik zeg mor niks… Aju, Pichegru!”
Geert siekt. Hij wil ien t ènne kommen, mor dan vuult e zien spieren weer en blieft doch nog mor even zitten. Geldcrisis? Nou, je zollen t hier ien e AH niet zeggen, wat n katjejacht. Asmits kun je deur de mensen niet ies meer de beschuten zien, of de kees en de stoetjes. Nou, t moet doch mor wezen… Juust as e stijt, bietje krom nog, komt Harm weerom. Hij legt zien haand op e scholder van Geert, die even poest en stènt, en vannijs op e stoel zit.
“Wiet jim wat t mooie is, Moatjes, van dizze crisis? Bezine wordt elke dag beterkoop. Je kunt weer noar de damherten ien Sebaldeburen of noar de Liedl op e Leek zunder dat je knipke haartkloppens krigt….” En vort is e weer, krat bier ien elke haand. Geert scharrelt richting betoalstee, ien e kar liggen twij rol beschuut, n homp kees en wat biezundere bekertjes met stoelgangverbeteringsienhold. Nee, veul het n mens niet vanneuden as je t goed bekieken….

Crisis

t Begunt oet haand te lopen.
Boer har t wel aankommen zain.
Hai zee: “Baank speult mit t geld,
dat ik zo stoer verdain”.


De hebzucht het t weer wonnen
van het gezond verstaand.
Mor volgens ons regeern
was der hailendal niks aan d’haand.


Opains ston zoak in brand.
Men ruip: t Binnen d’Amerikoanen.
dij leven op ons por’menee.
Weg mit dij gebroaden hoanen.


De schrik sluig ons om t haart.
De beurs begon te keldern.
Veul geld vervloog in mist.
Doarnoa begon t op te heldern.


Uut nood goan nou regeerns
uuteindelk soamenwaarken
De oplözzen ligt veur d haand.
dat zellen we straks wel maarken.


Het stait bie veurboat vast,
der komt veul meer controle.
Wie kriegen een haalsband om
om nait weer om te vallen.


De meroal dij hieruut volgt :
Pries joen geluk, t kin aaltied minder.
Hebzucht komt veur de val.
Leer dat, veuraal , joen kinder!!

Kneusde proemen

Wat is het toch mooi weer vandaag En lekker in de lucht.
Zo sprak een man al tot zijn vrouw.
Wij gaan de stad ontvlucht.

Dat zong mien pa altied. t Is nou ook zunschienend weer. Wel felle buien. Schane om thoes te zitten. t Hoes is aan kaant. Schone loakens op ber. Was hangt onder t òfdakje. Leste snoeiholt zit ien gruine bak. Pad is aanveegd. Ik pak fiets en dou mien riegke ‘things to do’. Dwaars deur t sentrum van Stad, deur Noorderplantsoen ien haarfstkleuren weerom en op A-weg paas ik korte jentege steveltjes. Pries schrikt mie òf. Mörn beslizzen. Nog even noar gruinteboer. Dij het Roemeense proemen. Jam moaken. Is geleisukker ook op? Hai staait zulf ien winkel en prat mie bie over nije abbelsoorten. Ik kais gonnent oet. Hou onthol ik noam. Denk aan Vloamse dichter, zegt hai.

Gaauw noar hoes veur n kop thee. Mit fiets aan haand loop ik over riep noar weg bie oprit noar t winkelsentrum. Auto dij doarhìn wil, staait stil. Hij mout mie veurrang geven. Ik stap op. Woagen begunt te rieden. Hai kin achter mie laangs. Din heur ik dat bestuurder gas geft om verkeersdruppel te nemen. Verrek, hai stopt nait. Ik perbaaier vot te kommen. Hai het mie al te pakken. Ik knal veurover mit kop op stainen. t Wordt swaart.

Stemmen. Wied vot, dìn dichterbie. “Ze zegt niks as k wat vroag. t Was heur schuld nait. Heuren joe mie? Hou haiten joe? k Heb heur nait zain. t Was nait mien bedoulen om n ongeluk te moaken.” Natuurlijk nait. As t wel zo was, mozzen ze hom ien t hok stoppen. k Wil haand bewegen. Aarms liggen roar onner mie. Bril ligt 30 cm verder. n Jong stel zit op t houkje bie mie. t Wichtje het 112 beld. k Vroag of ze dochter op Meziekschoul woarschaauwen wil. “Doun we straks”, zegt ze. Woarom nou nait? Ik vroag weer en zeg t nummer. Ze belt. Jong vragt hou of k hait. Dat vertel ik hom. En wat veur dag of t is. Wat kin mie dat nou schelen… Hij wil t doch waiten. Vrijdag. t Joar din? 2008. Doatem? 15e het al west, mit leste lezen van Kader Abdolah. 20e is t nog nait. Dat is holdboarhaidsdag op ain van bosschoppen. k Vien zulf dat t redelk rationeel redenaaierd is. Zai binnen der nait blied mit. Kuzzen wordt mie onner kop schoven. Zol dat gruinteboer wezen? Sirene. Zaikenwoagen. Veur mie. k Bedank t jonge stel en zeg derbie dat ambulancepersoneel vervast alles van heur overnimt en dat ze der meschain beteuderd bie stoan.
Nije stemmen.
“Wel waas der bie? Zag je t gebeuren? Het ze vot west? Was ze lopend?”
Jongkerel vertelt dat ik eerst niks zee, dat ik wel wis dat t vrijdag was en welk joar, mor nait dat t de 17e is. Aha, 17e. Vasthollen. k Lig nog aal veurover en krieg een aludeken over. Lekker waarm. Bloud wordt stelpt. Weer n sirene. Plietsie. Agent zegt: hier is uw kleinzoon. Ik zai hom en nuim zien noam. Vroag woar fiets is. Dij mout liggen blieven. Agent taikent er n streep om tou. Hai taikent gain streep om mie tou. Ze leggen mie op brancard en schoeven mie ien auto. Dochter komt deraan. Ze gaait noast chauffeur zitten. t Spul ridt vot. Verpleger vragt noar mien noam. Tou din mor. Wat veur dag of t is. 17 oktober 2008. Ho, nait al te triomfantelk. Hai radt mie aan om rusteg liggen te goan. Der staait mie hail wat te wachten. Dat klopt. Behandelkoamer. Dokter zegt: “Thorax is OK”. Watding? Hai legt oet. Röntgenfoto. CT-scan. Thoraxdokter ien traumakoamer vragt en krigt anatomisch pincet. Oordailt din: “diepe vleeswond in het hoofd, ik ga eerst verdoven”. Hij jagt mie 4 pieltjes ien kop en zet drij krammen. Dochter het mie haand geven. Zai knipt haarder as ik.
Weerom ien behandelkoamer mouten wie wachten. Der is wat slimmers gebeurd. Tot zowied binnen wie hier vakkundeg holpen. Toch ook wat dom volk. Gainain kin onthollen wat veur dag of t is….. Dat heb ik heur wel 20 keer verteld. Zuster vragt dochter: “heeft mevrouw al gehuild?” Nee, zegt t wicht. Verwachtensvol kieken ze mie aan. Ja, kom even…. k Dou mien best om zo kaalm meugelk te blieven bie wat er gebeurt. As der liept worden mout, doun ze dat zulf mor. Zuster ‘scoort’ n kop soep veur
ons. Dat vaalt der lekker ien. Pepierboudel is kloar mit wekschema veur hazzenschudden. Nije vroag: woont U alleen? As dochter blift, mag k noar hoes tou. t Aarme kiend mout mie om de twij uur wakker moaken. Schoonzeun hoalt ons op. t Is oavend. s Mirregs is hai laangs plek kommen, dou grootste commotie veurbie was. Der laag wel n grode plas bloud op weg. Harregat, wel zol dat west hemmen? Ik dus.

Wie komen ien hoes. Zeun komt te kieken. Der glidt n meewoareg laagje over zien gezicht. “t Is goud òflopen,” zeg ik. “Gelukkeg mor,” zegt hai. Ik stap ien ber mit schone loakens. Net of ik mit dat gehaaister van vanmörn vuilde dat er wat gebeuren zol. k Heur waarme stem van man oet dörp dij mie oppakte dou ik as kiend op SunneMeerten aanreden wer: “Hes die zeer doan, laive?” Ondanks paramollodinges bin k kloar wakker. Haile film trekt veurbie. Noorderplantsoen ien geel en oranje. Steveltjes. Rubensabbels binnen hail bleven. Proemen binnen kneusd. Bril mit bloud zai k ien close-up: linkerglaas ien diggels, rechter dof òfschuurd, staang mit roare knik omhoog.
k Heb vandoag gain thee had.

21/22 oktober, 2008

Vergeten

Wat vergeten?
Smörgens vroagen wat of wie eten goan
wel vief keer verteld,
soms wat vergreld
mor hai is t vot weer vergeten…


Ik heb die toch zegd,
aaldeur oetlegd
wat ik kocht heb en wat wie eten goan.
Hai kikt mie aan, hai is t al weer vergeten…
Noamen van kinder en klaainkinder,
hai is ze vergeten…


Femilie en vrunden? zeggen hom niks
meer,
k vertel t hom, aaldeur weer,
mor t is net as mit t eten:
hai is alles zo weer vergeten…


Inains kikt e mie aan,
hai laagt en zegt:
Zo, gek wicht oet Midwolle!
Hai liekt even weer d’olle.
Dìn draait e zok om, hai mot eten.
Mie is e al laank weer vergeten…

Optaikens van n grootmoe (dail vattien)

Aaltied waren der kinder dij wat deugennaits oethoalden. Wat dou je din? Nait sloagen, nait raggen. Das nait goud. Eefkes apaart zetten. Das beder.
Vrouger in houke, nou op t heden op n doarveur bedould stoultje. Mor bie mien dochter is dij stee d’onderste tree van trappen. As k mien jongste ootjezegster, n iepenkriet van twij joar dij t bekje aal oardeg bruken kin, wat mout verbaiden, wordt ze gloepens kwoad op mie. Ze gaait mit baaide haandjes in zied veur mie stoan en ropt mie tou :
“Most doe op tjap”?

Haarst

n Sloerege dook woart rond, ien
ainzoam verdraitelk duustern
filaaineg wilstern memènten
dwirreln ploagen fluustern.


Vergrèlde wolken juchtern
roeg en rebèls oetreten
poazen vergedelk vervremd
maank mien gewaiten


doun zin ien leven vergeten.
Dien roezeg aandoeken
striekt dail as vraid vernien
kloagelk weerom aal joar
bloots betroande zunschien
strikt mie vertwieveld deur t hoar.

Hou zeg joe dat nou!

Mien femilie geft mie verhoaltjes deur dij in onze toal verteld binnen. Zo ook n hail mooi stoaltje : n bestellen van n grunneger klaant bie n Chinees. Aan t ènne van zien bestellen wil hai eulifantsoren derbie. Hier begript de chinese vraauw hailendaal niks van. Ze geft hom over aan n hollander en soamen kommen ze deroet dat hai ‘kroepoek’ bedoult. Joa, as je in joen aigen femilie aigen woorden gebruken, den kin je veur zukke toustanden kommen. Dou k joaren leden nog gaauw eefkes om boodschop ging, vruig k bie de versofdailen ( joa, dou wer t nog votdoadelk veur joe ofsneden) om n poar ons vruchtenvlaais. De verkoopster keek mie hail vremd aan, den dat spul haar ze nait. Nee, nogal wiedes den wie nuimden ‘boerenmetworst’ zo, omdat mien dochter, dij gek was op vruchtenbrood, dij noam der in n vergelieken veur uutvonden haar. Zo kin je oardeg op de korrel kommen!

Opoe’s leste wìnsk

Opoe wordt 90 joar. Heur kiender en klainkiender geven n groot feest veur heur. Zai vroagen heur: ” Moeke, hemmen ie nog n wìnsk? ” “Joa,” zegt mouder, “as ik dood goa, wil ik kremeerd worren.” “OK,” zeggen kiener, “dat regeln wie veur joe. Mor hemmen ie din haildal gain aandre
wìnsken meer?”
“k Zol t nait waiten”, zee moeke, “k Heb toch alles.”
” Mor wie willen groag wat spesjoals doun!” zeggen kiender.
“Och joa,” zee moeke, “As ik dood bin en kremeerd, strui mien aaske din mor oet over parkeerploats bie de Aldi.” “Woarom Aldi, mouder?” vroagen kiener. “Joa, kienderkes, dìn wait ik ien elks geval dat ie ain of twij moal ien week bie mie kommen.”

Omtoald oet t nederlandsk.

Vuurtje

Zien olle Daf was schoon op. Ze harren hum in de garage dudelk moakt, dat e t mor vergeten mös. Der mekaaierde te veul aan. Toch ree e der nog hoast doaglieks mit deur t dörp en of en tou nog noar Knoal. Noar de kinder. Wieder nait. Aiglieks wol e zuch gain nije auto meer kopen. Albert luip al tegen de tachteg. Nog goud vereg hor, doar nait van. En zien vraauw Gitje ook, mor dai was dan ook n poar joar jonger.
Mor ja, gain auto? Dat was ja niks. Garageholder vuilde goud aan hou of t zat. Hai har der nog n schiere Volvo stoan. Nait te veul lopen en in prima stoat. Mit n automoat. Dus gain geschoakel. Albert kon der nog joaren plezaaier van hemmen. ‘Goa der mor ais in zitten, dan goan we der n eindje mit rieden’.
d’Auto ree as n tierelier. En de pries vuil hum niks òf. Hai belde zien vraauw op en vertelde hou of ter veur ston. Ze begreep, dat der nait veul aans op zat.
‘Dou t mor’, zee ze.
n Underholdsbeurt en twij nije achterbanden warren bie de pries inbegrepen. n Poar doagen loater ston de Volvo bie Albert en Gitje veur de deure. Zie harren hum mooi veur hum oppoetst. Hai glom der over. En Albert ook. Noa t waarme eten gungen ze aan de rit. Kinder mössen d’auto ook even zain. Op de weerumweg keek Gitje opzied noar heur man en zee:
‘Dizze ridt inderdoad veul beter as dai olle Daf, of nait den’.
Joa, t was een goie koop west. ‘Dus dan kinnen wie, as t ais n moal zo oet komt, ook wel n eindje wieder vot’. Albert har zien gedachten meer bie zien nije auto as bie t gekwedel van zien vraauw.
‘Joa, dat kan wel’.
‘Mooi, dan goan we mörgen mor ais n moal weer noar t Stad tou. Ik mout neudeg n nij klaid hemmen’, kwam Gitje mit de oape oet de maauwe. Hier har e nait op rekend. ‘Of duurfst der nait op aan?’ Gitje wus wat of zien gevuilege punt was. Nee, dat was gain probleem. Mörgen was goud. Hai luit zuch nait kennen. Dai oavend muik e n proatje over de hege mit buurman. Dai stokde hum oet hou of e rieden mös en woar of e t beste parkeren kon.
En zo reden ze saanderdoags mit d Volvo noar Stad. Zunder ainege twievel ree Albert noar d’Ikea woar of e d’auto parkeerde. ‘Zo, en non goan we mit de bus noar t centrum’. Gitje keek hum vol bewondern aan. ‘Das doe dat aal waist’. Albert vuilde zuch op slag n joar of wat jonger. Dou ze loater op Grode Maarkt oetstapt warren, luip e wat rechter op as aans. Gitje wol noar C&A. Noa n uurtje pazen en keuren huil ze n klaid en rok mit n bloeze over. Het wör oeteindelk t klaid. De keuze was stoer. Hai drong der nog op aan dat ze de rok en de bloeze ook mit nam, mor dat was nait neudeg. Dou wol ze in d’Hema nog wat rondsnuustern.
‘Blief doe mor boeten, doe hes t non wel had, ducht mie’.
Dat was zo. t Was lekker waarm weer. Albert stelde zuch veur de winkel op. Lekker in de zunne. Kon e op zien gemak ais kieken wat of der aal veurbie kwam. Non, dat was de muite wel weerd. Albert mög dan op leeftied wezen, blind was e nait. Noa n zijtje kwam der jonge knuppel op hum tou. Aine van n joar of zestien. Moager as brandholt. Boksem under aan zien kont.

Hai har n sigaret in haand. Gain gewone, mor zon dikke graauwe. t Vloeitje was aan t dikke oetènde dichtdraaid. Albert zag t vot. Dit was aine mit hash der in. Dit was n joint. Jong huil hum de joint veur en zee:
‘Hemmen joe n vuurtje veur mie?’ Nee, dat har e nait. Hai rookde ja ook al hoast datteg joar nait meer. Albert vuilde zuch veur de twijde moal dai dag n stuk jonger worden. Het muide hum dat e gain vuur bie zuch har. Dat zon jong hum, Albert, vuur vruig veur een joint. Meschain har e hum ook wel n trekje doun loaten. Man, dat was wat west…! Zoaterdag mös e mit Gitje op verjoardagsveziede. Wat har e dan wat te vertellen had…!
Gitje ston in ains weer noast hum. Hai har heur hail nait kommen zain… Mit zuch baaiden struunden ze de stad nog wat deur. Gitje von t aal prachteg. t Klaid was hailemoal goud. Zoaterdagoavend zol ze m aan doun.
Dou ze weer op Kielsterachterweg reden, sluig bie Gitje de twievel tou. Dai rok en bloeze warren toch ook wel mooi west. Meschain was t toch beter west as ze dai ook kocht har. Hier har Albert wel op rekend. Hai kende zien vraauw. ‘Och mèns, moak die mor nait drok, dan hoalen we dai mörgen toch nog op’. Dit antwoord har Gitje nait verwacht. Kende ze heur kirrel dan toch nait zo goud as dat ze doch? Zie zee, dat ze dat wel geern wol. En dan mös Albert zölf ook mor even kieken veur n naaie boksem. Doar was e ook wel aan tou. Albert zat zwoar te prakkezaaiern woar of e zien olle Ronson aansteker loaten har.

Mien Grunneger laand

Mien laand, ik mag die zo geern lieden,
mit wiede verten, n landschop mit verzin.
Dat geft mie oam, zodat ik leven kin.
Lopend of mit fiets kin ik mie din verblieden.


Rust en roemte binnen hier nog veur handen,
aal komt ter aal meer nijbaauw bie.
n doalders plekje is t veur mie
Gainain krigt kaans dat oet mien haart te branden.


Dit laand, t doagt mie oet aan ale kanten
om te beschrieven, hou goud of t mie voldut.
t Wonen en waarken, dat het veur mie zien nut,
mien laand, mit aal zien golden randen.


De rechte woorden vienden, dat vaalt nait tou,
k heb t perbaaierd, k hoop dat joe t verstoan.
Grunnen is mien stee, doar wil k geern bestoan,
dat geft mie vree en t geft mie moud veur nou.

Ik lig

Ik lig mit die in
t baalkduuster
en heur dien
zaachte stem.


t Is enkeld
mor gefluuster
dat ik amper
heuren kìn.


Mor k hol die vast
en ik luuster
mit mien aarms
um die hèn.

Benzine of woater??

Sunt k nait meer waark, heb k t nog drokker as dou k mie nog in zwait juig. Doch scheelt mie dat n bult in knippe. Veuraal as k mit auto bie pomp stoa, vlaigen liters der in en euro’s deroet. Potterfulie is moakt van siepelleer. Troanen miggeln mie over waangen as k er in kiek. Man man wat n boudel. n Mèns duurt sikkom t woagentje nait meer broeken en t ende is der nog laank nait heer. Luip t fermikkie mor op wotter, dat kost nog sikkom niks, tot onze Overhaid der ok n melkkou in zugt…. Haren ze Johannes Wardenier oet Meppelt mor geworren loaten. Oetvinder van benzineloze motor. Dat was mie wat! Auto ’s op wotter! Wat zollen wie dij tegenswoordeg goud broeken kinnen.
Diezel, gas, eerdgas, konden we din stoan loaten, mor t Grootkaptoal von t doudestieds nait goud. Febriek in Wolvega is der nooit komen. Aandailholders in eulieboudel gunden ‘Jan mit Pet’ dat veurdail bliekboar nait. Ok Regeren wis der wel road mit. Vragt er t laifst nog poar stuver bie.
Konden we mor n windmeulen op dak van auto febrieken. Kerel nog aan tou, dat zol ja wat wezen…. Regeren vindt vervast goud. Zet ja overaal zokse ‘vervoelers’ dele. Of ze mouten dij olde oetvinden weer van ‘staal’ hoalen. Doun doar n haile bult lu plezaaier mit. Kost mor n bedie, mor din heb je wel wat! k Bin benijd, woar t op oetdraait, mor k heb er nait veul ferduutsie in.

30 juni 2008

Domme kou

n Glènrooie zunne verschient aan de kim
Verspraait langzoam zien licht over t waailand
Woar in dunne opstiegende dook
n Koppel koien herkaauwend ligt in t zaand


t Is ja n aibels mooi gezicht
Zoas dat deur n ander ligt en lopt
Kleur en ras dat moakt ja nait oet
Roodbonte kou of grunneger bloarkop


Zai eten aalmoal tzulfde gruine gras
En geven aalmoal zulfde widde melk
Der is in dat koppel genaine de boas
Ze binnen aal geliek en dat geldt veur elk


Zai kriegen gain roezie om t geleuf
Van laigen en stelen hebben zai gain hinder
En zai hebben ook gain last van drugs
Ze binnen laif en goud veur heur kinder


Was dat in t mìnsdom nou ook mor ais zo
En gaven wie ons fouten nou mor tou
Dìn kon je in de wereld veul beter wezen
Wel is nou dommer wie of dai kou?

Vizzen

Ze bozzelden mitnander deur t hoge gras achteroet t laand ien. Woensdagmirreg, ‘Snöt’ mit n schone overaal, Bert mit nije stevels en ‘Hoas’ op klompen. Dij kon zien stevels nait vienden. Ain van bruiers zol ze wel aan hemmen. Piet docht “dat onze Laimeneer t goud mit jonges veur haar”. Volgens hom was t vrouger ien t paradies ook haitied zoks mooi dreug zunschienweer. Doarnoast waren ze nog ains n moal goud beloond mit n echte snouk-hangel mit n blikken blinkertje deraan. “Al het goede zal u toekomen”, zee Piet. “Eerliek vonnen op drekstoup”. En nou zollen ze wel even n dikke snouk vangen. Allinneg ze moggen nait bie daip kommen. Gainain van jonges omreden ze nait swimmen konnen. Piet haar zegd dat ze dat din ook nait doun mouten.
“Onze Laimeneer zugt ja ales en joe kinnen der op wachten datter ain ien vaalt”. Of joe zollen zain dat net ain van jonges zien Moeke op bosschop mout en laangs fietst. “Wie goan noar t moar”, zee Piet, “dat hemmen ze nait verboden. En doar zigt gainain ons”.
En nou mós t weden. Vèr achteroet bie boer Jansen deur t gruinlaand noar t moar. Stoefbiet lutje hoeske van Oabel ‘Sik’ dij doar woont. n Vaarveloos kröt maank roege boskederij en hoge bomen. Oabel woont doar soamen mit ‘Greetje’ zien olle segebok. Elk ien dizze kontraainen kon ze. Eerst haar doar ook nog n grode flinke vraauw woond. Dij haitte Geertje. Mor toun Oabel op n dag mit zien segebok thoeskwam, haar Geertje roupen “hai deroet aans goa ik deroet!” Oabel docht dat t wel mitvalen zol. Dee bok ien zien hok en spiekerde n bord derboven. ‘Zik’ ston derop. Aanderdoags haar Geertje boudel bienander zöcht en was votgoan. Oabel haar onner ‘Zik’ Greetje vaarfd. En dou waren ze mit n baaiden. Oabel zien ‘Greetje’ was n echte rasbok veur t dekken van aal aander sikken. En dat wizzen aal sikken dij der woonden. As Oabel mit ‘Greetje’ ien zien fietskaar ien kontraainen onnerwegens was, hailen ze op mit vreten. Din staken ze kop omhoog en keudelden aalderwegens van dij leutje gladde swaarte knikkers. En ‘Greetje’ luit zok overaal heuren mit zien geblèr en gebèlk. En intied schopte bienoa fietskaar oetnkander. Onnuur zoas dij ja roeken, zee t haile dörp as baaide der weer ains laangs kwammen. Voak mos Oabel even bie kroug aan veur n kaan jannever en n pond proemtebak. Oabel mog groag proemken en dat kon elk zain. Hai haar ain broene klomp doar e aalgedureg overhìn kwittjede en ain maauw van jeske was broen. Doar veegde hai hom snoet mit of. Ien kroug haren ze Oabel aal ains n moal wat klókjes aanboden en hom aan proat holden. ‘Greetje’ ston intied boeten vanoet fietskaar stroekerij te vervreten. t Ging aibels mooi en ‘Greetje’ mos der ook mor ains biehoald worren. Krougholder keek wat zuneg dou dij der ien kwam. Hai nam vot n roam en ston boven op stamtoavel omreden bloumkes hom lekker tou leken. Toun krougholder begon te gilpen en bèlken ging ‘Greetje’ van schrik lekken en keudelde woar e mor kon. Sprong van stamtoavel en t duurde even veur ze hom bie hoorns haren. Intied lekde overaal en streude roem keudels ien t rond. t Was eerstkommende weken orreg rusteg ien kroug. n Lucht om te snieden.
Jonges wollen t nait wied van Oabels hoeske mor ains perbaaiern. Ze haren ‘iet wiet waait weg’ doan wel eerste mog. ‘Snöt’ won. Piet docht dat e eerst mor stoef bie daam begunnen mós woar ien t wodder n baarg roegte en gruin zat. n Echt woonstee veur n dikke snouk. ‘Snöt’ mit tong n éndje tou mond oet lait t blinkertje ien t wodder zakken. Jonges zagen hou t blinkertje blonk en dwarrelde as n zaik viske ien t heldere wodder. Dou ‘Snöt’ hengel over dampoal dee kreeg elk n schrik.
“Gwode goden” brulde ‘Hoas’. t Moar kolkte en spatte oetnander, grode golven en der kwam broes op t wodder. t Ging der heer. “Help mie toch” gilpte ‘Snöt’ dij hangel nog net vastholden kon. Bert pakte hom vot ook mit vast en aandern deden verbilderd n stap achteroet. t Wodder kolkte en broesde. Piet bèlkte “runnen jonges aans gript e joe dammee”. Bert en ‘Snöt” laipen haard achteroet mit n hangel dij op knappen ston. En toun was t ien ainen doan en lag doar n dikke snouk laankoet ien t gruinlaand. Om baang van te weden. Jonges waren der glad stil van.
“Zwol e dwood weden?” was ’t eerste wat ‘Hoas’ zeggen duurde. “Jonges” zee Piet, “dij dut niks meer hai ligt stiefoet”. Piet was nait baang veur n dooie snouk. Tikte hom n moal of wat aan, pakte t snoer vlak bie snoukebek en zol t blinkertje der even oet hoalen. Snouk wol t nait hemmen zagen ze en greep onverdachts Piet bie haand. Dij sprong hoezenhoog, gilpte en brulde of ze hom villen wollen. Troanen biggelden hom over waangen. Jonges zagen dat Oabel ‘Sik’ der op n draf aan kwam. Piet jausterde en brulde hail wereld bienander. Oabel greep vot zien buusmès en snee snouk n éndje onner kop deurmidden. Piet ston der aibels bie te snokken mit n dikke snoukekop aan haand dij hom orreg maal aankeek. “Zitten loaten, mit aander haand vasthollen en votdoadelk mitnander noar dokter”, zee Oabel.
“Joen hangelstok baarg ik wel op”. Doar ging t hìn, op n draf. Piet haard grienend tussen jonges ien. Bert zol ien t dörp vot Piet zien Moeke woarschaauwen. Dokter, dij boeten ston mit n kovvertje, din hai zol net op vesiede bie n zaike, keek roar op. Zo’n patient haar e nog noeit had. t Haalve dörp was onnertuzzen mitfietst of mitrund. Piet mos vot mor mit noar binnen. Toun e n stief ketaaier loater boetenkwam mit aarm ien douk en zere lappen om haand ston der n baarg volk. Was zulfs ain van t bokkeblad mit n fototoustel. Hai wol van Piet waiten wat of der wel nait gebeurd was. Piet onnertuzzen wat bekommen van aal schrik dee mit nog nadde ogen zien verhoal. Moeke kwam hom op fiets ophoalen. Jonges zollen eerst mor noar hoes goan. Aanderdoags op schoul was Piet de held. Snouk wer aal laanger en was aan t ènde van dag meer as n meter.

Dou ze tou schoul oet laipen zee Piet dat t nait goud was, wat ze guster doan haren. “Onze Laimeneer haar hom toch even waiten loaten dat hai en jonges ook nait bie t moar kommen moggen”. Jonges haren gain straf kregen van ollu.
Zollen deur t oaventuur eerst wel genog schrik ien bainen hemmen. Aanderdoags ston n grode petret mit Piet op veurkaant van t bokkeblad. Der onner mit dikke swaarte letters,’ Jongen tijdens spelen aangevallen door reuzensnoek ’. Oabel haar n lekker viske had bie t eten en docht dat e hangelstok nog mor ains perbaaiern mós.

n Ploatje

Duustre wolken hangen
Zwoar van wotter, boven t landschop
Lucht is draaigend
Zun kroept bezied, wind stekt op


Wat zeekoapen vlaigen
Zulverkleureg, n ènd wiederop
Der komt n stoever
n Dunderslag der bovenop


Felgeel koolzoad
Droepend van regen, op t pladdelaand
Wind jagt t raait in toeze
Laangs slootkaant


Ik kiek om mie tou
Kleuren veraandern, ain en aal gries
k Loop zunder jas, zulfs zunder plu
k Liek wel nait wies


Wat kin mie t verschelen
t Wotter lopt nait wieder as t vèl
Gehail deurwaikt, ervoar k rust
t Bevaalt mie wel


Opais brekt zun deur
Regenboog verschient, pronkend in regen
Mien Grunnegerlaand is n “Ploatje”
Wat n zegen !

Schipper noast God

‘Of bist aan t waark?’ vruig e en hai keek noar mien vingers. Nee, hai wol ook nait binnenkommen. Hai wol allenneg sleudel van t gebaauw. En dij haar ik nait. Hai keek nog ais noar mien vingers. Doar zaten de wereld plaisters omtou. ‘Och hmmmm, ik bin wat aan t spiekern en zoagen, hmnn,’ prommelde ik. ‘Nou ik kom aander moal wel weer’, zee e en keek nog n moal noar mien plaaisters. ‘Timmern en zoagen hè’, zee e mit n zörgelk gezicht. ‘Nou ik zol mor oetkieken as ik die was mien jong!’
Ik dee toch wat verniend de deur dicht en luip weer achter t hoes. Wat docht e wel. Ik wol nije reusters moaken veur in mien boot. De ôlden waren stokverröt en ik haar t aal zoolaank oetsteld. Ik mos der maank. Dou ik lest aan voaren was, was mie der al zoon roeidol-geval ôfvlogen en was ik dwaars deur t grootste holten reuster goan. t Ding was der finoal aan. Kompleet in barrels.
Doar lag ik midden in n Daam onner de hangende keukens. Gain motor achter de boot, nee ik zol roeien, dat was ja zo sportief. En t motortje kwaalmde ook wel slim, dus toch mor laiver zunder.
Ik haar mien Gezientje nuigd, mor dij haar mie aankeken en haar mien boot ais goud bekeken. Doar ston ze op walekaant en keek de daipte in.Mit n zuneg gezicht haar ze van nee schud en was vaaileg in heur zummerstoul zitten goan. ‘Doar krigst mie nait in mien jong’, zee ze. ‘Dat is mie aalmoal te gammel.’ ‘Hou nou gammel? In dizze boot overkomt, die niks. Ik leg der n poar kuzzens in en den gaaist doe doar rielekst zitten veurin. En den voar ik die deur n Daam. Vuilst die hoast in Venetie. Gain gesputter van de motor, gain stank. Wie kopen n ijsco bie t café. Den leggen wie doar aan en run ik gaauw in de
weer.’
‘Douk nait! Doei!! Oh joa, kinst der nog opschildern van TITANIC!!!’
En dat dee zeer. Ik was mit n verniende kop wegroeid en nog gain haalf uur loater brak mie t boudeltje of. Ik lag sikkom staail op rug. Verbilderd keek ik noar t fermik dat ofbroken was. Tja dat kon je hier nait eefkes repareren.
Hou kwam ik nou weer toes? Links om weer terug was n meroakel ìnd. En rechtsom messchain wel net zo.
Ik ging veurin zitten en mit ain raim polterde ik wat deur t wotter. Dit schoot niks op. Ik ging over bikboord en bakboord. Wat mos ik nou doun. Haardop denken, dat wol nog wel ais helpen.
-Ik zol aargens aanleggen en din opbellen, mor ik haar gain geld bie mie. -Ik zol hom aargens aanleggen en den lopend noar hoes goan en hom den loater op hoalen.
Ik keek noar mien grode widde blode jubeltonen. Ik haar gain schounen aandoan. Ach, bie n rondje deur n Daam heb je ook ja gain schounen neudeg.
Ik draaide rondjes op t daip en kwam niks wieder. Ik stak de spoan in t swaarde wotter. Veuls te daip. Der gebeurde niks. Wat nou? Ik bleef wat deur poltern, ook al haar t aalmoal gain nut.
Ik kon Onno opbellen en dij kon mie slepen, mor Onno was veurvast aan t vissen.

Ik kwam veurbie Harrie. Harrie keek net tou t roam oet. Hai was mit aine aan t tillefoneren. Ik swaaide en hai swaaide vanachter t roam en ik domme kou swaaide weerom. Harrie stak zien doem op en draaide zuk om en kwedelde deur. En ik…. ik polterde deur. Ik kwam veurbie Koos. Koos woonde ook aan t wotter. Hai woonde in t olde veerhoes. En bie Koos zol ik hulp kriegen. Koos huil net zien fietse tot schuurtje oet en hai keek noar mie. Koos zee allenneg mor: ‘Dag kapitein’. Hai wrikte zien fietse deur t toenhek en luit zien krat mit lege flezzen hoast vaaln. Koos foeterde en haar gain oog veur mien ondergang. Koos haar t drok. En ik polterde deur. Ik was nou toch aal n best ind opschoten. t Was mien eer te noa. Ik zol zulf wel toes kommen. Ik slingerslangerde wieder over t Damsterdaip en ramde sikkom twij kano-ers. Twij van dij snakkers oet Stad in zoon Tupperware-boot. Wat dochten ze wel nait? Ik wol opspeulen, mor ik haar problemen om nait vast te lopen in t raait. Der kwam n motorbootje achterop. Nou zol der wel hulp veur mie wezen.Minsken op t wotter binnen vrundelk en swaaien en willen aine altied helpen. Ik stak mien hand op. Dizze bobbekoppen in heur widde speedboot, keken mie aan en namen n slok bier. Ze zeden niks. Ze swaaiden nait en ze huilpen mie nait. Ze broesden wieder. Ha, aine haar widde sokken aan. Van zo aine kon je ook gain hulp verwachten. Nou, nog moal. Ik zol mie zulf wel redden. Ik polterde langs de woonschepen en gloop overaal noar binnen. Doar was gainent toes. Weer kwam der aine achterop. Hai druig n Duutse schipperspet en ik wos t in t veuren aal wel. Mor ja…. ‘Wil je mie wel helpen’, vruig ik mit pien en muite. ‘Ik goa noar Ten Boer en doar begunnen wie dus nait aan.’
Wat behulpzoam. Niks behulpzoam. Minsen op t wotter binnen ja zo vrundelk. Welken? Deurpoltern. Weer kwam der n bootje aan.


Pa, moeke n tjucht kinder. ‘Wat doet die meneer?’ vruigen de kinder aan pa achter t stuurrad. ‘Dij meneer dut der lekker langzoam over’, zee pa en gaf n snitter gas. Deur de golven sluig ik sikkom overboord. Ale minsen op t wotter helpen mekoar. Allenneg vandoag nait. Noa n uur was ik bie Westerdraaibrug. En nou kwam t minste stukje. Stel die veur, dat Gezientje nog eefkes noar de winkels luip en hier over brug kwam en mie den zag. Oh laive toetpot. Of ain van mien kollegoa’s. Ik was drok en dee of ik drok was en keek nait op of om.
Der hing aine over brug en hai spijde kringeltjes in t wotter. ‘Hee ik heur die ja hail gain shanty zingen ja Huttema jong’ Ik dee net of ik hom nait heurde. Ik ging onner brug deur en kon t leste stuk over staaiger de boot noar hoes slepen. Dou ik toes was keek Gezientje van oet de toen noar omdeel.
‘Zugst wel’, zee ze. ‘Doar gruit niks gouds van. Woar bleefst wel nait? Ik heb mien bouk oet en nou loop ik nog eefkes noar Hema. Gaaist mit?’ Mor ik haar de laamp oet.

Pedde

ogen van onner zien pedde
kieken mie aan kinst mie nog
zo zai k der tegenswoordeg oet


slik ik mien woorden ‘dij staait die
nait du of dat male ding koal is hot
koal is koel’ as de wiedeweergoa ien


aarms valen laangs zien liggoam deel
handpaalm open woarom ik komt der
nait oet woarom nait blift stilkes hangen


gain tied vergraimen gain woord verswieren
aarms om hom tou hai draait zuk om pedde in
haand n lichtval zet zien gladde heufd ien gloud

Knelis

Knelis Haaijer höng aan latten. t Volk mummelde, dat ze dat joaren leden al aankomen zagen. Gruide ja op veur galg en rad. Docht dat wereld ain groot speulpelais was. Centen gruiden in t kamnet en t waark was veur de dommen.
Vuilde hom wied verheven boven t klootjesvolk, dat veur n haalve rooie cent in waige legen har en gain oetzicht kreeg op bedere tieden. n Wiesneus eerste klas, woar schienboar gain vraauwlubloud in zat. Haar aan zien moeke zoaleger bliekboar meer as genogt. Aander doames oet t dörp wazzen hom, noar t scheen, veuls te min. Kneep kadde laiver in t duuster. Bie tied en wiel hoalde hai zien gerief wel in Stad, wer der flusterd. Buusgeld kreeg e ja zat. Zien ollu hadden hom achterof beder Knelis Naaijer nuimen kind, of Knelis Repel, din har e teminzent zien noam nog eer aandoan. Het in amperaan tien joar t duroabel spul van zien ol heer Berend versloerd en verhoerd. Haar noa t ‘hemeln’ van Berend, dij körts doarveur zien oldske, Knelis moeke, noar t kerkhof brocht har, t schienboar nait recht verwaarken kind. Was aal stuur in zien bestoan kwiet. Dee woar hai zinneghaid aan har en dat was nait veul. Zien moeke was alles veur hom west. As ainegst kind strontverwend en aaltied noar ogen keken. Ons jong haar kost veur t kaauwen en t veuroetzicht aan t geld in t kamnet beloofde hom n golden toukomst. t Waark lag hom aans nait. Haar ledder W van waarken in paalm van zien haand nooit lezen. Knelis en zwait verdruigen nkander ja nait. Oet verdrait, om t verlais van zien boakens, kreeg Knelis fles brandewien oet kaaste, veur n klokske dij hom beder smoakte as aal tebletten van heur hoesdokter. Zeupkes smoakten noar meer, van dij gevolgen Knelis flezze sikkom voaker in haand kreeg as zien ballaster of laaide van t peerd. t Levent brocht veur hom mor n schietbeetje dieverdoatsie meer. Dizze vatteger mos aans wel aarg veul dörst had hebben, as hai in zo’n körde tied n kostboare ploatse noar zien barrebiesies helpen kon. Volk wol nait meer bie hom waarken. Aarbaaiders mozzen mor zain, wat ze doun konden. Sturing was der nait meer. Boer was haile dag aan de flotter en mos n traauwe bezuiker wezen van bepoalde vraauwlu in Stad, dij heur liggend perbaaierden overende te holden.
n Echtpoar oet Waarvum het ploatse opkocht en was der slim wies mit en zo t zoch aanzain luit, kregen ze t spul weer nuver aan loop. Knelis trok in bie n olde ainspaanster oet Beem. Was in Grunnen bliekboar oetspeuld, nou zien porterfulie nait meer zo dik was. Och en in t duuster binnen aal kadden ja ainder. Knelis was der op bouldag liek oetspröngen. Haar allent wat kleroazie en n noagel overholden om t gat mit te kraben. Wat t wicht in zo’n verlopen sujet zain haar? Zel wel n nuver passend lid veur heur potje west wezen?

8 juli 2008

Koolzoad

t Koolzoad staait
in blui
en ik der
midden maank.


Boven mie
de blaauwe lucht
en t wiede landschop
um mie hen.


Zo hier te stoan,
al duurt t nait laank,
geft mie n gevuil
van aiveghaid.

Ol vraauw Stoal

Elke dag om haalf vaaier as schoul oet was, ging t lutje wicht noar hoes. Moeke haar din n stoetje mit n kopke melk veur heur kloar stoan.Dat mos ze aaltied eerst opeten en opdrinken.
Din mos ze noar ol vraauw Stoal,dij woonde schuun tegen heur over en doar mos ze din kraant hìnbrengen.Zo ging dat elke dag. t Lutje wicht von dat haildaal nait slim. Ol vraauw Stoal haar n tromke mit zuutjes en doar mog ze din aine oetzuiken.Dat was nait makkelk. Aal dij zuutjes leken apmoal gelieke lekker. Bie ol vraauw Stoal was t nog n beetje olderwets in hoes.Olle stoulen en n grode toavel mit n zwilk erop. t Rook ook aans as bie heur aigen moeke. t Rook aaltied noar eterij, mous of stamppot kool en noar petreulie Ze von t ol mìns zulf ook hail olderwets. Ze haar aaltied n laank swaart klaid aan mit n bloumkesschoet veur en hail olle pantovvels om vouten. Ze was haaildaal kroes in heur gezicht en op heur handen. t Wazzen net golfkes op t wotter. Mor gezelleg was t, hail gezelleg. Ze pruiten aaltied twij laangen en twij körten.

Mor guster was t aans. Moeke ston heur bie deur al op te wachten. Er was gain stoetje, gain melk en moeke haar troanen in ogen. “Huifst nait noar vraauw Stoal,” zee moeke. Dat was ja roar, aans aaltied wel en nou nait? Wat is der din? “Vraauw Stoal is gusteroavend op bère goan,” zee moeke, “en ze is nait weer wakker worren vanmörgens.” t Lutje wicht begreep dat nait. Hou kon dat nou? Ie werden toch elke mörgen weer gewoon wakker en vraauw Stoal naait? “Nee,” zee moeke, “vraauw Stoal is sturven” Toun begreep ze t pas en ze ging hail stil boven op heur koamertje zitten mit heur broene teddybeer dicht tegen zok aan. Ze mos aal mor aan ol vraauw Stoal denken.

Een dag of wat loater, snommedags om twij uur zat t lutje wicht op schoul. Ze heurde nait wat juffrouw zee, nee, ze heurde klok luden en dou ze tou roam oetkeek boetendeure, zag ze n grode swaarte auto hail langzoam veurbie rieden mit apmoal minsen
derachter. Moeke was der ook bie. Nou kon ze nooit meer noar ol vraauw Stoal om kraant hin te brengen!

Woningbaauw

Woningbaauwloane, doar bin k geboren. In Midwolle, in t Oldambt. Blaauws Loane zeden lu ook wel. As kind docht k nog wel ains dat t was, omdat wié doar wonen deden… Mor nee e, veuraan bie Hoofdweg ston Tj.Blaauw zien Ford-garage. Wieder noar t westen lag Groenbergs Loane. Op hörn ston Groenberg zien winkel, makkelk zat t dou in mekoar. En Brouwers Loantje, mit café Brouwer op houke. Loater bedochten Midwolmer veurtzeggenhebbers noamen as ‘Hoethslaan’, ‘Phebenslaan’ en ‘Diurckenlaan’ (Augurkenloane zeden maiste mìnsen…) . Doarvan springen joe knopen ja van boksem of, zomor. Woningbaauwloane… Acht joar heb ik doar touholden. Woond wer der, mor baauwd? Heb k nooit wat van maarkt. Dat baauwen kwam veul loater pas, dou wie al laank en braid op Nijssiesoord zaten, of loater nog, dou wie oetvlogen wazzen. (Dat was ons elke dunderdagoavend veur radio verteld, bie NCRV: “De jeugd vliegt uit”….) Nou kinst niks meer weer vinden van dij olle Woningbaauwloane. Ze hebben elke herinnern doaraan votbound, oetgumd, deurstreept. Ast doar nou weer komst, kinst die as olle bekende nait veurstellen dast doar geboren bist, en opgruid. Doezelg wost doar, volsloagen weg kwiet.
Op Nijssiesoord wer wel baauwd. Aannemer Wiecher de Wit het doar n moal n rekord vestegd, haar e nij hoes in ain weke onder kappe, het dou nog in Winschoter Kraande stoan. As der baauwd wer, wazzen wie doar as kinder voak nait bie vot te kriegen. Werden der sleuven groaven en as waarklu votwazzen, lag doár ons speulterraain.

Tikjen vanzulf en nait tikt worden deur over dij sleuven te springen. Joa, der zakte wel ais n waalkaande in, mor doar konnen wie ja niks aan doun. Wale was nait steveg genog. … Dou mien wereld groder moakt wer, Scheemde kwam derbie, zag k ook meer nijbaauw. Doar bie ULO-schoule aan Knoalweg kwammen haile nije stroaden mit vogelnoamen: Merelstroat, Liesterstroat, Reigerstroat… Wat n hoezen! In Scheemde zulf kwam n nij gebaauw: ‘Randstede’. Doar was wat mit. Lu dij doar wonen deden, haren n steekje lös (zeden anern tegen ons…). Pa wer duvels as we doar minachtend over deden. Hai beloofde ons n pak haauwe as we ook mor ain verkeerd woord tegen dij mìnsen zeggen deden. Werden ze nog vrumder van, mor oetragen was der nait bie! Vaaier joar loater heb k Winschoot annexeerd, kreeg k aal meer roemte. Nou, doar wozzen ze ook wat baauwen was. Joarenlaank bleef Sodom steken op t zulfde inwonertal, mor inains zetten ze de sokken derin. Benoam aan zuudkaande kwam der n ‘stadsdail’ bie. Loater wer boudel ook volbaauwd aan noordkaande, tussen Knoal en Bovenburen, bie Vosseweg en Kloosterloane. Der kwam zulfs n nije Kweekschoule aan de Mr.Stikkerloane (dat haide eerst Omsniedenskenoal). Dij olle kweekschoule aan Engelseloan… doar denk nog voak n moal aan. Dij laange gaangen, lokoalen mit olle schoulbaanken en asmits n dikke kaggel in houke. Koamertje boven woar wie voak d’akoestiek oetpebaaierden mit ons getjoedel op blokfloiten. Taikenlokoal boven, woar we bie Van der Deen taikeningen deurgaven tot e wel slim voak zulfde waarkstok in handen kreeg… Hannenarbeid haren we doar ook mit De Weger, neef van direkteur. Dij was grammiedeg op Duutsers, haar d’oorlog nog in kop. Dij nije schoule, doar haren baauwvakkers wel wat moois van moakt, mit n aigen hoeske veur de Mellemoa’s, elkenain von dat schier. Mor van dij nije schoule wait k nait zo veul meer, konst der wel goud kloaverjazzen. In biebelthaik mozzen we asmits n proefwaark inhoalen. Mellemoa mos ons kontroleren, doar was e goud in. As we n vroag nait wozzen, holp hai wel. Hai was veur ons geleerdste stofjazendroager van hail Nederlaand…. Dou lag haile wereld veur ons open. En ogen ook…. Wie keken en keken en zagen dat t nait goud was. Baauwd wer der, wis en vast, mor verschillen wazzen wel slim groot. In Nederland, en doarboeten. Mor ja, as zulfs je linkse bruiers en zusters mit scholders trekken en projekten as ‘Blaauwe Stad’ goudkeuren… (Nee, ook ‘Blaauwe Stad’ het niks mit mié te moaken…)


25-10-2008

Bliedschop

n Blied gezicht, n vrundelk woord,
n proatje over t weer
dat dut mie deugd, niks wat mie steurt
ien dizze goie sfeer.


n Vogel vlugt hail hoog ien lucht,
ik fiets deur zun en wiend.
Veul kin ik zain ien vogelvlucht
k vuil mie weer n kiend.


n kiend, dij blomkes plukt en ropt:
“Doar stoan der nog veul meer”,
en aal mor deurplukt en nait stopt
dat geft mien bliedschop weer.


Dit kiend ien mie,dat geft mie zin
ien t leven van ale dag.
Zo wil ik leven, k hoop dat k t kin,
din krigt t zien beslag.


Sunnermeerten

“n Haaidense boudel” bromde mien Opa. “Aal dat geschontje bie deur laangs, en noatuurlek haitied onner t eten”.
Opoe wol dat nait heuren. Op bewoarschoul haren ze t der drok mit. Weken veurtied wur der aal prikt op priklap, kleurd en potten vol gluton versmeerd. Juvven haren t drok. Op dag zulf mog e mit noar hoes. n Paddestoul, gezichtje, hoeske of n bloumke. Veul Moekes konnen der thoes voak vot vannijs weer mit aan t waark. t Mos ook ja wel hoast n haaidens feest west weden. As je noar t weer keken, gaf onze Laimeneer der nait veul zegen over. Wel n hail bult regen, hoagel en n baarg wiend. En doar kon aal pepier en plaksel nait tegen.

Op grondschoul was t plakken en knippen doan. Din mos elk zulf mor wat moaken. k Haar zulf docht om mor ains n dikke sukkerbait op te hoalen. Mor dat mog eerste poar joar nog nait. Dat gedou mit n schaarp mèske von Moeke nait goud. Onze Pa zol t wel regeln. Doags veurtied kwam e der mit aan. Wie mozzen mor even noa t eten op waarkbaank ien schuurtje kieken. Mor nog nait aankommen. n Verrazzen dij ons n baarg opleverd het bie t lopen. Nait allinneg n bult slik, mor ook bakkende vaarfhanden en aibels zere aarms. Dij wazzen noa t lopen wel n haalf meter laanger. Twij rode buzzen zagen wie stoan, mit gatjes der ien. Vief literse vaarfbuzzen bleek loater noatied, toun wie wat groder wazzen. n Laange hoge dij veur mie was en n klaaine braide was veur mien bruiertje. Lèste kreeg vot van Pa n fleer aan kop. Der mos tappentien bie kommen om zien handen en n veeg ien t hoar schoon te moaken. Ze wazzen nog nait dreug. Pa haar noamelk van vaarvers n poar buzzen hoald op t allerlèste mement. Doar n meulen en n hoeske op taikend en doarnoa mit hoamer en n dikke spieker gatjes ien haauwen. Allinneg was e noatied vergeten wat vaarf op buzzen te smeren. Mor t kon docht hom nog net. Hai bakte der vot nog even n poar keerskes ien. Aanderdoags wazzen buzzen nog nait haildaal dreug. Ik was orreg groots, omreden ik zulf n hail deuske swaalfke luzivèrs mit kreeg. Mien bruiertje mog gainent. Dij mog voak geern brandjen en haar n moal bie noabers achter t hoes mit t kerkbladje hoast knienhokken ien braand stoken. Noaber, dij der net op tied bie was, vroug Moeke of der male dingen ien stonnen. Of dat boudel op braandstoapel mos. Wie, mien bruiertje en ik haren nait veul plezaaier aan dij buzzen. Nait te tillen, zeker nait aan n stok en ook nait aan t hingsel. Dij wer gloepens hait. En ik wer haildaal nait bliede mit keerskes aansteken ien dij hoge buzzen. t Duurde voak mor even, din sleepte bruiertje bus achter hom aan. Der zat maistied niks aans op dat k zien bus ook nog droagen mos.

t Joar dernoa konnen we vannijs mit buzzen op pad en ons zuske der bie. Dij haar zo’n pepieren kerkje mit van dij rooie roamkes der ien. n Noaber aan t ende van stroat vond n aibels mooi kerkje en kon wel roaden op wat veur schoul mien zuske zat. Wie begrepen t nait.Twij stroaten wieder was t kerkje aal stukkend waaid en verregend. Wie deden t din mor soamen mit mien bus. Noatied ging tas op kop en aal slik op t swilk. Mien jongste bruiertje dij nog veulste klaain was, dailde soamen mit mie. Eerste moal, hai zat er op knijen bie aan toavel, begon e inains iezelk haard te reren. Haar ien ain haand n taaitaai en ien aander haand n lutje tandje. Ik kreeg vot n fleer, “en wat of k hom wel nait geven haar, k mos toch beder waiten”. Oetleg van mie dat e aal n dag of wat mit zien tandje zat te wuppen dee der niks aan of. Mien aander bruiertje wus nog dat t dij knoeter-haarde taai was, dij wie bie domie zien vraauw van aander kerk kregen haren. Pa dee van grammiedeghaid deurtje van kaggel lös en smeet hom der ien. Bromde nareg dat t din ook nait veul gouds weden kon. En wat of wie bie ons aigen domie kregen haren? “Haildaal niks”, zeden wie. Wie zagen van vèr dat der gain licht braandde, t was aal duuster. Wie haren aiglieks rekend op n sìnt omreden wie dochten dat domie doar wel genog van hemmen zol. Pa zee tenmìnse nogaal ains n moal dat domie ien kerk weer n poar dikke bulen mit sìnten haar. Aankommende zundag zol domie t wel maarken, zee Pa….
t Lèste joar van grondschoul heb k mie n dikke sukkerbait hoald en n aibels mooie kat, knien en n vogel oetsneden. Mit twij kammeroadjes haren we ofsproken aiglieks allinneg mor sìnten op te hoalen. En wie zollen op fiets. Wie wuzzen ja woar we weden mozzen. Bie burgmeester, netoares, direkteur van gasfebriek, melkfebriek en wat meesters van schoul. Doarnoa votdoadelk boeten dörp bie n bult boeren laangs. Grode verboazens bie n baarg boeren. Hai, en mit zuks roeg maal weer, haildaal boeten dörp, wie mozzen der mor ienkommen. Mor dat wol we nait, wie mozzen gaauw wieder bie zoveul meugelk laangs. k Kwam strontnat en riek thoes. Ain gulden en twijenviefteg sìnten, ‘n doalder en twij sint’, zee Pa.

Zulf heb k nou haitied groot pelzaaier op dag zulf. Mag groag aan deur luustern en kieken noar aal lutje kiener. Dij gezichtjes, t zingen, dat wat ze moakt hebben, en intied kieken of Pabbe of Moeke dij n èndje wieder in duuster staait der nog is. Mooie laange verskes in vergliek mit wat wie vrouger òfravvelden. Je kinnen stoul der soms hoast bie pakken. k Gun mie de tied derveur, even vroagen hou of ze boudel moakt hemmen. En van wel ze t verske leerd hemmen. Bin zulf ook ja n klaain jonkje west, en doar heb k wel wat van leerd.

Haarfst

De boeren hebben t laand weer leeg
Ze plougen alvast veur aankomt joar
De zunne schient mor t is nait waarm
Schustain vegen den binnen wie kloar


De haarfst let van zug spreken
De kleuren van t blad, kiek mor ais rond
Regen en wind de tied van t joar
Podstoulen schaiten oet de grond


Mit n ander deur t bos hèn lopen
n Eekhoorntje dai vlug boom in kropt
Hai mokt zien veurroad veur de winter
n Specht dai op zien stamme klopt


Thoes kommen en den bie grode toavel
Ekkels kestainjes en stokjes op n kraant
Soamen mit kinder baistjes moaken
Mit n beker sokkeloa in de haand


Elk joargetie dai het zien aigen
Bie de haarfst heurt t gure weer
Gedienen stief dicht en lekker bie kaggel
Glaske wien ik vul hom nog mor n keer.

Haiku’s

Blom geft haarsdag aan
bluien is oam op t lest
aal verswindt in winter.

Zun schient mit stroalen
striedend tegen uur en tied
fel, schier, stoeptrekkend.

Schoemkoppen bie straand
daanzen broezend over laand
störm staait doar börg veur.

Blad vaalt van boom oaf
op grond, as n klaaid zo schier
veujoar gruit weer aan.

Sukkerbait winnen
klaai kloeten vlaigen veurbie
gruin blad nou vot, koal.

Jetje

Vraauw Smit is kold, aldergloependste kold, din ook hier nog wachten , ‘k liek ja wèl nait wies’. Joa, woarop wachtte zai aiglieks? ‘Bezoekuren van 19.00 uur -20.00 uur’ staait der op n bred dij aan muur van aula vast zit. t Is al laank tied, deur is wis open. Mor zai duurt aiglieks nait aan aner kaant van deur te kommen.
Vraauw Smit is kold van verdrait. Achter dij deur ligt Jetje. Jetje is heur klaaindochtertje, aacht joar, nou al aan aner kaant van dij deur. Aacht joar, dat kin toch nait, ons Laimeneer het dat nait goud doan. Dikke troanen drubbeln oet heur ogen, over heur kolle waangen, miemeroatsies kommen boven, veur dij deur woar achter Jetje is. Noeit is der tegen heur zeggen doan dat t kind zaik was, ongenezelk zaik, zai wis t ja nait. Griet haar dat toch wèl zeggen kìnd? Mor baand mit heur dochter is noeit goud west, dij muite haar zai ook nait nomen. n Kennis haar wèl vertellen doan dat t wichtje zaik was, meer ook nait. Griet haar toch dat waiten loaten mouten? Op n mörn was zai aan bosschoppen doan west, in winkel wast heur verteld dat Jetje dood was. Kin toch nait? Versloagen was zai op hoes aan goan, kepot was zai. Nou stoa k hier. k Mout achter dij deur weden, mor hou? Zai leufde nait in n laive God of zo, zo was zai haildaal nait groot brocht. Bie heur thoes was t aaid n gebèlk, en ragen, van hier tot gunner. Bie vraauw Smit is dat noeit zo west, zai wol nait dat heur kinner dat ook doun zollen. Kinner haar zai degelk opvud, ook Griet.

Wat stoa k hier toch te stoan, t mout der mor van kommen. Drubbel van n aula kin aibels hoog weden, om din dij stap te goan doun. Zaacht trekt zai deur open, staait aan aner kaant. Zo, dij stap is zet. Nou nog ain deur noar Jetje. Zol zai Jetje nog wèl kinnen? Zol zai nog wèl zain dat t heur Jetje is? n Man komt op heur oaf, vroagt woar zai hin mout. t Ainegste wat zai zeggen kin is: “noar
Jetje”…
“Goa mor mit “ zegt man. Mit lood in schounen gaait vraauw Smit heur stoerste gang in heur leven. Noar heur klaainkind, dij zai sikkoms ja nait kin.
Din is zai allinneg, allinneg mit Jetje. Hail zaacht gaait zai noar heur maidje tou, kiekt mit grode verboazen noar t schiere kind, dat doar dood ligt. n Widde kist, aal is wit. Zulfs Jetje. Zai het n blomkesklaidje aan. As zai wil, kin zai heur aanroaken. Hail zaacht gait heur haand over heur hoar hin, over heur oetkiek. Haanden om vaast te holden. Baintjes om zo te goan lopen. Zo kold, mor dat vuilt vraauw Smit ja hail nait. Zai vuilt waarmte veur dit kind, troanen kommen din vanzulf. Doar ligt n schiere krans mit blommen, eefkes kieken wat der opstaait. “Laat de kinderen tot Mij komen” Nou t mog wat, n klaain kind wil gainais dood. Bedoulen der van begreep zai goud. Haar
ook op stoan kìnd: ’’Laat Jetje tot Mij komen”…
Joa, dat haar der op stoan mouten. Vraauw Smit staait nog aalaan te kieken noar Jetje, nait genogt kin zai der van kriegen. Dat deur zaacht open gaait, venimt zai ja nait. Zulfde man van zopas staait noast heur. “Gait t? “zegt man vrundelk.
“Joa e, t gaait goud mit mie.”

Ofschaid het zai nou nomen van heur klaainkind, dij zai sikkoms noeit zain het. Verdikkemie, haar zai sikkoms nog wat vergeten, veur Jetje. Oet heur tas krigt zai n zaachte beer, lègt baaist op haandjes van Jetje. Raais mor noar engeltjes, k wait veul woar hin, t zèl wel wied vot weden. Nog ainmoal kikt zai om, din staait zai op gaang, n aaldoagse gaang. Is dat wel zo? Gaang in aula is aans as aans….. Vraauw Smit gaait weer op hoes aan. Op stroat nog ainmoal omkieken, noar Jetje. Noeit ain minsk zèl waiten van dij beer, dij beer van oma.
Meschains ons Laimeneer, ie zollen sikkoms in Hom gleuven goan, dìnkt vraauw Smit.

Van peuter noar kleuter

d’Eerste joaren


Eerste joaren noa mien geboorte heb ik vanzulven nait zo veul herinnerns aan. Ollu mozzen nogal wat muite doun om voeding oet flezze te organiseren. Nutricia fabriekde nog nait van dij mooie buzzen mit oetgebalanceerd melkpoeder veur flezze. t Was n haile toer om goie melk in flezze te kriegen. Onze swaartbonte melkfebriekjes stonnen in t gruinlaand, van dij melk mos ik t eerste moanden noa bevrijden hebben. Tot OZMI in Winschoot weer draaien en melkboer mit melkprodukten bie weg kon. Ook winkels mozzen eerst weer beveurroad worden mit potjeprodukten. Ook produkten mit meel derin wazzen der mor mondjesmoat. t Mos aal invoerd worden en hoavens hadden Duutsers verinneweerd achterloaten. t Was aal op de bon. En din dij spenen, dij wazzen ja van rubber en dat was in oorlogstied en vlak noa bevrijden gain artikel woar veul veurroad van was. Kinderwoagen mos der ook kommen. Mor goud dat k nait meer wait in wel zien ofdankertje ik legen heb.

k Haar in tied van gemainte n keurege distributiestamkoarte kregen. Ik mog dus mitdoun in t verdailen van de aarmoude noa bevrijden. t Het nog n zet duurd mit distributie. Pas in 1953 werden leste artikeln “op de bon” verkocht.

Ik mout der toch nait te veul onder leden hebben. Noa wat problemen in t begun, gruide ik verder as kool. Vanzulf lag dat ook aan t olle en bekende “Molenaars Kindermeel”. As kinder van dizze tied zo’n papke zain konden, din zollen ze neuze der veur optrekken, moar bie kinder van de bébieboom ging t erin as ….. pap! En noadat eerste tandjes der deurkommen wazzen, begon moeke ook mit gewoon eten. Nait dij nijmoodse potjes van Olvarit, mor gewoon t eten wat ollu zulf ook noar binnen lepelden. Moeke haar t din eerst wel prakt en zeefd. Reseltoat: n smereg oetzaind papke van eerappels en gruinte. As kind ging je der ook nog wel ais wat speuls mit om, din zat der meer eerappels mit spinoazie op moeke as dat je zulf noar binnen waarkt hadden. En as t mooi ging, zat haalve keuken der ook onder. (t Was din ook, wat Fransozen zeggen, een “déja vu” gevuil dou ik zulf mit mien aigen jong op schoot verhoopt pebaaierde der n potje Olvarit in te wurmen !) Stoareg aan ging je din gewoon mit ollu miteten. Ook bakkersprodukten wollen der wel in. t Laifst mit n beker lekkere sukkeloademelk, dij steevast over toavel ging as moeke der n schoon toavelklaid op haar (en ik n weke laank gain sukkeloa weer kreeg). Loater ging je aal netter eten en bleven moeke en t toavelklaid ook maisttied schoon. Indelk was j’ook van t potje- en peutereten of en at je gewoon mit de pot mit. Pot woarvan de produkten maisttied nog van aigen toene kwamen.


In tobbe

Hemmeln was bie ons n hail apaart gebeuren. In dij joaren haren wie in Midwolle nog gain wotterlaiden. Drink- en waswoater kwam van t dak en wer bewoard in regenbakke, n grode betonnen bakke dij bie ons haalf onder t hoes en haalf onder drifte lag. As je hailendaal hemmeld worden mozzen, din ging je in tobbe. Bie ons was dat in t achterhoes, woar regenbakke was mit n olderwetse wasbakke der noast. Der wer n grode kedel wotter kookt en dij wer in tobbe leeggooid. Din dee moeke der kold wotter bie, totdat t veur n lutje beudel goie temperatuur haar. En din wer je in tobbe zet en dat was grote lol. Je deden t pas goud, as der meer wotter op vlouer lag as nog in tobbe. In tied was moeke joe aan t hemmeln. Grootste hekel haar ik, net as aner kinder, aan t hoar wassen. Din laip t zaipschoem joe in d’ogen en dat prikde gemain. Moeke broekte eerst altied kindersjampoo dat nait prikken zol, moar dat wel dee. Loater wer mien hoar wossen mit gewone Castella Shampoo. Dat was poeder en mos oplöst worden in wotter. t prikde joe gemain in d’ogen. Mor dou was je al n grode kerel ja, en din hailen ie joe stoer en deden net of der hailendal niks aan de hand was. t Leven op dörp hernam zok, langzoam aan wer situoatsie weer normoal. Moeke ging mit mie noar “consultatiebureau” in t Gruine Kruusgebaauw. Doar wèr je din wogen en meten en deur dokter onderzöcht op ofwiekens. En din kregen moekes advies hou ze goud veur de kinder zörgen konnen. Ook kreeg ik streepkes om mie weerboar te moaken tegen pokken. Ze hadden allain gain sukses, ze kwammen nait op, zoas ze zeden. k Heb der loater nooit gain last van had. Der wazzen altied veul moekes mit kinder op t buro. k Mout Jan Blaauw, dij nou dizze oetgoaven redigeert, op dat bureau al tegen kommen wezen, al haar k der dou gain wait van. Mor dat zol ook aans worden.

Nellie

Nellie was mien hondje, aiglieks ons hond, moar dou ik de baintjes onder de kont kreeg, was Nellie nait bie mie vot te sloagen. Nellie was n lutje, nait al te zuvere fox, laif veur elk en ain, zolaank ze mor nait aan mie kwamen. Nellie was de woakhond dij op mie pazen mos, mor dou ik bie ons in drifte boeten speulen mog en ollu drifte ofsloten haren mit n ledder, kroop Nellie mooi tussen treden van ledder deur noar de vrijheid. En woar Nellie deur kon, doar kon ik ook deur…. Wereld boeten onze drifte trok, dus ging ik Nellie achternoa. ’t Bleek dat ollu doar aans over dochten, noa dizze ontsnappenspogen wer ik aanliend, en hond nait en dat von k nait eerliek.

Daip


Ik bin mit, aan, op en zowat ook in t wotter groot worden. Ons hoes ston hoast vlak aan daip, Nij Kenoal van Scheemdermeer noar t Hammerk woar e oetkwam in t Zieldaip. Dou ik van liene of en bie stroat speulen mog haar ik aan aander kaante van Draaibrogge al gaauw n lutje vrundinnetje. t Dochtertje van de melkboer en doar mog ik din wel ais hin om te speulen. Dat het ook sikkom mien enne west. Dou t wotter in daip ais n keer hail hoog ston – t was pegel zeden mien ollu din – was mien vrundinnetje heur buske in daip valen. Ik zol dij der ja wel even weer veur heur oetvissen. Net dou ik buske pakken wol, verloor ik mien evenwicht en vuil in daip. Vanzulf kon ik nog nait zwemmen, ik dreef as lutje pakketje in t wotter. Brogwachter Draai zag mie van d’aner kaant wale drieven, moar hai kon zulf nait zwemmen. Hai zag mien vrundinnetje heur pa op misbult stoan en raip noar Melkboer dat der wat in daip lag. Melkboer bedochde zok nait en sprong in t wotter en het mie der oethoald. Kin mie nog hail voag herinnern dat ik, wotterspijend, weer bie kwam. Melkboer brocht mie noar hoes woar ollu steveg schrokken van mien oaventuren. Eerste tied kwam ik nait weer aan aander kaant daip om mit mien vriendinnetje te speulen. Wel beloofden pa en moe zok, dat dizze kwoajong loater wel zwemmen leren mos. Ik heb der gain angst veur wotter aan overholden. Zwemmen he’k mie zulf leerd en in mooie zummers zat ik meer onder as boven wotter in t Scheemter zwembad. Mor da’s n hail aander verhoal……

Kleutertied


Stoadeg aan grui je deur en komt tied dat ollu joe nait laanger in hoes hebben willen. Din mout je noar schoule. Kleuterschoule kwam eerst. Doar kon je mooi speulen, je kregen der nije vrundjes en vrundinnetjes en der was n laive juf dij op joe pazzen dee. Jan Blaauw, dij hailendail links nog nait ains veur de helfte op de foto paasde, kwam ook bie mie in t kleuterklaske, soamen mit ale aandere kinder van de eerste lichtens van de noa-oorlogse bébie-boom. Mit maiste kinder zit je din acht joar laank op schoul, de maisten in dezulfde klazze of in t zulfde lokoal. Zulf zit ik onderaan op de foto, hailendal rechts. Nait om t ain of aander, moar op eerste dag van kleuterschoule, dou moekes votgingen en kinder bie juf achter bleven, reerden ze aalmoal dat t n laive lust was. Blèren en nog eens blèren, ain nog haarder as aander. Moar in loop van weke wer dat aal minder en al gaauw wollen wie de kleuterschoule nait meer missen. Mit juf gingen wie in t veujoar en zummer op pad noar t Midwolmer bos en zien Hoog Baargje en plokten wie botterbloumkes en speenkruud in t bos.

Kleuterschoule zat in n leegstoand lokoal van openboare schoule. Bie t lokoal was n zandbakke woar wie zummers in t zaand speulen konnen. En mos wie binnen zitten, din was der speulgoud, konnen we kleuren,en knippen en plakken mit mooi gekleurd papier. Kleuterschoul deden wie twij joar over. n Diploma kreeg je nait. Dou ik zes joar wer mos ik noa de vekaansie noar grote schoule. Van n laive juffrouw noar n strenge meester. t Leven zol nooit meer worren, zoas t was. Zo mor even n middag votblieven, omdat Pa en Moe even mit joe deroet wollen, dat was der nait meer bie.
Nou mos der leerd worren.

Ol Pekel, augustus 2008

Brulòf

Midden maank feest
zit vervremd
mìen verdrait.
Vergedelk
slaab veur
ien stoul vaast
ogen verblaaid.
Toesterg en stiekelg
doe kins mie nait.


Sesteg joar traauwd
schienboarliek
mit zien baaid
n aiweghaid.
Verdraitelk verhopen
ien mie schraift.


Dommee noa t feest
vernijs allain
vertwieveld deurgoan
ien ainzoamhaid.

Podstoule

sierlek ston e doar onwenneg nog
onwoarschienlek mooi te wezen
podstoul net oet zien hoed knapt
bekeukeld bleef k even stoan
noatuur haar mie dik verrast
mörgen din mor digitoal
vastleggen zat aans niks op
k laip deur mit ploatje in kop


dag loater bozzelde ik op fietse
noar stee woar ogen groder wurden
k sikkom noppen op aarms kreeg
noatuur haar t dudelk oflegd
tegen kultuur mit heur bevlaigen
van boudel schier moaken
mit veul rebulie was gras maaid
woar ogenkost mie stilstoan lait

FIETSEN, vannijs, en nait zo haard…

Mien fietse is even noar Kloas, mien twijwielerboas, west. Onderhold: nije veurbaanden, nije trappers, nije stander woar k fesounlek twij fietstazzen vol bosschoppen aan touvertraauwen kìn…. Beetje smeerderij, euliedruppen. As k nou fiets (en ogen dicht dou…) is t net of k op n nije rie. Mien vraauw haar t al over n moal fietse schoonmoaken en zukswat, mor op dij momenten verstoa k heur voak zo slecht… Mien eerste fietse was n wegmovvelde Fongers, dikke blokken aan trappers. k Heb lest nog n ploatje weer vonden, in woningbaauw van Midwolle. Kin je mooi zain hou ik grootsk op mien stoalen ros zit. Hege staait der ook op, doar was in begun mien landingsboane as k remmen aal te stoer von, of as trappers verkeerd stonnen, zat ja zo’n terugtraprem op. (t Mooie van t ploatje is ook dat dij hoezen van woningbaauw der zo dudelk opstoan. Overkaant van weg, rechts woonden dou Engel en Geertje Tuun, bruier en zuster; links Mans Loer en Geessie dij zo haard gieren kon). k Wol dat k dij fietse nog mor haar, zitten n bult verhoalen aan vast. En n vlaggetje, van Grunnen ducht mie, loater aine van jeugdherbergen, mor dou ging fietsen al n stok beter. Dat fietsen leren, dat mos ja, mor wieder wer der gain speulgoud van moakt, van dij fietse. In schuur dermit en zörg dat veurste trapper omhoog staait, kin der n aander fietse tegenaan zet worden. Veur de lol n rondje fietsen of n wedstriedje holden, doar zag pa nut nait van in, kösde allain mor geld en zere knijen. Asmits ook nog n bult op kop….. Noar schoule fietsen deden we , dou tied van MULO aanbroken was. Vaaier, vief kilometer noar Eexte, n makkie. (Mos je nait te veul stainen op weg of brannekkels in sloot tegenkommen…) Der was ook n joar bie dat fietse of en tou nait wieder wol as brogge over Winschoterdaip. Ding haar wat oplopen, was nog besmeddelk ook. Wazzen meer fietsen dij nait wieder wollen, wel weerom noar Scheemde. Noar rieksweg, hebben we fietsen in baarm legd om bie te kommen, gingen we zulf liften noar Stad. Wat we doar doun mozzen, wozzen we nait, gingen we mor weerom… Fietsen lagen der nog, wollen wel noar hoes. Loater op kweekschoule heb k n tiedlaank n fietse had dij mor aal noar t Midwolmer bos wol, as t mooi weer was. Doar was k mooi kloar mit, k heb mor n bouk mit nomen, haar k wat te doun. Zo heb k ale acht dailen van Merijntje Gijzen oetlezen en dat deur n fietse dij in toeze was en nait meer wos woar Sodom lag….


In vekaansies heb k ook hail wat kilometers oflegd. Op fietse noar Azzen, noar mien zuster, dij waarkte doar as zuster, bie aandern. Voak ook noar Hoogeveen, noar mien olste bruier en zien vraauw en kinder, lozaaiern. Hailemoal deur binnenlaanden van Drenthe hìn, nou dat was mie wat in dij tied. Zat k n moal zo mor in kamp Schattenberg, mit dij donkere lu van de Molukken en n slagboom bie ingang. Loater haar k deur dat t vrouger kamp Westerbörk west was, en zo laip en fietste ik al van mien kindertied of achter de faiten aan, dij konden aaltied net wat haarder as ik. Joa, zo bin k ook n poar moal deur Nederland hìn reden, ainmoal solo, aner moal mit mien wichtje, heur zuske en heur bruiertje. Maisttied n feest mit stoetjes smeren in slootswale maank brommels en mieghummels, mor asmits was t oorlog, dìn vlogen je d’ekkels om kop tou. En dat geplierke mit ‘Ik lus gain tomaten’ en ‘Ik drink nait oet n flezze woar hai mit zien mond aanzeten het…’ Doar hai je, as je allain op raaize binnen, gain hinder van. Bist mit diezulf in gesprek. ‘Wilst nog n stoetje?’ ‘Joa, liekt mie wel wat, doar mor even bie t wotter’. Zat k allain mit miezulf aan kaant bie d’IJssel of bie de Maas…. Overnachten in jeugdherbergen, voak op n noodstee, k haar mie nait van te veuren aanmeld, kwam j’op teneel op n strozak (in Haarlem). Maank boetenlanders, nou, ik huil mien kop in ale toalen… Fietse het mie aaltied weerom brocht, noar hoes, en veul malleur heb k nait had. (Was k ook kloar mit west, mit mien twij linkerhannen….) Nou fiets ik voak wel n rondje veur mien plezaaier, mien pa leeft ja nait meer. Trapper zet k wel aaltied goud, in schuur, verleer k nooit meer.

Twij rechter- en………twij linkerhanden

Mit mien buurman kin ik snaren,
alles lözzen wie soamen op.
Hai de moeren en de schroeven…
Ik der mit neuze boven op!


‘Dat hevve weer kloard’, roup ik dìn,
‘goud mooi worren!’
‘Nuver lokt!’ mompelt hai.
k Heur hom denken:
‘As t nog ais wat waist’.


Toch dut hai t aal mor weer,
dat is zien oard.
De moaze dut hom van t zitten zeer,
doarom het e bie t vannijs weer vroagen…
klus al bienoa kloard!


Ik kìn dus snaren
en soamen waarken blieven…
k Zel hom geern belonen
mit n lekkere tros droeven.


Bedankt Boeman!

Deurgoan

as n spons
nog laang nait verzoadegd
aal opnemen der vaalt zoveul te zain


nije laanden, nije dingen
deurgoan veuraal nait stilstoan
bewegen blieven, altied op raais


zoadjes zitten der wel
binnen aal aan t kiemen
moar willen nog nait worteln


as t zover is en doe stil staaist
omkikst gruien lest en oogsten wilst
dat aal nog dailen kinst

Oet olle deuze

Is t joe wel ains opvalen, dat der bie ons n bult femilienoamen binnen, oet t Duuts ofkomsteg? Denk mor aan noamen as: Scheuneman, van Lingen, Völlink, Baumgart, Dussel, Dröge, Vroom en Dreesman, Brenninckmeijer, Teuben, Peek en Cloppenburg, om zomor n poar op te nuimen. Lu dij mit heur stamboom gaangs goan, komen der achter, dat heur veurolden van oorprong meschain wel Duutsers wazzen. Aiven laang binnen ze as gastaarbaiders over grubbe noar t ‘stainreiche Holland’ tou trokken. t Was doar bliekboar doudestieds n dikke schietboudel. t Volk was stroataarm en pebaaierde hierzoot aan t waark en n beder inkomen te geroaken. Kiepkeerls en Hannemaaiers werden ze voak nuimd. Kiepkeerls verkochten hakkenak en vegezak en deden, mit heur negotie in raiten -, of wene körven op rogge, goie zoaken op t pladdelaand. Hanneke, komt ducht mie, van Johannes of Hannes, lu dij deur t maaien van gras, geld veur thoes in knippe hoopten te kriegen. In hoofdstad van Westfalen, Münster, stait nog aaltied een levensgroot beeld van zo’n koopman, Kiepkeerl of Münsterman, zoas hij ok wel nuimd wer.
Dat Duutse volk har t hier nait aaltied even makkelk. Der mos haard pokkeld worren om n oardege stuver te verdainen. Mainste lu haren dij ‘poepen’ nait veul in reken. Allerhaande verhoalen over dij domme Hans Hannekemaaijer, werden dou groag rondverteld. Zoas t verhoal van onneuzele Hans en Heinrich dij over Winschoot noar Stad wollen. Snikke was heur veuls te duur, doarom besloten ze te goan lopen. Noa n zetje vruigen ze aan aine dij veur t hoes zien laanderijen bewonderde, hou wied t nog noar Stad was. “Nou”, zee t man, “nog wel zeuven uur steveg deurstappen”. Kerels glopen nkander ains aan. t Vuil heur op t eerste zicht nait tou. “Och”, zee Hans, “dat vaalt nog mit, wie binnen mit zien baaident en dat is de man ja mor drij en haalf uur!” Ook in taimkes kwamen je dij waarklu voak tegen: Bevubbeld: Dat was aine zunder stain, zee velenk, dou har e n slakke deursloken. Of: Ik kin dat kiddeln om haals nait velen, zee n knuppel dou e ophongen wer. En wat te zeggen van: Woar rook is, is vuur, zee e, dou wol e piebe aansteken aan n vrizze peerdekeudel. n Bult gegier mor gain wol, zee t man en dou schoor e t zwien. Zo kin k nog wel evenpies deurgoan. t Volk mog geern droak steken mit dij hampelmannen. Beste maaier gong aaltied veurop en veur d’aandern dij doar achteraan kwamen, was t n haile toer dij bie te fokseln. Gain meroakel dat e Haantje Veurmaaier nuimd wer. Ons Hoantje de Veurste komt hier woarschienlek vot. Der wer wel wat vroagd van dij lu.

Honderdtwinneg tree en twinneg swad, was hier te laand n maaiers mad!

Zie wazzen hier wizze nait op verziede.

9 augustus 2008

d’Ain is d’aander nait…..

d’ain is d’aander nait
en dat geft partie lu verdrait.


d’Ain is mooier as d’aander,
d’ain is staarker as d’aander.
d’Ain het meer te makken as d’aander,
d’ain is gezonder as d’aander.
d’Ain is goochemer as d’aander,
d’ain is gelokkeger as d’aander.


Mor zugt d’ain nait
dat t d’aander minder gaait?


En kìnnen wie mit mekaander
ons haand nait oetstrekken noar
dij aander?


Ie zol n hoast wìnsen
dat alle mìnsen
ainder wazzen…….
mor wat is dìn nog t verschil?

As men de loezen dood het bieten joe de neten

Koene Blaauw zat op t spreekuur.

Dou k hom uut de wachtkoamer ophoald haar kwam e achter mie aanschontjen mit n grode bosschoppenmadde in de haand.
En doar zat e den op stoule veur t buro, groot en swoar en braid.
De bosschoppenmadde har e op de grond zet, tussen zien baaide bainen in.
“Wat scheelt ter aan Koene?”
“Tja,” zee Koene, “dat is t nou net. Dat wait k zulf nait.Dat mout ie mie dommeet vertellen, doarveur kom ik ja bie joe.
Kiek, ik kin de leste tied aalweg wel deur eten, ik kin glad nait zat. De vraauw maint verdold dat ik gain boom in de moage heb. Wie hebben t eten nog mor zuneg op of ik bin al weer verhongerd. Men zol zeggen dat k den wel goud aankomen zol, op t gewicht main ik, mor dat is nait zo. Der komt gain spier vet bie op. k Vaal eerder wat òf en ik eet as n dieker. Mie ducht dat k wel de sukerzaikte hebben kon. k Heb mien woater mor vast mitnomen. As ie dat nou ais even onderzöchten op suker.”
En Koene dook zien madde in en huil der n twijkansweckvlèzze uut, vol mit zien woater. Hai haar der veur de wizzegheid mor n klemme opzet, veur t graimen.
Hai zette mie de vlèzze veur de neuze.
“Heb ie der gain kraande om had?” vruig ik. “Joa,” zee e, “dij heb ik in de madde.”
“Schoef dij den mor even onder de vlèzze,” zee ik, “aans krieg “k aalmoal kringen op t buro.”
Koene dee t.
Ik onderzöcht t woater, mor der zat gain suker in.
“Der zit gain suker in Koene. Mor wat hestoe ja n woater mitnomen, is dat van n dag of wat?”
“Nee, dat is van vannacht en van vanmörgen. Joa, ik zee joe t al, ik bin n goie innemer, van eten én van drinken. En wat ter ingaait mout ter ook weer uut, nait woar? Zo, dus gain sukerzaikte?
Nou, den zel k wel n lintwurm hebben.”
En weer greep Koene in de madde en weer huil e der n twijkansweckvlèzze uut.
Dizze zat haalf vol ontlasten.
“Den mòje mien ontlasten mor even bekieken.
Nou, dat was nait zo stoer, dat kon ik wel deur t glas hìn zain. Der zaten n haile bult lutje stokkies van n lintwurm op zien ontlasten. “Hurre kerel Koene, doe hest verdold n lintwurm.”
“Nou, den wait ie dus wat mie scheelt. Mor wat dou we der aan? k Heb wel ais heurd dat t n hail gedou en gehaaister is om doar weer òf te komen. Mien schoonvoader het vrouger ook n lintwurm had en dij mos der n haile dag mit noar Stad tou. Doar hebben ze hom van boven tot ondern hailemoal deurspuild.
t Het gain gekhaid west, heb k wel begrepen.”
“Och nee, kerel,” zee ik, “tegenswoordeg heb wie doar n stok of wat tabletjes veur en den bist dien lintwurm mor zo kwiet. Dat is nait zo’n meroakel meer.”
Ik gaf Koene de tabletten mit en vertelde hom hou e ze innemen mos.
“En den most dien ontlasten goud bekieken, want t gaait om de kop van t daaier. As dij der nait bie is gruit zo’n lintwurm vot weer aan.”
“Het zo’n daaier n dikke kop?” vruig Koene. “Nee, zo’n kop is mor n klaain beetje groter as de knobbe van n spèlle.”
“Ha, ha,” laagde Koene, “dus nait zo’n dikke kop as dij van Lude Haaikens.”
“Zo’n dikke kop kreegstoe der ook ja nait uut, mien jong,” plaasde ik nog even veurdat Koene Blaauw mie goidag zee.
n Week of wat loater was Koene der weer.
“Nou bin k mien lintwurm kwiet,” zee e, “ k heb mie zowat dood zöcht noar dij kop, da’s verdold ook mor n lutje ding, mor nou heb k wat aans.
Nou zit ik onder de stainpoesten, n stok of vieve op baaide aarms. En dat komt wizze van joen pillen.”
“Bist maal man, dat komt doar nait van, dat is gewoon touval dat dat nóu net gebeurt.”
“k Leuf der niks van,” zee Koene, “dou mie mor wat swaarde trekzaalve mit, den zel k mie der wel mit redden.
t Komt vast van joen pillen, verdubbeltje-mie, as men de loezen dood het bieten joe de neten.”

1982

t Kunstgebit

k Haar hom in gain joaren zain, mor verleden weke kwam k hom weer tegen, op n verjoardagsveziede. Aalbert main ik.

Hai was der nait dunner op worden, haar hier en doar ook al n poar grieze spieren in t hoar. Mor hai laagde nog net as vrouger mit de mond wied open en t heufd wat achterover. En dou luit hom t bovengebit lös en kwamen zien widde kunsttanden midden in t grode gat van zien mond te hangen. Net as vrouger. Aalbert drokte ze gaauw weer op t goie stee.

Mor dou inains wos ik t weer: t was zo’n twinteg joar leden! “Waist nog wel Aalbert van t kunstgebit?” Hai wos t ook nog wel. “Hol mie der over op,” zee e. “ k Wil t niet lijden dast t verhaal nog weer eens vertellen gaaist,” zee Methilde, Aalbert zien vraauw, dij aaltied wat poeha haar, tegen mie. Mor ik kon t nait loaten.

Aalbert luip op vrijersvouten. t Was nog wel mainst lözze vrijerij, mor Aalbert wol der stomme geern vaste verkeren van moaken. t Wicht, Dientje, haar t ter nog nait aan tou, zai was nog nait al te touschaitelk of happeg.

“k Mout ter eerst n poar nachten over sloapen, Aalbert mien jong, k bin nou nog nait wizze van miezulf. En boetendat, ik vin dastoe slim uut de haals rokst. k Begun sikkom te kokhaalzen ast mie n smok gefst. Poetst doe dien tanden aiglieks wel?”

Aalbert haar wat sneu keken. “Waistoe nait dat ik n kunstgebit heb, Dientje?”

“Mor dij moust ook op tied n moal schoon moaken! k Mag die aans echt wel lieden, dat duurf ik rusteg zeggen, astoe mor nait zo uut de mond rookst!”

In huus haar Aalbert der ais goud stief over noadocht. Hou kreeg e zien gebit goud schoon! Mit n bounder? Nee, dat leek hom nait wat. Mor wacht es … as t ain of aander spul goud zuver wezen mos, den ging men t uutkoken, dat deden dokters ook mit heur raive …

Uutkoken in kokend woater, dat was t! Aalbert zette n panne mit woater op t gas en legde zien gebit ter in. t Duurde mor even of t woater kookte as n zee. “Even geworden loaten,” docht Aalbert, den zel t spultje wel zuver schoon worden.”

Hai luit de boudel zo’n tien menuten deurkoken. “Nou zel t zowat goar wezen, komaan, loat ik nou mor ais kieken.” Hai huil de panne onder de kroane en spuilde zien schone gebit òf. En dou frommelde hai hom in de mond.

Mor mien laive tied wat n ellìnne! t Paasde nait meer, in de verste verte nait. t Gebit was hailemoal vervörmd. “Och gunst, nou kin k mit n lege mond noar t wicht tou goan. Dientje zel zok wel dood laggen. Mien laive tied, hou krieg ik dat ooit weer in odder.”

Aalbert docht weer ais daip noa. As t gebit waarm was, den kon e der weer de goie vorm aan geven. Hai bedocht zok nait en zette de panne vol mit woater vannijs op t vuur. Dou t woater kookte plompte hai t kunstgebit ter weer in. Hai wachtte n tel of wat. “Dij mooi wezen wil mout piene lieden,” dochde hai, stopte t haite gebit in de mond en drokte hom in t goie model. Hai jammerde t uut …

Soavends wazzen t aaltemoal bloaren, de beune van de mond was raauw en kepot en de tonge dee hom gloepende zeer.

Dientje bekeek t spul ais. “Wat hest ommans had,”Aalbert?” Dij vertelde wat e doan har en luit heur zien kunstgebit in zien buusdoek zain. “k Heb mie der zowat bie vermoord,” zee e. Dientje keek hom ais aan en dou streek ze hom mit d’haand over zien hoar.” Wat ons vaste verkeren aangaait,” zee ze,” k bin nou wel wizze van miezulf, k duurf der wel op aan.”

Mor dou Aalbert heur n smok geven wol, zunder gebit, dou dee t hom toch zo aibalse zeer dat ter niks van terechte kwam. n Week of wat loater het hai de schoade dubbeld en dwaars weer inhoald.

“t Was toch n meroakel laif wicht, dij Dientje,” zee Aalbert, n klaain beetje spiedelk.

1982

Om goud in t geleuf te komen mout je mooi laigen kinnen

Van de weke bin k ais even fiks aan t toentjen west. k Heb n mooi lappie omgroaven, twij steek daip om de koumizze der goud onder te kriegen.

k Heb vot mien Waalze bonen poot, dij mag ik ter aaltied geern n beetje op tied in hebben. k Wor aaltied wat brandereg in d’hoed as de buren mie veur binnen.

Waalze bonen vin ik n makkelk gewas. Mor doar zel wie t loater nog wel ais over hebben; woar k joe vandoage wat van vertellen wil, dat is over eerdmanspiepies.

Want dou k zo in de grond aan t vruiten was kwamen der hail wat boven, van dij körde kaalken stompies.

En dou docht ik vot weer aan Betje, zo’n vieventwinteg joar leden …

Betje haar net heur eerste poppie kregen. En goud stoer ook.

Mor t was aalmoal in odder en k wol heur wel weer van t bèrre òf hebben.

Mor Betje wol nait.

“Nee hur, dokter, ie maggen zeggen wat ie willen, ik blief hier negen doage liggen en t licht gaait hier zo laank nait uut!”

“Woarom den nait, Betje?”

“Dat is om de eerdmaantjes. Dij stelen joe snachts van alles òf, pikken de botter uut t bottervat, klimmem joe in de gerdienen en haauwgen stief tegen de roeten.

Mor t slimste is dat ze t op pasgeboren kinder veurzain hebben. Zo’n kind stelen ze joe uut de waige en den leggen ze der n aander kind veur in t stee, wat den mainsttied gebrekkelk is of scheel aan t benul het. Dat is den heur aigen kind.

En t ainegste wat doar aan te doun is is dat de kroamvraauw negen doage op bèrre liggen blift en t licht in de koamer nait uut dut.

Den kinnen dij eerdmaantjes niks begunnen. Mien moeke en mien grootmoe hebben mie al van jongs òf aan veur dij eerdmaantjes woarschaauwd.

Der liggen hier in ons toene ja de wereld eerdmanspiepies, dus holden ze hier wel tou!

Laag ie der om?”

“Da’s toch aalmoal biegeleuf Betje!” Mor ik kon maal proaten over trombose, ik mog mooi proaten over t sog, t holp aalmoal niks.

“Wie woagen ons kind nait aan joen nijmoodse fratsen!”

In huus haar k nog n bouk woarin wat ston over geleuf en biegeleuf van vrouger tied.

t Ging over widde en swaarde juvvers, locht- en woaterspouken en geesten en over eerdmaantjes.

En doarin von ik wat k waiten wol. Dij eerdmaantjes kon men zok hail makkelk van d’hoed of holden deur n open schere as n kruus op de waige te leggen tot t kind deupt was.

Of ook deur aaierdoppen vol mit woater in n kringe op de grond rond de waige te zetten.

Den dus gain eerdmaantje der bie komen. Ik vot mit t bouk noar Betje tou. k Heb heur ’t haile verhoal woord veur woord veurlezen.

Wel twij moal.

Dou kreeg Betje t in de goaten.

“Dink ie dat t helpt?”

“k Wait t wel wizze!”

En zo hebben Betje en ik t doan.

En t het holpen!

Betje is gain negen doage op bèrre bleven, zai het ook gain trombose kregen en t sog was meroakel en … de eerdmaantjes duzzen ook nait komen.

“Ie binnen n loze”, laagde Betje, “dat ie dat aalmoal op t Akkedemie leerd hebben!”

“Joa Betje”, zee ik, “de waitenschop staait tegenwoordeg veur niks.”

Om goud in t geleuf te komen mout je mooi laigen kinnen!

1982

Waalze bonen

“k Wor stoapelgek hier in huus, verdubbeltje-mie, most ais kieken hou mooi t boeten deure is, net weer om te toentjen. En ik zit hier mor op mien gat te tuutjefloiten, mit n smak gips om t bain.”

Hìnderk Stutvout wuir bie de dag nareger, hai kon zok in huus nait dulden.

“Zelst die toch wel bedappern mouten,” zee Miene, “der is nou ainmoal niks aan te doun, t is ja nait aans.”

“Aander joaren muik ik om distied mien Waalze bonen der in, wat zeg ik, den haar k ze der al laank in, vast al n week of wat. Mit dat rötbain kom ik n hail ìn de achter de mede.”

Hìnderk keek wat toesterg deur t vinster noar boeten. Hai haar zien piebe en de tebakspot van toavel pakt om uut vervelendhaid mor wat te smoken. Inains ruip e: “Verdikkemie, doar is buurman Remmelt Grounwold in zien toene, dij gaait wizze zien Waalze bonen poten.” Hai gromde as n dikke bere.

“Miene, kom ais hier!” Mit n dons smeet e de tebakspot op t kloostertoaveltje. Rechtop zat e, de baaide aarms op de stoulleunens. En mor noar boeten kieken …

k Wor stoapelgek. Miene, kom hier!” Hai bölkte t uut. Miene kwam bedoard de trabbe òf, zai haar net t bèrre opmoakt.

“Wat hest wel, man,” zee ze, “wat scheelt die toch wel. k Vin t ja zo gezelleg dast es n week of wat in huus bist, kin wie mit zien baaiden smörgens kovvie drinken, zowat gebeurt ja nooit. En den begunst doe aalweg te schelden en te bandiezen.”

“Ik wor gek,” zee Hìnderk, “breng mie mor noar Zuudloaren. Zugst nait dat Remmelt Grounwold zien Waalze bonen der in moakt? En ik bin aaltied nog vattien doage veur hom aan west. k Heb ducht mie nog n ol versleten stuutsiekoorn boksem in schure liggen. Hoal dij mor ais op en knip ter n piebe òf, den zel k mie der wel mit redden.”

“Bist nait wies,” zee Miene, “dokter het die ja verboden om der op te lopen.”

“Wel prat den over lopen,” ruip Hìnderk. “Hai het mie t kroepen toch nait verboden!”

Hìnderk laagde wat grammieterg. “Gain proatjes, Miene, hoal mie dij boksem op.”

“Most t zulf mor waiten, bist old en wies genogt,” mommelde Miene en brocht hom zien olle, versleten stuutsiekoorn boksem. “Bist ja nait wies,” zee ze.

“Knip de piebe der òf!” Miene dee t. Hinderk vrözzelde zok in zien boksem. Dou ging e, kroependers, d’achterdeure uut, n puutje mit Waalze bonen in de haand.

Remmelt Grounwoid keek nijsgiereg over d’hege hìn. Doar kroop Hìnderk over t tegelpad noar zien toentje tou. “Moi Hìnderk, konst die nait meer bedappern?”

“Zo is t Remmelt. Zo selupel bin k nou ook weer nait dat k mien Waalze bonen nait poten kin.”

Hìnderk Stutvoet was inains n hail aandere kerel dou e zien bonen der in muik, weer net zo monter as aaltied. Mor dou ze n week of wat loater in t zaikenhoes t gips der ofmuiken, kwam det zoveul zaand teveurschien dat de zuster hom verwonderd aankeek. Hìnderk muik zok ter niks uut. “ Wat binnen dit wel veur dingen ” vruig de zuster en dou haar ze n haandvol Waalze bonen te pakken. “Potverdubbeltje, nou kin k ze nog noapoten ook,” ruip Hìnderk, inains zo nareg as n swien.

1982

t Veenpluusvogeltje

Zo’n drijhonderd joar leden was t hier aalmoal nog veen. In Wildervank stonden ook nog mor n stok of wat huzen. Mor d’ol kerke dij was der al wel, al haar e dou nog nait zo’n mooi rond toorntje. Midden in t veld woonden sikkom nog gain mìnsen.

Allend hier en doar ston der n hail klaain en plat huussie, nee, nait van stainen, mor van haaideplaggen.

Zo’n plaggehudde ston maisttieds op n lappie zaanderege, dreuge grond. Mit t veen zulf, dóar mos je mit uutkieken. t Was aiglieks gain grond en t was ook gain woater. En as men der overhìn luip, den kon t mor zo gebeuren, dat men der in wegsakte: den lag der n dunne loage veen as n vlije op t moeras. Overal gruiden veenmozzen en wollegras, en haaide in allerhande kleuren en goagel en nog veul meer soorten van stroeken. t Veen zat vol gehaaimen. Hier n gruppel mit woater, dat aal kabbelnd en snitternd inains onder t veen verswinden kon, doar n gelege bulde zaand woar knienen in woonden, ribbels en koelen mit swaart woater, woar de blaauwboard boven ston, dreumend en trillend.

Zo wied men mor kieken kon, overal was der t veen. En soavends, as de zunne net onder was, kon men t hoelen heuren van de wolven, zó raauw en haaisterg, dat n mìns der hoast kold van wer.

Doar lag n groot meer mit swaart woater, metersdaip. t Hoetmansmeer, woar aaibers en raaigers aan t vizzen wazzen.

Doar woonde n wichie mit heur ollu. Fennechie haitte ze. En doar was ook dat wonderlieke veenpluusvogeltje. Men zee dat ter mor aine van was.

Op n nommerdag, midden in de zummer, was Fennechie t veen inlopen om wilde ittjebaaien te zuiken. Dat mog zai aiglieks nait van heur ollen, zo wied allenneg t veen inlopen. Dat was ja veul te gevaarlek. Mor Fennechie was al n joar of zestien, zai von zokzulf al groot genogt: zai docht dat n klaain ìndje gain kwoad kon. En boetendes, t zat ter ja vol mit ittjebaaien.

Fennechie plokte en plokte aal mor deur. Heur mandje van gevlochten raait was hoast al hailemoal vol. Doar zollen voader en moeke straks van opkieken. Dou, plotsklaps sakte zai deur de dunne loage veen hìn en veurdat zai der op verdocht was, zat zai al tot aan de knijen tou in t moeras. Aal daiper sakte ze vot. Hou zai ook sparrelde en om zok tou sluig, zai ging der aal daiper en daiper in. Aan t veen was gain holvast te kriegen, dat brokkelde votdoadelk òf. Doodsbenaauwd was Fennechie. Zai schraifde t uut. Mor t bleef doodstil, doar in t veen. Allain n poar iemen bromden wat en snuiden aan de dophaaide, vlakbie. Mor dou gebeurde het! Inains was der dat veenpluusvogeltje. t Was nait groter as n muske, mor mit spierwidde veren; t har n kuufke op t koppie, ook net zo wit as t veenpluus. t Bleef vlak boven Fennechie fladdern.

En doar begon t te zingen, zo mooi, zo wonderliek mooi en zo haard, dat men t nog wel in Pekel heuren kon. In de verte wazzen wat veenaarbaiders drok aan t waark. Dou zai t veenpluusvogeltje zingen en floiten heurden, keken ze verwonderd op. Zowat hadden ze ja nog nooit heurd. Zai stokken de schobbe in de grond en keken woar t zingen vandoan kwam. Mor dou t veenpluusvogeltje in de goaten kreeg dat t volk noar hom ston te lustern vloog e der op òf. Zo’n mooi vogeltje hadden d’aarbaiders verdold ja nog nooit zain. Zo aine mos men aiglieks in n kaauwe hebben: mooi veur de kinder. De manlu der achteraan.

Mor t vogeltje vloog ieder bod weer n klaain ìndje vot en begon den weer te zingen. t Duurde mor even of de mainste veenaarbaiders gaven t over: zai hadden wel wat aans te doun. Mor ain jongkerel luit zok mit tokken, net zo wied tot t veenpluusvogeltje weer boven Fennechie fladderde.

Dou zag de jongkerel Fennechie. Hai schrok. Mien laive tied, hai was nog mor net op tied. Fennechie was al tot aan de haals tou in de modder votsakt. Allent heur heufd en heur scholders wazzen nog te zain. De jongkerel muik t hoorntaauw, dat e om zien middel druig om zien boksem op te holden, lös en trok t onder Fennechies baaide aarms deur. Dou begon hai, centimeter veur centimeter, t wicht der uut te trekken.

t Was n hail kerwaai. Mor dou t veurmekoar was en Fennechie en Knelus, zo haitte de jongkerel, in t waarme veen laggen uut te poesten, dou het t veenpluusvogeltje nog wel n ketaaier veur dij baaident zongen. n Laid van bliedschop en van dankboarhaid.

En dou is t votvlogen. En der is gain mìns dij t veenpluusvogeltje ooit weer zain het.

Fennechie en Knelus, zai konden t loater goud vinden, mit zien baaident. En dou zai n joar of wat loater traauwen konden en heur aigen nije plaggenhudde hadden en dou zai snachts, stief tegen mekoar aandoekt, sluipen, dou is t veenpluusvogeltje der nog ainmoal west. En t het zongen. Wel n uur laank.

Zo mooi, zo wonderboar mooi …. Mor Knelus en Fennechie, dij hebben der niks van heurd. Dij sluipen. En toch was t laidje van t veenpluusvogeltje t brulofslaidje veur Fennechie en Knelus.

Hou t verssie was?

t Is mooi weer en t blift mooi weer, zunlicht kleurt de haaide.

Kom, wie goan n bruloft holden veur bruud en bruudman baaide.

Fennechie staait in de deur

mit n roodbont schoetje veur,

Knelus dij slagt op de trom:

Fennechie, mien laiverd, kom!

1982

t Vlaigmesien

Derk en Oarendienoa wazzen al joaren traauwd en de kinder wazzen aalmoal al laank tou deure uut.

Zai haren t mooi mit zien baaident. n Autochie haren ze ook. Zai moggen der groag n ìndje mit uut rieden goan, ais even bie de kinder langs of noar ol vrunden tou.

Derk was n wat wilde rieder. Dat von Oarendiena ieder bod weer en dat zee ze den ook. Mor Derk von dat flaauwe kul. “Ie mouten joe n beetje biet verkeer aanpazen en net zo haard as d’aandern rieden.” Mor as Oarendienoa den begon te jammern van: “Nait zo haard Derk, Derk kiek toch uut, Derk wees toch wat veurzichteger,” den duurde t mor even of Derk haar heur veur de gek. “Zel k dien haandje even stief vastholden, Oarendientje?” En zo kon e den n haile zet deur plazen.

Mor nou zollen ze noar femilie tou, in Canada. Ze zaten al in t vlaigmesien.

“Dat ter zoveul volk in gaait. Kiek ais, ook nog de wereld vracht! Dat dat aalmoal mit de locht in mout. Ie zollen zeggen dat t nait meugelk was.” Dou ging der n licht aan achter t glas mit de woorden ‘Fasten your bells’ der op.

“Wat zollen ze doar mit mainen?” vruig Oarendinoa.

“Dat zol k ook nait waiten, zowat as joen bèlle goud vastholden of zo. Mor wie hebben ja gain bèlle bie ons, wie zellen ons der mor nait teveul kopkraberij over moaken.”

Mor dou kwam der n wicht in t uniförm aan en dij zee dat ze de raimen vastdoun mozzen. Net as in t autochie.

Dou kwam t vlaigmesien aan de rol, eerst langzoam, loater aal haarder.

“Hai mag ook wel n goie roam nemen, aans krigt e t spul nait van de grond,” zee Derk en keek deur t roampje noar boeten.

“Verdubbeltje-mie, hai is al lös, kerel man, dat is ducht mie wat aan de vrouge kaande,” ruip Derk. “Man, man en nou ook al n bochte, hai kin ja wel mit n tibbe van de vleugel aan de grond komen. t Wordt mie gek genog!

Zol dij sjefeur dat vlaigen wel goud onder de knije hebben?” En Derk trapte aal mor mit zien rechter voude op de grond.

“Woarom dust dat?” vruig Oarendienoa.

“Om gas te geven, noatuurlek,” ruip Derk nareg. “Bist schietendbenaauwd,” zee Oarendienoa, “zel k dien haandje even vastholden, Derk? En zo’n sjefeur, dat nuimen ze in n vlaigmesien n piloot.”

Mor Derk stopte zien bangeghaid vot onder groot vertoon van vranterghaid. Hai wuir eerst wat kaalmer dou ze hoog boven de wolken vlogen.

“t Is glad n oareghaid, dat vlaigen,” zee e, “en wat gaait t aalmoal mooi rusteg tou. Men het glad nait in de goaten dat ter zokse zwoare motoren aan t waark binnen. n Uur of wat loater mozzen ze omdele. En dou begon t gemier weer vannijs.

“Mien laive tied, mit zo’n voart noar beneden stoeven! Ho, kerel, sjefeur, trap toch ais op de rem! Dat gaait ja mit gloepend geweld! Verdorie, nou ook nog weer schaif en bist ja al stoef bie de grond!

Man, man, as dat goud gaait den gaait ter meer goud!”

En Derk weer stief aan t remmen mit t rechter bain. Oarendienoa kon t nait loaten, zai haar t zulf tevoak heuren mouten: “Geef mie dien haandje mor even, Derkie, mien laiverd.” Derk wuir stok verbrand.

Mor dou zai in t langen leste aan de grond stonden en der uut moggen zee e tegen t wicht in t uniform: “k Wait nait juvver of dij sjefeur, dij piloot, zoas de vraauw hom nuimt, zien vak wel goud verstaait.”

“Doar bin ie mis in,” zee t wicht en laagde hom vrundelk tou.

“Och gunst,” ruipen Derk en Oarendienoa tougelieks, “komst ook uut Grunnen?”

Derk en Oarendienoa wazzen vot mit heur in ain joar en zai pruiten deur linnen en wollen hìn in heur aigen Grunneger toaltje veur t eerst in Canada.

“Zo’n vlog wicht bin k in gain joaren tegenkomen,” zee Derk loater.

1982

Börgmeester van Stad ien Groot-Mokum

Hendrik Werkman (1882-1945) mouk tussen 1941 en 1945 schiere druksels veur De Blauwe Schuit. Werkman leerde ien oorlog de nijmoudsege domie August Henkels kennen en vörmde mit hom, en loater mit nog twij andern, de artistieke vrundenploug De Blauwe Schuit, verwiezend noar t schilderij t Narrenschip van Jeroen Bosch. Henkels haar Werkman ien ketakt brocht mit jeudse verhoalen dij optaikend waren deur Martin Buber: Chassidische legenden. En non (t/m 30 november) worden proefdrukken van dizze òfbeeldens ien t prentenkabnet van t Jeuds Historisch Museum ien Amsterdam oetsteld.

Chassidische legenden, ‘Vaders en zonen’


Ien tied is der nog veul meer over Werkman te doun.
Bie SUN bennen twij dikke dailen oetkommen van: Hendrik Nicolaas Werkman. Brieven rond De Blauwe Schuit 1940-1945.
t Van Gogh Museum brengt n overzichtsoetstallen dij deur t Stedelek Museum ienricht is.
NAi Uitgevers is oetkommen mit: H.N. Werkman. Het complete oeuvre (illustreerd ien kleur, gebonden, 536 bladzieden).

Jacques Wallage, börgmeester van Stad en Veurzitter van de Stichting H.N. Werkman, bood Job Cohen, börgmeester van Amsterdam, eerste exemploaren aan van dij twij publicoaties over H.N. Werkman. t Muitte mie even dat ik gain börgmeester van Amsterdam waas.
Veureg joar waas der ien t Ploegpaviljoen van t Groninger Museum aal n oetstellen Werkman – On line! te zain. Dij waas organiseerd ien t roam van d’òfronden van de publieksversie van de database dij deur mitwaarkers van t Werkmanproject realiseerd is en dij dudde t ind aan van t laangdureg bruuklain van de Werkmancollectie van t Stedelek Museum aan t Groninger Museum.
Wallage gaf ien zien proatje veul aandacht aan t Werkman-on-line project.

Veur Grunneger nuigden veur d’opening waas der nog wat extroa’s. Directeur van t JHM, Joël Cahen, las n hail toupazzelke balloade veur van Saul van Messel:

Groningen-Gassiedisch (1985)

vannacht kwam ik h.n.werkman tegen in gezelschap van martin buber
ze filosofeerden over gods zegen
op diens ondoorgrondelijke wegen

langs het gedempte zuiderdiep
waarin het water was wéérgekomen zuchtte werkman het is of ik sliep
en wij beiden lopen te dromen

wat zou dat zei buber belerend
wij hebben nooit anders gedaan
als tegen tegenspraak zich verwerend
slechts daardoor worden wij nog verstaan

En zo gaait t daartien coupletten wieder.

Tegen t ind van oorlog wer Werkman aanholden deur de Sicherheitsdienst, op verdenken van t moaken van bolsjewistische kunst. Op 10 april 1945 wer e, mit negen verzetsstrieders, ien t Vraise Bakkeveen doodschoten.

Graf H.N. Werkman

www.jhm.nl

http://images.google.com/images?q=H.N.% 20Werkman%20Chassidische%
20legenden&rls=com.microsoft:nl:IE-
SearchBox&ie=UTF-8&oe=UTF8&sourceid=ie7&rlz=1I7GGLG&um=1&sa=N
&tab=wi

Instappers

Op 4 juni is mien moeke joareg. Ik bin der hail wat vergeten, mor ain joardag, dij van 1954, staait mie nog helder veur geest. Joe kìnnen dat wel, dij olderwetse verjoardoagen. Doagen van te veuren aal aan t bakken en broaden. Femilie blift mainsttied eten. Mien moe het geluk, in maai is der vekaansiegeld beurd. Kin je toch even meer aan diggeln sloagen.
Poar doagen doarveur waren wie mit zien baaident noar stad west. Moeke haar zok wat oetboudeld en ik haar nije schounen kregen, instappers. Nuvere lichtbroene mit n donkerbroene spekzool. Ik was tien joar, mor vuilde mie aal gruien. Ze waren nog n krummeltje aan de grode kaant, mor mit n poar widde sokjes der bie aan wol t hail goud.
‘Op mien verjoardag magst ze aan’, zee ze, ‘din kinst ze aan dien nichtjes zain loaten.’ Doar spinsde ik mie op. Dag brak aan en t hoes was vol. Ik kreeg mien mooi lichtblaauw klaidje aan en ze drokte mie op t haart nait voel te worden en veuraal gain kaddekwoad oet te hoalen. Mor op n duur begun je joe te vervelen bie aal dij oldern en kniep je der tussen oet, teminnent zo ging dat mit mie. Nichtjes haren mien instappers aal zain, moar mien kameroadjes boeten nog nait. Wie woonden aan t westènne van t dörp en even veurbie café en bakkerij Kamps waren ze, in ploats van d’olle iezern draaibrug, over t Zieldaip nije hoge brug aan t baauwen. Grode bulten grind en zaand lagen der nuigend bie. Jongs oet buurt, wichter waren in minderhaid, mor twij en dij woonden wat wieder vot, rolden van zaandbult of. Ik ston der bie en keek der noar. Mainsttied speulde ik mit, mor mien schier klaidje mog nait voel worden .
Kloas en Koos kregen genog van t zaand en luipen op grindbult tou. Kloas greep n haandvol staintjes, smeet der aine locht in, peunde mit punt van schoun der tegen aan en plets! zo in t daip. Hai keek mie oetdoagend aan. Altied mos ik heuren dat wichter laang zoveul nait konnen as jongs. Och makkelk , kin ik ook. Bedocht mie nait , pakte n poar staintjes (heb altied al wat mit staintjes had) en dee hom noa. Nait allain t staintje vloog, mor grode schrik ! mien schoun schoot der achter aan. Jongs waren slap van t lagen. Troanen stonnen onner mien oogleden en keel kneep mie dicht. ’Help mie din, help mie din , mien nije instapper’.
‘Wie mouten stok hebben of nog beter n haark’, zee Koos. Zo sloop ik op ain schoun mit jongs achter mie aan noar raiveschuur , von haark en dou stiekem weerom.
Mor joa , t Zieldaip is gain Caribische Zee. Der kwam allain voel wotter boven mit haalve fietsbaanden, iezerdroad en veul meer troep, gain schoun.


Moud zakte mie in dij aine schoun en dat was genog, moud kon nog nait in n vingerhoudje. Ik sjokte noar hoes en dee bie d’achterdeur d’aander ook oet. Zo kwam ik op hozevörrels keuken in. Moeke ston mit kovviepot in haand , keek noar mien vouten en zee: ‘wel potverdikke hest z’al weer voel mokt, wat bist ook n kwoajong , k haar t nog zo zégd. Hoal ze mor op, kinst zain loaten hou zo’n swienhond dast bist!’
Doar ston ik mit ain schoun in koamer. Maisten keken verboasd of mit meelie, mor der waren der ook bie, dij haand even veur mond deden.
Rest van zummer mos k op mien gimmestiekschounen lopen, mor k zee tegen jongs: ‘das gain straf hur, kin der veul en veul haarder op lopen….’

12-7-08

Gijt ‘Mien Westerkwartier’ bóven mien Grunnen??

Geert Moatjes het nog mor krekt de rol beschuut noast de jonge kees ien zien karretje leid, of hij wordt op zien scholder tikt. Bietje veraltereerd kikt Geert wie hum doar steurt bij zien bezegheden. Bosschoppen doen, doar moet je de kop bijholden. Hij zigt de kniezende kop van Lammert Loos uut Olhoof, ‘Lammert Stiefkop’, die uut OostGrunnen noar aner kaant van Stad emigreerd is.
“Moi, Lammert, ok even n kar vullen?”
Lammert kiekt noar de nije AH-woagen van Geert. “Kár vullen? Dìn magst wel opschaiten, aans bist veur sloetenstied nait kloar.” Dan trekt e Geert aan zien jas met noar de kovviehoek, drukt m deel op e stoel en gijt zulf even twee bekertjes ientappen. “k Mout aal even mit dij proaten, Moatjes, over t Grunnegers en t Westerketiers, veurdat de Vraizen of de Drenthen heur invloud nog wieder vergroten, doar helpt ja gain Reinder Hiemstroa of Jelte Diekstroa tegen…”
Geert kikt de Olhoofster sprekert met open mond aan. Woar het t over?
“Woar het..”
“Is t Westerketaaier nou Grunnegs of nait? As wie t hebben over ‘der gaait niks boven Grunnen’, proaten we dìn inklusief of eksklusief t Tonko-Ufkeslaand?” “Joa, kiek es, Lammert, ik hol mij nooit zo met poletiek bezeg, hè. Ik denk mor bij ….” “Das gain poletiek, Moatjes, dat is kultuur! Dat het te moaken mit de menaaier woarop mìnsen léven, soámen leven. En doar heurt de toal ook bie, je moudertoal, je carrièretoal, je gehaaimtoal, goa nog mor even deur. En nou krieg ik hier in dit dail van Grunnen t idee dat ze wel verduveld slim bezeg binnen zok of te schaaiden van de rest van Grunnen. En dat is gain goie zoak, Moatjes, dat gaait verkeerde kaande op!” “Zol t, jong? Dat zal doch wel wat metvalen, de soep wordt ja…”
“Nee, Moatjes, dat vaalt om de dooiedood nait mit, t is krekt as mit n veenbraand, gaait onnergronds aal wieder en wieder en dìn inains ist malleur, kìn brandweer nog zo klooien, mor fik kriegen ze nait oet, zoakje reddeloos verloren. En dìn smieten Westerkwartierders kind mit badwotter vot, wat ik die brom!”
Lammert nemt n slok, bölkt zo slim dat ze hum bij de konkurrenten van Super de B. wis en vast heuren kunnen… Geert wordt schoonverlegen met e toaltoestand en de bölkerij van Lammert Stiefkop. As t woord ‘kultuur’ bruukt wordt, dan het e voak al eten en dronken….
“Moatjes, dou der denken om, dit kìn leiden tot slim male dingen. Nog even dìn ropt dien noamgenoot oet Paiterziel…” ” Nee, Lammert, dat is gien Paiterziel, mor Pieterziel, dat heb ik n moal heurd veur t kulturele programma van Radio Noord op zotterdagmörgen, met dij weerboer Bosscher, ‘Piéterziel’…”
“Moatjes, nou most mie nait veur t zootje holden, kin k min over, veur mie ist Paiterziel en blift t Paiterziel. En dij Geert Zielstroa veur Radio Westerketaaier duurt best de zulfstandege regio ‘Lemagrozu’ oet te roupen en dìn hei je de poppen pas goud aan t daansen. Hai krigt aaltied wel aargenswoar support vandoan. Wordt t net zo’n klerezooi as doar in Kosteveul of in Sakasvilistan. Dat mit dij schriefwedstried ook, schaive boudel. t Was n Grúnneger schriefwedstried en dìn mot je nait aal tamboeren op schrieven in t Westerketaaiers. Ik woon al sikkom 20 joar in Olhoof, mién Grunnegers is ook Grunnegers en…”
Op datzulfde moment wordt Lammert rompslomps onnerbroken deur n stem die luud en dudelk zegt: “Hier Radio Westerketier. Vandoag is om 13.00 uur sekuur n verkloaring veurlezen deur t veurlopege bestuur van de regio…”
“Kiek, heb je t gedonder al in de gloazen. Ik goa der vandeur, ik mout mien OostGrunneger boukjes votbaargen, veurdat ze op zuik goan noar opruiende lektuur. Dit komt nait goud, Moatjes, laang nait goud!” En vot is Lammert…
Geert kikt omhoog, persies ien t gezicht van Harm Proatjeboksem, woarop n dikke, vette laag vastbakt zit.
“Aal dat kultuurgezever van dij Loos, weg dermet. Schenk nog mor even ien, Geert.
Op zien Westerketiers!

Moudertoal

t Grunnegs is mien moudertoal
Doar bin ik mit opgruid
t Ligt mie zo noa en t is veur mie
n Toal dij nooit vermuid


t Grunnegs proaten dat hait “plat”
Woardeur wie mekoar begriepen
Woar wie ons in oeten kinnen
As wie lagen of liepen


t Grunnegs vin k de schierste toal
Van ale aander toalen
Doaroet mag ik ook t allerlaifst
Mien insperoatie hoalen


t Grunnegs hoog in t voandel holden
Is hailendaal nait verkeerd
Zodat deur ons, t noageslacht
t Grunnegs nooit verleert


Mien moudertoal is mie zo aigen
t Geft mie zo’n waarm gevoul
Wèl in zien haart n Grunneger is
Begriept wat ik bedoul !

Zolde heerns

Wie haren weer Canadezen op verziede.
Ik haar hinter en twinter wat kontrakten veur Rik Barron en Perry Williams regeld en wie bounderden Nederland deur om meziek te moaken.
Zai, Rik, zong en baaident speulden op de gitaar en banjo en ik, ik speulde op mien lutje concertina.
Zo zaten we op n dag middenmaank t volk in Hoorn en Enkhoezen en speulden shanties en seasongs en aander laidjes oet Canada en ‘s oavends zollen we in Emmen weer wat aans doun.
t Belangriekste was dat we mit mekoar n bult pelzaaier hadden.
Rik, groot, braaid n board as n bunzelhond en n grode swaarde bos hoar, kon zuk nog gain twij menuten bedappern en gain vief menuten stil holden en rabbelde aan ain boksem aan deur.
Perry, n iepenkrietje en dunne slinger om de mast, was de rust zulve en haar ook nog slim wìnst noar hoes. Hai was veur eerste moal in Europa, zoas ze dat doar nuimen. Nederland, loat stoan Grunnen wordt aal nait nuimd. Ain ding ging aalgedureg goud en dat was eten. Elk anderhaalf uur mos der eten in dizze jongens. Alderbenaauwst. Hamburgers, patat, pizza der kwam gain ìnd aan. Eten en nog ais eten. Ik haar der toes aal mit verstand noar keken. Ze vraten ons de oren van de kop. Ik en mien Gezientje, wie kwamen sikkom keuken nait meer oet. Mor t zol wezen! En nou stonden we bie n heernkroam. t Was weer tied veur n snack zeden de Canadese boetenlanders. Wie haren wel zin in n heerntje en dìn kon Perry dat ook ais perbaaiern. Rik haar aal eerder kennis moakt mit heerns eten op stroat. Hai kwam oet n old vissersgeslacht , dus hai vrat heerns as n zeekoap. Perry zien ofkomst was beslist nait aine van vissers en dat zol blieken.
Visboer greep in n grode plestiken emmer mit graauwgrieze braggel en viste der n heern oet.
Perry zien aandacht was trokken. Hai stook handen in buuts en keek. Heern kwam op n soeterg holten bredje en de kop ging der of. Der luip wat blouderg wotter omdeel.
Heernkop bleef verbilderd in t ronde kieken mit zien broene dooie oogies. Visboer pakte de rest bie t steertje en huil om op.
Van zien doem en wiesvinger muik e n ringeltje en hai knirsde de heern der deur. De jirre luip hom van de handen of. “Ze binnen weer zo goud van t joar meneer”, zee e tegen Perry. Dij gnees wat en trok n maal gezicht.
Heern kwam weer op t bredje en de groat wuir der oethoald.
De heernkop keek nog aal noar zien aigenste steert.
Nog n keer wuir de heern deur n ringeltje van doem en vinger hoald. “Oh bliksem wacht even, der zit n knizzel in”, sprak visboer opgewekt. Perry nikkopte en ik begon te lachen. Weer kwam t zilvergrieze liekje op t plaankje en wuir der nog wat microchirurgie op toupaast. Perry dee zien pet of en kraabde zuk op zien koale kop.
Visboer trok ook nog wat donkerbroene frutseltjes oet de heern. Der wuir, woardat kop zeten haar nog wat roafels wegsneden.
“Siepeltje derbie heren”, vruig visboer en hai veegde zien handen of aan n nait aal te fris doukje.
Wie kenners, wie nikkopten. Tuurlijk der mos n siepeltje bie.
Perry draaide zuk om en ging deur de knijen en ging zien veters strikken. Of ston e te kokhaalzen?
Eefkes loater lagen der vaier heerns middenmaank n bult siepels.


Wie ruipen Perry.
“Hee doe, kiek zo most dat doun”, zee ik. Mor den in Canadees Engels vanzulfs. Wie huilen de heerns aan steert in lucht en luiten ze zo noar binnen zakken.
“Yes”, ruip Rik.
En hai hoalde zien overbleven heern deur de siepels ofdat t doagelks waark was.
Wie huilden Perry t pampieren schoaltje veur.
Visboer stak zien mes in de heernkop en speerde mit de kop noar ons. “Nou binnen ze goud of binnen ze goud?” vruig e.
Perry keek noar t schoaltje en noar de heernkop op t puntje van t mes.
Hai schudde, hai kronkelde. Wie luiten ondertussen t leste ìndje heern wegglieden.
Hai kokhaalsde, de aarme jong.
“You dirty bastards”, zee e.
“Joa, ook smoakelk eten”, zeden wie.

Gekwetter

In t nije gruine gras van waaide en baarm
springen vlakken gele botterbloadjes
noast widde zachkes waaiende
schaarmkes van kezebloumen mit rode
kloavertjes der maank in t oog


Hail ien verte rondkiekend op n taluud
aargens achter Loppersom acht toren
spitsen tussen volle almoar klaainer
wordende boomkruunen van dörpkes
mit doartussen nog noakende laand.


Recht der boven waarpen grode dikke
stoapelwolken heur schaar vèr veuroet
de locht is vol van gepiep en gekwetter
dij overleeft komt wél weerom en vindt zien
stee opnij ien waaide baarm of bomen


veujoar 2008

Aanvullen op verhoal Bevrijden van Beno Doedens

De Polen, dij n groot dail van Oost-Grunnen bevrijd hemmen, werden hail laank opholden in Finnerwolle, Beerte en Drijbörg. Dat was mit de schuld van boer Ebels op Polderweg, dij haar n grode gehaaime zender in zien boerderij en hai gaf deur aan de Duutsers woar de Polen zaten, tot t leste tou.
Dij Polen binnen doar zo kwoad om worden (zai hebben doar veul soldoaten verloren), dat ze, dou ze doar bie boerderij van Ebels wazzen, boer en zien vraauw veur d’ogen van heur kinder en Ebels zien olle moeke, doodschoten hebben.
Vot doarnoa hemmen ze boerderij in braand stoken. Kinder (Wieneke, Fekko en Derk Doeko) en ol mevraauw Ebels binnen doarbie omkommen.
Dit verhoal vergeet ik nooit, ik speulde voak mit Wieneke en Fekko.

Van schoule of

Dij kinder dij nait noar aandre schoule gingen, mozzen de achtste klazze ook nog doun, bevel van de Duutsers nog. Dou ik van schoule of was, mos ik in hoes helpen, der was aaltied genog te doun mit twij klaaine bruiers, mor ik mos ook wat verdainen, dat wer kraante rondbrengen. Noa d’oorlog kón dat weer en t was “Het Vrije Volk”, paasde ook sekuur bie ons hoesholden. k Mos der hailmoal mit achter noar t veen, weer of gain weer, licht of duuster… Dat mos dìn ook nog lopens, fietse was der ja nog nait.

k Von der niks aan en k was voak baange. Der kwam mie aingoal n kerel achterop fietsen en dij wol mie aaltied wel mitnemen, toun ook al…. k Heb t nooit doan, mor as k t in hoes vertelde, zee moeke aaltied dat ik mie nait aanstellen mos.
Poar moanden loater kreeg moeke bonnen veur n nije fietse, n “Veeno”. “n Haile goie”, zee pa, hai haar om leuf ik kocht bie Thomas Looyenga, dij was ook fietsenmoaker in Midwolle. d’Eerste tied mog ik hom nog nait broeken, dat was ja zunde, ik was doar veuls te roeg mit…. Fietse het joaren mitgoan. Toun ik al laank aner waark dee, broekte ik hom nog. k Wait t nait zeker meer, mor volgens mie heb k hom ook mitkregen dou ik in verplegen goan bìn. Der wazzen dou best goie fietsen, ook in Midwolle, zesteg joar leden, doch best n mooi dörp!

Ien de bonen

Haalf stroekelnd kwam Hoas t achterhoes in. Gaauw stevels hìnzetten, din kon e dammee zo speulen. Moeke zol wel thee kloar hemmen stoan op t lichtje. En mainsttied lagen der op t aanrecht wel n poar meelkoekjes. Kon e zo weer vot. Ien keuken botste tegen n zuster dij net kieken wol wat of doar ien t achterhoes gebeurde. n Grode kloetenstamper mit n wit schoet veur. Hai mos even rusteg doun, din aaiber was laangs wèst vandoag. Hou of hai haitte.
“Hoas”, zee e.


Ze haar hom verbiesterd aankeken.
“Hoas”? vroug ze.
“Joa, aigliek Hemmo, mor elk zegt Hoas, omreden mien lipke, en mien grode oren”. Zuster wis t even nait meer. Hoas glunderde. Hai mos van zuster mor eefkes veurzichteg bie Moeke boven kieken. Moeke zag hom ien verwondern op hozevörrels stil veur t waigje stoan.
“Ze hait Trientje”, zee Moeke zaacht. “Twientje n mwooi wichtje”, zee Hoas “en ze hwet gewlokkeg gwain maal lipke zowas ikke. En ze hwet gwewoon lwutje oortjes”. Hoas doekte Moeke even stief aan en zag dat ze slovve ogen kreeg. Moeke streek hom deur t hoar. Hai mos mor gaauw boeten speulen goan. En as e bruier Tjeerd zag, mos e hom votdoadelk noar boven sturen. Dij mos noamelk op bosschop veur Opa. Tjeerd dij net thoeskwam, zee male woorden toun hai t heurde. Zuster greep hom vot bie t oor.
“Dat wol ze nait heuren, en zeker nait van zo’n grode jong. Hai mos vot noar Moeke, en aans kon e ook nog wel n schop onner zien kont kriegen”.
Hoas haar twij oldere bruiers. Tjeerd dij was net dattien worden en Onno was bienoa twaalf.
‘Beren van jongen’ zee Hoas zien Pa, ‘en veuraal nait makkelk, doar kinnen wie wel tien Hemmo’s veur hemmen. Dikke deugnaiten, dij bruiers van Hemmo’. Mor Opa was n verhoal op zokzulf. Dat was veur jonges n dik perbleem. Opa was n vrezelk nusterge en stoenze olle man. Hai woonde aal joaren ien zien klaain aarbaidershoeske net even over t spoor. Groapeg, haar gain begrip veur n aander en haile boudel laip hom deur. Opa was dik ien de zeuventeg en kon mìn lopen. Omreden hai n moal mit twij dikke tazzen bosschoppen aan t stuur nog even veur traain laangs wol. Hai haar traain wel aankommen heurd en ook wel zain. Bomen wazzen net noar beneden. Opa docht ‘kulkouk, doar kin k nait op wachten’ en ging om bomen hìn. Traain was radder en greep hom net bie pakjedroager. Opa het weken laang mit n broken heup ien t zaikenhoes legen. t Eerste wat e vroug dou e doar was:
“Woar binnen mien bosschoppen??!!”.
Hoas zien Moeke haar doar zörgen om. Din Opa was aal joaren allinneg. Toun jonges geboren werden, was Opoe aal laank oet tied. Jonges waren nait wies mit Opa. Ze mozzen om beurt aal week op bosschop. Opa haar din n boukje woar boudel ien ston, of hai haar n braifke. En dat wer voak n perbleem. As boschoppen din op keukentoavel oetpakt wazzen, pakte Opa t boukje of braifke derbie dij e zulf nog haar. “Joa mien jong”, zee e din, “dat huif k nait hemmen, staait nait op mien braifke”. Hai haar ain van jonges din mit t boukje op pad stuurd en zulf nog n braifke moakt, of net aansom. En din mozzen jonges weerom mit ‘verkeerde bosschoppen’. Din was t nog nait kloar… Opa mos haile boudel mit n stompke potlood noareken. Jonges wazzen din mainsttied vot nog nait weer thoes. Mozzen voak nog n moal weerom, omreden Opa zee dat sìnteboudel nait goud was. Opa haitied vergreld en moppern. t Was noeit goud.
t Gebeurde nogaal ains as jonges boeten bie achterdeur wazzen, dat Opa vergrèld van kwoadens ien t achterhoes ston wel of deur op slöt doan haar. Jonges mozzen hom dìn dudelk moaken of sleudel op spieker noast achterdeur hong of onner mat lag. Bie geluk zat deur din nait op n grundel…. Jonges kregen der vot van laangs as deur open was. “Wel of dat wel nait ommaans had haar!”. Der was gain proaten aan. Toun Tjeerd n moal bie t hoeske kwam, heurde hai Opa aal van vèr bèlken. Dij zat boven op dak, en jong mos votdoadelk plietsie en brandweer derbie hoalen, din ze haren Opa zien ledder stolen. Hai kon nait meer van dak òf. Tjeerd op n draf noar plietsieburo. Toun plietsie en brandweer der wazzen, ston haile buurt aal bie stroat. En Opa op dak mit n dik stuk keboal. Plietsie en brandweer zagen annerkaant hoes ledder bie dak omhoog stoan. Opa wol noamelk dakpannen op stee leggen en was achter t hoes bie ledder omhoog goan. Tou e aan veurkaant kloar was, docht e dat ledder vot was. Grode konsternoatsie. Opa wol nait om liek en plietsie kon proaten as n grode, ‘ze haren ledder stolen en doar was t mit doan’. Mainsttied sprak e din mit jonges of, wanneer e bie Moeke kwam kovviedrinken. Dij mos din bie stroat kloar stoan, as e kwam. Haile femilie was bliede noa t traainongeluk, dat Opa zien fiets stukkend was en nait moakt worden kon. En n nije fiets begrode Opa. Allìnt elk was vergeten dat Opoes òlle fiets onner n klaid ien t achterhoes ston. Moeke heurde van Opa’s buurvraauw dat e aal n zetje aan t oefen was mit opstappen. Dat wol nait, omreden Opa haitied mit verkeerde bain op trapper ston te autopetten, en din kon e nait mit anner bain tuzzendeur. Buurvraauw haar aal n moal zain dat Opa kletsnat mit fiets onner t kreus tou sloot oet kwam. En nou mos Moeke kloarstoan en hom opvangen as e kwam kovviedrinken, din hai kon nait van fiets kommen. As e aan t begun van stroat is, begunt e te bellen. Fietst nezzo laang hinneweer tot der ain aan komt. As t hom te laang duurt, loat e zok bie noabers laangoet ien heeg valen. Grode goaten ien heeg, Opa krazzen aan kop en n winkelhoak ien zien jaske. Kwoad op elk en op Moeke dij der niks aan doun kin. Nee, van jonges mag Opa aan annerkaant spoor blieven. ‘Opa lopt mit meulentjes’, mor dat moggen ze van Moeke nait zeggen.
Hoas dronk gaauw ien keuken zien thee op. Hai wol vot bie elk laangs om te zeggen dat e der n laif klaain zuske bie het. n Aibels mooi pòtje mit n goud lipke doar e orreg wies mit is.
‘Twientje, zìen zuske”.

Doe bist van miender joaren

k Wait nait
wat k doun mout.
n Spoor teruggoan
is n onnudde doad.
Woar bin k doch bleven
ien aal dai joaren?

n Graauwe dook
het mie omgeven
n Miggelregen komt nog
doartou.
Ien dizze veur mie
o zo vremde stad
– mit sweefboan en
n snellopend wotter –
bin k onnerwegens.
En onbekìnd is t
woar raaize hìnnegoat.
Onmachteg vuil k mie hier
op dizze ploats.

Ien t schemerduuster
van d oavend
breek k sikkom mien nek
over n stoapel deuzen.
De glidderge stroatstainen
doetjen mie.
Mien troanen
liek net zo veul as niks
ien dizze nattens.

Din vuil k
dien haand,
dai
immer en aaltied nog ligt
ien mienent.

Ien kerk

Ien kerk n olle piëtoabeeld.
t Liggoam swiegend klokkern.
Ofhaandjende baarmhaarteghaid.
Gedoanteverwizzeln en t bloud
brekt.

Holtwurms vreten stoadeg deur.
Merije hoelt mit kepòtte lippen.
Ontroostboare bedruifdhaid ver-
goadert nait.
En k fleer dankboar heur gezicht.

Zundag ien middelaivse kerk.

Klokken luden oardeg swoar.
Trovven deur haartstochtelke
smaart.
Bewogen bedend ien geroakt
weden.

Veur t altoar hangen duustere
gerdienen.
As hemel doar achter zitten zol.
En Gòd op zien troon.

Op kille klinkerstainen

Mien hazzens binnen nait
meer zo kloar.
Dizzent hollen heur op
te veul ien t verleden.
Nou zit k hier
mit ogen open.
En kiek mie de loate
oavend nusterg aan.

Hier,
aan de roege wotterkaant
verswient hail langzoam
t daipe rood achter de kim.

t Is duuster worren.
n Zaachte regen vaalt op
mie deel.
Ainzulvig wacht k uren laank
op t licht,
dat oetgoan is ien mie.

Din heur k mien voutstappen
votbewegen over t swaarde
wottter van de naacht.
Vertwieveld goa k op pad.
De juuste richten kin k nait.

Moar stroekelnd …
vien k mien haart terug,
dat oetspraaid
op kille klinkerstainen
ligt.

k Zel die vannijs zain

Nijsgiereg bevuil k mit beswaite
haanden de noakende naacht
Dizzent teunt mie zien goaf geloat.
Den de naacht is de naacht,
is de naacht.

Ien de naauwborsteghaid van t
bestoan zuik k noar wat veurbie
is en nooit gain begun het.
En as t licht is, bloast mien gaist
de triesterge treur vot.

k Zel die vannijs zain
en droag die aiweg ien mie mit.
Den de naacht is de naacht,
is de naacht.

Sloapkoamerroam staait open

Smörns vro staait sloapkoamerroam open.
k Heur vogels gedichten ien vaaierkaanten, recht-
houken en cirkels veur ons zingen.
Zaacht blaauw, glìnrrood en knalgeel sweven
deur mien kòp.

As vogels zo zingen, speur k woar mien lief
gevuileg is.
Doe sloapst en omslutst mie ien de binnenroemte
van dien laifde.

De stappen dai wie mitnkander doun, goan
wieder as de ainmoalige aiweghaid.
Boeten zingen vogels gedichten veur ons.
En doe bist nog nait wakker, moar k onthol
en bewoar dizzent.

Liggend ien mien staarfbèrre,
Sweven zaachtblaauw, glìnrood en knalgeel
boven ons.
Van mie heurst doe bloots geluden ien vaaier-
kaanten, rechthouken en cirkels.
En sloapkoamerroam staait open.

Vekansie

t Is vekansie, mien nichtje Magriet en ik lopen over loopplaank, dij oom Albert net oetlegd het, noar waal. Wie liggen zo’n beetje bie Akkrum tussen n poar Vraise meren ien. Oom en taante vinden t goud dat wie nog even aan laand goan tot donker wordt. t Is hier hail stil, vér van bewoonde wereld , liekt t. Wie lopen op n fietspad, woar pas nij grind streud is, de klaine gele vaaierkaante staintjes liggen der lös op. Énd verderop is n brug ien aanbaauw. Wie kinnen nou aal zain dat t hoog wordt, bulten inklonken zaand liggen der aal.
Ik heb inains zin om noar boven te goan, hailendaal noar boven.
“Hou vér zel je doar kieken kinnen? Kom Magriet, wie goan dij hoogste bult op!” Ik wacht nait op heur antwoord en begun mit de klim. t Is meroakels mooi doar, streepkes blinkend meer tussen aal mor klaainer wordende kimkes. Zun ain grode rode bol, nog net nait onder. Ik zai Magriet nog mor haalfweegs en hail gunder taante Immy op t dek bie de waslien.
Nou deel! Zaand is droes onder mien vouten en ik goa aal moar radder, vuil mien hoaren wappern , ófrakkerd aan t lutje toontje tou.
Din zai ik inains t pad weer, vuil even gain vaaste grond, kin nait rechtop blieven en vaal veurover, as n snouk, pebaaier mit mien haanden ien t grind vaal te breken. Krimp ien mekoar van pien. Staintjes zitten ien mien haanden. Magriet komt der verbilderd bie stoan.
Ik loop noar wotterkaant, spuil mien haanden ien t kenoal.
“Vaalt mit”, dou ik kerelachteg, “gain bloud….” s Oavens bie noar bèr goan, zugt taante Immy mien roodsangen haanden. Zai schrikt en ropt oom Albert der bie: ‘Was ze nog mor even goud’.
Sloapen kin k nait bèst, oom Albert komt nog even kieken en schient mit zaklanteern op mien polzen, doar zain wie twij donkerrode streepkes. Hai schoert zien wenkbraauwen: ‘Mörn vroug voaren, wie mouten op tied in Lemmer wezen’.
Ik schoam mie, woarom mos ik ook zo neudeg as n kwoajong dij bult ofrunnen. Bin aal twaalf, ik dink aan woorden van mien moeke: “Gedroag die nou ains as n jongedoame en wees n veurbeeld veur dien nichtje!” Mor ik wil nog even gain vraauw wezen, Bloudvergiften kin rap goan en verveelnde gevolgen hebben.
Aander dag om middag ien Lemmer binnen de streepkes aal opschoven tot ien mien ellebogen.
Oom Albert zwaait zien fiets van dek, helpt mie mit achterop klimmen en trapt mit n noodgaang noar t centrum. Noa drij keer vroagen stoan wie endelk bie n dokter op stoup, gelokkeg is e toes. Hai ontsmet en streut n wit antiseptisch poeder ien mien haandpalmen.
Noa n poar menuten trekken strepen, as n wonder, vot. Bliedeg kieken wie mekoar aan. Dokter kikt noar mie over zien bril: ‘Altijd goed uitspoelen met schoon water , jongedame’.
Ik knik mor, bie t woord ‘jongedame’ zit mien keel dicht.

Haard fietsen, dou en nou (naitmeer….)

Fietsen, t liekt zo gewoon, mor k heb der as beudel eerst hail wat muite mit had. Veuroplaaiden haar ik nait, autoped was te duur. Lutje fietse? Nee, je kreeg n grode, op de grui, mit holten blokken aan trappers. Mooi kleureg vlagje as kompensoatsie….. Rem zat der wel degelk op, mor dij luusterde eerst nait best noar mie, mainsttied lait k mie in hege valen. Vanzulf haar k de fietskunst gaauw onner knije, mit valen en stoan goan. As n prins ree ik stoateg over Schortinghoesloane in Midwolle. Dou mìnsen nait op of om keken, dee k schounpoetsdeuskedeksel mit n haalve wasknieper bie t veurrad, vastzet mit n weckringe. Zo heb je niks en zo heb je n dikke motor….. Mit dij swaart movvelde fietse, fietsenmoaker Oadam Timmer was doar hail bedreven in, heb k t laank oetzongen. Dou tied kwam om noar d’ULO in Scheemde te goan, kon k al haard rieden, von k zulf. Dat mos ook wel, voak gingen we mit n haile groep en dat was mainsttied nait op zien elvendattegsten…..Ainmoal ree k over n staine, was stuur kwiet en vol dou op kop in brannekkels in sloot bie Oosterd. Even grienen en aarms en bainen vol bulten. Oet “solidariteit” bleven aandern bie mie, gingen we lopens noar schoule, kwammen veul te loat. Kregen mien moats nog op de kop, zai haren ja wel deurfietsen kind…. Veur mien ULO-diploma kreeg k n nije fietse, k mos wel wat aans hebben, k schoot ja de locht in. Mien pa pebaaierde t nog even mit n twaide movvelde, mor oetendelk kreeg k doch n nije, n spiksplinternije Union, mit handremmen. Velgremmen, mit van dij blokjes dij dìn tegen velgen aandrokt wurden. Dou was je al schier bedreven in t fietsen, nait allenneg háárd, mor ook mit kunststukjes: achtersteveuren, schaif onner staange deur, mit twij man op ain fietse. Mien kammeroad Jakob Stiekel kreeg dou n reesfietse, wol mie mit hebben, mor laauw loene, knipke thoes was leeg, ging nait deur. Schane, t het mie slim begroot, mor t was nait aans. Van Midwolle noar Winschoot, noar Sodom, was nog n poar kilometer wieder vot, dat wazzen laange kilometers, benoam as t regende. t Zel wel te moaken hebben had mit nait zo geern noar schoule goan, dat fietsen was ja gain probleem. Bleef je gezond bie, teminnent…. k Heb ook n moal malleur had, zat k te sloapen op fietse, zag k nait dat der n auto aan kaant van Hoofdweg ston, ik der bovenop. Schoot k zo van zoadel of, mit mien spultje tegen staange, heb k n poar moal ekstroa slikt en oam hoald. Wielrennen was dou al n favoriete sport, belangriek, noa t voetballen. Mit Tour de France as topper. Zölfs in t zwembad in Scheemde stonnen we veur bie d’ingang mit oren noar de luudspreker om te heurn of der n Nederlander wonnen haar in Bordeaux, ontkwam ons der niks van Bahamontes en Charly Gaul, van Henk Faanhof, Gerrit Voorting en Woutje Wagtmans. Ainmoal was der n amateurronde in Midwolle, grode rechthoukege ronde mit n stok over Hoofdweg en Groenbergsloane en bie t bos laangs weerom.

Nou zol dat nait meer kìnnen mit dat BlaauweStadgedou en aal dij wotterpertijen veur vrumde vogels. Kinnen ze messchain wel wat nijs van moaken: helft op reesfietse, helft mit wotterfietsen…. Loater heb k wel voaker n wielerwedstried zain, dou was aine as Popke Oosterhoff in opkomst. Nou, dik vatteg joar loater, bin k nait allain zulf wat older, mor mien Batavus ook, t is hom aan te zain (mie nait vanzulf….) Haard fietsen, doar begun k nait meer aan, nog weer aal in t swait joagen zeker, dij tied is west. k Zörg der nou veur dat k veuroet kom en mien omgeven bekieken kìn, k rie zo haard dat k juust nait omvaal….. Haard fietsrieden doun ze mor in de Giro, of de Vuelta, of in de Tour de France. Doarhìn? Nee, begun k ook nait aan. Of en tou zai k wat moois op t schaarm mit Bettini, of Schleck of Cancellara… In Noordhörn kìnnen we hail wat zain van de Omloop van Middag-Humsterlaand, n schiere vraauwenwedstried. En lest haren we de Ronde van Noordhörn, vin k ook geweldeg. Mit dij kwieke zusters oet Den Ham, Daniëlle en Eyelien. Joa, Bekkering haiten ze, doun t ook goud op scheuvels. n Kiekfeest veur laifhebbers en doar heur k ja nog aaltied bie. En n bult ploatjes heb ik schoten mit mien Canon. k Heb wel n poar doagen last had van spierpiene in bovenbainen, deur de knijen goan wordt aal wat stoerder, mor k zet deur. Joa, ik bìn wat dat aanbelangt n eerliekse bikkel, mien kiekkondietsie kin der nog mit deur…

Sport, kiékpien…..

Geert stapt wat swoar van zien fiets of, hij het t ien e rug en ien e benen en….Dat krieg je met aal die tilleviziesporten tegenswoordeg, veuls te laank stilzitten veur de buis en of en toe onverwachts ien t ènne kommen as der n bal ienvliegt…. Hij zet zien karretje ien e rieg noast n “ladybike” en n herenfiets met kienderkar derachter, der hangt nog n verlept oranje voantje aan e ziekaant. Krekt as e bij de iengang van de grootgrutter komt, krigt e n fikse klap op e scholder: “Au!” “Moi, jonje!” Geert draait zuk met wat kripsie om en zigt Klaas Koens, Klaas “Kontje” liek in t gezicht. Klaas het wat kleine oogjes, mor die het e al joaren, bietje kringen doaronder, witbekt, nee, slim vereg liekt e niet. Geert vrift zuk nog even over zien scholder: “Moi, Klaas! Nog aal ien e benen, het jim die zeperd tegen de Ruzzen overleefd?” “Hol derover op, Moatjes! Hol derover op, k sloap nog aaltied niet goed, aalweg nachtmerries en spandoeken met teksten as “DE RUSSEN KOMEN!” en Robben die aan e loop is met zien eigen brankaar, en die Ooyer met n blinddoek veur, Heitinga met e benen ien e knup en die Van Barsten die mor aal denkt dat e ien e stripverhoal van Appie Happie aanland is…. Man man man, zo’n EK sloopt je, doar goa je aan kapot en dan hebben we t nog niet ies over de TT en de Toer de France en de Olumpische Speulen, ik ben doar niet op bouwd. t Het ons ok al n nije TV köst, mien vrouw het der met n nadde spons overhèn gleerd doe die Sylvie van der Vaart veur Maal Jan op e grond lag, met kramp. Nou, t was mor even, n plof en beeld vot, heb k t leste restje op mien mobieltje bekeken, doar worden je ogen ok niet beter van…”
Geert schuuft de winkel ien, Klaas ien e achtervolgen.
“Eerst mor even n bekertje kovvie, even biekommen.” Ze loaten zuk deelvalen op e stoelen ien e kovviehoek. De omgeving het zien oranje glans verloren, der is gien welpie meer te zien, ok niet op Klaas zien kar, die aans doch wel ien is veur n geintje. “Moatjes, geef me mor even wat suker. Ik begriep t niet, dat is t slimste, ik begriep der gien donder van. Zo speul je de wereldkampioen van t veld en loat je niks over van de vieze wereldkampioen, en dan kun je n week loater niks meer, brandholt! Joa, die Sar ien e goal, t was mor goed dat die bij de les was, die zag zien nije villa al ien gevoar kommen…. Mor die andern… Man, man, man… Het jonje die Kuyt verdwoasd over t veld sjouwen zien, en loater die Arsenal- kwast van n Van Persie, die denkt dat e voetzolen achter de ellebogen het? Lopt die Van Nistelrooy bij toeval met e kop tegen n veurzet aan, hoalen ze der verdultjeme ok nog n verlenging uut. En dat volk mor bibbern op die Bazeltribunes. Ik haar t wel docht, ien e kraant ston al wat over n nije grasmat, nou, dat verhoal kwam me bekend veur. Jim het ok wel zien wat dat geklungel ien e Arena opleverd het, priezen van Ajax dik onner t stof en nije kommen der niet meer bij… Nee, doar ien Bern, doar was t voetballeven goed. Schane, ik haar der zo op hoopt… Wat? Of we al weer n nije tillevizie hebben? Joa, vanzulf, votdoadelk noa de gleerramp. Zo’n plat ding, n “flatscreen”, zo numen ze dat, köst n poar uro’s mor dan heb je ok wat. k Heb wel tegen mien vrouw zegd dat ze heur EHBO-diploma niet verlengen loaten huufd en dat t gemier met die spons oflopen is, die Van der Vaart is ja doch niet op te frizzen. Joa, die Bronkhorst, dat is n Feijenoorder, dat was nog wel n goeie, die was niet allergisch veur die Hiddinkjonken, mor de rest kun je zo ien Old Oranje opstellen tegen dat HFC op ién jannewoarie…Kom, ik moet de kar nog volloaden, as strakkies dat fietsrieden ien Frankriek begunt, kan k niet op n dreugje zitten. t Mooie doarvan is dat Ruzzen en Nederlanders ien dezulfde Rabogroep zitten, Mentsjov en Pieter Wening en Posthumus, ben benijd… Enne, Moatjes, doe wat meer gymnastische toeren, dién kondietsie liekt ja naargenswoar noar. Ién klap op e scholder en ze kunnen jim al bijmekoar wisken met motblik en veger. Zo hoalt jim de eerste baargen nog niet ies… Moi!” Geert het n dreuge keel kregen van t luustern, hij tapt zuk nog n nije kovvie ien. Veurzichteg strekt e zien linkerbeen, doarna de rechter. Die Tour de France, die zál e uutkieken, met of zunder spierpien…

Bevrijden

Midwolle wer op zundag vieftien april viefenvatteg bevrijd. Op dij mörgen zaggen lu op Kikkerpolder (Zuiderweg) onze vlage al op Scheemder toren wappern. Duutsers zaten dou nog op Laange Zuudwenden in slootswale en dou ze nijsgierege mìnsen zagen op Kikkerpolder, mien Pa ston der ook bie, schoten ze ook nog op t volk dat vol verwachten noar Scheemder toren keek. Even loater trokken ook allerleste Duutse soldoaten over draaibrogge over t Nij Kenoal veur t hoes van mien ollu laangs noar t oosten. Dat deden ze al wel vattien doage, zowat elke nacht op alles wat rieden kon (fietsen) of te berieden was (peerden). Dit zollen de leste Duutsers wezen. Pa en Moe wazzen doodsbenaauwd. Zollen ze brogge toch nog springen loaten? Grode winkelroeten stonden in elks geval in kisten vuld mit stro in schure, noast Edo de Jong, de kolenboer. Zien bestelwoagentje en roamen wazzen mit planken dichttimmerd. Poar doagen doarveur haren Duutsers wel om brogge toulopen, mor springstof haren ze dou nait
aanbrocht. Ook haren ze woagens vol munitie in daip flikkerd, munitie dij loater bie t oetbaggern van daip hail veurzichteg oet bakjes van baggermeulen hoald wer en deur de “mijnopruimingsdienst” ophoald wer. Om hoaverklap ston dou t haile spultje weer stil. Ol draaibrogge, dij ook in mai vatteg nait opbloazen was deur Nederlandse soldoaten, ging ook nou de locht nait in. Spaigelroeten bleven huil. t Wer ven stil in Midwolle, veurdat de Polen mit heur zwoare Engelse tanks binnentrokken.

Dat Duutsers benoam snachts bie pad wazzen, kwam omreden ze overdag grote kans laipen beschoten te worren deur Geallieerde jachtvlaigtugen. Ook in Midwolle was locht in dij leste oorlogsdoagen nait vaaileg veur het op weg noar de Heimat deurtrekkende Duutse leger of wat doar nog veur deurgoan mos. n Haile bult soldoaten haren al nait ais meer n geweer. Ol heer was in dij tied bie zien pleegollen aan Hoofdweg op houk van Kikkerpolder in n boom klommen om wat takken veur brandholt oaf te zoagen, dou der n Duuts autootje mit wat officieren derin over Hoofdweg richten draaibrogge ree. Autootje was nog mor net veurbie of der kwam zo’n joager mit dunderend geweld aanbroe zen en begon op t autootje van officieren mit ale mitrailleurs te schaiten. Koegels floten ol heer zowat om oren, vertelde loater.

t Autootje was net in S-bocht bie boerderij van Stikker aankommen en was n makkelke prooi veur piloot van t vlaigtuug. Duutsers wizzen nait hou haard ze der oet kommen mozzen. Ze zöchden gaauw dekken achter boerderij en mozzen lopend wieder, t autootje was n rokend wrak worren. En Pa? Dij vertelde dat e nog nooit zo haard tou n boom oetkommen was.

t Verhoal gaait ook dat mevrouw Zielker, dij op boerderij aan Hoofdweg even veurbie Kikkerpolder woonde, van dat leeg overvlaigende en oet ale mitrailleurs schaitende vlaigtuug zo schrokken is, dat ze op dijzulfde dag nog (9 april 1945) t leven schonk aan heur dochter Lideke. Dij loater ain van mien klasgenootjes worden zol en woar ik en aander buurkinder veul mit op boerderij speuld hebben.
Dij zundagmiddag trokken geallieerden mit zwoare tanks en Jeeps vanof Scheemde t dörp in. Tot mien moe heur stomme verboazen spraken heur bevrijders ook Duuts. Het wazzen Polen dij perbaaierden zok in t Duuts verstoanboar te moaken. Heur hoofdkwartier kwam op Ennemoabörgh. Deur t haile dorp rolden ze telefoonkoabels oet veur heur verbindens. Zulf wollen dizze Polen niks laiver as direct deurrieden noar Duutsland, doar konden ze de boudel wel “ausradieren”, in Holland mozzen ze veul te veurzichteg opereren noar heur zin. Dou Midwolle en Oostwold bevrijd wazzen, werren ze beschoten vanoet de Duutse * FLAK batterijen aan de Eems (Fiemel) en de Dollard (Dollard Süd) (loater bekend worden as het Ambonnezenkamp in Carel Coenraadpolder). Dij batterijen hadden zwoar luchtofweergeschut, woar ze ook gewoon mit over t veld schaiten konden. t Hammerk kwam al gaauw in vuurlinie te liggen en bevolken mos moaken dat ze weg kwammen. Mien Opa en Opoe en wat oomkes en taantes van mien moe mit kinder kwammen bie ons terechte. t Haile hoes vol evacué’s en mien moe in de achtste moand. Wat n boudel. En dat zol nog even duren ook. De batterijen aan de Eems en Dollard zwegen pas dou Duutsers in de “Pocket Delfzijl” zok op twij mai viefenvatteg overgaven.
Veurzichtjes aan moggen Hammerkers weer noar hoes. Mien moe heur jongste zuster, dij dou nog nait traauwd was, bleef nog n zetje in Midwolle hangen. In Scheemte was ze in oorlog n schiere jong tegenkommen woar ze noa bevrijden zo gauw as ze n hoes vinden konden mit traauwen wol. t Was mor goud dat ze bleven was, want dou ik mien komst aankondigde, lag mien Pa mit longontsteken op bèrre. Taante hailp mit bie bevalen en omdat Pa zaik was, mos ze mie ook nog aangeven bie Börgerlieke Stand. ’t Het der wel om bantjed of ik op de dattiende of de vattiende geboren zol worden. Moar ik was dou al goud in tied rekken; verjoardag op de dattiende? Dat nooit, da’s vroagen om problemen. Vattien Juni om vieftien minuten noa middernacht kwam ik op wereld. Dokter kreeg hoast gain tied om mie en mien moe fesounlek te verzörgen, want n aandere Midwolmer ston om d’hoaverklap in deure mit de dringende boodschap, dat dokter gauw kommen mos, want ook zien vraauw ston op punt van bevalen. Main dat jong van Smit moar n haalf uurtje loater op wereld kwam as ik. Amtenoar van börgerlieke stand zolt nog drok kriegen, wie wazzen ja nog mor t begun van de bébie-boem.
Zo kwammen der in Midwolle in dat leste oorlogsjoar en het joar van bevrijden op bai de legere schoulen twij klazzen vol jonge kinder. Aiglieks eerste noa-oorlogse gene- roatie, al binnen der n poar van mien loatere klasgenoten nog net veur t enne van oorlog geboren.
Vair joar loater, noa veul flezzen mit bébievoeding, pap, eerste eerappels mit gruinte en vlees en n bult slikkerij as sokkeloa (repen van van Houten oet Pa zien winkel) en puten vol baaltjes of swaarde drop kwam der n enne aan ons vrije kinderleventje, al moggen sommegen van heur ollu nog twij joar bie hoes lopen. Leerplicht begon pas as ie zes joar wazzen. Ik mos noar schoule. Eerst noar kleuterschoule, dou noar grode schoule. Doar goan wie t n aander keer over hebben.

*FLAK – Flugzeug Abwehr Kanone

    Ol Pekel, juni 2008

    Troanen

    n gevuil
    gain plezaaier
    aal verdrait
    troanen
    was t mor nait woar
    n dreum
    t vuilt slim roar
    troanen
    daip ien mie
    woarom
    was t mor veurbie
    troanen
    allinneg
    mit verdrait
    woar hìn
    troanen
    sums wait je t even nait

    Kiek tou en verboas joe

    As t veurjoar is, wordt vraauw aaltied wat onrusteg. Het weer het n hail grode invloud op heur. Vrouger begonnen vraauwlu din aan de veurjoarsschoonmoak, mor dat is gelokkeg nait meer neudeg mit dij nijmoodse centroale verwarming. Kachelpiepen binnen der ja nait meer en spinnewebben zoeg we weg mit stofzoeger.

    Nou mouten der bloumen in de bakken op ons terras. Zo gaauw as de veurjoarsplantjes te koop binnen, mout ik aan t waark. En doar blift t nait bie.
    Wie hebben ook n poar grode bakken, dij dainen as vievertje, mit fontein vanzulf. Vogels kommen bie ons om in dij bakken te baddern en wie genieten mit heur mit.

    Zo was ik n tiedje leden bezeg om ons terras weer “zummerkloar” te moaken. Ik haar bloumen in bakken poot en de wotterbakken veur t vievertje kloar zet, dou vraauw ruip, dat de kovvie kloar ston. Ik nam dus eem schoft en ging zitten om mien kovvie op te drinken. Kraante lag der ook, dus ging ik eem koppen lezen.

    Onnerwiel dat ik zat te lezen, heurde ik opains wat gefladder achter mie. Ain liester was neerstreken op raand van wotterbak. Hai keek triomfantelk om zok tou. Hai haar ons wel zain, moar dee net of wie der nait waren.
    Hai zette zok in postuur, spraaide zien vleugels oet en zol zok ais eem goud boaden…

    Nou haar ik fontein nog nait aansloten op wotterlaiden en pompe mos der ook nog in, zodounde……

    Ie maggen t geleuven of nait…. Liester keek in wotterbak en was dou stomverboasd… der zat nog gain woater in…Dat haar hai bliekboar veurege zummer hail aans mitmoakt….

    Ik was al eem verboasd as hai was, omreden, dat je van n vogel nait verwachten, dat hai zok dat herinnern kin. Hou din ook, hai keek nog ais in bakke of e het nog nait geleuven kon, schudde zien kop en veren, drentelde nog wat hinneweer en vloog, ik zag t aan zien gedou, daip teleurgesteld vot.
    Ik zeg tegen vraauw, ik wait zeker dat e vandoag of mörgen weer komt. Hai het bliekboar n goud geheugen.

    Doarom zeg ik, kiek tou en verboas joe nait as daaier zok soms net gedroagen as mensen.
    Soms kin je van daaier nog hail wat leren.

    Hommesdoagen, wat n riekdom!

    In dizze tied wait je in winkel nait wat je mitnemen mouten. Zölfs om mit n verjoardag dikkedakken te loaten, is t stoer te kaizen. Der ligt ja zoveul in de bakken! Joa, bedink ik mie, den haar mien moeke t vrouger toch makkelk. Drekt noa d’oorlogsjoaren was der niks te koop en wat der aal was, kon zie nait kopen, den zie haar nait veul centen.
    Moar vindingriek was zie aal. Bie t bezörgen van de wekelkse bosschop- en ( aalmoal in n boukje opschreven) kreeg zie aaltied n sukkeloaden reepke. Joa, dij mit koubaisten der op.Hailendaal veur niks. Zie dee dizzent in grode weckfles en as der wat te feestjen was, muik zie sukkeloade- brokken. Wie kregen t zwilk op toavel. Doar weer n kraant op en den mozzen wie mit mekander n haile puut pinda ‘s doppen. Dij mozzen den nog weer in lutje stokjes sneden worden en den de haile bult in n kom en kloar was Kees. In tussentied haar mien moeke de sukkeloa in n pan op de kookkaggel waarm moakt. Zie ruierde de pinda’s der deur en lait dat oetlopen op n grode broodplaank bedekt mit opbewoarde botterpampierkes. In kelder mos dat n dag opstieven en den haren wie t lekkerste slik van de haile wereld. Moeke het dou zeker en gewis van n ne- gotie as nou dreumd, den zie wol ons dat geern tou. Mor t liekt mie tou dat wie vrouger blieder der mit waren as de jon- gens en wichtertjes nou.

    t Knoal van 1920

    As ik ’t over ’t Knoal van vrouger heb,
    is dat in de twinteger joaren.
    Woar ik as kind noar school tou ging,
    en veul herinneringen heb bewoaren.
    De peerdetram dei reed dou nog,
    en de “snikke kwam van stad”.
    Woar scheepsjoagers nog joagden,
    bie ’t woater laangs op t scheepsjoagerspad
    Stroattiepen dat was, gewoon in dei tied.
    En har ze mor nait veur de gek,
    dan kreeg je vast en zeker spiet,
    want, Maal Metje met heur kôrfke,
    en heur wollen mutsje op,
    luip aaltied mor te brommen,
    en gaf joe vast wat op de kop.
    Pieter Piebes mit zien stok,
    stond zo nou en din te sloapen.
    En as je hem doar zo zag stoan,
    begon je zulf ook hoast te goapen.
    “Rieks en Stiene”waren ain poar apaart,
    hai luip mit’t örgeltje veur ’t lief.
    Soamen zongen ze der mor op lös,
    mor wat was dei Stiene ain vies wief.
    “Maal Marie” dei zweerde bie ’t legertje,
    en elke zundag stond ze doar,
    of ze sluig de moat mit heur vingers,
    of ze har heur aarms over mekoar.
    “Maal Appie was net Jan de Roos”
    mit aal zien mooie “versiering”.
    En zien zangen waren zo mooi.
    ’t was aal mor “Appie ting, ting, ting”.
    En zo was ik nog ais weer,
    in negentientwinteg op ’t Knoal.
    En minsen dei deze krabbel lezen,
    wins ik ’t beste, en groet ze aalemoal.
    A.C. Schoenmaker-Frielink- Appingedam

    Maank pampieren van mien schoonvoader zoaleger vond k dit verske van Mevr. A.C.
    Schoenmaker- Frielink oet Daam, dij k joe nait ontholden wol, Roel Sanders

    Manoeuvres

    Veurdat Meester Gremmer mit de belle begon te klingeln, stonden wie al in n riege veur d`heufdingang van schoule. Eerste les vandoage was Reken, wis ik. Having Grimmius,dij noast mie ston, zee: “Most om haalfvare bie toren wezen, dìn goan wie mit zes man op stropakken speulen bie Buseman in Oosterd.” “Stilte daarachter”,wuifde Gremmer,en begon wat te preveln.

    Boer Buseman aar n haile grote “geroamte” mit n dak derop,noast boerderij.
    t Leek net n monster luchtmachtkepie op poten, tjokkeblokvol mit stropakken.
    Wie der boven op.
    “Attentie”, raip Having, net as n Luitenant. “Wie gonnen n ruumte baauwen midden derin, mit gaangen der noar tou dij gainaine zain kin.”
    “Wat is dat nou veur n gelul”,zee Maarten, dij hail staark was. “Ik snap der niks van.” “Dat huift ook nait”, zee commandant. “Dust mor eem wat ik die zeg.” “Wat gebeurt der as Buseman der aankomt?” vraig Jan, dij zien brille oppoetste. “Dij zit veur twij weke in Paries”, kaalmde Having hom, “en mien voader is eerste knecht hier en dij zit in de kroeg op Daipswale”.
    “Veur n hail joar”, fluusterde Frans “Stilte doarachter”, was t bevel. “Aan twaark!”
    Ik dee mien best. Dij Having kon der wat van. Wie waren aan t slepen, trekken, ophoalen, zakken loaten, nuim t mor op. “Mörgen weer, zulfde tied”, zee Having, toun wie noar hoes tou mozzen te eten. Volgende dag weer aan t ploetern. Dizze keer veurdat wie noar hoes tou gingen, wer de haile insteloatsie inspecteerd deur “Zijne Hoogheid”.
    Wie kropen achtermekoar aan in t stikkedonker, totdat wie in de “koamer” belandden.
    Having dee zien zaklanteern aan, scheen ons n zetje in d`ogen en dìn stak hom onder kinne.
    “Net Stalin, zunder n snorre”, docht ik. “Dit”, zee de Opperbevelhebber, “is ons heufdkwattier, en wie goan hier de vijand ondervroagen.”
    Ik wis aalmoal nait dat wie n vijand haren.

    Smörgens op t schoulplain zag ik Having mit Aaltje en Rika proaten. Toun ik om haalfvare as leste de interrogoatsiekoamer inglee, zaten de “vijanden” tegenover Having in d`houke. “De onderzuikens begunt”, verkloarde hai. Ik fluusterde tegen Frans: “Hai beduilt zeker
    ondervroaging?”
    “Stilte doarachter”, dwong de veulsterrege Hofmaarschalk.
    “Vijanden van ons rijk”, zee e defteg: “Broek oet en rok omhoog!”
    De wichter gaven zok zunder verzet over.
    Toun zee de Redder van ons Voaderlaand: “Wat verbergen jullie tussen die heuveltjes?” Ik docht: “Ik zai nog gain ommelet”.
    De wichter deden bloeze oet.
    Wat ik toun zag, haar ik al veul eerder zain deur n gat in de wand van de sloapkoamer van ain van mien zusters. “Doar heb ik mie twij doage veur oetnavveld”, zee ik per ongeluks haardop.
    t Was net asof dij zaklanteern n kruus sluig, mor dat kon hoast nait, Having was n Koksjoane.
    “Nou ist dien beurt Having, hest beloofd”, kraaide Aaltje
    “Most nait op reken”, zee onze Kruusvoader en dee t licht oet. “Zunde”, zuchtte Rika.

    Blaauwe Engel

    Mit mien ogen stìefdicht, weerom.
    Hou k dou oamloos, steels keek
    noar heur zaacht, aibels laif gezicht.
    En zai maank schaar van boemel
    stil, deur n wirrelnd gruinlaand glidt.
    k Verdronk ien glinsternd grode ogen
    aal mörns, ien t spaigelnd glaas.
    Zweven ien n zuide wolk, seringen zaip.
    En vèur peron mien dreum òfnam
    zai zachies fluusternd, ‘tot mörn’ raip.
    t Peron, vernijs dien ogen, zó blaauw.
    Lang die mien aarm, din zelst nait valen.
    Ik hol van die en hoal daip oam, klonje
    en n mantel, dij rokt noar mottebalen.

    Mien kienderjoaren ien t Herdershoes

    k Ben opgruid ien t Herdershoes bie t Oldiekje. Aan èn van dörp zo t rekent. Pa en moeke haren doar n melkerij en wat toentjederij. t Was n vrij mor n drok leven, ze huvven gainain noar ogen te kieken en waren heur aigen boas. Mien speultoen was groot, appelhof was mien mooiste plekje, mor ook t diekje bie ons achter t hoes was as n baarg veur mie dou bainen mie nog kort wazzen. Wat kon k den ver kieken over t laand hèn.
    Opoe woonde ook bie ons ien hoes en mit heur was k vanzulf dik bevrund. Tot aan mien schoultied tou was k mien aigen speulkameroad. Dou k ainmoal noar schoul ging, was t altied: “doalek thoeskommen te schoul oet”.
    t Hoes haar n veurdeur op t zuden mit n gaang. Aan ain kaant was koamer en aan ander kaant woonkeuken mit stookploats woar n kachel ston mit n grote stookploat van boven en n blaanke stang rondom. Aan westkaant zat achterdeur. Den kwam je ien t achterhoes mit n granieten aanrecht en n bounploats veur emmers. Ien houk tegen woonkeuken aan ston òl duveltje woar moeke wasgoud op oetkoken kon en woar ook lutje eerappels kookt werden veur swienen.
    Achter ien t achterhoes was t hoeske, loek van eerappelkelder, deur noar kelder en trap noar zolder. t Was n hoge zolder mit beschoten kap. Pa haar doar n sloapkoamer òftimmerd veur opoe en mie. Pa en moeke slaipen zulf ien sloapkamer op noordoosterhouk noast koamer.
    Vijschuur ston noast t hoes, wiendschut der tussen en aan noordkaant doarvan was roemte veur hounder en hounderhok. Ons hond wis krekt dat hounder aan achterkaant schut blieven mozzen. Zo gaauw as ze veur t hoes waren, kreeg e heur hail veurzichtig ien bek en brocht heur sekuur weer noar achterkaant. Dat dee e sums ook mit hounder van buurman viefhonderd meter wiederop.
    Eerste tied was ter licht van petroleumlampen en veur t achterdeel was der n schienvat.
    Dou gelegenhaid der was om elektrisch licht te kriegen was pa der vot bie. Hai was vuurbaang veur braand en bie t elekrisch licht kon je beter zain en t was n bult vaaileger. Lucifers waren veur mie verboden dingen – k was al wel n joar of tien dou ik veur t eerst n lucifer òfstreek.
    Wodderlaaiden was n aner verhoal, wie haren ja n grode regenbak dij nog nooit dreug west was. Op stal was n goie put veur t vij. Dit betaikende dus wel dat wie ons bie n tobke wodder wassen mozzen. As t ais slim dreug was bie zummerdag den was t wassen van wasgoud wel ais slim stoer. Wekker laip al vro òf, s mörgens om vief uur mozzen pa en moeke al opstoan. Heur eerste waark was: daaier verzörgen en koien melken. Melkbuzzen mozzen veur zeuven uur bie weg stoan woar melkrieder buzzen ophil en noar melkfebriek ien Beem tou ree.
    Den kwammen ze aan heur zulf tou: brood en stoet eten mit kovvie en melk der bie. Der was altied veul waark – was t nait mit toen den wel mit graslaand en hooi. Bie veujoardag vanzulf eerappels poten en baiten zaaien. Den kwam t waiden en baitenaintjen. Zo gaauw as zummereerappels reud waren, was t tied veur t poten en zaaien van twijde vrucht: blomkool, mous, en boontjes. Alle waark was handwaark.
    Plougen dee pa mit peerd en ploug. Tussen t waark op toen deur mos moeke eten koken. Zai kloarde dat bie zummerdag altied op n poar petreuliesteltjes en n elektrisch kookploatje.
    Toch at wie altied eerappels, gruinte, vlais, ook wel stamppot, mor altied zulfgemoakte zoepenbrij veur noa. Op wonsdag mainsttied soep terbie.
    Sums kookte opoe. Opoe het mie nog leerd hou je goare mosterd moaken – lekker bie nije eerappels. Bie winterdag wer kookkachel ien woonkeuken bruukt – geliek waarmte en eten.
    Ainmoal zol ik veur t eten zörgen, moeke haar mie sekuur oetstukt wat k doun mos. t Zol stamppot boeskool worden. Dat was nait echt mien lekkerste eten. Dou t zover was dat k boulen stampen kon, zaag k dat t meer op soep leek wat dikte betreft as op stamppot. Goie road was nait te kriegen – opoe was der dou net nait – mor ais ien kast kieken of doar nait wat ston wat k ter bie deur doun kon en joa heur BRINTA. Stamppot wol daormit wonderwel aandikken en mooi

    Dou wie mitnkanner om toavel zaten te eten heb ik eerst ais van ain noar aner loerd wat veur gezicht ze trokken toun ze vörk mit bouskool ien mond stoken. Mit haile laange tanden ben k dou ook begonnen te eten. k Haar ja best ook wel zin aan wat. Mor brinta, doar mos ik haildaal nait veul van hemmen en dat ook nog ien boeskool!
    t Zel om en bie 1950 west wezen dat moeke ain moal ien week n Hoovertje huren kon mit ’n wringer derop. Ze mos den nog wel t wasgoud op t duveltje oetkoken, wasgoud mit waarm wodder ien Hoover doun en den mesien t waark doun loaten wat wassen aanbelangt. Meroakel zo as dat ging. t Wasgoud huf allenneg nog spould worden, den t goud weer onder wringer deur en ien boeten op lien te dreugen.
    Ien 1958 bennen wie verhoesd. Ien ons nije woonstee vernammen wie veur t eerst t genot van wodderlaaiden en n aigen does ien hoes en nait te vergeten gain emmer meer ien t hoeske mor n wc.!

    Wat was t òfwassen dou n bult makkelker en mit zo n geiser der bie was ter vot zo veul waarm wodder as je mor hemmen wollen.
    Zo gaauw wie gas kriegen konnen, het pa dat vot regeld – kolenkaggels der oet en gaskaggels der ien. Vot waarmte as je kaggel aandeden!
    Wènst van t Herdershoes heb k nooit had.
    Denkelk heb ik doar wel mien laifde veur t Hoogelaand, veur poller en t wad opdoan.

    Aanloop

    Haile mörgen kovviedrinkers
    Haile mörgen proaters
    Proaten over zaikte en dood
    Proaten over olle tieden
    Proaten over t veujoar
    Proaten over t schroale weer
    Bie t votgoan zeggen ze
    Moi heur tot aankommen week.

    Kapitalisten

    Veurop n geveltje van n winkel ston: “Goede waar en klein gewin, daar ligt verborgen zegen in.”
    Ik docht: “As dat verborgen is, hou wait dij man dat dìn?”
    Sloager Telkamp aar niks op zien geveltje stoan. Mit twij centen op buutse stapte ik noar binnen en legde aal mien geld op teunbaanke.
    “k Wil wel eem n plakje worst hebben”, zee ik.
    Hai snidt n plakje of en wil t geld oppakken mit zien vette vingers en zegt: “Woar is dij aandre cent?”
    Ik zee, en ik wees eem: “Noast dije…” “Nee, hè, hè, n plakje worst is drij centen!” zee e.
    “Snie der mor n stokje of!” zee ik. Hai keek wat vaals en zee: “Wat mot ik doar dìn mit doun, vertel mie dat mor eem…” Ik zee: “Ast nait waist, geef mie t mor!” Hai wol mie net n poke mit mes geven dou d belle ging. Der komt n vent in. n Echte stappertje, docht ik. Hai gait recht op teunbaanke aan, rammelt wat deur zien knipke, glidt der n stuver op. “n Plakje worst, Telkamp!” zee e.
    Dij geft hom “mien” plakje en schoft “mien” centen noar hom tou.


    “Baron Groenix van Zoelen” greep t wizzelgeld en klapte de deure achter zok dicht. Ik zee: “Ik was hier t eerste en dat was mien plakje, en doe hest hom mien drij centen geven……”
    Telkamp was nou hailmoal vaals, hai knooit drij centen oet d kassa en gooit ze noar deure tou. Ik mit centen der oet. Dat was d’eerste en leste keer dat ik mit meer centen oet n winkel kommen bin, as dat ik der mit inging.

    Veul loater vertelde mie n vent in n swaart klaid en n wit slabbetje op borst, dat der gounent binnen dij der zunder centen ingoan en mit de haile kassa der oet kommen. In Engeland nuimen ze zo`n vent n looier. Ik docht; knooier zal wel, Telkamp kin dat ding jawel aan teunbaanke vast spiekern……

    Optaikens van n grootmoe (dail dattien)

    Wat is vekaanzie ?

    Ons lutje wichtje komt op n vrijdag in t end van de moand april met heur schoulklaske lachend, springend en roupend oet schoul:
    “Vekaanzie, vekaanzie!!!!” As mien dochter heur vragt wat dat den is, trekt zie scholdertjes op en zegt: “Dat wait k nait heur, mor dat krieg je mor zo en den mout je slim bliede wezen !” Joa, as t d’eerste vekaanzie in joen leven is, mout je dat ook eerst ervoaren.

    Heerepoort en vervolgcursus Grunnegers ien Amsterdam

    Sums kin véúrdieverdoatsie groter wezen as joen echte planoetvouern. Zo is t op t heden ook mit mie. Ducht mie, want ik mot t plan nog oetvouern.
    Eerst even wat oetleggen. Ien Amsterdam begelaaid ik as köster n leesclubke dij al n zetje drok in de weer is mit Grunneger schrievers. Dit leesclubke is maind as brug van begunners- noar vervolgcursus. Leste schriever/dichter dij wie bie de kop had hemmen is Jeuds-Grunneger schriever/dichter Jaap Meijer, alias Saul van Messel. En non bin ik veur dit AmsterdamsGrunneger clubke aan loop mit t oetzetten van n kaaier deur t verzwonden ghetto van Amsterdam, op boases van t boukje van Jaap Meijer: ‘Het verdwenen ghetto. Wandelingen door de Amsterdamse Jodenbuurt’ (1958).

    Doar heb ik zulf biebedocht dat wie din eerst ook wel even langs t Rieksmuseum kinnen omreden doar olle Grunneger Heerepoort ien t toentje staait.
    As ie noar achterkaant van t Rieks kieken din staat dij schiere Heerepoort aan linkerkaant ien t toentje, woar ie tegenworreg deurhin monnen noar ‘veurlopege’ iengang. Ik legde bie bewoakte iengang oet dat ik allain mor noar infoboalie wol en mog doar onder begelaaiden vergees hin. Bie boalie legde ik opnijs oet wat ik op t oog haar. Boaliedoame begon votdoalk te laggen: ‘Ach, mijnheer, zo’n beetje om de vijf jaar komt er hier een Groninger vertellen dat Groningen zijn Heerepoort weer terug moet!’ Lu, hol doar asjeblief mit op! Schaai der mit oet! Ie zetten joe, en mie ook wat, veur maaljan!

    Boaliedoame het n om en bie datteg joar old schriftje ien loag liggen woar wat mit pen schreven informoatie ien staait over ol Grunneger Heerepoort

    Dit vond ik derover op n poar websteden: ‘De Heerepoort terug naar Groningen! Op basis van de vestingwet 1874 mochten de wallen, als bezit van de rijksoverheid, worden geslecht. De nog aanwezige stadspoorten (in Groningen) werden rond 1878 geamoveerd’ (Van Dale: verwijderen/
    slopen).’

    Veurdat stadjeder sleupers Heerepoort aan groes haauwen konnen, ‘kocht architect Cuypers in 1880, voor het project Rijksmuseum in Amsterdam, van de sloopaannemer zowel de Deventerpoort (1619) als de Groninger Heerepoort (1621). De poorten staan nu in de tuin van het Rijksmuseum te Amsterdam.’

    Van een aander web-log: ‘Herepoort: mooi laten staan!’
    In de stad sluimert de discussie al een tijdje, en gisteren besteedde zelfs 2Vandaag er aandacht aan: er is een groepje Stadjers dat de Herepoort terug wil halen naar de stad. Dat ding is van de sloop gered door architect Cuypers, die ‘m naast zijn
    Rijksmuseum in Amsterdam neerzette.
    Omdat de Herepoort bij het Rijksmuseum een betere functie heeft dan in Groningen, richt Gronical bij deze het comité ‘Houd de Herepoort in 020’ op. Zo’n museum is er immers voor de conservering en tentoonstelling van cultuurgoederen. En we hebben ‘m vroeger zelf voor negen meier verpatst…’

    Op zundag 8 juni was der n lezen ien t Rieksmuseum deur Gijs van der Ham, conservoater geschiedenis Rieksmuseum, over ‘de geschiedenis van Cuypers’ tuinontwerp en de plannen voor de toekomst.’

    Roodborske

    roodborske is der weer
    of is n aander, k wait t nait
    hai staait stiefstil
    op zien dunne raanke pootjes
    vertraauwt nog nait
    onder t oranjerode van zien keel
    waait n poeste wind
    zien zaachte grieze veerkes roeg
    ik stoa stokstief
    din pikde mit zien punteg bekje
    oogkes op schaarp
    wat tussen stainen oet
    altied allain, ist n hai of ist n zai
    ik beweeg…. din is e vot
    even loater is aal weerom,
    is dit nou din dij aander
    soam en toch allain
    zel wel n latreloatsie wezen

    Grunneger woorden

    TV Noord stekt aan ‘t ìnne van heur doagliekse oetsenden elke dag de Grunneger vlaag oet mit t programmoa ‘Grunnegers’ van Fré Schreiber en Olaf Vos (“De Grunneger toal proaten wie apmoal. Doe ook. Joa, mien jong doe ook!”).
    Doarin hadden ze op moandag aaltied de rubriek ‘Grunneger woorden’. Je mozzen din van lainwoorden oet t Engels goie Grunneger woorden moaken. Doar heb k aaltied mit veul plezaaier aan mitdoan. Veul van mien inzendens hebben t programmoa ook hoald.
    Hieronner loat ik joe ze zain:


    Bottleneck = vlezzehaals
    Sticker = kleefploatje
    non-fiction = gain verzinsels
    Efficiency = doulmoateghaid / aal
    op stee
    Budget = centerij / begrotelk geld
    Drumstick = hounderkloef
    @penstaartje = knupsteertje
    in the picture = in de kiekert
    second opinion = heur-heur
    Hooligan = vernaildert
    all-risk = aal – dekt
    Hacker = kroaker


    Moar maiste van mien inzendens hebben oetzenden nait hoald:


    Relaxen = omlummeln
    Finish = èndmeet
    Piercing = deurprikker
    Bulldoze = schoeftrekker
    Catwalk = kat(te)gaang
    Pallet = loadbred
    Jumpstyle = huppelderij
    Tattoo = pokkeltaikens
    Beamer = stroalvat
    Quote = biesleper
    Bodywarmer = pokkelwaarmholder
    Outsider = boetenstoander
    dug – out = schoelkoele
    Update = bie tied moaken /
    nijmoodsen
    Dreamteam = dreumploug
    Placemat = vreetmatje
    Cheerleaders = opmonterwichter

    Om mie tou is aal

    Om mie tou is aal
    wat ik zai zo vertraauwd
    k zit der mit hail fien
    sponnen droadjes aan vast
    aal dij dingeraiskes
    klaine verzoamelinkjes
    deur de joaren hìn opbaauwd


    En toch
    vuil ik mie op raais zo lös
    van aal wat achter blift
    gainain wait wél ik bin
    woar ik goa, vrij van aal
    wat aan mie trekken wil
    midden ien wereld stoa,


    Mitdraaien, eerde as spil
    dat kìn omdat allain
    ik wait woarhìn, en
    zo aldernoaste bliede bin
    dat aan t end open aarms
    mie wachten en ik weer
    nije droadjes spinnen kìn

    Beder

    Piet mos eerstkommende doagen voak aan zien joardag dìnken. En nait allìnneg omreden aal kedoos dij e kregen haar. Hai zugt nog dij verbilderde snoeten van jonges en Liesje veur zok. n Dikke bats van achterdeur tegen tob, en doar lag e. Laangoet ien zien blode gat maank wodder ien t achterhoes. Mor goud dat Moeke der op tied bie was. Der was nait àin dij hom oetlaagd het en hai is der noatied zulfs nait mit nittjed. Allinneg zien Pa wol nog wel ains maaljoagen, mor Moeke wol dat nait hemmen.
    Joa, en din Liesje. ‘Arendsoog en Witte Veder’ was gaauw oet. Hai het Liesje nog n moal zegd dat n aibels mooi bouk was en zai hom ook mor ains lezen mos. As hai Bert kwam hoalen, zol e t bouk mitnemen. Mor z’haar hom verbilderd aankeken, toun e vroagd haar mit jonges boeten te speulen . “Nee, dat deed ze niet want ze had al een paar nieuwe vriendinnen”. Piet bleef dreumerg. Liesje dichtbie en zò wied vot. Moeke haar mit hom te doun. Piet, dij aans elk t wel vertellen zol. Drok, en veur elk kloar ston.
    En nou hail boudel ien toeze. Liesjes bruiertje Bert kon zodderdag nait mit jonges achteroet t laand ien. Der kwam vrijdag n jonkje sloapen van woar hai eerst woonde. Dat was ook n kammeroadje van Liesje.
    “Wov dwat wheur vwiendje was”, wol Hoas waiten. Bert zee dat dij aal joaren heur vriendje was. Piet, even riddersloagen, docht: “As dij nou n poar stevels mitnemt, kìn hai ook wel mit.”
    Bert zee aanderdoags dat ‘Liesje het niet goed vond en Wim niet mee mocht’. Toun Piet zodderdag bie daam kwam woar jonges ofsproken haren, ston Bert der aal.
    “Bist der wel ja”, zee Piet.
    “Ja, Wim heeft heimwee en wil naar huis. Liesje heeft over jou en de andere jongens verteld, en dat ze het hier leuk vindt. En Wim vond dat niet leuk”, zee Bert. “Wim gaat straks weer met de bus naar huis”. Hoas dij der net aankwam, zee dat Snöt nait móg. Zien Moeke wol hom nait laanger bie stroat hemmen mit zoon smerege overaal. Hai zol zok schoamen mit zukke versmeerde maauwen vol snöt. Zien overaal mos vót bie waske. Snöt haar onnerwegens zain dat Bert zien Moeke bie bushokje ston. “ Wis dij Wim n leuwtje schietwjonkje mit wrood whoar en n gwuine tas”? “Ja dat is hem, en Liesje was er zeker niet bij”?
    “Nee”.
    Dat haar Bert aal wel docht, Wim zol wel nait weerkommen.
    n Dag of wat loater zag Moeke dat Piet zachies weer d’olle wer. Ze zaten mitnander ien keuken. Piet, zien twij zuskes en Moeke. Zuskes mit tong oet mond aan taiken en kleuren op ol behangpepier en Moeke mit naaiwaark. t Haar haile dag aingoal regend en toun ze tou schoul oet wazzen, mozzen ze van Moeke ien hoes blieven. Piet kon din mooi zien psaalm veur mörgen leren. Zuskes mozzen stil weden en Piet gaalmde zien psaalm.
    Moeke docht noa n haalf uurtje dat ’t Hijgend hert der jacht ontkomen’, nou wel ien t bos weden zol en dat Piet mörgen vast n tien kreeg. Hai mos nou mor ains opholden mit zien gegaalm.
    “Wat of e din doun mos”, wol Piet waiten. Zuskes haren hom aal n moal zegd dat e van kleurpotloden en aander boudel ofblieven mos. Moeke zag bui ien hoes ook aal hangen. Ze langde hom n grode knoop en n éndje stopgoaren aan. Hai zol zok mor zo’n ‘zoemer’ moaken. Moeke dee hom t veur. Goaren deur n gat ien knoop en doarnoa deur gat der tegenover weerom, en nait dij dernoast. En din goaren weer aannander knuppen. Doemen aan baaide oetenden deur goaren, knoop ien t midden en din verschaaiden moal rondslingeren. Knoop even hangen loaten en din aan baaide kanten aantrekken, lösloaten, aantrekken, lösloaten en goa zomor deur. t Ging hom meroakel, en zoemen dat e dee. Piet was rusteg en haar wat ommaans.
    Soavends toun hai op bèr zol noa ‘klokje van zeven uur’, mos e eerst van Moeke Pa en domie dij ien veurkoamer zaten, weltrusten zeggen en n haand geven. ’t Hijgend hert’ wer nog even van staal hoald en domie von hom n keurege jongen en wat of hij in zijn hand had?
    n Zoemer, en Piet zol hom wel even zoemen loaten bie domies oor. Pa kwam te loat. Moeke, gobbelde ien keuken kovvie derover bie t heuren van n jausternde domie. Pa bèlkte en zai heurde Piet trap op klözzen. Ien koamer ston Pa veur domie dij mit slovve ogen en handen aan kop ston. Moeke mos even n scheer hoalen. Mit trillende handen zol ze knoop en n dikke toesternust hoar mit stopgoaren lösknippen. Piet heurde boven op bèr domie nog n moal gilpen en male woorden roupen. Aanderdoag smörns heurde hai dat Moeke domie van zenen n hak ien t oor knipt haar. Pa haar boudel mit watten en leukoplast plakt. Piet zien ‘Hijgend hert’ kreeg n dikke tien. Aal kiender zaten mit open mond te luustern en meester gnivvelde bie t heuren van t zoemerverhoal.
    Sundoags was t nait rusteg ien kerk. Toun olderling Piet zien Pa mit ogen omdeel veur domie aan kerk binnen stroekelde, wer t iezelk stil. Der wer zachies gnivveld.
    n Opschoren domie mit pispotkapsel en der was dudelk n zere glìnne oor te zain. Moeke kon wel onner baank kroepen. t Wer n körte dainst. Domie was nait op dreef en gemainte orreg ruier. Piet haar t drok noatied. Elk wol van hom t verhoal ains heuren. Wat of der nou persies gebeurd was. Jonges haren aal ains vroagd om zo`n zoemer mit te nemen.
    Piet kreeg gain knoop en stopgoaren meer van Moeke. Hai zol zok mor aans vernuvern.

    Melkenstied

    Toun vlaigtugen overvlogen
    hail vroug in mörn
    Wadden joe in t gruinlaand
    koien melken
    Oorlog was begund
    En joen pa was in draf
    noar hoes tou lopen
    Mor ie binnen bleven
    gain haalf waark
    zoks kinnen baisten
    ja nich lieden
    Lutje verzet
    Hef joe t zwait
    nich in handen stoan?
    Mien moudige mamme.

    4 maai 2007

    Aankeken

    In maai ston ve
    veur n ol vijwagon
    te griepen noar wat gebeurd is
    verbalderd hou dat toch kon


    ‘Kin dit weer gebeuren pabbe?’
    Vruig mie t kind
    mit baange en benijde ogen
    ruik ze t weden blind


    Ik zweeg, doch en dochde
    Doezend gezichten keken mie aan


    n Blaik wichje mit n hoofddoukje
    maank schoefdeuren
    zuiken mie op t perron.
    n Ol vraauw oet Gaza
    vaalt over kruus van voesten
    -Israel, Hamas, Fatah-
    ropt wat ik doar van von.
    n Vraauw oet Congo
    vernaild deur soldoaten
    lege ogen vertellen mie t verhoal.
    n Jongkje mit vuur in ogen
    mitrailleur op fiene scholders
    kind klaidt mit stoal.
    n Schoupoetser in Istanbul
    ogen schaarp noar boven
    handen zwaart van t smeer.
    n Mens zunder papieren
    op Schiphol in bewoaren
    wat komt dat dut zeer.


    Ik zweeg, doch en dochde
    Doezend en ain gezichten keken mie aan.


    En dou klonk
    -laankzuikig op t vergrelde òf-
    stoef achter mie:
    ‘Tou man, zeg heur t non.
    Vertel heur nich hou t is
    mor hou t kín.
    Zeg dat t nooit meer gebeuren zel’


    Dou ik omkeek zag ik gainent
    k vuilde allennig mor wat waaien
    t tirrelde oet doezend houken.

    20 april 2007

    t Verhoal van n ploatje

    Mien moeke kwam in 2002 oet tied, 96 joar, t was genog west (en van t male asmits te veul…) Ze haar n bult opbewoard, al is deur verhoesderij wel ains wat verswonden, schane. Maank olle foto’s von k veureg joar n ploatje van n pupillenelftal van VVS oet Oostwold. k Was zulf in 1964 de fotogroaf west mit mien eerste toustel, n Agfa Click, sikkom net zo beroemd as de Agfa Clack. As je zo’n ploatje in hannen kriegen, mout j’eerst even stief noadenken: “Hou zat dat ook mor weer?”
    Dìn begunt der voak wel n lampke te brannen. Kwam benoam deur de man op
    d’achtergrond dij votlopt, jeugdlaaider Bertje Stoadens van Scheemde. Dou wos k t weer: k haar t plougje van Scheemde op petret zet mit Stoadens derbie, keureg. Woarschienlek het aine van VVS mie vroagd om dij jonges mit heur blaauwe shirts der ook even op te zetten. Roelie Schipper meschain wel, dij woonde in Midwolle, dij kinde ik. Of jong van Strieker, bruiertje van Lourens dij t aaltied drok haar mit swienen en koien. (Of wazzen t peerden?)
    Meer as vatteg joar loater krieg je ploatje weer veur joen neuze, of tied stil ston…. “Hou zat dat en wel binnen dat?” Dou doch’k aan kraande, aan “Ik zoek…” in t Dagblad van het Noorden. k Heb ploatje der hìn stuurd, kreeg n braifke weerom: “Ploatje ontvangen, kin wel even duren veur e aan beurt
    is.”
    Haile foto was k al weer vergeten, dou zotterdag al veur haalf negen tillefoon begon te rinkeln:
    “Joa, mit Joke, vraauw van dij voetballer.”
    “Voetballer????”

    Dou schoot mie t ploatje in t zin. Verd… dat plougje van VVS oet Oostwold. Vraauw was
    Joke van Roelie Schipper. Noa wat stroef geproat in t ABN gingen we smui over op t
    Grunnegers en was t ies broken. Roelie heb k ook mit proat. Over t voetballen, VVS en
    MOVV, over Groenbergsloane, over woningbaauw woar niks van over is in Midwolle.
    Hai rappelde zo noamen op van pupillen, stoan ja in t bouk van VVS. Bouk?
    Joa, jubileumbouk, is in 2007 oetkommen, staait foto ook in.
    Dat dee mie deugd, al begriep ik nou nog nait hou zo’n Clickfotootje in t jubileumbouk
    verzaaild roakt is. Wie hebben nog even proat over vrachtwoagens en over jonges
    van Burgler in Noordhörn, doar kwam Roelie wel es.
    k Haar tillefoon nog mor net weer hìnlegd, ging e alweer. Peter oet Oostwold. Peter
    Akkerman, wait alles van zien stee en ook n bult van Midwolle, het n kast vol bie mekoar
    scharreld aan ploatjes en ansichtkoarten. Kìnde mie nog as scheidsrechter. Haar k
    ook ja n poar joar doan, op pad mit pa zien Solex, loater op dij dikke Rap. Haile mörgen
    heb k aan tillefoon hongen, ain van de mooiste mörgens in leste tied. Koetje belde,
    ain van de soamenstellers van t bouk, en Post. (Leefde Hermantje nog mor, dij wos ja
    alles van VVS; haar ook n Solex….) Geert Oudekerk kreeg k derveur en zien vraauw
    Truusje Landman, vrouger buurwichtje in woningbaauw. Geert zien bienoam? “De
    Spinne”, bienoamen haren ze dou apmoal. Hilbert van Lang, de keeper op t kiekje,
    meldde zok, en Anno Heethuis, en Adri Dijkhuizen, en…. Swait veur de kop en onner
    aarms, mor k wos al wel twaalf moal wat k waiten wol.
    Volgende dag ging t nog even wieder, meer as twinteg telefoontjes en drij berichten op
    kompjoeter. En wel binnen joe dìn??? Nee, gain zeun van gruinteboer Ties, zien jonges
    wazzen wel bie VVS, aalbaaident kiepers. Hest op lab waarkt van St Lucaszaikenhoes
    in Winschoot? Nee, das n aander….
    “Kin mie die nog aaltied nait herinnern”, zee Roelie Schipper.
    “Dust dien best nog mor even”, zee k tegen hom.
    En dat deur zo’n voetbalploatje van meer as vatteg joar leden.

    Schrikkeljoar 2008

    Dizze zummer vlugt veurbie.

    Zal k joe ains n veurspellen geven?
    Strakkies zeggen wie:
    “Woar is dizze zummer bleven…..” As k het zo bekieken kan, hebben maiste mìnsen t zölfde plan. Der is zoveul aan sport te zain, wie willen t aal nait missen, gainain. De toenmìnsen richten zölfs toenkoamers in. Der is veur elk zien aigen zin. Is t hier te kold om boeten te wezen, de boetenkachels bringen oetkomst in dezen. De boetenkeukens is de volgende stap, dij zörgen veur de draank en de hap. Nou nog n boeten tv apperoat, k wait nait of dij aal bestaait.
    Aans zel dr wel gaauw ain kommen goan, der zunder kìn t leven nait meer bestoan. Aan welke sport joe ook de veurkeur geven, k hoop dat joe der veul plezaaier aan beleven!

    Optaikens van n grootmoe (dail twaalf)

    Omdat der in t dörp woar mien wicht en schoonzeun wonen, gain openboare schoul is, gait ons oldste ootjezegger sinds kört op e Leek noar schoul .
    Dat is dus aal doage bringen en hoalen mit auto over de landelke weegjes in t Westerketaaier.
    In feberwoariemoand binnen ze onderwegens noar hoes en in auto kin je vernemen dat de boeren in dizze kontrainen aal begund binnen mit heur veujoarswaark. t Lutje wicht vragt : “Moeke hou kin t , mien zuske zit hail nait in auto en toch roek k heur strontwindel.”

    Schim van miezulf

    aug.2005


    woar ik hèn goa
    breng ik miezulf
    zwaalkend laangs daip


    ik fiets, ik trap, ik jaank
    vertrap, verdring, verbaarg mien pien
    ien onzekerhaid


    ofschaid stekt, dut zeer,
    vergaait ien steekwoorden,
    n ondudelke schim
    wel is, woarom, wel
    woarom bin ik
    ik


    schim löst zich op
    verbeeldt zich weer
    hail wat
    ik denk en bestoa
    oarzel ien zekerhaid


    kom noader
    tot mie
    en mien ik


    mien horizon is laif

    Pebeziedjen

    t is een haarstoavend ien dörp
    jongens binnen aan t pebeziedjen
    ze moaken twij groepen
    aine groep mot zuk verstoppen
    aner groep mot zuiken


    jongens goan deur t laand hèn
    noar n boerderij n beetje boeten dörp
    ze goan stiltjes noar binnen
    laangs deel en koien
    kroepen ien t heu op heuzolder


    noa n tiedje komt boer schuur ien
    [jongens holden zuk doodstil]
    lopt deur noar deel gait melken, kou veur kou
    dochter komt ook noar deel
    komt pabbe helpen sjaauwt mit melkemmers


    doar kommen anere jongens aan
    ze hemmen bult lewoai
    vroagen aan boer
    -hemmen joe jongens ook zain?-
    -opdondern- zegt boer
    -hemmen hier niks te zuiken-


    dochter heurt gefluuster
    lopt noar heuzolder
    en gaait bie jongens liggen
    om beurten maggen ze heur n doetje geven
    -vedder naargens aankommen!-


    ropt boer -woar bistoe wicht?-
    ze ropt -ik kom deraan
    k mos even pissen-
    volgende week kommen jongens weer
    pebeziedjen
    din gaait ze pabbe weer helpen

    Roege toal

    Dat Grunnegers vrouger roeger in de bek waren as tegenworreg zel gain nijs wezen. Dat waren ‘Hollanders’ ook, mor ‘Hollandse’ bovenloag is doar eerder mit oetschaaid as de Grunneger, zo liekt t wel.

    Ik goa ien dit stukje mainsttied t woord ‘Hollands’ en ‘Hollanders’ bruken en nait ‘Nederlands’ en Nederlanders’, omdat ik geern n onderschaaid moaken wil tussen Grunnen en West-Nederland. Veur OostNederlandse streektoalegen bevubbeld geldt t zulfde as wat veur Grunnegers opgaait.

    Waas of is de roege proat en schrieftoal van Grunnegers op n aander menaaier roeg as dij van de ‘Hollanders’? n Moal of wat hemmen wie doar diskuzzie over had. En din ging t om schrieftoal. Doarbie nam ik sums de pezietsie ien van fienflòtter as t mien schrieverij en dij van mien gesprekspartners aanbelangde, mor sums leek n dail van mien Grunneger gesprekspartners wel veul ‘fiener’ als ik, bevubbeld bie heur òfgries van verhoalen van Grunneger schriever Henry Hes. t Ging ons benoam om criterioa ien heden en toukomst bie de Grunneger schrieftoal.

    Bie ons gesprekken over roeg of nait kwamen hail wat woorden oet stroat- en schrieftoal aan de order: miegen, pizzen, schieten, fietern en k wait nait wat aal. Apmoal woordgebruken dij aansluten bie n vrougere ‘primaire’ landeleke levenswies.

    Ter Laan geft mit zien commentaar bie t woord ‘bek’ n hail schier veurbeeld van veraanderde opvattens bie Grunneger ‘bovenloag’ van zien tied. Ter Laan: Bek. 2. Mond. Vroeger heel gewoon; nu ruw en onfatsoenlijk.

    Ain van de geefste – nog haalf Vraize, haalf Middelnederduutse – zinnen ien Feenstra’s bouk Duizend jaar Gronings taallandschap komt oet 16e aiwse protocollen van Hoofdmannenkoamer. t Waas ien Soaksum- hoezen dat n parochioan veurtiedeg oet kerk vótlopen wol en dat pestoor hom terugraip. Man draaide hom om en vroug aan pestoor: ‘ick will wthgaen und schiten eens.
    Wiltu mit?
    Kinnen ie joe n tegenworrege Grunneger kerkganger veurstellen dij zukse toal tegen n pestoor of n domie bruken zol?

    Ien t aalgemain prouten/schreven lu vrouger ook ien t Nederlands veul roeger as non. Kiek mor bie ol Bredero (1585-1618). Dichter Bredero waas gek op Maria van Tesselschade, mor zai nait op hom. Teleursteld schreef e ien n gedicht aan heur:

    ‘Indien uw lichaam goddelijk is,
    Straal rozewater in plaats van pis!’

    Feenstra het t ook over n rechtzoak ien Bavvelt, 1707, woarbie preekheer van Tinaalng veurkommen mos. Redger kreeg roezie mit hom. Dou domneeske heur der mit bemuien wol, beet redger heur ien t Nederlands tou: brui weg ghij vots, wat hebt ghij hijr te doen, of ik geef u een voet in den aers.

    Van Dale: bruien (verouderd), ervandoor gaan, maken dat men wegkomt. Zo’n oetvaal kinnen wie ons van n tegenworrege rechter nait recht meer veurstellen!

    Veur ter Laan was t woord ‘vots’ zó roeg dat e hom achter t Latien verschool: fotse (plat) = cunnus. Ik heb t veur ale wizzeghaid even ien van Dale opzöcht.
    Cunnus = kut.

    Ie kennen apmoal de oetdrukken: ze dronken een glas, deden een plas en alles bleef zoals het was. Dizze oetdrukken is n variant oet n verske van n anonieme dichter oet 1724: ‘De vergadering van de Staten van Hollandt’:
    Sij comen bij paren/Om te vergaren/In den Haegh.
    Sij sijn ‘er so graegh./Sij drinken een glas/Sij pissen een plas En laten de saak soo als hij was. Sondaghs absent/Maandaghs in ’t Logement/Dinghsdags present Woensdaghs compleet/Donderdaghs niet gereet, Vrijdaghs niets gedaan/Saterdagh na huijs gegaan.
    ‘Pissen een plas’ is ien t tegenworrege Nederlands ‘deden een plas’ worden. Zulfs ien t BNN tilleviziepergram ‘Spuiten en Slikken’, woarien geslachtsdailen joe om oren vlaigen, zel t woord ‘pissen’ of ‘schijten’ nait zo direct bruukt worden as oldere Grunnegers dat deden/doun: ordinair.

    Aan t ind van zien bouk schrift Feenstra: De 18e eeuw was in zekere zin de afsluiting van een tijdperk waarin ruwe gedragscodes en openlijke gewelddadigheden eerder regel dan uitzondering waren. Daarbij hoort een direct taalgebruik, inclusief schelden. (…) Pas in de loop van de 19e eeuw zou de ‘beschaving’ als gevolg van het verlichte denken grotere groepen van de bevolking gaan omvatten.

    Perfesser en dichter Hans Elema (19041977), sloot hom bie ter Laan en Feenstra aan, dou e t over twij fronten haar, woartussen n (Grunneger) dichter hom beviendt: ‘het andere front is dat van de op traditie gerichte dialectsprekers voor wie Groningse literatuur samenvalt met ouderwetse platvoersheid, niet geschikt voor de beschrijving van eigentijdse problemen.’

    Mooi wat Grunneger schievers bennen deurgoan ien dij olderwetse trant. Summegen schreven ien t eerns ien t Nederlands en oet gekkens ient Grunnegers. Dodelek veur de Grunneger toal. IJnte Botke schrift doarover ien ‘Wie aan Groningen denkt’: ‘In Friesland speelde de vorming van een eigen identiteit zich in belangrijke mate rond de strijd om het behoud van de streektaal af. In Groningen was daarvan geen sprake. (…). Tj. P. Tresling (1809-1844) dichtte weliswaar in het Gronings en het Fries, maar voor hem waren streektalen niet de uitingsvorm voor diepe gedachten of grote emoties. Hij gebruikte ze als een middel om humoristische effecten te bereiken. Tot ver in de 19e eeuw was dat bij andere schrijvers in het Gronings eveneens het geval.’
    Botke haar net zo goud schrieven kind: tot in de 20e eeuw. Ain van zukse schrievers waas bevubbeld Jan Bos (W. E. Keuning/ Willem de Mérode (1887-1939).
    Ien t tegenworrege Nederlands kin t goan over (jongern)-stroattoal en over ‘volkstoal’. Ien Marc De Costers Groot scheldwoordenboek (2007) bennen der om en bie 2500 scheldwoorden bie nkander zet. t Bennen benoam woorden oet recentere tieden en oet ale loagen van soamenlevens ien Nederland en Vloandern.
    Doar stoan nuver haarde bie, zo as kutlul, graflijer, holdouwer en geitenneuker.

    Veurtied (1998) haren D. van der Heide en J. Woldering aal n boukje mit Grunneger schimpnoamen publiceerd: ‘Dreum van n Hogelandster brijhapper’. Mor dat boukje mit apmoal locofaulismes (scheldwoorden veur bewoners van n bepoalde ploats of streek) is haildaal op t verleden richt.

    Toch is der n onderschaaid tussen roege volkstoal van vrouger ien Grunnen en tegenworrege stroat- en volkstoal ien ‘Hollandstoalege’ steden, Stad Grunnen ienbegrepen. Roege toal ien pervinzie Grunnen wer zo’n beetje deur ale laandjers bruukt, nait om te schokkeren en nait om ain van aandern te onderschaaiden, mor omreden heur doagelekse toal non ainmoal zo waas.

    Stroattoal ien tegenworrege ‘Hollandstoalege’ steden is volkstoal of jongern stroattoal. Stedeleke volkstoal is de toal van t ‘legere volk’ en net as t Grunnegers van vrouger, nait bruukt om te schokkeren en nait per se om ain van aandern te onderschaaiden.

    Jongern stroattoal is wel maind om te schokkeren en/of ain van aandern te onderschaaiden. Om bie n groep te heuren, leggen mìnsen noadruk op gemainschoppelekheden. Jongern nemen bevubbeld n bepoald territorium ien bezit, n stroat of n clubhoes. Ze benoadrukken gemainschoppeleke lichoameleke kenmaarken of klaaieroazie. Ze ontwikkeln n aigen muziekstijl en/of n toalvariant. t Gebruuk van stroattoal onder jongern kin solidariteit en groepsgevuil oetdrukken: wie tegen elkenain aans.

    Oet onderzuik van René Appel
    (Hoogkarspel, 1945, toalwaitenschopper en Nederlands schriever van misdoadromans) is bleken dat t gebruuk van stroattoal positief relateerd is aan keduksie over t Nederlands: jongern dij t Nederlands nait goud beheersen bruken minder stroattoal as jongern dij dat wél doun. Jongern vervörmen of vervangen woorden dus nait oet gebrek, mor oet behuifte aan wat nijs, oet creativiteit. Ook aal viendt ain t mor niks, elk kin blied wezen dat ze t teminnent ien t Nederlands doun en nait ien t Engels. t Nederlands leeft!

    Omdat tegenworrege Grunneger toal slim vernederlandst, stelden lu bie n diskuzzie ien Grunnen veur om òlle woorden weer opnijs ien t Grunnegers te bruken. Hai kerel! Dat nuimde ik dou n ‘Grunneger seniorencomplex’, n behuifte aan retroGrunnegers. Nait dat t kwoad kin, want n toal kin nooit riek genog wezen, mor wel t Grunnegers vernijen wil, mot t nait hemmen van olle, mor van nije woorden!

    t Liekt wel as of n dail van wat oldere Grunnegstoalegen dij ien Grunnen wonen nait veul muite hemmen mit roege Grunneger woorden, dij ‘Hollanders’ ordinair vienden zollen. Doar tegenover stoan Grunnegstoalegen dij laang boeten Grunnen woond hemmen en dij wel muite hemmen mit zukse woorden. Mor dizze ‘verhollandste’ lu hemmen minder muite mit n ‘roege’ verhoalienhold, omdat ze dat al laang kennen van ‘Hollandse’ schrievers, om te begunnen ‘Ik Jan Cremer’. Wat heur aangaait kin Henry Hes n dikke pries kriegen.

    Goie schrievers huf wie nait te vertellen hou of dat ze schrieven monnen, mor mie ducht, dij aandern, dij t ainks ook wel geern worden willen, zollen din doch beter mit tied mitgoan kinnen? Meschain dat ze heur ‘olderwets’ roeg woordgebruuk wel aanpazen monnen aan Feenstra’s grotere groepen van de bevolking, mor wat mot dat mot. Schrievers ien dop willen doch dat ze ien t eerns nomen worden deur nog lezende mensen en nait veur ‘boertjes van buten’ aankeken?

    t Is net as Oagje Nijneers altied zee: ‘Òl boer en nij boer kinnen nooit akkedaaiern!’ Of waas t Boukwaaiten Jaanje?

    Oel

    Oel in boom, n vremd fertuut
    mit zeuven slikjes in puut.
    Swieniegel ruip, onner heeg vandoan
    “loat puut hier mor eefkes laangs goan.”
    Tiekje zat op n grode stain,
    zee: ”laive oel, geef mie der ook ain.”
    Knien vanoet zien hoeske, ruip:
    “Geef mie ook geern ain in mien voestke.”
    Hoagedis zat onner blom,
    ruip: ”k Wil slik, k wil slik, kom, kom.”
    Mor wat dee oel?
    Hai ging hinneweer mit zien oelekop
    deugennait vrat aal slikjes zulf op.


    omtoald oet t Engels

    Körte gedichtjes

    Mien verhoal
    zunnekloar
    dien verhoal
    is doar.

    Wied vot
    is hemel
    wied vot
    bist doe
    wied vot
    mien laifste
    nait vot
    oet mien haart.


    Bliedschop
    vrundschop
    woorden dierboar
    dankboar.
    Mien verhoal
    mien toal
    op pampier
    t staait hier.


    Vlinder
    omswinder
    deur dik en dun
    waarme zun
    n blom
    veujoar, kom, kom.

    Eemsmonds Gemainte-laid

    Zel ik nou t Eemsmonds Gemaintelaid (Wijs: Grönnens Laid) even veur joe zingen?’ vroug Mijster zeeman aan Oskerder vogeloars.
    ‘Nou, vot mor weer!’ gaf de proater tou. ‘Zo as ik al zee, t is toch mien vrije dag!’
    Zeeman zette borst oet en balderde over t wad hìn:


    Van Zandeweer tot Hefswaal tou
    van Kantens tot aan diek,
    doar gruit, doar bluit t Eemshouksterlaand
    rondom ain wond’re diek.


    AIN PRONKEJEWAIL OP T HOOGELAAND
    OETHOEZEN, MIJ, OSKERD, NIJLAAND.
    AIN PRONKJEWAIL AAN KWELDERRAAND
    ROODSCHOUL EN SPIEKSTERSTRAAND.


    Van Rött’meroog tot Valom tou
    van Waarvum tot aan Spiek,
    doar bruit, doar gluit t Eemshouksterlaand
    ontstoan oet wond’re sliek.


    AIN PRONKEJEWAIL OP T HOOGELAAND
    EPPENHOEZEN, BRIJ, t OLDÖRP, NIJLAAND.
    AIN PRONKJEWAIL AAN KWELDERRAAND
    OSKERD EN SPIEKSTERSTRAAND.


    Van Oldenziel tot Stivverd tou
    van Röppen tot aan d’Eems,
    doar waarkt, doar wuilt Eemsmonder volk
    volk op laand en wad.


    AIN PRONKEJEWAIL OP T HOOGELAAND
    EEMSHOAVEN, BRIJ, STIVVERD, NIJLAAND.
    AIN PRONKJEWAIL AAN KWELDERRAAND
    DOODSTIL EN SPIEKSTERSTRAAND.


    Doar broest de zee, doar hoelt de wiend
    doar soest aan t Olschip en d’Eems,
    doar leeft t volk hoast zunder zörg,
    rondom ain olle Börg.


    AIN PRONKEJEWAIL OP T HOOGELAAND
    HEUVELDERIJ, T OOSTÈND, WADWERD,
    NIJLAAND.
    AIN PRONKJEWAIL AAN KWELDERRAAND
    TJOARIET EN SPIEKSTERSTRAAND.


    Doar strunen wie bie d’Eemshoaven om
    mit schepen altemoal
    doar sprekt de tong, wat t haart al vuilt
    ien ons Hoogelaandster Toal
    © Kunny Luchtenberg

    Mijster diek

    Noa joaren kwam k weer terug bie Mijster diek
    t Tij laip òf en zun scheen over t sliek.


    k Zaag wodder tot aan Borkumkaant
    Doar tegen over mie ien Duutslaand.


    Voargeul wer drok bevoaren
    Mit boten van en noar d’Eemshoaven.


    Ik denk aan vrouger dou ik bie meulen
    Goliath was n Akelieuw ston op plukje gras.


    Op t wad veul schelpen groot en klain
    Ik zöcht ze op – t was n festain.

    Bossen kinkhoorns kleefd aan n stain
    mit vollen handen pakt ain veur ain.


    Thoes ien paan dij slakken op t vuur zet
    Kachel stoken waas dou nog je van het.


    Zo bennen der nog hail veul dingen
    dij loater veraanderden ien herinneringen.


    t Tij komt op en t woater spoult tegen diek
    Bie eb is t weer zun over t sliek.


    Nooit zel ik vergeten
    dij Akkelaai in 1943 dij ston op diek
    bie meulen van Ida Wierengoa-Spiek

    Ien ainen

    ien ainen is t er
    hail onverwacht
    t is haile wereld
    zun , moan
    daag en naacht
    je kint nait zuiken,
    vroagen, of kopen op zicht
    nait bescharreln of ordern
    t is schaar en licht
    wie zaint in verwondern en
    stoameln zaacht:
    t is laifde, ogen lichten ,
    mond dij laacht.
    ien ainen was t er
    hail onverwacht
    haile wereld
    zun , moan
    daag en naacht.

    Mien geleuf

    Mien geleuf zit aargens aans
    is boeten bie d’ baaisten
    haarfstbomen mit widde gaaisten
    gain domie’s, kerken of rozenkraans.
    Mien baaide honden as apostels
    in t bos kom ik tot rust
    hier is ons vaaileg nust
    hier gruit t geleuf mit daipe wortels.
    De nevelzun schient deur de loanen
    mien dokeg dinken wordt weer glad
    bie eenden in heur deupersbad
    van dizze weelde krieg ik troanen.
    Mien voutstap hier op haaileg grond
    k leg mie te rust in adderroet
    hier is mien moal van wien en stoet
    moakt ommegoa mien cirkel rond.

    Nijschier

    Aan t begun van elke weke ligt onze postbuzze vol met rekloamefolders van allerhande winkels. Ik vroag mie wel ais òf wat aal dij rekloame wel kost en of doar wel de neudege verkoop tegenover staait. Hou din ook, de folders waarken wel op de nijsgiereghaid van mensen, want as je smiddags din in dij winkels komen, is ter veul drokker as aans. Vraauwlu binnen doar bliekboar veul gevuileger veur as manlu, want ik kin mie nait veurstellen, dat mannen stoan te graaien in bakken mit ondergoud, handdouken en washandjes.. Wel worden manlu deur de vraauw mitsleept om op zukse doagen even “n stroatje om” te goan.

    Zo luipen wie nog nait zo laank leden op aandrang van mien vraauw winkel van Wibra in. Vraauw har in folder lezen, dat ze doar hail goudkope krulders veur t hoar in aanbaiden harren.
    Zai was din ook votdoalek in bakken aan t rommelen, onderwiel dat ik in de winkel wat rondluip om de tied deur te kommen Achterin winkel zag ik n man en vraauw aalgedureg in mien richten kieken. Eerst was mie dat nait zo opvalen, mor stoadegaan kreeg ik in de goaten, dat ze wel degeliek noar mie keken.
    Nou bin ik gain man dij zunder aanlaiden zo mor mit vrumde mensen aan de proat roakt, moar in dit geval lag ter zo dik boven op, dat ik der aiglieks nait veur weg kon. Net wol ik wat zeggen, begon t vraauwmìns tegen mie te proaten….
    “Zai je t nait ?….”. Ik keek heur aan, nog nait zeker of ze t wel tegen mie har… “Joa ik main joe… zai je t nait ? Nogmoals zee ze dat en knikte mie vrundelk tou. Nou mos ik wel wat zeggen ja, al was t allain mor uut fatsoun…
    “Bedoel je mie?…. Om eerliek te wezen… nee ik zai t nait”.
    Zo, dat was der uut.
    t Mìns draaide zok om noar heur man… “Hai zucht t nait Jan”.
    Nou wui ik ook wat driester…” Mien laive mìns, al sloag je mie dood, ik zai t nait… Mout ik joe argens van kinnen din ? Joa mensen veranderen in loop van joaren….” “Oh nee”, zee t mìns,’ Ie binnen in elk geval nait veraanderd en bie mien waiten wie ook nait….”
    “Vertel mie t din mor”, zee ik….”Nou”…,zee t mìns… “Van der Veen ja…”
    Zai keek doarbie also ze net n stoer kriptogram uut kraant oplöst har….
    “Van der Veen, van der Veen?”, mien harsens waarkten op hoogtoeren, mor ik kon mit de beste wil van de wereld gain Van der Veen veur d’ogen kriegen… Ik schudde d’kop en dee of ik daip noadocht….
    Nou heb je in zo’n sietewoatsie nait veul meugelkheden om joe der op n aanvoardboare menaaier uut te proaten…Doarbie komt, dat t mìns mie nog altied vol verwachten aankeek in de hoop dat zai zok in elk geval nait verabbezaaierd har… Ik nam n besloet, temeer mien vraauw in verte in aantocht was mit heur krulders….”Van der Veen…..och joa vanzulf,… kerel man, ….nou zai k t. Hou gait t er heer ?”
    Ik vuilde mie n grote toneelspeulder, moar ja je mouten wel ais wat… “Oh goud hur. En mit joe din ?”…”Oh meroakel… doar is mien vraauw, wie mouten mor ais weer op hoes aan”. En zunder t mìns verder de kans te geven streken wie de winkel oet..
    “Goddank”…zee ik,” Wat was t doar hait in winkel nait…..”
    “Luipst bekenden tegen t lief?”, vruig mien vrouw, ik zag die mit mìnsen proaten. Konst doe dij?”. “Ikke?….Ik har dij luu nog nooit van mien leven zain…..Mor goud dat toneelspeulen mie in t bloud zit, wel wait wat er van komen was”….”Joa, zee mien vraauw, toneelspeulder bist altied al west. As t mor waist dat ik die deur heb”. Zai pakte mie in d’aarm en mit rekloamepuut in d’ haand stevenden wie op hoes òf.



    Bok, bok, houveul horens?

    t Is al even leden, mor koaken binnen mie nog gevuileg van aal dat lagen. Dat was mie wat, doar in Ainrom op dunderdag 13 meert in t Dörpshoes. Vrunden oet Zuudhörn (joa, dij bestoan…) haren ons mitnuigd noar teneelverainen “De Komedianten” omreden heur olste zeun doar op de Bühne as kroegholder veur n dag kwam. Dat leek ons wel wat, amateurmeneuvels woar je nog bie knivveln kìnnen zunder piene in t knipke aalweg te vuilen. En wie gingen ja mit n dailtaxi, das mie ook wat moois. (Vrouger binnen we ainmoal in winter weerom kommen oet Ainrom mit onze Eend, duuster as de nacht, snij om ons tou en bibbers in de knijen… En nou? De keuning te riek zaailden we deur de bochten…)
    In t Dörpshoes kregen we votdoadelk mooie stee. Beetje links veuraan, mor wel wat aan kaande, paasde ons krekt. Nait midden maank aal dij drokte. Allenneg bie verlötten was t nait zo’n geweldege stee, apmoal niéten, konnen we ook niks valen loaten ja… Caféholder Schenk kwam nog even van t toneel of om ons n beetje op ons gemak te stellen, zenen gierden ons deur de keel, hóm nait.

    t Was n bliedspul in drij bedrieven (net as drij gangen bie eterij) van n Drìnt: Harm Dijkstra. De klup komedianten hebben der zulf goud Grunnegers van moakt, joa, dij kìnnen wat! Hou t verhoal in mekoar stak, dat wait k nait zo sekuur meer, t is ja aal n moand leden en der zat gain knoppe “Herhoalen” bie. Ze haren n mooie kroug inricht, twij bruiers en ain zuster Schenk haren t doar veur t zeggen, benoam Henderika ducht mie, dij ging over de gasten, handdouken en onderboksems. Der zat ook n börgemeester bie, Van Bokhoven, en dij haar n schiere sikketoaresse, Greetje. Mooiste maaldouners wazzen boer Hoabing en zien zeun Tunnis, mor vraauw Marie mit heur deegrolle zag der ook onverveerd oet. De Minister dij opdroaven kwam, von k mor n ibbel, beetje n eelskemedde, dij haar schienboarliek in Den Hoag deurleerd: gain eerliekse tekst en doch meneuvels zat. Woar t stok over ging? Over n kroug dij bedraaigd wer deur n over t peerd tilde börgemeester, zo’n eerste börger dij zien traktement omhoog brengen wil deur zien gemainte op te stöten in “de vaart der volkeren” en doar paasde de Schenk-kniepe nait in. Mor dij dekselse Elsje mos nait veul hebben van heur nait ains zo edelachtboare boas en zai draaide hom n loer, mit hoed en hoar. Ik heb mie de buutse oetlaagd en der was lekkere kovvie! En ain van de mooiste dingen was dat de spullaider (Jans Huizenga) opende en ofsloot: kört en dreug. Prachteg! Dailtaxi het ons weer haile thoesbrocht, vanof t hoes van Sander (de kroegholder) en Sieneke, mooiste stee in Ainrom. (Doar haren we even n tussenstop). Wat mie aanbelangt, Komedianten, bedankt en tot volgend joar!!

    Fut

    Verbaldereerd zit k rechtop in mien bèrre.
    Heur ik t goud, was dat de wekker ?
    t Is toch nait woar ?
    k Lag net zo lekker.
    Of is de hoane weer van slag ?
    Hoal die de kop toch kreng,
    t is nog lang gain dag.
    Wat bist doe veur n hoane,
    denkst dast de zun ol zugst ?
    Kiek toch wat beter, t is de moane.
    Toch moar even zain
    hou loat of t is.
    Verdorie man, wat is t nog fris,
    t ies zit nog op de roeten.
    en deur t roam
    komt kòld de wind van boeten.
    Haalf acht al weer ?
    Dat haar k ook nait verwacht,
    t liekt nog wel midden in de nacht !
    Kin k weer in t duuster
    noar de stad tou sjezen.
    t Mos aiglieks toch verboden wezen !
    Och nee toch hèn, dat is toch staark,
    bin k t weer vergeten,
    k huif nait meer aan t waark.

    (veurjoar 2006)

    t Òl stee

    k Wait nait ains wat of k ter dee,
    bie t ol lutje hoeske.
    Graauw en kil, daip verzonken
    maank rommelge roegte, vrezelk stil.


    Omzain noar wat ains was.
    Wizzeghaid, n aibels waarm gevuil.
    Opgruien ien laifde, beschaarmd,
    mit aal woar k van huil.


    Miemern, ien gedachten weerom.
    Memènten oet vrougerdoagen.
    As t nait haitied zo blieven kon,
    der binnen nog zo’n baarg vroagen.


    O laif lutje hoeske,
    ze hemmen die nait spoard.
    t Verdrut mie, hou ofst mie aankikst:
    ‘Onbewoonboar verkloard’.

    Nij

    Der ston n grode verhoeswoagen, haren jonges tussen middeg zain. Aan t ènd van stroat op houk bie t grode hoes. Direkteurswonen van febriek. ‘Griffemeerde’ Piet zien Pa wis onner t eten datter n nije direkteur kwam.
    “Ain van ons kerk”.
    Noa schoultied zollen ze mor ains kieken, haar Piet tegen aandern zegd. “Hou meer zielen hou meer vreugd. Gounent van onze kudde”.
    “Doe moutst doar mit òphollen” haar Kloas ‘Snöt’ vergrèld roupen. Hemmo ‘Hoas’ von t niks. “Wel vwewoestter nwou, wan din mwout j’ook noaw nwaandere schoul”.
    Bie dikke boom was t wachten op ‘Hoas’ . Maisttied was ‘Snöt’ t lèste omreden hai eerst overaal en stevels aan mos en doarnoa steevast te heuren kreeg wat e aal nait mog. Hai haar aal ains n moal tegen Moeke zegd ”dat Piet zee dat e der niks aan doun kon. t Waren bezoekingen van ons Laimeneer, dat was nou ainmoal zo”. Snöt zien Moeke haar doar gain bosschop aan: “Dij kulkouk mout e thoes mor verkopen”. ‘Hoas’ kwam der op n draf aan. n Glìnne boel veur kop en tanden deur onnerlip. “Wat hestoe ien hemelsnoam wel ommaans had?” wol Piet waiten. “Zugst ter ja nait oet”.
    “t Dwut gwoepenste zieew”, begrepen we.
    Toun e vot wol, vroug e Moeke om n koekje. Dij was ien gaang zaail aan t bounen. “Magst àin pakken, nait meer” haar ze roupen. ‘Hoas’ wol elk n meelkoekje mitnemen en docht: “Gaauw noar boeten.” Ien t achterhoes vuil e over t hondje dij koekjetrom heurd haar. “Winains wast dwuuster jonges. En twoun licht aan gwing, stwond Moeke achtew thoes en vrat ons Mollie koekwjes op”. Veur straf kreeg Mollie vandoag dreug stoet en ‘Hoas’ aankommende week gain koekjes.
    Onner aanvoeren van Piet ging t op pad.

    Verhoeswoagen was vòt en der was n jonkje ien toen achter t hoes. Hai kwam der votdoadelk aan.
    “Woonstoe hier?” wol Piet waiten.
    “Ja”, zee t jonkje, ”vandaag gekomen”.
    “Hou haitstoe?” zee Piet.
    Hai begreep t nait.
    “Dien noam” zee Snöt mor ains.
    “Oh, ik heet Bert”.
    “Mooi”, zee Piet, ”wolst ook mit ons speulen ?”.
    Bert vond t goed, maar vandaag nog niet.
    “Proatstoe nait plat?” vroug Piet. “Nee, maar hij begreep het wel”. Inains kwam der n wichtje aanhinkeln om houk van hoes. Piet schoot kleur oet. Ze bleef van schrik stoan.
    “Hallo”, zee t wichtje. Jonges wizzen t even nait. n Aibels mooi wichtje, mit n summers klaidje ien blode bainen en n grode strik ien t hoar.
    “Dat is mijn zusje” zee Bert. “Jouw zús”, zee ze. Keek intied aal jonges bielaangs. Piet was riddersloagen en ‘Snöt’ zee wel elk was. Ze was “Liesje en al elf jaar”. “Kwam Bert ophalen, want hij moest meehelpen”.
    “Doei”, zee ze en hinkelde weer vòt. Bert was tien joar. Mörgen mos e eerst noar schoul.
    “Welke schoul?” vroug ‘Snöt’.
    “Ons schoul noatuurlek, of nait Bert?” zee Piet. “De Gereformeerde school met den bijbel” wist Bert.
    “Smörgens tien over aacht wachten w’haitied bie dikke boom” zee Piet. ‘Bert zou der zijn en het ook tegen zijn zus zeggen’.
    “Bist orreg vroug”, zee Piet zien Moeke toun e even veur aacht deur oet wol. Elk was op tied, ook Bert en Liesje dij weer n aibels mooie strik ien haar. Was sikkom even groot as Piet, zag e. Ze laip noast hom en rook noar vrizze zuite zaip. t Was of heur blode knijen hom aalgedureg tiedens lopen aankeken. ‘Hoas’ vroug of ze aaldoag ien sundoags goud noar schoul gingen. Bert zee dat ze dat haitied aanhadden. Hai zat ien zulfde klas. Liesje zat n klas hoger. t Was n gewone schouldag zoas der nog meer kwamen. Piet kreeg aan t ènde van week n braifke mit veur ollu. Hai was nait bie les. Veur psaamlverske opzeggen haar e gain siever.
    Doar kon Meester niks van moaken. Reken en toal zat vol fouten en bie veurlezen dee e niks aans as stöttern. t Was Moeke aal opvalen. Piet was orreg stil veur zien doun. Gain spreuken, biebelteksten of aander drokte. Veurlezen van scheurkalender wol nait en t bladje zulf huifd`e nait bewoaren. Hai zat veul veur zok oet te dreumen. En nou was e zoaterdag ook nog joareg. Dat zol t wel weden. Zoaterdag overdag femilie en Moeke haar aal zegd om jonges soavends mor te vroagen. t Nije jonkje mos ook mor kommen. Toun Moeke van buurvraauw heurde datter ook n wichtje was, mos dij ook mor mitkommen. Piet haar ja ook nog twij zuskes.

    Mitnander kwammen ze tougelieks aan. Toun ‘Hoas’ achterdeur binnenbounderde, stoekte dizze haalverwege. Der klonk n grode plons en iezelk jaustern. Toun z’om houk van deur keken, lag Piet ien zien blode gat noast tobbe. Hai stond net n soeterge zaipraand om t lief vòt te bounen. Zuskes haren noamelk aal ien tob zeten en Piet was t lèste. Piet haar laanger waark as aans. Moeke was der vot bie. Elkenain mor gaauw ien hoes en Piet zol zo kommen. n Zetje loater pakte Piet orreg rood om kop kedoos oet. Lego, dinky toy autoos, ‘Negerhut van Oom Tom’ en van Liesje ‘Arendsoog en Witte Veder’, n cowboybouk. t Was orreg noflek en ze haren plezaaier. Sjoelen, n roadspul en ezeltje prik. Piets Moeke haar t stoer om boudel aan proat te holden. Zag dat Piet verbilderd was. Pa nikde aal n moal noar heur, hai haar t wel zain. Haalf tien werd elk mit n puutje slik deur Piet zien ollu noar hoes brocht. Toun ze weerom kwamen, lag Piet aal ien bèr. Nog even lezen. Moeke streek hom deur t hoar. “Spannend “ vroug ze ? “Arendsoog” ? Beneden haar Pa vast n klókje ienschonken en zat veur zok oet te stoaren.
    “Veur die ook nij, nee toch?” vroug Moeke.
    Hai stìnde: “Hou bedoulst” ?

    Scholtje lopen

    Scheuveln is doan, t is deu. Opdracht van moeke: “Kom nait bie graachte! As t nat in hoes komst, ist nait best!” Toch even ies pebaaiern. Nadde vouten in klompen…. In schoule sokken oet en bie grode kachel dreugen. t Stonk as de pest, aal dij fieze sokken, nat van aal dat wotter oet graachte.
    Weeromraaize wazzen sokken dreuge en klompen ook. Mit mekoar scholtje lopen, prachteg was dat! Mit vaaier, vief man op ain scholle. Dij brekt vanzulf…. Tot t lief tou in t wotter…. Nat, kold….. Hou mout dat nou, as k in hoes kom?
    Grode bruier (woar k aaltied roezie mit haar) slagt aarm om mie tou en zegt: “Kom mor mit, k zel wel zeggen dat k die derin stöt heb…”

    Laifdesklaid

    Achterin middag, tied veur n bak thee. Moeke gaait bie heur zeun op verziede. Zai klopt op veurdeur, mor dut gainaine open. Moeke lopt even achterom en dut veurzichteg achterdeur open. “Volluk!”, ropt ze.
    t Is haalfduuster in koamer. Tot heur schrik zit schoondochter noakend op baank. Ook schrokken vanzulf.
    “Mien laive tied, wat is hier aan haand?” zegt moeke beschoamd.
    “Ik zal het u uitleggen”, zegt schoondochter mit rooie konen.
    “Ik draag mijn liefdesjurk. Ik wou hem verrassen. We hebben namelijk al een tijd niet meer gevreeën, vandaar. Werkt altijd.” Onderwegens noar hoes gaait moeke wat aan t prakkezaaiern. Gain gek plan. Thoes kookt ze wat lekkers, zet n schier ploatje op, brandt n poar keerzen en dut de rest van t licht oet. Doar heurt ze d’auto aankommen. Ze klaidt zok vlug oet en gaait – net as heur schoondochter – op baank liggen. Deur gait open.
    “Mien god, wat is hier loos!?” ropt heur man. “Ik droag mien laifdesjurk”, zegt moeke oetdoagend.
    “Oh, in dat geval”, mompelt heur man, “magst m wel es strieken”

    Terra cotta en swaarde belonnen

    “Woar wastoe zotterdagmörgen, k heb die hailendal nait zain en zo drok was t ook ja
    nait…” “Woar ik was…?”
    Geert kikt met verstaand noar Lammert Loos uut Olhoof. Lammert Stiefkop, zo wordt e nuumd, komt uut Oost-Grunnen, kin je heuren. “Joa, of wast ook verkled as terracottasoldoat?”
    Geert verslikt zuk hoast ien e kovvie. Hij zit bij de grootgrutter aan n luddek toaveltje maank koeken en stoetjes, t wotter lopt hum ien e mond. Lammert het m n bekertje Perla Super ientapt, mor wil nou wel es wieten, woar….“Nou, ik zat zotterdagmörgen thuus bij de tillefoon, dat ding rinkelde aalweg en….” “Doe aan tillefoon? Was dien vraauw dernait dìn? Zo’n protestbieainkomst mit swaarde belonnen kinst doch nait lopen loaten omreden tillefoon lewaait? Nee, Moatjes, lapzakkerij, of wol dien vraauw nait dast…” Geert boerket even en wisket t swiet van zien kop, hij het t hiet, komt wis en vast van die superkovvie.
    “Och, niet maggen, niet maggen, vrouw haar der niet zo veul met op, dat is zo. Ze mottjede al n poar doagen over mosterd noa t eten en peerden die achter de woagen spand worden, hest niks belangriekers te doen…. Ik hol niet zo van aal die drukte, krieg k kopzeerte van en sloapeloosheid, mien bloed reageert doar niet goed op en…” “Hol mor op, k heur t al wel weer, kestanjes oet t vuur hoalen, doarveur huiven ze nait op dié reken, schiet-in-boksem. Nou ja, dij mouten der ook weden. Wat vinst aigelks van aal dij drokte over rondwegen en tunnels?” “Wel, veur mie….” Geert krigt n knovvel ien e rug, kikt gramnieterg achter zuk. Doar stijt Haarm Proatjeboksem met n grode kertonnen deus om zuk hèn, n poar swaarde belonnen ien e haand. Zien gezicht gijt verstopt onder n aanplakte grieze board en snor. Op e buuk het e n grode plakkoat: “Rondweg? Geef mor n rondje weg…” en noadat e zuk swiereg omdraaid het, ziet Geert n aandere uutsproak: “Gién Spiekman ien e uutverkoop!” Lammert leit al dubbel van t lagen en n bult gruttersklanten verdringen zuk om iets te zien van de onverwachtse Terra-Cottageneroal. Geert is riddersloagen en begunt sikkom te stuttern.
    “M..m…mor, Harm, dát, dát k…k..kan….” “Joa, dat kán”, zegt Generoal Harm Proatjeboksem met n swoare stem. Lammert gnottert nog wat noa, t volk knivvelt, wacht schienboarliek op e toesproak en die komt vanzulf ok.
    “Superbeste kovviedrinkers en anere Appiefans: aksie! Vot met de tirannie van GS, PS, VS en wat veur essen der nog mor meer fieze fingers ien e brood-en-brinta-pap hebben. Aksie! Der gijt gien Spiekman onnersteboven veur wat veur asfalt dan ok, der worden gien tunnels groaven om nog meer fienstof ien te joagen, der… “Met eerlieks grootske meneuvels en eernse teut holdt Harm zien pebliek ien e ban. “…En dan wil ik besluten met de hoop uut te…” n Geweldege knal altereert elkenien, de mensen vliegen ale kaanten op. Geert duukt onder t toaveltje, Lammert leit votdoadelk laankuut op e grond van de grutter. Generoal Harm zien board hangt scheef, n kepotte belon bungelt over zien linkerscholder. Dan stapt AH-boas Aksma noar veuren, hij het de kleren aan van Bromsnor en holdt n rokende Colt ien zien rechterhaand. Langzoam gijt de loop van e Colt ien e richten van Harm Proatjeboksems leste belon. Die bedenkt zuk niet en gijt der as n speer vandeur, nou ja, dat wil e eigelks, mor krekt op dat moment komt Lammert ien e benen en krigt zo de hiele Terra-Cotta-generoal over zuk hèn. “Heren, heren, kan het wat….” Aksma’s stem gijt verloren ien t gebeer van Harm die hankemank langs t moandverband en pleepepier t pand uutpoest en stènt. Lammert laagt al weer, Geert kruupt onner t toaveltje vot. Hij vuult even op zien kop, nee, gien bult, t vaalt met. Aksma wappert met e Colt noar de uutgang. “Heren, acties? Best, maar niet hier. Mag ik… “ Lammert en Geert stappen wat verbaldereerd op, de supermarktoorlog kon wel echt uutbroken wezen. Buten bij de fietsenstanders perbeert Generoal Harm zien uniform wat op te klandern. “Jongs, kan ik jim veur aal t ongemak n rondje aanbieden ien e kovviehoek van…..”

    Ol laand

    oetgroaven wotterwegen
    vrouger veur törf
    bomen stoan recht dertegen
    allain takken binnen krom.


    opstaauwde eerdhopen
    vaaileghaid tegen t wotter
    hoeskes tegen kerk aankropen
    golden koren rondom


    omplougde akkerlaanden
    ontstoan oet blets en sliek
    boerenploats ien koolzoadraanden
    ien t gras de pinksterblom


    oetslepen gôrs en geulen
    wemelnde wotterplas
    blift mit laand en ailaand heulen
    t wad gelaifd alom

    Hoogbegoafd

    “Ons Gerardje is hoogbegoafd”, zee Gerardjes Moeke vol overtugens. Het mos wel zo wezen, want zai kon vrouger zulms ook al zo goud leren. Zai dee nou alweer n computercursus, dij slim stoer was, mor zai haar der gain muite mit. Heur zuster was alderdeegs schouljuffrouw en dij haar n poar testjes mit Gerardje doan. t Was overdudelk : Gerardje was hoogbegoafd! t Zat aan heur kaant van de femilie. Heur man was nait zo‘n ster west op schoule. Aarme man………
    Och Gerardje was n goie leerling, mor hoogbegoafd?? Ien t laand der blinden kon Gerardje mit ain oge en twai vingers ien de neuze keunink wezen. Moeke wol n aangepaast program veur heur Gerardje. Dat Gerardje genog waark haar aan t normoale program en doar nog laank nait ien alles de beste was, drong nait tot de sikkom geheurgesteurde moeke deur. Nee, Moeke trok n verongeliekte kop van aine dij van riekswege op ain bult goeid is mit t gewone volk. Heur klacht was dat het wonderkiend dat zai op de wereld zet haar, op schoule ien ain klazze zitten mos mit kiender dij der wat laanger over doun om de toavel van zeuven oet de kop te leren. Dat holdt heur Gerardje mor op en t zol hom gain goud doun op zien tocht noar de top, woar hom n grootse toukomst waacht. En din kinst nait hebben dat Gerardje noa zien toallesje waachten mout op n stumper dij doar wat laanger over dut. Het komt ien de kop van Gerardjes Moeke nait op dat n schoule noast het leren, ook n plek is woar kiender leren soamen te leben mit n ander. Of ze nou minder of zulms meer ien de kop hebben as Gerardje. Kin hoast nait, volgens Moeke, en t komt hailndal nait in heur kop op dat t nait zo slim is as Gerardje of en tou eben rustig aan doun kin om te waachten op aine dij wat troager van begrip is. Want as Gerardje aal zo’n knappe kop is, as Moeke denkt , din zel t wat legere tempo van dij aander kiender hom vaast nait schoaden .
    Oetendelk binnen Gerardje en zien Moeke verhoesd noar t Drintse Hooghoalen. Want as ie hoogbegoafd binnen, din mout je t hoog hoalen. Of nait din…………

    Op beune

    Boven veurkoamer, sloapkoamer en gaang was de grode beune, dij luip over de haile brette van t hoes. Boven keuken en biekeuken was klaaine beune. Rest van t hoes was n grode open schure mit n hoeske der ien. Ie konnen zo tot aan nok van t dak kieken en der waren gain riggels aan raand van beun. Dat was hail gevoarlek, omreden ik doar nait kommen mog. Vanof klaaine beune laipen vaaier voutbraide balken, mit tussenroemtes van twij meter docht ik, noar overkaant tot woar schune kaant van dak begon. Holten ledder lag mainsttied op betonnen deel tegen muur aan, behaalven as mien pa of moe hom neudeg haren vanzulf. Aan veurste baalk haar mien pa van dik taauw n zuzoi moakt. Ik kin t mie nog goud erinnern. Eerste keer dat ik der op zat, vuilde ik mie de koning te riek. Op zummeroa- vens mit open deuren zat ik op mien schommel te kieken noar mien pa dij ien toen aan t waark was. Sums mog ik hom helpen, boontjes ien de goaten gooien, of eerappels of aander jonge plantjes. Ik zel zo’n joar of tien west wezen. Mien moe was denk ik boodschappen aan t doun , ze was der nait dat wait k wel. ‘t Was nat weer, störmachteg, wie konnen nait boeten speulen. Mien vrundje Renske en ik waren ien schuur om beurten aan t zuzoien. Wie haren soamen ain rolletje Faamdrop, wat n riekdom. As d’aine wachten mos, kreeg e n dropke. Allain zoegen, denk derom! Wie keken op mekoars tong, todde op was en din d’aander. Renske was ien bienoa alles kloarder as ik behaalven ien zoegen, omreden ik der laanger op zat. Wie perbaaierden voak mekoar oet te doagen deur wat nije kunskes te bedenken. Mien pa haar tussen twij telefoonpoalen op t gras n rekstok moakt, woar we din aanhingen. As we weer wat oetvonnen haren, raip ik mien moe om te loaten zain, moar negen van tien keer ging t mis. Ik was te veul spitst op heur priezende woorden , dij der nooit oetkwamen. t Ainege wat ze steevaast zee: ‘Pas mor op, dìnk aan dien kleren’ … Tiedens t zoegen van t leste dropke keek ik om mie tou en zag ledder rechtop tegen muur stoan.
    “Zel we op beun kieken?” zee ik sikkom fluusternd ( dat was hail nait neudig der was gainain, mor toch) Wie klommen as twij oapen ledder op en stonden op klaaine beun. Der lagen veul olle bouken , kraanten en ploatjebouken mit prins Valiant op achterkaant. Ik wol der noar tou, hai was mien held, aal begreep k er nog nait zoveul van, mor Renske trok mie aan aarm. Ze keek stief noar de baalken.. “Duurst doe over de baalken hinneweer?” zee ze en keek mie haalfstoand aan. “Kiek, ze binnen klaain bietje braider as n evenwichtsbaalk” zee ze en zette heur vout der op. Wie keken mekoar aan, ik vuilde noppen op aarms en kreeg n draaierg gevuil ien mien moag.
    “Duurst doe? Ik wel!” Ze bedocht zuk nait en laip tot aan schune kaant en weerom. t Ging goud. “Nou doe!”


    Ik wait nait meer hou k t doan heb, t was as ien dreum. Baang was k nait, k zai nog t roege baalkenholt, rubbern neuskes van mien gimmestiekschounen , taauw van zuzoi. Zag nait betonnen deel, doar hail beneden, swaarde kolenhok, fietsen , autoped, koar mit raif. Allain staank van kolenhok is mie laang bie bleven en t gevuil van winnen: “Ik duurde t , ik duurde t !” Nog aaltied, meer as toun , gaait der n schok deur mie hìn as ik der aan dìnk wat der gebeurd was, as mien moe schuur ienlopen was.
    Joaren loater heb k t heur verteld, ze wol t nait leuven.

    Op t ies

    Aan de kant van de boan,
    doar zag hij heur stoan.
    Och man, wat een nuver laif wicht
    en hij lachte heur tou
    en doar stopte hij gauw
    en zij kreeg n kleur op t gezicht
    Hij zegt: “Beste maid,
    dat heurt toch zoo nait,
    doe most hier allenneg nait stoan!
    Jim woag t er ais op
    en leg met mie op,
    dan swieren wij soam langs de boan!”
    En dou ging t er van deur,
    zai achter hij veur,
    t Was glad n lust om te zain.
    t Was zo n mooi poar,
    t kwam kwiek bie mekoar,
    ze zagen der hoast nooit zo ain.
    De dag dij verdween
    en t moantje dat scheen
    en zai swierden mor aal langs de boan,
    want bie moaneschien
    gong t ains nog zo fier.
    Mor toch bleven ze evenpies stoan
    en zai lachte hom tou
    en k wait zulf nait echt hou,
    Mor op ainmoal doar pakte hij t wicht.
    En zai bleef stille stoan
    en zai luit hom begoan
    en de moan kneep n oogje dicht.
    De locht dij betrok
    en dou gaf hij heur n smok
    en t wicht gaf hom vot ain weerom.
    Hij dee t nog ais weer,
    dat smuik ja noar meer
    en t moantje dat lachte der om.
    Zij smokten mor deur,
    zij hom en hij heur
    en t wichtje dat keek toch zo wies.
    En noa n half joar,
    dou was t n poar,
    dat komt van dat scheuveln op t ies.



    Dit gedicht of riemsel kreeg k van mien moe.
    As ik t zo bekiek, is der verschillend Grunne-
    gers bruukt. Zo te zain is t n hail old gedicht.
    t Kìn zo mor wezen dat dit opschreven is
    deur mien opoe of aans deur n taante.

    Nainnolet

    n Roar woord!

    Wat mout je doar nou weer mit…..

    Aalgedureg zit je wat tou t roam oet te loeren…. en opains komt der aine veurbie, woaras je mit op schoule zeten hebben!

    Oaflopen vraidag zag k opains Jan lopen. Verrek, dat is Jan!

    Drei joar mit op ULO-schoule goan. Joaren nait zain en zo opains zai je mekoar noa zo n zeumteg joar trogge!

    Noast rekenen en toal kregen wie doar ook Engels, Duuts en zulfs Frans!

    Goud veur loater dochten ze..

    En inderdoad heb k doar veuraal profiet van had, al was mien Engels en Frans nait echt meroakel.

    Dou d kinder van ons wat groter wazzen, dochten wie om eerst mor ais Europa in te goan mit vekansie s.

    Reden? As wie older wazzen, kon t wel ais te wied veur ons worren?

    Bivve op n moal noar Frankriek en Itolie en mout ve vanwege n laange tocht eem op d hak.

    n Pitstop zogezegd. Beetje eten, daarms legen en zuks meer.

    Bie de ober wat lekkers besteld en veur moeke en mie n kopke kovvie.

    Vragt dei ober in t Frans of der ook zuker en melk in de kovvie mos?

    Ik mit mien toalenkennis van d ULO zeg doarop: Nainnolet!

    Kinder smalend: dat is ja in drei toalen pap… Kinst dien Frans nog wel goud?

    Ik, onneuzel: Hou zo? Doe pratst Duuts, Engels en Frans deur n kander! Hahaha!

    Verrek, zai hebben geliek!

    Nain (nein), no , let (lait)!

    Hou kwam k doar nou zo gauw op?

    t Was koetjewaals. En al hadden wie dat nait leert op schoule, wie hadden n hail mooie

    zunnege vekansie en d kinder haarn der de rest van de raize nog aaldoage lol om!

    Drok

    Ik moak mie drok,
    das oerdom.
    Ik vroag mie din ook of, woarom?
    Aal wat gebeurt, gebeurt
    en gainain, dij mie kloagen heurt

    Esbörg – mooie joaren

    n Mìns is nait zo mor old en wies. Doar heurt wat tou, löskommen van thoes bevöbbeld. Wat dat aanbelangt, is jeugdherberg “Esbörg” veur mie hail belangriek west.
    Tegenswoordeg hait zo wat “Stayokay”, Engelse zaikte…. Dou, aan veuroavend van roezege joaren zesteg, was “Esbörg” n begrip in Scheemde en wiede omgeven. Jeugdherberg wer benoam bezöcht deur n bult groepen, asmits hail grode, oet Duutsland, Denemarken, Zweden… n Enkeld moal kwammen der Fransen en mos je vanzulf Frans proaten, nou ja, proaten….. Wollen ze wat waiten over n brommer. Wos ik in t Nederlands al niks van. “Combien de vitesses?” Noa dik vatteg joar leuf ik dat ze zo wat vruigen. Versnellens. Ston k mit de mond vol tanden (dou nog wel…) Mooie joaren! Hou k der veur eerste moal kwam, wait k nait meer, zel wel mit ULO te moaken had hemmen. “Vader en moeder” Van Gerven haren der lol in om van Esbörg n stee te moaken veur jeugdaktiviteiten, n ontmoetingsstee veur boetenlandse en Grunneger jongern. Zai was n gezellege kwebbel, hai n hail rustege man in trui, gain gedou mit strikken of kolbertjes. Mor ja, ze pruiten wel hollands en gingen dou weerom noar de Randstad, noar jeugdherberg “Rhijnauwen” bie Bunnik, nait zo wied van Utrecht. Binnen we nog n moal west mit bus vol, gezellege boudel. In Scheemde werden ze opvolgd deur Gerrit Kupers en zien vraauw Binie de Groot, dij konden wel Grunnegers en dat scheelde. Al wazzen der dou in Scheemde vanzulf ook wel femilies woar ABN proat wer mit kinder, je moest ja aan je toekomst denken ja… Hou laank ik der rondhongen heb, wait k ook nait meer, mor belangriek was t wis en vast. Wat hemmen we doar n staark begun moakt mit t verbetern van de wereld! En nait allain mor wat lummeln, nee, ook hannen oet de buutsen hoalen en mithelpen. Was ja n bult waark as der weer n bus vol volk veur de deur ston en k mog doar geern wat doun, laiver as thoes. Roemte kreeg je om nije dingen oet te pebaaiern. Aktiviteiten in de ombatterijde kelders, al het dat nait laank duurd. Pingpongen in de grote zoal, ook mit vrumden, huf je nait per se bie te proaten. Disco’s, sport- en speloavendjes, woar we eerst de haile boudel versieren deden mit visnetten, pepiersnippers en zukswat. En as je n moal in zak en aaske zaten, was Esbörg joen oetkomst, n luusternd oor van Gerrit of Binie Kupers. Zai huilpen mie om vekansiewaark te vinden in n aandere jeugdherberg. Bin eerst n moal “op sollisitoatsie” west in Ubbergen bie Nijmegen. Dij jeugdherbergvoader haar gaauw deur dat ik gain techneut was en nait veul wos van stopkontakten, piepende deuren, luudsprekers en aner handwaark. Hai wol mie nait, lait e dudelk blieken. Kon k weer noar hoes. Mor in Grouw, in Vraisland, haren ze groder nood, bin k in ’64, ’65 en ’66 zummers west. Goie leerschoule om t ABN beter onder knije te kriegen. Vrais heb k nait echt leerd, al kon k t wel beter verstoan. In dij zesteger joaren gruide je ook weer oet joen bungeljoaren, deur verkeren, deur oplaaiden, deur t older worden.

    Esbörg roakte langzoamaan aal meer oet zicht, zo gaait dat. Doch t holdt aaltied n golden stee in joen haart en in joen herinnerns. Dat maarkte ik in d’oflopen weken, dou k inains t overliedensbericht van Jan Kupers, 56 joar, tegenkwam. Dìn veraltereer je, wil je eerst nait leuven dat t om n bekende gaait. Jan heb ik as jonkje kind, in Esbörg en bie t voetballen, bie Scheemde. Je heuren loater nog wel ais wat, dat e bie plietsie ging, dat e verkeren kreeg, loater traauwde. Mor dìn zit je zulf al in hail aandere wereld mit kop vol aigen zörgen en vroagen. En dìn inains, meer as vatteg joar loater, komt dat jonkje oet tied, kanker, 56 joar. En goan gedachten onweerstoanboar weerom noar dij Esbörgjoaren, in Scheemde, mitvuilend mit Gerrit en Binie Kupers. Mooie zesteger joaren, op pad noar old en wies worden. Licht en schare, lagen en grienen, lol en verdrait…. Mor wat is old en wies?

    23-02-2008

    Scheemtermeer

    Mien haile jeugd heb k deurbrocht in Scheemtermeer. n Klaain streekje dichtbie strokartonfebriek “De Toekomst”. Wie wonen toun in n hoeske van febriek, aan Oosthoffloane. Aalmoal hoezen dij bie febriek heurden. t Was n zunege boudel in dij tied. Der wer zulfs op toukeken dat wie soavends nait te laank licht aanhadden. Zotterdoags ging om tien uur licht eem oet. Din wuir stroom overzet op 110v van Veendam. Doar haren wie waaineg last van, allain lampen gingen eem oet, mor radio nait. Dat was zo’n distributieding. Mien pa luusterde geern noar t nijs en woar e ook gek op was, was noar meziek luustern. k Wuir older. k Wait nog goud dat mien zus Niessien mie noar bewoarschoule brocht.

    t Ging nait vanzulfs. k Wol nait van hoes. Mor k mos der toch aan geleuven. Bie heur achterop fietse noar Scheemde. Juf Spelde ston mie al op te wachten, net of k ofleverd wuir, dat vuilde krek zo. Om der te kommen mozzen wie aan t Achterloantje wezen. Doar konnen wie drin. Troanen biggelden mie over waange. Doar zat k din midden in klas mit aalmoal vrumde kinder om mie hin. t Het wel n weke duurd veur dat k alles op stee haar. Boeten speulen vond k prachteg. In n grode zaandbak mit n wupwap en zooiboois. Konst die teminnent goud bewegen. Tied verstreek. Bie lutjen aan laip bewoarschoule noar n ènne. Gelukkeg was legere schoule in t zulfde gebaauw. Juf Hassing (Jaintje) het mie lezen en schrieven bie brocht. Zai kon ook goud veurlezen. En in twaaide klas kwam k bie meester Pruisman. t Was ook zien twaide joar bie ons op schoule. k Zai hom nog aankommen op zien plof, n Kaptein Mobylette. Hai haar altied n leren jaze aan en as plof t nait dee, haar e swait veur de kop. Mor verder was hai n hail schiere kerel. Veul van leerd. k Heb tot de viefde klas bie hom zeten. Elke vraidagmiddag las e veur. Meroakels spannende verhoalen. En nait vergeten, in laange riege mit hom noar Eexte. Doar gaf e gimmestiekles in n ol lokoal.
    Vanof bewoarschoule was k kammeroad mit Harry Franken. k Erinner mie nog goud dat Harry n bain brak bie hom veur t hoes. Dat was nog veur dat e noar bewoarschoule ging. t Leste joar op legere schoule was k bie meester Boelkens. Zien bienoam was “Bolle”, overnomen van zien pa heb k heurd. Hai was n beetje kört veur de kop, mor wel n goje meester. Wie hebben veul van hom leerd. Hai was nait te beroerd ons meer te leren as in boukjes ston. Noast mie in baanke zat Jan Groenbroek. Soamen, hai meer as ik, hemmen wie n “schoulkraante” oetgeven. Hai muik de tekst en ik taikende der wat bie. Meschain het wel wat mit Toal en Taiken te doun, wel zelt zeggen. Boeten schoule waren wie veul aan t pingeln mit n bale. In t ziestroatje tussen Kolkema en Vedder was n geragedeure dij as doel dainst dee. Veul lewaai, moar Jan en ik hebben der goud schaiten leerd op doel. Toun legere schoule der op zat, kreeg k weer zo’n leeg gevuil in t lief as bie begun van bewoarschoule. n Stokje onwizze meschain.

    As t kwoad komt zo as regen vaalt

    Zo as aine dij mit n belangrieke braif bie t loket komt noa sloetenstied: loket is al dichte.
    As aine dij stad veur n overstromen woarschaauwen wil mor hai prat n aandere toal. Zai verstoan hom nait.
    As n schooierlapzak dij veur viefde moal op deure bonkt woar e al vaaier moal wat kregen het:
    hai het veur viefde moal honger. Zo as aine wel zien bloud oet n wond golpt en dij op dokter wacht: zien bloud blift mor stromen.

    Zo kommen wie deraan en zeggen dat z’ons kwoad doun.

    Dou der veur eerste moal melden moakt wer dat onze vrunden bie lutjen oetmoord werden, was der n gilp van alteroatsie.
    Dou wazzen der honderd oetmoord. Mor dou der doezend oetmoord wazzen en aan moorden gain ènne kwam, vol der n aal grodere stilte.

    As kwoad komt zo as regen vaalt, dìn ròpt der gainaine meer: ho!

    As misdoaden zok opstoapeln, worden ze onzichtboar. As t alderiezelkste ondroaglek wordt, heur je t bölken nait meer. Ook t gebölk vaalt deel as regen in zummer.

    BERTOLD BRECHT Omtoald oet t Nederlands (Hester van de Putte) deur Jan Blaauw

    Nederlands oet: “Vrijheid hoe maak je het?” De Geus/Breda, 1997

    Optaikens van n grootmoe (dail elf)

    Op n dag is t slim maal weer. t Regent bakstainen. Dat von ons ootjezegger aal gloepensmaal, mor toun t ook nog dundern ging en t weerlicht deur de locht vloog, kreeg zie t slim benaauwd. Heur moeke zee tegen heur leutje wichtje dat de wolken roezie muiken en dat zie doarom “paang, paang!” deden. Dat brocht t wichtje van de waal in de sloot en zie ruip: “k Wil dat nait, k bin paang baang!!”

    Hou bestaait t !

    Daam, winter 1965-1966

    Wat n winter was dat in dizze kontrainen. Eerst n haile bult snij, hoezenhoog !!!!! Echt woar! De dörpkes Uutwierde, Oosterwiewerd, Oterdem en Heveskes waren hailendal ondersnijd. Allain de schosstainen staken nog boven snij oet. En toun op n mörgen haar t zo slim iezeld, dat gain mìns zok op weg woagen dee. Der ree gain auto of bus. t Was snötglad. k Bin kroepend mit lainde holtjes onder vouten hoge stoup van mien hoes (Koningstroat 7 in Daam) ofgoan, over stroat op t Daamsterdaip stoefbie café t Bolwaark. Op scheuvels bin k op pad goan noar mien waark op schoul dij ook aan t Daamsterdaip baauwd is. Op schoul binnen allain de boas en onze man veur alles aankommen. Zie wonen stoefbie en hadden loopiezers onderbonden.
    Van waarken komt dij dag niks, mor wel kommen der verhoalen boven wotter van de winter in 1963. Wat hebben wie toun scheuveld dat joar, wekenlaang achter elkander. k Ging dou in stad noar schoul om veur schouljuf te leren. Wie waren n lutje koppeltje scheuvellaifhebbers en gingen voak soam op pad. Iesboan Stadspaark was stoefbie schoul en wie kregen zölfs wedstrieden op iesboan van Potjewol. Ook thoes in Hoaren waren wie aalmoal scheuvellaifhebbers. Op verschillende stekken bonden wie scheuvels onder.

    Op ies- boan of op de zo knofleke boan van de visplas van Sassenhein. Toertochten op t Potjewoldermeer en t Zuudloardermeer. Mor t mooiste as k noar dij tied weeromkiek, was n tocht van Stad noar Daam op n zoaterdag noa schoultied. (Wie gingen dou nog tot ain uur noar schoul.)
    Bie schier scheuvelweer gingen wie aan t Daamsterdaipop t ies. In Ten Boer dronken wie wat waarms en rusten wie eefkes oet. Mor t ging nog zo goud, wie wollen nog wieder en deksels, wie huilen t vol tot Daam bie café t Bolwaark. Noa n bord snert wollen wie mit bus weer noar Stad terogge. De Daambus stopte aan overkaant bie n groot hoes mit n hoge stoup dr veur woar wie aalmoal op zitten gingen, din wie waren bekof.
    In oktober 1965 wer dij stoup mien aigen. Oetrekend in dat grode hoes (Koningstroat 7) kwam k op koamers te wonen.
    Hou bestaait t!!!!!!

    Annekedotes

    TRIMMEN

    Mien bruier mog aaltied geern haardlopen. Tuzzendeur dee hai din welains wat oefeningen.
    Zo was hai zuk ook ains keer aan t opdrokken aan kaant van weg. Dou hai al n zetje bezig was mit de neuze op en dele van de grond te drokken, stopte der n kerel in n auto, draaide zien roampke open en zee: “Zai is der al onder vot heur!”

    NEUZEN

    k Haar n moal pech mit auto en dou mos k de geraazje bellen.
    Der kwam n monteur bie dij ik nait kende, mor hai haar mie doar toch n gokkerd van n neuze!
    Kerel, wat n joekel van n neuze haar dij man!
    Hai trok moterkap open en zee:”k Zal es even neuzen.”
    Ik keek hom aan en zee: “Joe vinnen t wel!”

    INPARKEREN

    Wie luipen n moal in Stad noa n oavendje stappen op weg noar auto.
    Dou zagen wie n man dij bezig was mit inparkeren en doarbie even mit aachterkaant n veurkaant ruik.
    Bruier luip der mit autosleuteltjes in haand op òf.
    “Dat gong even nait goud hè, meneer?” “Ja, sorry hoor, maar ik denk niet dat er veel aan de hand is. Ik heb hem maar licht geraakt”.
    “Nou dat wait ik nog moar zo net nait”, zee bruier, “loaten wie moar es even kieken”. Zai kieken, en dou zee bruier: “Nou meneer, ie hebben gelok had dat t mien auto nait is”.

    Lof

    Noa t wegvalen van leste van generoatsie boven onzent wordt n aantal femiliebouken herverdaild. Mooi winterkerwaai om dat aan t èn van mirreg oet te zuiken. Swoare tas sleep k mit noar baank. n Steveg boukwaark komt mie ien handen: ”De Bijbelse Geschiedenissen, in vertelling door W.G.v.d.Hulst en in tekening door Isings.” Op roakeldais sloag k hom open en lees over Jonas dij op n rotsachtege heuvel te wachten zit tot t vrezelke gebeuren zel, over Amos de simpele schoapherder en viegekweker oet Thekoa aan raand van woestijn, over jonge koning Hizkia en schaar van zunnewiezer dij achterwaarts ging, over stille lutje vent Jeremia oet dörpke Anakot tussen baargen ien, over Daniël en zien kameroaden Sadrach, Mesach en Abed-Nego, over Nebucadnezar dij ien ainen krankzinneg wordt en mit daaier oet t veld et, over Belsazar en haand dij Mené, mené, tekèl, Ufarsin op muur schrift, over Esther en….. Ik wis nait meer dat Ahasveros dij snaachts altied meziek heuren wol, nou vragt om veurlezen te worden en veurlezer pakt boukrol woar Mordechaï op staait, over de 47000 dij noa 70 joar ballingschap van Babel noar Kanaän trekken, aal mor noar t westen woar zun soavends onder gaait. Dij vertraauwde verhoalen. Vibroatsie van herkennen. Twijde bouk is zo meugelk nog dikker. Ollers heur biebel mit traauwtekst Exodus 33: 14,15. Hij dan zeide: Zoude Mijn aangezicht moeten medegaan om u gerust te stellen? Toen zeide hij tot Hem: Indien Uw aangezicht niet medegaan zal, doe ons van hier niet optrekken.
    Even wieder vien k n onbekende foto van opoe Sietje woar k noar nuimd bin. k Heb t hoar aal n poar doagen opstoken net as zai.
    Ik liek op heur.

    Etenstied is aal laang verstreken. k Moak n makkelk hapske kloar. Witlofsloa. Aai koken, abbel en augurk snieden, rezienen waiken ien kop thee, mandarijnen zuiken. Ik huzzel alles deur n kanner en neem t mit ien koamer. t Smoakt goud, mor toch aans as aans. Hou dat komt, zai k as k bord noar keuken breng. Witlofstroekje ligt nog op aanrecht. t Is dudelk. Poar uur heb k ien totoal aandere belevenswereld west.

    Groningen, 21 januari 2008.

    Twij wolven

    Op n oavend haar n olle Cherokee t mit zien klainzeun over de stried dij binnen in elk mìns aan de gaang is

    Hai zee : ”Mien zeun, dij stried wordt oetvochten deur twij wolven dij wie aalmoal binnen in ons hebben”. D’aine is slecht, kwoadhaid, òfgunst, verdrait, spiet, grienderghaid, wiezeghaid, medelieden mit joezulf, schuld, vrevel, minderwoardeghaidsgevuil, oneerlekhaid, hoge dunk van joezulf, aigenikkeghaid.
    D’aander is goud, bliedschop, vrede, laifde, hoop, kaalmte, beschaaidenhaid, vrundelkhaid, vrijgeveghaid, begrip, eerlekhaid, medelieden en vertraauwen”.

    De klainzeun docht der evenpies over noa en vruig toun aan zien opa: “Wèlke wolf gaait winnen?”
    “Dijstoe vouerst”, zee d’ol man.

    Dit verhoaltje kreeg ik toustuurd as stroombraifke in t Engels. Nou wor ik zowat doodgooid mit van alles en nog wat. t Aine nog mooier as t aander. Soms om lolleg te wezen, soms om de wereld te verbetern. Mainsttied donder ik t votdoalek in de “prullebak”. t Kon es n besmettelke zaikte hebben
    Mor dit verhoaltje dee mie toch wat. k Zag ze even veur mie, d’ol man mit zien klainzeun. Twij Indioanen, veren nog op de kop, as op de ploatjes oet de bouken van Karl May, dij k mie nog zo veur de geest holden kin.
    Ze zitten doar veur de wigwam mit oetzicht op de prairie, stoef bie t kampvuur. Ploatje dat allent nog bestaait in dij bouken en in mien verbeeldens. Ploats moakt veur autowegen, spoorwegen, wolkenkrabbers, boortorens en wat nait aal. Op de prairie gain Indioane of bizon meer te bekennen, van dij gevolgen dat ze nou beschaarmd worden in reservoaten. Doar doun ze gain kwoad , lopen nait meer in de weg en kinnen stoareg aan wìnnen aan onze “kultuur”.
    t Wazzen ook ja haalve wilden. Wie hebben ze red van n goddeloos leven. En dat wonen in dij kolle tìnten was toch ook mor niks. Kin nooit gezond wezen, zie gingen al dood aan n simpel griepje! En wèl wil nou elke dag bizon eten ? Doar wor je toch ook flaauw van. Nee, zie hebben wel even tegensputterd, mor soms mout je mìnsen tegen zukzulf beschaarmen. Zie hebben der nou n bult perfiet van.
    Tegenwoordeg maggen ze ook wel weer oet t reservoat. Der binnen zulfs al gounent dij in Irak heur brood verdainen. Kiek mor noar t verhoaltje van dij olle man hierboven. Wees nou eerlek, zukswat kin je toch nait oetbedenken in n wigwam !

    Zo kin zo’n stroombraifke joe toch nog n fijn gevuil geven; de wolf dij wie vouerd hebben was goddank goud.

    Snötoap

    Hai is ja krekt zestien
    kammeroaden in keur
    veul geld aaid in buus
    kobbel wichters in ale kleur.


    Hai is DE kerel op schoul
    aal oetpebaaiern
    wat kin mit hom heergoan
    gappen zulf oetfigelaaiern.


    Hai, zeun van zien ollu
    gaait bie nacht knip loaden
    hai wait, t is nait goud
    heurt hai zien moeke kloagen?


    Hai, roege bink van klas
    stroat, stoefbie dij vrumde man
    tien gram, zien leven, snoeven
    zestien? wat is zien plan?


    Hai, stoere van klas, is maal der bie
    plietsie haar hom in goaten
    tien gram, leven is vot
    zestien joar, nait oet proaten.


    Hai is krekt zestien
    kammeroaden binnen nait meer
    stoef bie hom, koamer is klaain
    hai gaait bie hom zulf in leer.


    Hai is krekt zestien.

    Bitterbalen

    t Was feest op schoul. Der was ain joareg. Franske was zes joar worren. Hai haar der al nachten nait van sloapen. En vandoag was t din zowied. Dou hai vanmörgen tou bère oet stapte,was t nog duuster. Pa en moeke sluipen nog. Hai mos nog wel n uur op zien ok wel. k Heb in elke baal n stokje stoken mit n vlaggetje der aan. Din kriegen je gain vette vingers as je aine aanpakken.”
    Op schoul wer der oetgebraaid aandacht aan Franske schonken. Hai kreeg n mutske op kop mit n grote ZES der op. Hai mos op juffraauw heur stoul stoan. Ale kinder zongen van: ”Lang zal hij leven in de gloria.” Dou mog hai mit Johan en Kees klazzen rond. Bie groep vaaier ging t veur de eerste keer goud mis. Hai huil schoal mit bitterbalen schaif, haile brut lag op grond. Mit heur drijent lagen ze op knijen om boudel weer bie mekoar te kriegen. Of zai ze apmoal weer vonden hadden, wozzen ze nait pesies. Zai wazzen tel al laank kwiet. In gaang brak hai bainen sikkom over n jaas dij op grond lag. Hatsekidee, doar ging t haile spultje veur twijde keer. Dou noar groep zeuven. Meester haar zok der al n lekkere baal oetzöcht.

    Net dou hai om in mond stoppen wol zee Kees: “Dij motten joe nait opeten meester, want der zit n hoar aan.”
    “Hou kin dat din wel?” zee meester. “Nou meester,” zee Kees, ”Franske is n moal of wat mit haile boudel over de kop vlogen. Ale balen lagen op grond.” Inainent haar meester gain zin meer in bitterbalen. Hai was op dieet, zee hai. Hai mog gain vet eten hebben. Drij jongens keken mekoar veulbedudend aan. Ginnegappend gingen ze klas weer oet. Omdat meester gainent pakt haar, haren zai nou nog net zes balen over. In gaang hebben ze boudel eerlieks verdaild en hebben ze der lekker van smikkeld.

    Bruggen, riet en aner smurverij

    Geert het e fiets uut e schuur pakt. Hij wil even wat frizze lucht en wat bewegen veur zien bienen, die hebben trubbels met e deurstroming. Achterdeur mor op slöt, vrouw is der niet, loat ien e Stad heuren hoeveul hinder ze het van d’allergie, ze proest nog ies de klokken uut e Martinitoren. As n jongkerel slagt Geert zien rechterbien over t zoadel en ridt zo vot. Temennent, dat denkt e. Mor t zoadel zit wat hoger as aans, hij komt der wat scheef op te zitten en t veurrad stijt ok wat verkeerd. De fiets is n onwilleg peerd worden, Geert moet zuk nuver verweren om niet met e fiets en al deel te kommen maank e hortensia’s van zien vrouw. Net as e denkt, k heb t red, gijt e doch nog onderuut en vaalt met e kont op e raand van e tegels en de tuun. Nije knoppen van de hortensia’s vliegen hum om de oren, zien linkerbien kifket met e trapper, dut gloepens zeer. Met nogal wat kripsie lukt t hum ien e bienen te kommen, goed dat zien vrouw der niet is, aans dee ze t ien e boksem van t lagen. Gelukkeg, noabers hebben ok niet veul zien kund, zol n mooi filmke west wezen veur Yoetoeb of hoe dat gedoe op e kompjoeter ok hieten mag. Nou, de schoa valt nog met, zien jas is wat smereg worden, moet mor even dreugen. Pien ien zien linkerbien trekt al wat bij, hij gijt mor niet kieken wat deronder zien spiekerboksem aan e hand is, t zal wel weer overbetern.
    As Geert n haalf uurke loater over de brug komt, denkt e weerom aan t veureg joar, toen moakte hij n beste smak op e fietstrook, zat der n gat ien t rooster. Mooi dat der toen wel n fikse stee met bloed op zien rechterknij zat, mor aan zien spiekerboksem was niks te zien, staark spul. Hoe zol dat eigelks wezen met e plannen veur de brug? Votdoadelk is t theoaterstuk van SWET kloar, mor kunnen ze nog gien ofscheid nemen van d’olle brug, om reden der nog gien nije veurmekoar is. Wat hebben ze doan met die mooie tekeningen van Jan Oostenbrug, met de “belvédère van Noordhorn”, zo as e dat nuumd het? Ien gemiente en pervinzie gooien ze wel voaker de verkeerde plannen ien e aaskebak en dan goan ze juust wat moaken, woarvan mensen loater zeggen, was dát mor ien e prullenmand aanland…. Geert fietst even noar de nieuwe huzen ien e oostraand. t Liekt woarachteg wel of de huzen letterlek uut e grond stampt worden, t is mor n smerege toestand. t Eerste wat nije bewoners zuk kopen moeten is n poar nije stevels. En dan stoekt t ok nog ien dizze durehuzenbizzeness, geven ze d’Amerikoanen de schuld. Nou, die Bush mag dan messchien niet de meest loze prezident uut e historie wezen, je kunnen hum niet alles ien e schoenen schuven, of ien e stevels. Zollen der hier nou ok bedriefswonings kommen, doar bennen ze ja ien spesializeerd, ien e gemiente Zuudhörn. Of komt Boerema niet stoefbij zien bezinepomp te wonen? k Zol t mor wel doen, bezine wordt ja nog duurder as gold en diamant, nog even en de bezinestandoard komt ien e stee van dat glitterspul. Rietdal, Rietlanden, aaltied wat en elkenien het geliek en je bennen duzenden euro’s verder as dudelk wordt dat de ien net n ietsiepietsie meer geliek het as de aner. Woarom was hij eigelks gien avvekoat worden? Die lu verdienen geld as wotter, doarom is t ien e nijbouw ok zo nat….
    Ien tied is Geert t hoofddörp ienreden en stopt veur de grootgrutter, woar de auto’s rondjes rieden en direkteur Aksma ien kolbert en met n tevreden laag zien klandizie begroet. Das nog ies n ondernemer, denkt Geert, die het zien spultje goed veurmekoar, nou weer met die smurvenaksie, Klaas Kontje zal ok wel aan t verzoameln wezen. Op dat ogenblik krigt e de menshoge smurf ien e goaten die bij de iengang rondsjokt met n dubbelbord: “Smurf uw ….” De rest kan e even niet goed zien, de gewichtege smurf moakt n dansje en sloakt onverstoanboare smurfkreten.

    As Geert t blauw witte pronkstuk passeert, heurt e klip en kloar: “Aha, jonje Moatjes, denkst even om e smurven hè? Ik zeg t mor even, eertieds bij t voetballen was t ok al zo vergeetachteg en doe nou dien mond mor weer dicht, aans vliegt der zo nog n smurf ien….” En t beweegboare rekloame-objekt gijt deur met aandachttrekkerij. Geert stommelt de winkel ien. Vieftien euro veur ién smurf… Nou ja, as e dizze reis n wat dikker stuk kees nemt dan zit e al hoast op dat bedrag. En zo’n pakje wachten. Mor dat was t wachten wel weerd. Hai kreeg n haile mooie plietsieauto. Dij luip op batterijen. Lampen konden aan. Deuren konden open. Swaailichten op t dak flikkerden ook. As je op n knopke drokten, kwam der ook nog n bult lewaai oet. Hören en zain vergong joe. Franske stoof mit zien aanwinst deur haile keuken hin. Hai haar sikkom gain tied om zien stoetje op te eten.
    “Nou most wel opschaiten,”zee moeke. “Aans komst te loat op schoul.” O,ja, noar schoul…..
    “Ik mot ook traktaiern,”zee Franske. “Joa,” zee moeke, ”Doar haar ik al op rekend. Ik heb gusteroavend viefteg bitterbalen in eulie had. Dij kist mitnemen, want dij smoaken kold o
    smurf, doar vin je ja aaltied wel n liefhebber veur?

    Spiet

    Dunderdagmörgen, zun schient en net as k kraant pakken wil, gaait bel. Post bie deur, mit t nije apperoat dat k mie besteld haar. Mooi! Eerder as dat k verwacht haar. Rustig t pak open moaken en dìn ais kieken of ik boudel ien waarken kriegen kìn. Mout nait zo stoer wezen, is ja n gebruuksaanwiezen bie. Mor dat is apmoal Chinees of Japans….. Hè, gelukkeg ook nog ien t Engels. Dat mout lukken willen. Lezen is gain probleem, mor doar heb ie t ook net mit had. Krieg dingerais nait aan proat. Moudveren zakken mie of en gedachten goan mit mie op loop, weerom noar Engelse les op schoul. k Zat ien daarde klas van HBS en ons leroar Engels was n hail schiere kerel mit ain gebrek, hai kon gain orde holden. t Was n veujoarsnommirreg en zun scheen waarm ien klas. Wie waren apmoal n beetje meleg. Ain van jongens haar n poar klapperkes ien buus – as je dij op grond smeten, knalde dat mooi.
    Nou haar hai n poar van dij klapperkes tussen zien lesbouk doan en vanzulf, bouk wer deurgeven – klas ien t ronde. Leroar ston veur klas oet te leggen en sums wat op te schrieven op t bord. Bie ieder bod dat hai rug noar ons tou haar, wer t bouk wieder geven. Gainain van ons was driest genog om n klap op dat bouk te geven. Totdat bouk veur daarde keer weer bie mie op baank te laande kwam. Ik was al vergreld worden op dij jongens dij t bedocht hadden, mor moud nait hadden om t plan oet te voeren. k Bedochde mie nait en gaf n beste hengst op omslag van t bouk. Klas was ien ain keer bie de les en leroar veur klas trok wit weg. Te klas oet stuurd vanzulf mit bosschop mie te melden bie directeur. Doar kon k nait mit zitten, k was nog vergreld ien hoed. Directeur het mie aanheurd mit n eerns gezicht en mit glimlichjes ien zien ogen. Staait mie nait bie of k straf kregen heb – t begrode mie dou en nou nog van dij leroar, dij toch zo n schiere kerel was. Weer ain bie deur – mien neefke komt ien hoes – zigt t nije apperoat stoan en heurt mie aan dat t mie kult om hom aan gaang te kriegen. Hai kikt es, friemelt wat en trekt n klepke open, en ja doar zit n koabeltje achter dat k nait vienden kon. Binnen twij menuten was alles kloar.

    Dreumerij

    Katten


    Och, dij baaide katten,
    twij grode schatten.
    Och, dij laive poeskes,
    mien grootste snoeskes.
    mor as je aan t waark mouten,
    zitten zai zo laank te vrouten,
    totdat je loi op baank zitten
    en zai op schoot ligt te pitten.


    Snij ien toen


    Op snij ien toen ligt brood
    veur vogeltjes ien nood.
    Ze bìnnen der overhìn vlogen
    en ik vuil mie sip bedrogen.
    Zulfs zeekobben hemmen niks pikt.
    Bennen zai of ik non getikt?


    Mien Fryske God

    Op pad van haaileg grond
    kruust hai mien weg
    mien fryske blonde God
    n glimlach om zien mond.


    Hai laaidt pad in t hòltgerief
    zien gruine overall
    stoatsbosbeheer
    spant om zien jonge lief.


    Mien òlder heufd verdeufd
    in t aanschien van zien schoonhaid
    brandt vuur om hom volop
    te laank nait meer in leufd.


    Mien jonge joaren het hai nou
    in kruuslings wegen kiek ik om
    ik vuil bie hom geliekenis
    zal t nog….. mor hou?


    Mien zinnen blust en toch
    vlamt vuur in rust weer op
    en vroag mie òf, wanneer
    longert de honger noar genog?

    Dou

    Waist doe nog
    van d’oppers op t laand
    woar wie wegkroepertje speulden?
    t Waren hoeskes
    en wie aten dij graauwaartjes
    dij wie maank dreugende
    strospieren vonnen.


    Waist doe nog
    van t kaf op deel,
    as ze aan t dörsen wazzen?
    Woar wie vanof baalken
    ien sprongen, klaaier vol mit haile
    klaine vlaiskes zaten, dij overaal ien kropen
    en zo jeuken konnen.


    Waist doe nog
    van dij ruterstokken op t laand
    dij wie stiekem mitnammen,
    der mit over sloden sprongen?
    Hou mien stok steken bleef en ik
    langzoam deel zakte, jirre ien stevels,
    dij loater te dreugen stonnen.


    Waist doe nog
    mien vrundje van vrouger?
    Ach, vrundje van vrouger
    wait nait meer, is nait meer.

    Principes

    k Hòl der oet principe gain principes op noa,
    dìn der is gain mìnsk dij t wat schelen kin,
    dat k ze heb.
    Ik heb der allìnt moar hinder van.

    Service…..

    Joe kìnnen dat vast wel, dat gevuil asof haile wereld tegen joe soamenspant.
    t Is vlak veur de feestdoagen en ik vuil n flinke kòl opkommen. Dat kin je nait gebruken. Dìn vaalt telefoon oet en je kìnnen nait meer bellen. Kìn ik nog op t net? Nee, ook nait meer. Ik kiek op mien modem achter t koamergedien. Brandt nog ain lampke. Bellen mit @Home. Ik heb n pakket bie @Home, ik bel en internet, das goudkoper. Ze binnen staark in pakketten tegenswoordeg. Ik wor wat vranterg en kop wordt mie nog swoarder as e aal is.Woar is t nummer, wat ik bellen kin…. Aargens vin k toch nog n servicenummer, mit mien mobiel din mor. Wat n gelok dij mobieltjes, k bin der blied mit. Bin hom aal n poar keer kwiet west, moar hai komt aal weer terug. Gainain wil hom hebben, hai s aal olderwets. Noa tien minuten ien de wacht (ze woarschouwen wel eerst mit lokoal tarief en mobiel bellen, moar zeggen nait houveul; k wis t ook nait. Doar kwam k loater pas achter) kreeg k jong stemke der veur.
    “Wat is het probleem mevrouw, kan ik u ergens mee helpen?”
    Ik vertelde t zo kört meuglek.
    “O, mevrouw uw modem is stuk “ “Das knap”, docht ik nog, “vaalt nait tegen, ze zugt niks, mor wait t zo.” “U krijgt van ons een nieuwe, maar eerst moet u de oude opsturen. U ontvangt van ons een envelop met een verpakking waar u de oude in kan doen.” Ik haar aigenlieks docht, der komt n autootje veurrieden. Dij hoalt d’olle op en bringt nije weer en moakt t even kloar. Het hait toch nait veur niks atHome, mien Engels is goud ur.. “Okay, ik wacht”, zee ik. Dit vaalt weer tegen. Kin de feestdoagen nait mailen en nait mit mien dochter bellen dij ien t boetenlaand zit. Dat haar k nou zo groag even doan.
    Even opkikkertje .
    Op zoaterdagmörn kwam d’envelop. Joa, der zat n opgevollen deus ien. Gaauw modem van de muur, goud kieken noar dij stekkertjes, want dij mouten dammee weer in nije. Hai mos wel hailemoal noar Roosendoal. Weg der mit, noar postkantoor, snötbellen onder neus, proesten en housten, vot mor. Woensdags niks, dunderdag mor ains weer bellen. Weer mit @Home, kind aan hoes bie @Home. 9 minuten wachttied, schut aal op.
    “Ja hoor, mevrouw, het wordt verstuurd, komt zo snel mogelijk. Komt helemaal goed“ Asof ze n pries weggaf.


    Wel haar ik aal veur twijde keer mien mobiel opwoarderen mouten mit 20 euro, want der kwamen mor piepkes van Vodafone: “Uw beltegoed is laag , waardeert u tijdig op.” Je doun toch wat, mìns wil contact, mor docht wel bie miezulf, zoveul heb k toch nait beld, aans dou k n haile moand mit 20 euro. Mor weer n poar doagen geduld, das stoer as je doar nait aal te veul van hebben. Deensdag de aachtste jannewoarie kwam mien nije modem, mit pakketpost. k Was net boven, runnend noar beneden. Griste hom bienoa oet haanden van postbode, ik zeg bienoa! k Heb wat ofzucht de leste doagen, moar dit was opluchtens. Ding oet pampier, stekkertjes der ien, twij uur wachten, nou dat kom k nog wel deur. Noa twij uur grote stekker ien t contact. Vaaier lampkes gingen branden, drij van internet en telefoon bleven oet. Alles weer vannijs, stekkers der oet en der weer ien, je kìnnen dat wel. Niks. ’t Gevuil weer te mouten bellen kon ik nait kwiet worden. Kwaam mie nait goud oet, mor ains kieken, houveul beltegoud ik nog haar. Mm 6, 80 euro, nait genog docht ik, eerst mor weer bietanken. Din moar weer t bekinde nummer. 7 minuten wachttied, zooo? t Gaait aal radder. Man aan telefoon:
    “Ach mevrouw, hebt u het modem bij de hand?”
    ”Nee, maar ik loop er heen”. Toun wol e ale nummers waiten dij der op stonden en dat waren der nog aal wat. ”Even geduld mevrouw, ik voer even de nummers in.” Gesprek duurde zeker n ketaaier. Zulfde waarkwieze dus twij uur wachten. Op hoop van zegen, joa vief gingen der branden en aine was knipperlampke, dij wis nait goud wat e doun mos. Mor ik kon weer internetten en mailen, bellen nog nait. Dìn mor mailen mit @Home toch? Hebben joe dat welains pebaaierd? Bin aalmoal standoard vroagen, drij heb k verstuurd, gain respons. t Mout aalmoal kört en doar bin ik nait staark ien.
    Weer twij piepkes van Vodafone, uw beltegoed enz. Dat kin toch nait? Heb van veumirreg nog 20 der bie doan. Ze hebben t vergeten der bie te tellen, even tjekken. He , 6,50 nog moar dat kin toch nait. Service nummer Vodafone, mor bellen. “Wanneer hebt u opgewaardeerd mevrouw, vanmorgen half tien? Eens even kijken, ja hoor, is opgewaardeerd en afgeschreven van uw rekening”. Ik : “Weet u het zeker?”
    ”Ja hoor, met wie hebt u gebeld als ik vragen mag ? O met @Home? Ja dat is een 0900 nummer, die kosten meer dan 1 euro per minuut”’ Ik verschoot hailemoal van kleur, wer der gewoon koorzeg van. Meer as 60 euro verbeld in ain week! Ik keek noar mien modem, hai was vergees, dat wel, mor k haar t geld laiver aan n monteur geven. Ik keek nog ains en zag t telefoonlampke nog flikkern. Ik pak telefoon op, zo dood as n pier. Wat denken ze wel, dat k nou weer bellen goa, van zien levensdoagen nait. Ik schrief n braif op poten mit aal mien onkosten, allain de woarhaid. Kop derbie holden.
    Lucht mie op en kost mie allain n poszegel en wat pampier. Haar braif aal kloar liggen, mor k docht: “k Wacht nog even, stel die veur dat t vanmiddag toch kloar komt op een meroakelse menaaier”. Dat heb ik doan tot vaaier uur vanmiddag, tien jannewoarie. Dou ik weerom was van postbuzze, ging telefoon. ik schrok gainains, zo bilder was k. Hai duddet weer. Heb nog nooit zo radjes antwoord op n braif had.

    De tien geboden

    Doar zaten we dìn. Mit ons vaaiern bie Hemmo ‘Hoas’ achter t hoes op raand van misbak. Woensdagmiddeg en vrìj. Hemmo ‘Hoas’, Kloas ‘Snöt’, en aan t ènne noast mie ‘griffemeerde’ Piet. Lèste was elf joar, ons aanvoerder omreden dat hai n kop groder en zitten bleven was en doarom veul meer wis.
    Mor nou wis Piet t ook even nait. Om vranterg van te worden, joe moggen ook ja niks. ‘Nait bie daip en sloot kommen, nait ien stroat voetbalen, nait smereg moaken, nait vuurtje branden, nait achteroet t laand ien en goa zo mor deur. En din mout je ook nog n moal op tied thoes weden’. Kloas ‘Snöt’ wis hom gain road ien zien nije, veul te grode overaal. Maauwen omvòllen en t kruus haalverwege knijen. “Op grui”, zee ‘Snöt’, “din kin bruiertje hom ook nog aan”. Snoof daip en hoalde maauw onner neus laangs. Dij was haitied lek of brobbelde dikke bèllen. Aalgedureg mit aarm der onner deur tot dij glidderg was en dìn kreeg hai aander maauw.
    Hemmo ‘Hoas’ zat mit òfgriezen te kieken.
    “Gavver, heftoe gain buuftouk?”.
    Wie haren t netuurlek nait goud heurd. ‘Hoas’ haar n bovenlipke mit zoon glìnne gleuf. Zien bienoam haar hai nait omreden dat e haard runnen kon. Doarnoast was e ook nog gezegend mit n poar grode oren aan kop. “Hemven ze mie aan hoald”, zee e.
    Ze moggen hom der groag mit nitjen. As klaain jonkje haar zien Moeke t nog perbaaierd mit leukoplast. Moandenlaang laip e mit blouderge oren en koale plekken aan kop woar t hoar deroet trokken was. t Was of oren noatied nog wieder van kop òfstonnen.
    n Moal bie t eendeaaier zuiken waaide t orreg haard. Toun w’ien onnerwaal bie n daam zaten, docht ain dat ‘Hoas’ wel ains vòtvlaigen kon. Maaljoagerij. Mit n èndje hoorntaauw om t lief wer e aan n daampoal vastzet. Zien Pa dij om vief uur febriek oet kwam, mos vot achteroet t laand ien. Wie kregen dikke knuppen nait oet t slovve taauw. Zien Pa ook nait. Dij mos eerst weer noar hoes veur n schaarbe mès. En veurege week was t weer malleur. Bie t voetbalen vloog baal ien sloot. ‘Hoas’ op gat ien onnerwaal om mit hak baal noar kaant hoalen. Hai schepde zien stevel vol mit wodder. Piet wis road. Stevel oet en kniekous op stroat dreug haauwen. Thoes haar Moeke hom verbilderd aankeken toun e op blode vouten ien hoes kwam. Draaigend, “of e bie sloot zeten haar”. “Nee, jonges haren bie n plas t wodder derover gobbeld”. Toun Moeke mit n laange slovve kous ien haand weerom ien keuken kwam, was e te loat. Ze greep hom vot bie t oor en raip “ n plas zeestoe, mit kreus derop zeker”. En hai kon vot mit n gloepenst glìnne oor noar boven. “Eert toch uw Vader en Moeder”, haar ‘griffemeerde’ Piet roupen toun ‘Hoas’ t aanderdoags vertelde. ‘Hoas’ docht doar aans over.
    Piet zat vol mit biebelteksten en spreuken. Zien Pa was olderling. Piet mog aal doag noa t eten veur t stil weden n bladje van scheurkalender òfhoalen dij ien keuken hong. Dij mog e din veurlezen. Zien Pa pakte noatied biebel om t nog ains persies te vertellen. t Slimste von elk dat Piet mit buzen vol van dij bladjes laip en aalgedureg elk der wat over zeggen zol. Ook von e t neudeg om mit teksten te streuen. t Gevolg was gain tien veur psaalmverske opzeggen. Hai was d’ainege ien klas dij gain tien haar, tot verdrait van zien Pa. Piet gong zo ien zien teksten en verzen op dat e aiglieks nije psaalms mouk. Hai bakde van aal verskes en spreuken wat aannander. Veurege week raip e tegen òl Baarkemoa, “ als U niet wilt wat Gij geschiedt doet zo ook ons niet”. Dij haar aal n zetje achter t gerdien bie t glaas stoan toun wie aan t voetbalen wazzen. Baal maank zien goldjebloumen en tudeltoanen. Hai was t eerste bie baal. Stak hom lek en raip,” as k joe ien poten krieg din krieg je n pak op pìns”. “Hai krigwt wons toch naiwt miwt sien howwelpoot” zee ‘Hoas’. Baarkemoa strampelde noamelk deur t leven mit n stok omreden dat e n horrelvout haar. Ook haar Piet lèst vraauw Diek touroupen “heb uw naaste jongens lief”’ toun ze van plietsiebero weerom kwam. Wie konnen nog nait mit n baal op stroat kommen of vraauw Diek broesde achter t hoes vot, op n draf noar plietsie.
    Piet vluikte der voak n moal stief achteraan. Allìnt nait woar aandern of groten bie wazzen. Din was t wat dudelker volgens hom. Piet docht dat we mor ains bie drekstoup kieken mozzen. Dat was veur aal van ons t zulfde, din gainain mog doar kommen. Onnerwegens raip e inains “stoan blieven, das zunde”.
    ”Nezzo as ien t Paradies allinneg toun laipen z’ien blode kont”. “Povvedooiie, wat dikke pììwwen” zee ‘Hoas’. Drij bomen swoar van ‘klaps peren’ achter n hek bie n leutje hoeske. “Deurlopen jonges”, zee ‘Snöt’, “Derk ‘Bult’ staait achter t glaas”. Piet wis t. Ien t Paradies haren ze abbels plukt en dit wazzen peren. En Derk was aal straft deur ons Laimeneer mit n bult en hai kon der toch nait bie. ‘Hoas’ mos mit mie bie Derk achterom, vroagen of e òl pepier haar. Piet was t grootste en zol z’aan veurkaant t hoes deur hek aanlangen.
    “Vowwuk, vowwuk”, brulde ‘Hoas’ bie achter-deur. ‘Hoas’ docht dat t even duren kon, want mit zoon bult was e net “n schiwpad”, en dij wazzen ook haitied laang onnerwegens. Derk keek verbilderd en wat of wie kwoajonges mozzen.
    “Of e ook òl twanten haar”. Hai begreep ‘Hoas’ ien ainmoal. Dij bruukde veur kaggel. “Of t veur kerk was”, wol e waiten. Derk zat noamelk aal zundoag op aigen stee veuraan tegenover domie. n Hörntje woar e mit bult ien weeg net over t schot preekstoul zain kon. Hai haar nog wel twij stoapeltjes liggen. Kerkbladjes en Elisabethbodes, dij kon je nait ien kaggel smieten. Wie kregen ze en mozzen zeggen dat ze van Derk wazzen. “Even wachten joe”, zee e inains. Rommelde wat ien t achterhoes en kwam mit vaaier dikke peren aan. “Joe binnen zukke eerliekse jonges, asjeblieft. Ook veur dij aander baaident”.
    n Èndje wieder stonnen Piet en ‘Snöt’ achter n heeg.
    “Dij Derk komt mit zien bult ien Hemel” wis Piet, toun ‘Hoas’ verteld haar hou t goan was.
    “Doar binve mitnander n week van aan schiedewij”, docht ‘Hoas’. “Gij zult niet begeren Derk zien sabbege peren”.
    “Wie kriegen last mit de toorns van ons Laimeneer”, zee Piet. En dat was wel t lèste wat of we bruken konnen. Wie hufden even gain peren. Piet wis road. Vraauw Vriesemoa, woar we krekt laangskommen wazzen, lag aal joaren zaik op bèr veur t glaas. Ze wuifde haitied vrundelk noar ons mit zoon blaike haand. En Piet zien moeke vòlde aal puten van winkels op en dee ze ien keukenkaast. Hai zol vot puten van gruinteboer hoalen. Vraauw Vriesemoa kreeg troanen ien ogen van zoveul goudeghaid van zukke kerdoate laive jonges. Wie kregen elk wat bodderbonen en konnen gerust n moal voaker laangskommen. Ook zunder peren.
    Piet docht noatied “dat onze Laimeneer vast zain haar dat t goud was”. En dat was genog, we mozzen der mor nait mit n aander over proaten. “Looft den Heer”, en t was, docht e, beder as elk mor eerst ains noar hoes gong.

    Loat mor hangen

    Toen e eerste rimpels kwammen, was k drekst ien paniek
    En k heb mien kop liften loaten ien zon priezege kliniek
    en mien kirrel die von dat bot slim mooi
    hij wol ineenend weer met mij ien t hooi
    mor n vriendin zee; “t Is wel gek,
    dien kop past nou niet meer bij dien nek”


    Het duurde moar hiel eemen of alles was weer strak
    een glupke hier en hier anners krigst doar n zak
    Mien kirrel was drekst weer slim wies
    en zee: “k Heb met dij de eerste pries’
    Moar toen e chirurg noar mien borsten keek
    Zee der: ” Die hangen veul te leeg, ik help die ankommende week”.


    Hij trok ze omhoog moar ze wadden niks niet groot
    Zodat hij doar ien een reis nog wat spul ien spoot
    Ieneenend had ik n poar joekels van titten
    en dat zag mien Knelis vanzelf ok hielendal zitten.
    Moar op een oamend noa n potje stevige seks
    Keek r mie aan en had r vanzelf al weer wat geks.


    Dien billen kennen wat fiener, doe doar es wat met
    Dus ik heb mien gaang weer noar t ziekenhuus zet
    Mien buukje trimd en alle vet votzogen
    mien man die groeide zienderogen
    As ze tegen hom zeden “Dien vrouw is best aan te zien”
    Dan glom er as n ekkel ien e moaneschien


    En hij begon te trimmen, at allent moar goud gezond
    kreeg n toanig lief en n strakke kont
    Zien kiloos vlogen er ien n poar week of
    Hij was host nooit meer tuus met al zien gedroaf
    Hij werd al dunner, zagst hem host niet meer stoan
    en toen op n duustere oamend is r de piep uut goan


    Wichter luuster, k Geef jim n wieze road
    Steur jim niet aan al die wieze proat
    Loat mor hangen dat spul, nem n wies besluut
    want woare liefde komt van binnenuut
    Loat dien vent mor over dien lichoam proaten
    as er dood is het r te loat ien e goaten.

    Kerstkeerske

    Aan t glène licht is mis
    dat ain nait meer zugt
    watter in schare is
    Loat n keersvlamke schienen
    dat schaaidens
    zaachter worden
    stoareg aan verdwienen

    Pien

    Woarom mis ik nou aal
    wat ik altied al haar
    en toch nait wis
    dattur was
    maist in schaar
    pien van dou
    is niks nevven
    pien van nou

    Noabers

    “Vrouger, vrouger, wat gaait de tied doch vlug…”
    Heur je Edes stem derbie? Vrouger…… Tegen mien zuster zee ik al: “k mout oppazen, k leuf da’k meer achteroet as veuroet leef.” Vrouger is veur mie veur n groot dail Midwolle, doar bin k opgruid, doar bin k “groot” worden. In vievenvatteg bin k geboren, in woningbaauw op Blaauw zien loane. (Blaauw, dat was Ford, wereldberoemd in Midwolle en omgeven, nee, gain femilie.) Dij hemmen ze dou n meer offisjele noam geven: Schortinghuislaan, of was t Schortinghuisstraat? Nou ja, dat “Schortinghuis’ is wis en vast goud. n Domie, doar haren ze derin Midwolle zat van. Ze kwammen der bie ons nait in, mor aan dij Schortinghuis zaten we vanzulf wel vast, acht joar laank. (O, begriep mie nait verkeerd, niks mis mit dij domie, e, n goie! Oet zeuventienhonnerd en nog wat, hai haar wel voak wat kifkederij mit anern) Van dij woningbaauw in Midwolle is niks meer over, zulfs t stroatenplan hemmen ze omgooid, krekt of ze joen verleden mit worrel en takke oetruud hemmen. Noabers kon je nait op vingers van ain haand tellen, dast mooie van dat stoefbie mekoar wonen. Mit paardij buren konnen we t goud vinden, mit aandern nait, n stok of wat kon je wel schaiten. Domies konnen doar nait veul aan veraandern, al laipen ze bie paardie noabers deure sikkom plat. Och, wat wil je ook, as domies zulf al kikkakken…. Aan aner kaant van weg woonden dou Engel en Gittje Tuun, bruier en zuster, oldere ainspaanjers. Engel haar n bult op zien rogge en pedde op kop, aaltied, in mien onthold. Hai zat in aarmstoule in koamer veur t roam of achtertoes op baanke. Wieze man! En hai was n sloatjekaauwer, kon sekuur mikken. Sigaretten rookte ook wel ains, dij muiken wie dìn voak, mit zo’n toverdeuske…. Deksel open, vloeitje derin, tebak derbie, deksel tou en hupsakee, doar was e, prachteg. Wel even n beetje spije op t raandje, aans bleef t vloeitje nait zitten. Gittje was n dun wiefke, ain en aal zorg. Zörg veur heur bruier, zorg veur t hoeshollen, zorg veur ons, veur femilie, veur törreldoefke, dij in hok zat dat sekuur Tiddens veurenne van boerenstee was, mooi man! (Imca Marina woont doar nou). Je kregen bie heur aaltied wat. Zai kon ook toerloos stokjes appel inriegen, dij werden dreugd op beune, op n rikje. Kon je loater stamppot van moaken, haite bliksem. Der stonnen hail wat appelbomen achter t hoes, doar konnen we appels zuiken, van grond of. Asmits plokden we aine van n takke of, mor dat was nait de beduilen, wazzen nog nait riep ja, kreeg je liefzeerte van. Beste mìnsen, al gongen ze wel noar kerke, of kwam kerke bie heur in hoes. Aigelks wollen ze geern dat ik domie wer, mor doar keken ollu doch aans tegen aan.
    Bie Engel en Gittje onnerdak, aan zuudkaande, woonden Mans en Geessie Loer, dij mozzen ook nait veul van koksjoanen hemmen, konnen pa en moeke goud mit. Geessie haar n spesioale laag, ze gierde t oet, haile woningbaauw groalde. Loater binnen ze verhoesd, eerst noar t Gruine Kruusgebaauw aan Mennistenloane, mor ze hemmen ook nog op Ennemoabörgh woond, mozzen ze boudel n beetje schier holden. Doar woont nou Maya Wildevuur, mit heur gierende kleuren….

    Onnerdak bie onszulf, aan zuudkaande, woonden Neus en zien vraauw en dochter. Nait groot mor wel dikke bainen. Veul kontakt haren we nait, griffemeerden. Schoonzeun kwam nog wel ains achterom, kregen we ploatjes van, oet pakjes kaauwgom of sigrettedeuskes. Filmsterren, dat was mie wat: Roy Rogers, Doris Day, Deanne Durbin, June Allison. En in deuskes van Players zaten boten en vlaigmesienen. Pa rookde Chief Whip en pieptebak van Niemeijer, dij deden nait in ploatjes.
    Achter toene mit appelboom, van dij zoere Bremleys, woonde femilie Tolk, “Koanje”. Doar was wat mit, mor t rechte wos je as kind nait, stiekeme boudel. Joapie kwam wel ains bie ons speulen, staark as n bere, kon je beter mor as vrund holden. . Aan aner kaande van zieweg ston t hoes van Roulf en Grietje de Boer, dikke hege derveur. Heuren ook bie kerke, mor mit Derkie kon k goud opschaiten, ook al laip e kreupel, haar kinderverlammen had. Wie wazzen voak aan t overschuppen op sintelweg, goud veur de traptechniek. Onze moekes haren sikkom aaltied kifkederij, dat gong der asmits heer, mor dat kon ons nait veul verschelen. Pa’s schudkopden, meer nait. Vraauwlu…. As kind is wereld om joe tou vertraauwd, mor schienboarliek is kiek op dij wereld zo ainziedeg as wat, dat krieg je loater deur. Heurt bie t groot worden. As kind vin je aal dij grode mìnsen asmits mor vrumde schepsels, woar je laiver nait bieheuren willen. Nou, as grode, denk ik der of en tou nog krekt zo over, al kinnen we goud mit onze noabers, vlaigen der gain graszodden over hege en is kifkederij nait drij stroaten wieder nog te heuren.

    december 2007

    Van dou en nou

    Laang leden dat k over Òfsluutdiek ree. t Miggelt aalgedureg. Roetewizzers hemmen nog nait stilstoan. Grode plazzen op loopbrug bie t Monument. Baaide kanten van diek verdwienen ien tip van mistege regen. Bie Den Oever goa k van grode weg òf. Vat mit gedachten gulpt over. Verschaaiden keer bin k hier as tiener west. Bie Oom R en Tante A. Dat schreven ze op koartjes overal vandoan. Kiener hemmen ze nait kregen, raaizen moaken deden ze veul en geern. En Oom gaf as hoofd van schoul bieles aan neven en nichtjes of je dat aal of nait wollen. Wicht dij bie heur dainde wer voak onnerhollen over toalgebruuk. Op n keer raip ze oetstuur, dat as ze kloar was mit strieken, wat ze din zeggen mos: k heb striekt of k heb stroken. Òfstand van boerderij op t Hoogeland tot heur hoes ien Den Helder was 160 km. Dat dee k op fiets ien ain dag. Eerste keer dat k as elfjoarege doar logeren zol hemmen ollers mie mitdoan aan boderieder. Kaar ging van Stad noar Den Oever. Onnerwegens haren wie veul tied verspeuld. Oom, ongeduldeg, was al weer noar hoes tou mit auto. Boderieder zette mie ien t café. Loader op oavend kwam ober der aan te proaten. Oom haar opbeld, zee hai. Of ik ter was en of k doar dij naacht blieven kon. Dat kon wel regeld worden mor mainste koamers waren bezet. As ik gewoon bie ober slaip kon t aal. Hai zol wel n deken oprollen om tussen ons ien te leggen. Dou k op koamer kwam wis k nait of deur lösblieven mos. Hai kwam nait. Dat verhoal mos ik nait vertellen, dat begreep ik wel. Nait aan oom en taande en thoes ook nait. Gevuil van allain wezen is vro begund. Over Stroe rie k noar Hippolytushoef hoast onner diek laangs. t Spiddert. Allernoarst mooi wegke al is natuur meer gries as gruin. Stroekerij en bomerij aan kaant doun Engels aan.
    t Leste stuk pak ik grode weg bie marinehoaven laangs. Huisduinen is n luk dörpke mit ain hotel. Koamer kikt oet op vuurtoren ien n stuk gruinlaand mit peerden, op zee en op n reep van t aailand t Weer knapt op. Wonnermooie wolkenluchten boven t wodder. Op hotelfiets goa k binnendeur noar t centrum van Den Helder en achter diek en borstwering laangs weerom. Zun en zeelucht zörgen veur zin aan eten. k Stap òf bie eetcafé Nogal Wiedes. Twij overnachtings is gaauw om. Op daarde dag mout ik om elf uur votwezen. Schane om din aal ien auto te zitten. k Loop noar Fort Kijkduin. Doar kin je zain hou Napoleon vesting baauwd het. Mit modeltjes is Engelse aanval mit schepen en t verweer van ons kaant op t strand en ien dunen mit soldoaten, dragonders, kanonnen en zukswat noamoakt. Herik, herik, wat ging t er om weg. En din op hoes aan, dis keer bie zunschienend weer. Weer mout ik aan Oom R en Taande A denken en heur grode Opel. Dij haar mit beddetiek beklaide stoulen en gedientjes. Ien mien herinnnern liekt t model op n ol doktersauto. As ze bie ons logeren deden mos ik mie wieken. Òf ien bedstee sloapen, òf ien heur auto dij ien schuur reden was. Verhillerde koppen van arbaaiders as k gedientjes s mörns openschoof. Oom R het ook n motor had. Geregeld kwam hai mit taande achterop bie Opoe en femilie hierzo. Op n winterse dag heurde buurvraauw ien Den Helder motor vol gas te stroat oet broezen. Tot heur stomme verwonnering laip taande weerom noar veurdeur tou.
    “Hai het mie vergeten”, zee ze. Oom vernam dat op Òfsluutdiek. Nadde snij belemmerde hom t oetzicht. Hai raip achterom: “Anna, wils mien bril schoonmoaken?”

    Grunneger Sprookjeswereld

    Wat was t zoaterdag puur, die beriepte natuur.
    Wat de Russen nou hemmen an sprookjes ien t Grunneger Museum, kregen we zoaterdag de hule dag op n dienblad presenteerd.
    Ik heb der van genoten, en t driedemensionoale was nog mooier as aans.
    Was dat een veurteken veur toch een olderwetse winter? Ik goa veur een winter zoast ien 1963 was.
    Ik denk terug an die barre elfstedentocht, Reinier Paping was nummer een en Jan Uutham “de eeuwige” tweede, onze Henk Ottema uut Tolbert was veur ons de man, die as viefde over de streep kwam. As een te fitte boas over de streep, zunder numenswoardege winterpien.
    We binnen hem noa bijnoa 45 joar nog niet vergeten.

    Tenslotte wens ik jim as lezers van Kreuze ollemoal een fijne kerst, een goed old en nij en veul gezondheid ien t nijejoar.
    En ien 2008 Jan en Henk overloaden met tekst veur een volgende Kreuze, want wees eerlek we loaten heur tot leste ien spanning zitten en toch kriegen ze t ieder keer weer kloar, een kompliment veur dizze beide mannen die de Grunneger toal een huul warm hart toe droagen.

    n Koartenhuuske

    Somtieds vaalt joen wereld as zo ain huuske boeten joen schuld om in n elkaander. Zowat gebeurde ons joaren leden in dizze tied van t joar; donkere doagen veur Midwinter.
    Aal joaren gingen wie noar Bremen om wat mit te moaken van de Duutse kaarstgewoontes. De maart mit zien gebrukelke vreterij en n glaske waarme wien vinden wie ook nait te versmoaden. Dat joar gingen mien schoonolders mit in onze spaalternije auto.
    Hen ging t aal goud, ook in de mooie binnenstad haren wie soam n gloepensgoie dag.
    Mor toun begon t gedonder in de gloazen. Op t grode stadsparkeerterraain zagen wie dat de roeten van de auto aansloagen waren. Wie dochten dat t zeker n beetje vroren har den t was wel wat kold.Toun aal t nije spul achter in de auto lag, dee mien man klep dicht. Booing!!!!!!!! n Klap van jewelste! Achterroet en zieroet aan rechterkaant waren der in honderddoezend stokjes oetsprongen. Omstaanders mainden: “Ze binnen insloagen!”
    Zo zaten wie op loate oavond bie de Bremer plietsies. Doar wer aal regeld en doan, dìn t gaf grode trubbels. De mit telefoon beriekte verzekernsagent gaf de road de auto as t eefkes kon wel mit te nemen noar hoes en hom nait achter te loaten. Mien schoonolders (aal op leeftied) konnen dus nait mit weerom.
    Laang leve de betoalcheques van dij tied. Wie kochten traainkoartjes veur d’aandere dag en wezen heur woar de traain noar Grunnen vertrok op t hoofdstation van Bremen. Ook wer n hotelkoamer regeld mit eten veur d’aankommende dag. Wie dochten dat t nou wel goud kommen zol.
    Mit n baaident gingen wie in open auto op weg noar hoes.Ondertussen was t weer minder worden, haarde wind en regen. De rit was stoer en gain poelegrap. Hail loat in nacht hebben wie bie grenscontrole van Schanze( dij was der toun nog) ons kinder aan liene kregen en tougelieks konnen wie eefkes biekommen. Waarmte en n kopke kovvie holpen doar aal bie. Aanderdoags ging t weer mis Aal wel thoeskwamen, mien schoonolders nait. De mìnsen van t hotel gaven ons deur dat t goud goan was en dat ze gezond en veer op tied deur oetgoan waren.
    Wat nou ! Mien snoarske haar t gewoon nait meer. Ze zag heur olders aal in de Wezer drieven.
    Joa, der gebeuren zoveul roare dingen in dizze tied.
    Loat in de oavend kwam endelk bericht. Pa en moe waren boven wotter.
    Wat was der gebeurd?
    Ze waren op t station in de verkeerde train stapt. t Haar nog minder oflopen kìnd, dìn zai kwamen in Emden terecht, woar traain nait wiederging. Ze haren ook veul wieder vot aanland wezen kìnd. Hier hail gelukkeg d’ellèn op en haren wie nofleke Kaarstdoagen mit veul oet te stokseln.

    Optaikens van een grootmoe (dail tien)

    Zo kìn t ook!

    Ons oldste klaaindochter zit te boaien.
    Tou ainmoal begunt ze te reren en te gilpen. Joe zellen dìn denken dat er hail wat aan de haand is. Moar dat huft nait bie heur. Veur grode baisten: honden, peerden, kalfkes, bokken en goa zo moar wieder is ze gain spiertje baange.
    Mor veur klaain kroepend en vlaigend goud is ze gloepens benaauwd.Veural veur spinnen gaait ze deur de rooie. Dus mien dochter haar al wel deur dat er een achtpoter in de badkoamer te zain was. Ze nam op veurhaand n mepper mit en zo was t gereer aal gaauw oaflopen. Ze was krekt stil.
    Heur commentaar: “Zo, dij dut t nait meer! Dij het nije batterijen neudeg!”
    Zo zai je mor weer, t is n kind van heur tied.

    Dezembermoand


    (oet het vrais vertoald, ik wait nait wel hom
    schreven het.)


    Klokwiezers kroepen,
    As troage roepen.
    Doagen binnen nachten,
    Swoar ien mien gedachten.


    Nachten binnen laank en duuster,
    Doagen goan ien vocht en regen.
    Vandoag is geliek aan mörn en guster,
    n Joar lopt stoadeg noar t end, wie hollen t nait tegen.


    Wat kin een joar toch gaauw veurbie goan,
    t Glid joe oet de handen weg.
    t Is de gaang van t joarlieks bestoan,
    En ook de tied van t joar….gaait mit, zunder oetleg.


    t Moakt toch wat weemoudeg,
    As men dit aal overdenkt.
    Mor stemt ook tougelieks weer moudeg,
    Omdat men t nije dat hier achter komt, bedenkt.


    (Oet Grunneger sproak ofdailen Drachten.)
    Veenwouden, 18 – 12 – 2007.

    Op raais

    k Mos veur n visom van Daam noar Den Hoag. Openingstieden van de Chinese ambassoade binnen van negen tot twaalf uur. Omreden ik van de NS n vrije raaiskoart haar en doar optimoal gebruuk van moaken wol, kon ik pas noa negen uur vertrekken. As ik de eerste traain noa negen nam, dìn was ik nog nait op tied ien Den Hoag, dus dìn mor sloapen bie nicht Hillie ien Soest. Eerguster vertrokken mit oetprinte raaisschema’s (nooit doun!) Tot aan Amersfoort ging t goud. Doar aankommen, noar perron twij veur de traain richten Hilversum, nicht Hillie zol mie ien Baarn van t stoatsion hoalen. Perron twij sloten wegens waarksoamheden, noar perron vaaier en vief….. Wachten! Twij grode traainen gingen noar Amsterdam en Enschede. Woar bleef traain noar Hilversum? Vroagen! “Welnee, mevrouw, u moet op perron zeven zijn! U hebt nog twee minuten. …” Potverdorie! Ik runnen, trappen of en trappen op. Gelukkeg, traain ston der nog . Poestend luit ik mie ien n stoul valen. Mor woarom zo’n hoast? Traain ston der noa twinneg minuten nog. Der bleek wat mit vergrendeln van deuren nait goud te wezen, der wer aan waarkt. Noa nog s tien minuten onderzuik waren ze der achter, t was n kepot lampke. Veul te loat ien Baarn. Mor geluk bie n ongeluk, nicht Hillie ston der nog. t Was hail gezelleg bie heur en ze wol de volgende dag wel mit noar Den Hoag. Ik blied. Smörgens weer noa negen op pad en volgens Hillie via Utrecht. Je roaden t aal, traain noar Den Hoag, drij ketaaier vertroagen. Weer noar n aander perron. Wachten, joa doar kwam der ain, mor hai was wel op de tied dat er op dij plek aans n traain noar Amsterdam vertrok. Je begriepen t aal, maiste passagiers (aaltied luustern noar de spannende berichten van de NS) dochten dat ze noar Amsterdam gingen, en mozzen der dus bie t volgende stoatsion weer oet.
    Op Centroal ien Den Hoag mozzen wie (volgens mien gegevens, moar ja wel bin ik?) tremlien ain hebben. “Nee mevrouw, die vertrekt hier niet, u moet lijn zeventien hebben, die is helaas net weg.” k Haar zeker de zeuven vergeten. Wachten, joa endelk. Jammerliek ging e nait vér genog. Noa nog n keer overstappen, lukte t . Wie waren om elven ien ambassoade. Deuren gingen persies om twaalf uur dicht, mor toun ston mie der ook n rieg! (maist Chinezen hur, dus doar huif je nait veur noar China, en t is dat mien dochter der woont, mor aans.) Om n ketaaier over ain haar ik hom! (visom). Weerom noar Centroal. Wat n mazzel, kon mooi traain van dattien uur vievenvatteg nemen, gaauw ofschaaid van Hillie (nou Hillie, tot volgende visum, want mien dochter raaist wat of).
    t Was n intercity. . Op hoop van zegen din mor. Joa, je roaden t al. Ien Zwolle weer zo’n spannend bericht. Overhoal bie Meppel. (Kinnen allain mor gizzen, wat zolt wezen, mor je hebben weer wat te proaten, vervelen is der nait bie). Mit buzzen (gelukkig stonnen ze kloar en waren ze waarm) noar t stoatsion Hoogeveen. Op stoatsion: kòld, kòld…! Mor hai kwam, je binnen aal laang weer blied as e komt. Tien veur zés ien Stad, nuver , kin nog traain van vief over zés noar Daam hoalen. Mor joa echt, je waiten t nou wél. Hai ston der nait (haalf uur vertroagen) Dat wer noa n ketaaier pas omroupen, gain tied meer om nog wat waarms te goan drinken. Din dink je bie joezulf, nou kin der niks meer mis goan, Toch? ’t Is ongeleuflek mor woar: ien Steem kwam t aal deur de intercom: “Willen de passagiers in de achterste twee treinstellen zich naar de voorste begeven, de achterste twee gaan terug naar Groningen, ik herhaal : — .” En woar zat ik? Joa, ien achterste…..
    Om 8 uur thoes. Ik wait tis gain nijs, moar je blieven der op hopen. Heb dizze braif ook noar de NS stuurd, ze wollen mie de onkosten wel vergouden as ik de bonnetjes nog haar. Mor joa, dij haar ik ja nait, mien vrije raaisdag, wait je wel. Ain troost: Ien China rieden de traainen altied op tied, zee mien dochter. As ik derien kom teminnent, mout eerst nog noar t vlaigveld……

    n Hoes tou

    Mit nkander kuren
    vanoet t nadde löcht
    noar t gat in twijduustern
    Drij vrundelke ogen
    duken op oet dook
    Traain komt
    Gele lint van hoop
    wodt aal groter
    Nuigende hoeskoamertjes
    glieden remmend veurbie
    en kommen stìnnend tot stilstand
    Wachten is doan
    Wat west het
    loak lös
    blift n bultje op perron
    k Mög hier geern weden
    mor k goa nòg laiver noar hoes
    (18 november 2007;
    vanaf Amsterdam-Amstel)

    Mien moe

    Mien moe , dat is n flinke vraauw,
    de was spierwit en nooit es graauw,
    de bèren schoon en aaltied fris,
    joa, dij wait wel wat waarken is!


    Mien moe dat is n flinke vraauw,
    voak op de vlocht, dat stekt nait naauw,
    en doch, op tied , is t eten kloar
    en lékker! t Is smullen eerlieks woar.


    Mien moe dat is n flinke vraauw,
    is z’aargens neudeg, dìn komt ze gaauw
    ze het zulf nooit wat, t is hoast n wonder.
    Beetje muid? Dìn vroug deronder!


    Mien moe dat is n flinke vraauw,
    ze holdt van veraandern, doch is ze traauw.
    Nij klaidje, of pakje of wat nijs in hoes,
    ze wait wat ze wil, dus gain gesoes.


    Mien moe dat is n flinke vraauw,
    ze wordt aal tachteg, dat geef je heur nait gaauw!
    t Is te hopen dat ze nog laank zo blieven mag,
    want heur gemis wordt n haard gelag!

    november 2007

    Mien verhoal

    Dou ik geboren wer, was ik nog hail jong. Mien ollu wazzen nait in hoes, ze wazzen op t eerappellaand. Het laand was nait van ons, moar wie hoalden der altied eerappels. Mien Pa zat in t hok deur zien geleuf. Hai leufde benoam dat e gain hure veur t hoes betoalen mos. Wie wazzen mit 20 kinder, 10 jonken, 9 wichter en n twieveloar.
    Wie sluipen op ain koamer mit gasmaskers op. Handdouk ston achter deure. Omreden wie mor ain sloapkoamer haren, mit ain bère, was t sloapen slim stoer. t Eerste kind wer eerst in bère legd en as dij sluip wer t er oethoald en tegen mure zet. Din kwam volgende aan bod en zo wieder. Wakker worden wer nait zo nauw nomen. Ze hebben mie ais n moal vaaier doage tegen mure loaten stoan, veur ze t in de goaten haren. Wekker was n emmer, as e vol was, was t zes uur. En as mien Pa soavends dronken haar, laip wekker veur.
    Joa, wie wazzen aalmoal hail slim. Bruier van mie zit in Stad op universiteit. Hai staait op staark wotter omreden e 2 koppen het. Mien aandere bruier is kunstenoar. Hai gaait mit n olle jaze de kroeg in en komt der mit n nije oet. Ain van mien zusters haar verkeren mit n jong dij moar ain oge haar. As ze onner vaar ogen proaten wilden, mos ik der bie wezen.

    Jonken haiten aalmoal Jan, moar Bertus nait, dij hait Oadrioan. Ain van mien zusters is zo biedehaand. Ze was noar maart west en haar datteg kopkes kocht veur n rieksdoalder. t Was allain jammer dat oortjes aan binnenkaande zaten.
    Dou ik op schoule kwam, was ik zes. Ik kon altied goud mit meester opschaiten. Verschaiden klazzen mog ik twij keer doun. Aandern mozzen altied direkt noar n aander klazze.
    Meester vroug mie n keer: “Als je 12 gulden schuld bij de bakker hebt, 20 gulden bij de slager en ook 20 gulden bij de groenteboer, hoeveel schuld heb je dan totaal?”
    Ik zee: “Dat wait k nait meester, as wie zoveul schuld hebben goan wie altied vervoaren.”
    Dou ik noa joaren van schoul kwam, kwam ik bie smid aan t waark. Hai gaf mie n hoamer en zee: “As ik knik, most sloagen.” Hai het moar ain moal knikt.

    Dit was mien levensverhoal.

    Vonnen op internet in t ABN, omtoald.

    Gedichtjes

    Steerns, doezend is moar ain
    snij op grond, schiere kleur stroalen
    ies in sloten, ook mit steerns
    schiereghaid is te zain.


    Ontelboar valen zaachte
    snijpluzen deel op eerd
    meschains vroren troanen
    van oans Laimeneer.


    Eelk twiegje, eelk tiekje, eelk takje
    n wonder van Zien haand.


    Aal kleur op waike grond
    laang laange loan.

    Schoapen stoan mit kleur
    op heur kont, maank gruine gras
    wis zo wied, lief vol.


    Doar ligt dat maal ding
    tukse pool, op boetenbaank
    aal groetjederij

    Ploatje

    Ze kikt mie aan, ogen dichtknepen,
    dunne streepkes, kop wat schaif.
    Jonges aan weerskaanten, hannen
    van heur beschaarmend op scholders.
    Ze wil wat zeggen, kroep dichter
    noar heur tou, verstoa t nait zo goud.
    Widde klimroze op achtergrond,
    dak van t hoes, locht slim graauw.
    Zo stoan ze doar, moeke mit kinder,
    veur aaltied vastlegd, mit kartelraand.
    Ik kiek dernoar. Bin ìk dat, bloumke
    in linkerhaand, klaainer as mien bruier?
    Schane, wizzeghaaid van dou
    is votvlogen, en woar is zai nou?


    dezember 2007

    Veur de grens

    Wiezers kroepen langzoam rond.
    Hebben schienboar wel de tied.
    Lutje is al sikkom boven.
    Grote is nog nait zo wied.
    Wachten op de grens van joaren.
    Wachten op wat der nait is.
    Elk joar willen we dat weer pakken.
    Elk joar griepen we ook weer mis.
    Tied dij is nait vast te holden,
    neem dat nou mor aan van mie
    Wiezers stoan nooit op de twaalven,
    goan der bloots aan veurbie


    Veenlust

    Dat ston op t hoes tussen Alteveer en t Knoal.
    n Goie noam veur n hoes in t veen, vonden zie altmoal.
    ‘t Waren sikkom net twij hoezen, noast en aan nkander,
    van t aine binhoes, kwam je zomor in n aander.


    Lude Ferengoa het t hoes doar vrouger kocht, of zet.
    Was n lutje veenboas en oet Duutsland kwam e net.
    In n male tied, krek vlak veur de grode stried,
    wol hai zien aigen leven doar nog laank nait kwiet.


    In d’ aine helfte woonde hai mit vraauw en kinder,
    van d’anere mìnsken haren zie totoal gain hinder.
    d’ Aandre kaande was n negotie en n stille kroug.
    Draank had t volk neudeg vanof smörgens vroug.


    Bosschoppen kon t volk hier ok hoalen goan,
    as zie mor geld haren, om dij doalek te betoalen.
    t Stee het e loater aan Roelof Trip en Geertje overdoan.
    Mit zien voader, is dij votdoadelk aan t ontginnen goan.


    Ploatse hebben zie mit heur drijent mandaileg aannomen,
    Vraauw Oldenziel, Roelf Trip en Landweer is t goud bekomen.
    Opoe Trip hölp in winkel, as t kön, n nuver haandje mit ,
    Aal bedies hölpen en doardeur göng t net.


    Dou t veen verdween en t laand aanmoakt,
    het dat t veenvolk ofgemieterd in t harte roakt.
    Roelf Trip zölf vond bie Derk Bruuntjes n nije stee.
    t Muik hom ja hailemoal nait oet, wat e dee.


    Zien jaachtgeweer huil e aaltied dicht bie d’ haand,
    veur n meuglek te schaiten hoaze, petries, of fezaant.
    Vief monden open holden, veul toudestieds nait tou,
    t waren zwoare tieden, hail wat slimmer dou as nou.


    t Hoes is ofbroken, mor herinnerns blieven bestoan,
    t leven is vanzölfs ok hier nait stille veurbie goan.
    Loater hebben n poar jongs, hier n nij hoeske bouwd,
    doch blift veur paardie lu dit steke aigen en vertrouwd.

    Haikoes (2)

    n Vrowe winter
    let smörns ieskolle pegels
    aan dakgeut hangen.

    Weerom van diek of
    blift waarme wiend te zee oet
    mie ien t oor flustern.


    n Swaarde liester
    mit takjes tussen snoavel
    ien dezemmermoand.


    Ien t graauwe wodder
    liggen votsmeten rozen
    tegen onnerwaal.

    Rooie Roggus

    Wie wazzen jongs van n potje bier. Wie hebben noeit mitdoan mit dij hippiefiebeldekwinten. Dou elk aan de hasj gong, bleven wie gewoon ons pilsje drinken. Moar wie wazzen wel begoan mit dij tied. Wie volgden de kulturele, soosjoale en poletieke utingen van dij roerege tied op de vout.

    Zo gongen wie ook ains noar Stad, omreden dat doar n nij kultureel centrum was. “Chapaqua” haitte dat en ain van ons von dat wie ons doarvan ook op de heugte stellen mozzen. Nô, wie der hìn. t Was n grode, koale zoal mit widde muren. Woar woazege sullies op Perzische klaidjes hasj zaten te bloazen en doarbie kwoazie interessant oetkeken.
    Ien t middente ston n projektietoren woar vandoan zai Woody Woodpecker fulmpies en ien dij tied slim nijmoodse vloeistofprojekties op de widde wand zain luiten. Bovenop toren zat n ‘operator-hippie’ te knooien mit ecoline tussen mikroskoop gloasies. Dat wui din veur n haite laampe van n teuverlanteern hòllen. Dat gaf psychedelische beelden van deur mekoar hin lopende kleuren. En dat apmoal ter verhogen van de geestverroemen, de meditoatie of de kick. Wozzen wie veul, wie vonnen t mor niks. Wie deden doar nait aan. Mor bier konst der nait kriegen, dus wie wazzen der aal gaauw zat van. Wie wollen vot, moar mien bruier kon t nait loaten om zien ofkeer van dat gedou eben goud te loaten blieken. Hai ruip noar de ‘projectie-vogel’: “Hé jong..!”.
    Mor dat jong wol nait reageren op zo’n boer. Hai zat dudelk ien heugere sferen en keurde bruier gain blik woardeg. Mor dat luit bruier der nait bie zitten vanzulms. En hai ruip nog n moal, moar nou zo haard dat aal doezelnde hasj-panters der van opschrokken: “Hé jong, luuster ains!” ( t Jong kon der nou nait meer onderuut en keek verveeld noar beneden) ´Hé jong, hest ook Rooie Roggus fulms!!”

    Overdrieven….

    Geert Moatjes zit op e stoel, bekertje kovvie ien e haand, om zuk hèn te kieken ien e grootgrutterij van Appie H. Wat n weur! Mor ja, wat wil je, Kerstdoagen kommen deraan en dan votdoadelk ok nog Old en Nij. Asmits denkt e dat Piet Paulusma barre tieden veurzegd het, der kommen karren veurbij, zo vol dat de bestuurder der hoast niet meer over hèn kieken kan. Zol dat nou hamstern wezen of doodgewoon verlet om wat hebben? En joa, hij haar t wel docht, doar komt Harm Wommels, Harm Proatjeboksem ien eigen persoon, muts van Santa Claus op e kop. Wat dut e nou? Hij het n bordje en hij lopt bij ale steeën laangs woar wat te hoalen is: poar stukjes vlees, worst, stukjes kees, koek, banket, kerststol, wat niet al. O, nou krigt e Geert ien e smiezen. “Moi Geertjong”, zeit Harm, “man, man, man, dit is me wat, mor zo komt Harm Splinter deur de winter….” Harm loat zuk deel valen op e stoel stoefbij Geert. Hij zet zien bordje op e luddek toaveltje, woar ok al aner eterij te vienden is. Geert is al ien t enne om n bekertje kovvie ien te schenken, mor Harm blieft t niet. “Nee, Geert”, zeit e, “even geen kovvie meer, k vuul me krekt zulf n kovvieautomaat. As jim op mien navvel drukt, komt der zo n bakje joegelebom teveurschien, echt niet meer!” Hij pakt n homp kerststol en propt dat ien zien mond. Even is t stil, mor dat duurt niet laang. “Wat n pandeponum is dat hier, wat n pandeponum! Mensen bennen kompleet gek, aldernoast! Goa mor ies buten kieken, hier bij de parkeerploatsen. Nog even en ze sloagen mekoar de hazzens ien, huven ze ien elks geval gien bosschoppen meer te doen. Man, man, man, wat n pandeponum! En kiek hier ies ien e zoak. Ziet jim nog wat der ien e winkel stijt? Swaart van t volk, en mor graaien. De blikjes vliegen je om de oren, de koekkrummels zitten je ien t hoar en veur de winkelkarren kunnen ze mor beter de verkeersplietsie ienschoakeln. En Aksma, die jentege bedriefsleider, kompleet ondersnijd, onder de voet lopen, as dat mor goed gijt. Ale kassa’s bezet en nog stoan der riegen van vier of meer. Wat bezielt t volk doch…” Harm nemt n stukje olle kees en loat dat ien zien mond verdwienen. Hij pruuft met n gelukzalege blik op zien geloat.
    “En kiek ies noar die gezichten! De zörgen liggen der met dubbeldikke vollen op, de ogen stoan glad verkeerd, nog even en der groeien klauwen uut de jasmouwen. En dat apmoal deur twij deurdeweekse Kerstdoagen. Kiek, wat ik doe is t betrachten van de soberheid, zo numen ze dat. Wel t kleine niet eert, is t grote woarachteg niet weerd!” Harm nemt n plakje boterhamworst tussen duum en wiesvinger en brengt t theatroal noar zien langzoam opende mond: Hap en hmmmm! Hij groalt vannijs. Geert zit m met open mond aan te kieken, vergeet hielemoal zien bekertje leeg te drinken. Of en toe krigt e n drukker van n kar die uut de koers roakt is. Sums buugt der iene over hum hèn om n stukje stol te pakken, mor das gauw oflopen. Harm zet t bred pontifikoal veur zuk hèn en dan duurt der niemand meer n poot noar uut te steken. “Jim moet ook veul attersiever worden, Moatjes, aans griep je overal noast. Niet overdrieven, mor der wel bie wezen!” En doar gijt weer n haalf plakje kerstcake…. Geert schudkopt. Hij ziet n goatje ien e file bij de zuvel en perbeert ien t enne te kommen. Op t zulfde moment krigt e n klap op e scholder van Klaas Kontje die ok al met zo’n SantaClausding op e kop lopt. As Harm hum niet opvongen haar, was Geert zo met stoel en aal op e vloer beland, t zoveulste winkelkarverkeersslachtovver. t Roast mor deur. “Ah, jonje, letst die voeren deur Harm Wommels? Bordje is nog niet leeg, zitten blieven!” En vot is Klaas, op pad noar de Kerstkransjes en de flezzen “Glühwein”. Veurzichteg dut Geert n twijde poging, nou lukt t. “Hier, neem n stukje stol Kan jim wel bruken, tis kold buten!” Harm holdt hum t bred met lekkers veur. Geert tast toe en nemt per ongeluk twij stukjes, die aan mekoar vastzitten. “Ho, ho!” zeit Harm, “niet votdoadelk overdrieven, Kerstfeest is t feest van de soberheid, hol die doaraan! En vergeet dien körfke met beschuten niet…”
    Met n rooie kop leit Geert ien stukje stol terug op t bred, stekt t anere ien e mond en dut even haand omhoog, veur Harm Proatjesboksem. Die het geliek, niét overdrieven. Hij kiekt om zuk hèn. Nou ja, die hamsterzucht drift ok wel weer over…..

    Dail Tien

    Wel allemachteg!
    Dat is ja prachteg!
    Roup t oet over t Grunneger laand!
    Wie hebben dail tien in haand!!!
    Joa minsen, dij Grunneger toal
    proaten wie aalmoal.
    Elk op aigen menaaier
    mit hail veul plezaaier.
    Mor der ook in schrieven goan
    Dat haar k nait eerder doan.
    Meester, hoesvraauw, snieder of boer,
    wie vinden t aalmoal stoer.
    n Poar joar leden haar k nait docht
    dat wie t zo wied hadden brocht.
    Hier is dìn dail tiene,
    k bin hail slim bliede!

    Veur n kwartje mit n segoare

    Mien ol heer haar n gewone dörpskapperszoak. “Heren” en as t mos knipte ook doames. Doamesvak haar e wel leerd, mor salon was der nait op inricht. Aiglieks was e n gewone scheerboas, ook al ston der “Dames- en Herenkapper” op winkelroete. As kind haar hai n ongelukje mit heupen had, woardeur e wat mank laip. Zien pleegollen dochten, dat e doar nait mit bie boer aan t waark kon. Dou e vattien was deden ze hom in leer bie kapper Van Groenenbergh in Scheemter Kerkstroate.

    Kerkstroate in Scheemte in datteger joaren, achter boom zoak van van Groenenbergh.

    As hai din nait haile dag bie boer waarken kon, kon e meschain ja wel haile dag stoan mit zien male heupe en n affeer mos e toch leren. Scheemter Scheerboas betoalde goud, kwartje mit n segoare. Wat n kwoajong van vattien mit n segoare doun mout? t Kin wezen dat kwoajonken van dij leeftied dou mit segoaren roken begonnen.


    Aigen zoak


    Dou e achttien was, begon mien Pa veur zokzulf. Omreden hai dou nog nait meerderjoarig was mos e mit zien ol lu noar kantongerecht in Winschoot veur “beperkte handlichting”. Kantonrechter verkloarde hom doar veur zoaken doun meerderjoarig en zo kon e zien aigen scheersalon begunnen. Dat dee e eerst in n koamertje bie zien pleegollen.

    Rond 1936 krigt e de kans om n leeg kommende kruudenierswinkel te huren. t Olske dij kruudenierswinkel dreef, was oet tied kommen en heur zeun haar der gain belang bie. Dij handelde in brandstoffen, in dij tied benoam törf. Wonen dee e, mit zien haile gezin, maistieds op schip; van winkelpand wer n klain stokje òfschaaiden, woar törfschipper woonde as e mit schip veur wale lag. Mien Pa haar mit huren van n winkelpand mit wonen nog n aander bedoulen. Al joaren leden was e in t Hammerk n oardeg wichtje tegenkommen. t Wichtje was bie eerste kennismoaken nog mor zestien. Noa tien joar verkeren haar ze leeftied om te traauwen wel kregen. Veurzichteg as ze wazzen – t was ja n male tied, crisisjoaren, oorlogsdraaigen – hebben ze nog even òfwacht of zoak op nije stee ook aan loop kwam. Dat ging aiglieks meroakel! Ze binnen in achtendaarteg traauwd op t Hammerker gemaintehoes. Mit nije aiken meubels van ploatselke meubelmoaker gingen ze mit heur baaident in hoesholden. Ik herinner mie van n olle reken, dat ze 125 gulden betoalen mozzen veur n aiken toavel, vaar stoulen en twij hoge aarmstoulen, poar bloumketoaveltjes en n dressoir veur veurkoamer.

    Oorlog


    Dou ze net n beetje heur hoesholden op stee haren en aan kinder dochten, brak oorlog oet. In dij onzekere tied dochten ze nait meer over heur kinderwìns, fesounlek deur oorlog kommen kwam eerst. Gelukkeg woonden ze in n Oldambtster dörp woar inwoners deur ruilhandel nog n beetje aan eterij kommen konnen. Eerst eten van aigen toen, dat deden maisten. Swientje mesten en slachten mog van bezetter nait meer, dat mos aal illegoal. Net as soavends in duustern noa spertied mit raive bie poar jongs langs dij onderdoken wazzen omreden ze nait noar de “Arbeitseinsatz” in Duutslaand wollen. Onderdukers mozzen t hoar der ook ja oafhebben en wollen ook wel ais schoren worden. Scheermeskes om zok te scheren wazzen hoast nait te kriegen. Stoal was neudeg veur tanks en kenonnen. Pa is zulfs nog n keer deur daip swommen om bie hoes te kommen, omreden NSB börgmeester mit n poar landwachters, Jan Hoagel, bie draaibrogge aan t schaiten wazzen op alles wat bewoog. Landwachters dochden dat ze onderdukers op t spoor wazzen.

    Consi Bocht


    Veur kapperszoak haar Pa ook n Tebaksvergunnen, hai mog ook “Tabak, Sigaren en Sigaretten” verkopen. Al gaauw was der aan rokerij swoar gebrek. Tebak wer nait meer invoerd en tebaksfebrieken leverden n “surrogaat” sigaret, “Consi”. “Consi-bocht” zeden Nederlanders dertegen. In dij tied rookten ale manlu zokswat ja nog. Jongelu sigaretten, ol lu haren piepe nait kold. Dij t betoalen konnen, rookten dikke segoaren. Aandern kaauwden op kaauwtabak. “Sloatje kaauwen” zeden mìnsen der tegen en knivvelden as n sloatjekaauwer n dikke stroal broen sap oetspijde. Noar echte tabak was dus wel vroag. Hail bult minsen gingen op heur toene ook zulf tabak verbaauwen, mor tebak kweken in dizze kontrainen is nait zo makkelijk. Tebak het n noabewaarken neudeg, as je der echt van genieten willen. Pa huurde laand van boer winkel tegenover. Hai haar mit hom n poar kaampkes tebak in mane. As tebak kloar was, wer t sneden, ging t noar tebaksfebriek van Roelfsemoa in Winschoot. Doar wer t dreugd, fermenteerd en sneden. Kon t in kant en kloare puutjes van 50 gram verkocht worden. Riek is mien Pa der nooit van worden, veurdat tebak in puutjes zat, haar t al haail wat köst. Groot dail van tebaksopbrengst haar e neudeg om te ruilen mit boer veur waaite en rogge. Veur wat tebak wol mulder zien waaite- en roggekorrels ook wel moalen. Bakker kon dìn mit meel aan t waark, ook weer veur n poar puutjes tebak…… Zo kwammen minsen in t dörp oorlog deur en leden ze aiglieks gain honger. Ook in leste winter nait, dij in t westen van t laand as “Hongerwinter” bekend staait. Elk kon wel aine mit n illegoal swientje, n kaampke sukerbaiten, waaite, rogge, hoaver, lienzoad veur eulie. Eerappels en aander gruinten haar elk en ain wel in toene. Geld was niks weerd, t ging om de spullen om in leven te blieven en der ook nog n beetje van te genieten. Mit n puutje tabak! “Even tied veur n pafke” zollen lu loater zeggen.

    Dolle Dinsdag


    In zummer van 1944 wazzen Geallieerden in Normandië land. Noa n poar moand haard vechten braken ze deur Duutse linies en swaarmden oet over Frankriek en noar t Noorden. Vaaier september wuir Antwerpen innomen en dou kwam geruchtenmesien op gang. Volgende dag, Dinsdag vief september 1944 gingen deur t haile laand geruchten dat geallieerden in aantocht wazzen. Ze wazzen grìns overstoken, konnen dij dag Rötterdam, Den Hoag en Amsterdam wel bevrijden. Steden in t Zuuden as Breda wazzen al bevrijd en minsen haren bevrijders al zain in ploatsen woar Geallieerden nog kilometers van vot wazzen. Aiglieks wazzen ze op dij dag nog nait ains onze zuudgrens overstoken. Duutsers en heur handlangers kregen t benaauwd en slougen massoal op vlucht noar heur Heimat. Hier en doar wer ons drijkleur al oethongen. Mìnsen in t haile laand kregen hoop dat t al gaauw weer normoal worden zol in een bevrijd voaderlaand. Ze begonnen noa te denken over toukomst. Of ze moakten der veur zokzulf n feestje van, kwam der meschain n laank bewoarde flezze wien of draank op toavel, wer t feest ofsloten mit n vrijpartij in t nust. Zo zel t bie mien ol lu ook wel goan wezen. Negen moand en negen doage noa dizze “Dolle Dinsdag” kwam ik op de wereld. Zo begon ook in mien dörp wat wie loater nuimen zollen: “de bebieboem!”
    (aander keer gait t wieder)

    Optaikens van n grootmoe (dail negen)

    Ons stamholder is joareg. De haile familie en de vrunden kommen op verziede. Zien grootste kedo was dij van zien olders. Veur t eerst een grode berre.
    De haile mikmak ging noar boven.
    Ook zien nichtjes gingen mit.
    d’Oldste allain en de jongste op d’aarm van heur moeke. Gain muite! In optocht mossen wie ook weer noar beneden. Den geft t wel n probleem. Zo’n vrumde trappe dij net d’aandere kaant opdraait as bie joe thoes, mout je as drijjoarege wel eerst ains bekieken. Ain van de vrunden vragt t leutje wicht as ze boven bie de trappen stoan blieft: “ Kenst du dit aal allaine?” Ze dut de doad bie t woord as ze zegt:”Jawel heur k zet hom in zien achteruut en k goa zo noar veuren!” Zie draait zuk omme en gaait roggels de trappen dele.

    Nait te betoalen.

    Elke moand kommen onze klaaindochters in elk geval ain moal bie ons sloapen. Dat is n feest veur ons en veur heur, dìn d’oldste het t nog laank nait aan tied as ze weer noar hoes mouten.
    Wie hebben t drok as mieren in n nust, dij klaintjes binnen wie nait meer wend.
    Mor n plezaaier dat wie der an beleven! Dat is nait in woorden oet te drokken. Wie bezuiken de speultoentjes in t dörp, puzzeln,vaarven, zingen en daanzen dat t een lust het.
    As zai weer bie heur thoes binnen, hebben wie hailendaal de puut oet, moar wie kieken krekt weer oet noar d’aander- moal.

    Grootolders wezen is n feest.

    Drij klainkinder in körte tied.
    Doar werden wie mit verblied.
    Dizze schat is nait mit geld te betoalen. Wie heurden t aal van veule verhoalen.

    Moar wat t in wezen is. Dat mögen wie beleven. n Gloepens mooie belevenis. t Verriekt ons haile leven.

    Dien handen

    Wie binnen aal hail laang bie mekoar.
    Dat ging nait altied even goud
    Toch bleefs bie mie van joar tot joar,
    Begonnen wie weer mit vrizze moud.


    Refr:
    Dien handen over mien gezicht,
    dien stem as zegs: mien wicht,
    ik hol van die.
    Bis kold, ik moak die waarm.
    Leg haand mor op mien aarm.
    Ik bin bie die.


    t Haart sloug mie over eerste keer
    dat ik die zag dij veujoarsdag.
    t Is haarst mor sums gebeurt dat weer.
    Vertraauwd gevuil geft nije kracht.


    Dien handen over mien gezicht,
    dien stem as zegs: mien wicht.
    Ik hol van die.
    Bis kold, ik moak die waarm.
    Leg haand mor op mien aarm.
    Ik bin bie die.
    Blifs doe bie mie?
    Ik blief bie die.


    Winterweer

    Mien oren
    binnen bevroren,
    hansen zitten
    vaaste aan t stuur.
    Lippen krieg k
    nait van mekoar,
    neuze verstopt,
    t is glad onnuur.
    Vouten killen
    mie in klompen,
    boksem staait
    stiefoet. Snij poest
    onder kroage,
    stain ligt mie op
    moage, likdoorns
    jeuzeln honderdoet.
    Dit is gain weer,
    kiek omhoog noar
    zoepenbrijlocht.
    Krekt wa’k docht,
    zegen komt nait meer
    van boven. Krieg t
    benaauwd van wat
    Piet P. braauwt

    2007

    Onner wotter

    TV Noord het nou n soap serie ‘Boven wotter’ over mìnsen ien Blaauwe Stad.
    Zulms waz k getuuge van n soap onner wotter over ainden ien t Beerster Daip.

    k Zat dizze zummer onder ‘t òfdak van mien toenhoeske aan t daip lekker ien t sunnetje. Mien oog vuil op drij ainden dij wat aan t juchtern wazzen. Dou ik wat beter toukeek, zag ik dat der toch wat meer stried was dìn allìnt mor juchtern. t Wazzen twai kerelachtege aindvogels
    dij vochten om n wiefke. Ain haar t wiefke aal duchtig ien nek vaast en dook mit
    heur onner wotter. Dou zai boven kwamen, wazzen zai hailndal achter poest, mor votdoadelk goeide d aander woerd zug mit zien haile gewicht op t striedende stel en drokte heur weer onner wotter. Mor hou heveg t juchtern ook wui, d’eerste woerd bleef t wiefke aingoal weg onner zug vaasthòlden.
    Dìn gait t mis… Noa n laange stried komt t wiefke nait meer boven wotter. Dij domme kerelachtege aindvogels vochten nog wat onneude deur, keken hom zug hìn en swommen stoadeg luud kwoakend soamen wieder.
    Aan mien stoul noageld bleef ik zitten wachten, mor vergees. t Gemoud luip mie ien n kloetje veur haals. Mit n treureg gevuil luit k mie onderoet sakken. t Sunnetje verswon achter donkere wolken.

    Stilleghaid

    De stilleghaid is mien vrund
    elk denken is mienent
    deur gainain te veraandern
    kin t votgooien of bewoaren
    kin der om lagen zunder bezwoaren
    gain mìnsk kìn der bie
    stilleghaid is van mie

    Ken ik die?

    Ken ik die?
    ik docht dat ik die kende
    mor echt?
    doe wilst die nait kennen
    niks zain loaten
    kop in t zaand
    struusvogel
    kin t nait breken dien pantser
    aalmoal barsten
    gain gloep
    doar binnen ist te zaacht

    Van oost noar west en sums weerom (8)

    Groot worden mit meziek? As t zingen van moeke doarbie heurt, joa, dìn binnen we groot worden mit meziek! Rooie “strijdliederen” as “Morgenrood” en “Op socialisten, sluit de rijen” (zongen ze dat nou nog mor….) vlogen deur keuken en over toene en Max van Praags “Zilverdraden tussen t gou-oud” was ook n topper. Mooi kontrast mit buurvraauw Diekhoes heur psaalms en gezangen. (Vraauwlu konnen goud mit mekoar!) Op radio wazzen de “Arbeidsvitaminen” favoriet mit Freddy Quinns “Heimatlos”, de Selvera’s, Schriebl en Hupperts, Gerhard Wendland….. Zulf noar meziekles? Dat zat der nait in. Nait in mien olders, nait in heur knipke. Geklungel mit mondörgel, dat wast wel. Mien bruier en ik kregen radio Luxemburg in de goaten, en AFN Bremerhafen…. Johnny Ray en Franky Laine: “Just walkin’ in the rain…” (Zol doar dat wandelvirus heer kommen?) Meziek op schoule? Nou ja, zíngen, dat wel. Bie meester Smit in klas 1-2 vertilden w’ons al aan “Een scheepje in de haven landt…” Wat hebben we doar wat ofhojood…In 3-4 bie meester De Vries (“Proeme”) kwamen we mainsttied nait aan zingen tou, was der wel weer wat gebeurd wat “orde” aanbelangt. Ston meester mit striekstok te hannesen, mor nait op fioule. Erinnerns aan zingerij bie meester Zonderman binnen blier. “Op de grote stille heide”? “Hela, gij bloempje?” Wacht even, “Makkers op, de rugzak op de schouders…” (Virusonderhold…) Loater op kweekschoule in Sodom mozzen we der aan geleuven: toonladders, handzingen, kinderverskes bie Ben Verlaan, sieferboukje in haand. En geklooi mit blokfloide bie Van der Glas. As ik der wat aan dee, thoes, gong t nog ains nait zo bemieterd, mor ja, der wazzen ja zoveul anere dingen…. Slappe laag doar in dat benaauwde hokje aan Engelseloane was meer mien “specialiteit”. Dou k noar Zuudhörn verhoesd was en aan t waark gong op schoul aan Frankriekerloane, heb k n bult perfiet had van meziekgedou in Winschoot. Zulfs mit haandzingen bin k nog wel ais bezeg west. En kánons: “Komt en laat…” en “Een alleen is maar verdrietig…” Of “Siebentausend Rinder”, “Rosen fra frün”, “Zing ’n vrolijk liedeke…” Mooiste was mit kinder aigen teksten moaken op bekende wieskes. Of luusterlezzen, ook mit Klassieke Meziek. “Peter en de Wolf” vanzulf, mor bie “Die Moldau” kon j’ook prachtege kunstwaarken moaken.

    Dou we nog nait zo laank in Zuudhörn wazzen, gooide hoofdmeester Wibbens wel ains n baaltje op over t Mannenkoor, mor zo wied het e Dries Pepping en mie nait kregen. (Of Albert Zwiers der hìn west is, wait k nait meer). Luustern noar meziek, dat wel vanzulf. Nait meer zo de “Arbeidsvitaminen” of de Kilima Hawaians, t gong meer om konserten in Stad, in d’Oosterpoort. Of en tou n opera in de Schouwburg. Thoes de grammefoon mit LP’s, van alles wat, ook jazz. Van Bach tot Bacharach….. Veurkeur gong wel aal meer oet noar kabaret. Teksten wuiren aal belangrieker, doar zat veur mie ook n baarg meziek in. Wim Sonneveld, Tekstpierement, Frans Halsema, DonQuishocking….. Asmits begroot t mie nog dat k zulf nait speulen leerd heb. Mit vakleekracht Haarm Elgersmoa hemmen we t nog ains perbaaierd, op zo’n nijmoods ding. Toetsen zaten nait goud of mien vingers stonnen verkeerd…. Gé speult nog wel wat op heur harmonikoa, “La Paloma”, wor k aaltied wat waik van. Nou mor eerst weer n spaigelploatje: “De Onvergetelijke Jaren ‘50”……

    Oal kammeroad

    Zo mor
    midden maank tied
    hestoe mie roakt
    t Is n aiveghaid
    mor t leek guster
    Ik leefde noar veuren
    mor doe kwamst achterom
    Wie bint deukt
    mor bestoan.
    Huiven baaident niks ophollen.
    t Snakken veurbie.
    Vergeten vlouer
    kin ons goud droagen.


    (4 september 2007)

    Buurvraauw in bejoardenflat

    Koamer is wol mooi Joa
    Kinnen hier ook mooi oetkieken Joa
    Hebben ie nog wat aansproak mit lu hier? Joa
    Ist eten hier goud? Joa
    En kinnen joe n beetje eerden hier? Nee
    Ist stoer ? t Mout ja
    Mien lewaai glid langzoam vot
    Traog gaait open wak daipweg mied
    k Drief mit heur noar aander tiedat nich telt krig weerde
    Tirrelt levent weerom eerde
    Klaainen helpen groten
    Zwiegen wodt proten


    (23 september 2007)

    Gimmestiek

    Wat het e doar de pest aan! Zien laange lief wil nooit doun wat e opdroagen krigt. Zo stief as n bukken, zo smui as n plaanke. Koppeltjeboien? Krigt e van zien leven nait onner knije, aaltied schaif, van madde of. Stoan aner kinder oet klazze derbie te lewaaien, meester het n min laagje om zien mond. Achter aansloeten in riege, troanen verbit e. Taauw klimmen of in ringen? Wat n krupsie! Wandrek? As e op twaide stok staait, schit e zok al sikkom in boksem, “hoogtevrees”. t Woord kìnt e nait ains, t gevuil mor aal te goud. Der is aiglieks mor ain ding dat e mooi vindt bie gimmestiek: blokjevoetbal! Doar kin e zok in oetleven, hai waarkt as n peerd, swait veur kop. Poar moal in t joar, mos je wel slim zuneg op weden… Mout e ook nog noar dij gimklub, noar TONIDO (Tot Ons Genoegen Is Dit Opgericht. As e dij noam deur krigt, is e der aal laank weer of). Veur zo’n krukke as hij is gimmestiek juust goud, zeggen pa en moeke, t gaait bie lutjenaan wel beter. Joa, mooi nait…. Ligt nait aan dij leroar, ervoaren Koeno Koers, dij vangt t n stok beter op as meesters op schoule. Dij kìnnen ja allain mor in heur pak mit strikke veur stoan te kommedaaiern. Koers schudkopt, mor wordt nait gramniedeg, begunt nait te mòtjen. In n bonestoak zit nou ainmoal nait veul rek. “Hou is t goan?” vroagen ze thoes fiemelachteg as e mit vergrelde kop koamer in komt. Hai zegt niks, nait mit zien mond teminnent. Bemieterd dat zien bruier, twij joar older, wel smui is, wel alles duurt, rekstok zulfs en taauw swoaien. Dij het dudelk n streepke veur, benoam bie moeke. Dij is grootsk op heúr jong! (Op dij aíne….) (Joaren doarveur was t ook al zo west. Zien olste bruier was laang zo smui nait as t twij joar jongere zuske, zag je zo aan de lieven en aan de koppen. Aine kwoad, aner mit n dikke laag.)
    Oetvoerens? n Ramp! Ainmoal in t joar mout TONIDO zain loaten wat der leerd is, jong en old woar kontribuutsie veur betoald is, dut mit, t moút! Olders in de zoal van Van Eerde’s hotel “Gemaintehoes”, hörntje vrij veur de harmonikoaspeuler. Mainsttied Bé Kupers oet Scheemde mit zien prachtinstrument, doar kin e wel haile oavend noar kieken. Mor nee, hai mout zok omtrekken en dìn in hemd en körde boksem op gaange stoan te blaauwbekken. Tot zien groep aan de beurt is…. Eerst wordt de boudel feestelk opend mit t voandel en t gimnastenlaid: “Geen zang klinkt zo schoon en geen toon wordt gehoord….” Drokte om niks. Zweefsprongen van en open doukjes veur de oetblinkers, hai hakkenkrukt tussentied ook wat, mor goud dat e nait de zoal inrolt. Klappen ze ook nog veur hom, wat n omdenken. Kinnen ze zok weer aantrekken. Noa de pauze kieken noar oldere kunstenoars in heur mooie widde pakken, Berend Tiggeloar op brogge, en Bolhoes oet Oostwold, en asmits Koeno Koers zulf ook nog even. t Blift nait bie ain oavend, nee, teminnent twije en ook nog n generoale. t Ainege woar hai goud in is? Haard lopen tussen stoulen deur, soavends loat, om prieske op te hoalen van verlötten. En doar betoalen ze kontribuutsie veur….Pa komt ook nog n moal in t nijs, hai het drokte schupt bie ingang van hotel “Gemaintehoes”. Komt e zien jonges ophoalen, as t sikkom oflopen is, wil portier hom der nait inloaten. Most net bie pa weden, trapt zo deure in. Ze mouten hom nait aan zien kinder kommen! Jong krigt der nait veul van mit, wat smoesderij, loater komt plietsie op batterij. Der is nog wel ains aine over begund, op schoulplaain: “Dien pa….” Hai trekt zok der niks van aan, is grootsk op zien pa. Veur hom komt noa vaaier joar ellène de verlözzen, hai huft nait meer noar TONIDO. Scheelt in t knipke, kepodde deure mout ook ja betoald worden. Hai loat t nait zo dudelk zaain, mor wat is e bliede! Allain mor meer op schoule dij tamtoatsie, dat is slim genog. Hai leeft zok oet op voetbalveld, of onnerwegens noar schoule en weerom noar hoes. Mooie schounen is e nait nut, hai schupt ja overal tegenaan. Lutje bale, stainen, eerappels…
    Tegenswoordeg kikt e op t schaarm wel ains noar Yoeri van Gelder, of noar dij jonge wichter oet Amerikoa, Roemenie of Volendam, t iest hom asmits tou. Dìn denkt e aan TONIDO in Midwolle. “Geen zang klinkt zo schoon…..”, kolle gaange, zoal vol mìnsen, laange madde op t podium. Hai komt op, nemt n beste aanloop en moakt n geweldege koppeltjeboi…….

    Laive god,

    Wil Ie ais op boom
    kieken van mien haart
    wat holt doar toch wel tou?
    kin Ie dat wel zain?
    Doar liggen zoveul stainen
    om vot te smieten
    noar wèl? k wait t
    nait, laive God.
    Aal stain en puun
    k zai doar noamen
    stoan, mit noam van mie,
    moar ook dij van Joe.
    Kinnen Ie t goud zain?
    wied vot van mie
    k stoa mit mien haanden vollen
    wat dink Ie nou?
    k Wait ja nait meer
    wat haanden vollen
    is, proaten mit Joe?
    dat dut pien, sikkoms nait te doun.
    Laive God, dou moar
    krekt of der gain puun
    ligt, wie strukeln ja over dij stainen
    griepen Ie in?
    Op boom van mien
    haart ligt ook nog laifde
    maank aal dat ongemak
    wat wie votsmieten willen

    Ailoof

    Aailoof kropt bie muur laangs
    krekt zoas wie dat doun
    blad veur blad, stap veur stap
    t zogt zok vaast
    poazen van oans zuiken
    ook heur pad in leven
    aailoof kleurt aan muur
    leven nimt ook verkleuren aan
    miskleureg, graauw
    moar din veujoarroek
    aal goud , aal schier
    minsk mout zok vaastzoegen
    aan zien leven
    aal goud, aal schier.

    Nije wereldburger

    Van t veurjoar kreeg vraauw van onze jongste klaaindochter n vogelhuuske op heur verjoardag. Wie vonden dat hail laif, ze haar t hokje zulf moakt op school. Zie haar der hail wat tied aan besteed en meester haar heur der n 8 op geven. Gain wonder dat opa opdracht kreeg t hokje doadelk op te hangen. Nou is dat bie ons nait zo makkelk. Wie wonen op d’eerste verdaipen van n gebaauw. Wie hebben wel n terras, mor ale grotere spullen dij n mens òf en tou bruken mout, stonden beneden in ons schuurtje. Afijn, ik klonter dus noar beneden om keukentrappe op te hoalen. Boormesien heb ik in kaaste liggen in keuken. t Wicht zee dat t hokje vaaileg hangen mos, dus mout er n stevege schroeve in mure. Noa n tiedje hong t hokje zoas hai hangen mos. Nou mor òfwachten of der laifhebberij veur was. Op n waarme veurjoarsmörgen zaten vraauw en ik op ons terras kovvie te drinken. Opains zegt vraauw: “Most ais kieken, wie hebben bezuik.” En woarachteg, dou kreeg ik t in de goaten. n Koolmeeske, of waren t er twije, dat wait ik nou nog nait zeker, vlogen òf en aan noar ons nij hokje. Elke keer kwamen ze aanvlaigen mit n bek vol bouwmaterioal. Zai vlogen bie ons langs, zo te zain zunder angst. Al gaauw was t de gewoonste zoak dat de meeskes aanwezeg waren. Wie waren brandnijsgiereg wat der verder gebeuren zol.


    Tied verstreek en wie gingen n dag of wat aan raaize, omdat al zo laank mooi weer was. Dag noadat we weer in hoes waren, zaten wie as gewoonlek op terras. t Weer was de haile tied meroakels goud bleven en wie mozzen onze bloumen op terras elke dag wotter geven. t Wol mor nait regen. Vraauw zegt: “Wie mouten neudeg wotter hebben, want overal liggen al dreuge bloarn”.
    “Hest geliek”, zee ik en mits kiek ik noar tegels. Ik docht dat ik n blad liggen zag, mor was nait zeker. Dou ik beter keek, was t gain blad. Het was n klaain vogeltje. Kerel, wat was ik verboasd. t Daaiertje was nait groter as drij centimeter. Veurzichteg pakte ik hom op en bekeek hom ais goud. Hai zat al goud in de veren en trol as n ruske, van angst neem ik aan. Mit dit weer kon t volgens mie nait van kolle wezen.. Bliekboar was hai bie de eerste vlaigoefeningen verongelukt en op tegels terechte kommen. Gelokkeg waren der hier gain katten. Hai haar mazzel had. Vol bewondern veur zo wat klaains hebben wie baaide n tiedje noar hom keken. Mor goud dat wie op tied trogge waren van ons oetstapke, aans was t minder mit hom òflopen. Wat dou je in zo n geval? t Ainegste wat ik doun kon, was t daaiertje weer in t nust leggen.
    Ik dus weer noar beneden om trappe op te hoalen. Veurzichteg heb ik hom op raand van t gatje zet en alsof hai direkt deur haar dat hai doar thuusheurde, wupte hai zulf noar beneden, t nust in. Nou was t n kwestie van òfwachten of de olders ook weer kwamen om hom te vouern. Laank huifden wie nait te wachten, al gaauw begon t gevlaig hinneweer vannijs. Drij doage loater kwam der n klain kopke oet t hokje kieken en ging onze nije wereldburger op raand van t gatje zitten. Zulfverzekerd keek hai om zok tou. t Was net of hai ons even touknikte, zo vuilden wie dat.
    Hai fladderde mit zien vleugeltjes, drentelde op zien dunne pootjes, nam n aanloop en vloog vot.
    Wie hebben ons n glaske wien inschonken.
    Op de goie oafloop.

    Haikoes

    Gliek mit dunnerschoer
    geft hoog wodder achter diek
    regenbui weerom.


    Dat lèste wodder
    op n leegwaaid Waddenstrand
    krigt wiend nait mit hom.


    No dook hom deelvlijt
    komt diezege wodderlien
    dichter noar mie tou.


    No schrouw van zeekòb
    op wiend weerom noar t Wad gaait
    heurt heur vernijs heur.

    Goan

    goan
    noar overkaant
    niks aan haand
    gewoon goan
    van old noar nij
    pebaaiern n brug te sloagen
    noar vrede mit wat west is
    erinnern plakken aan nij bestoan
    sums
    woorden doun zeer
    daipe kroaters
    zunder zunden is gainaine meer
    waiten willen
    mor op bodem
    ien spleten
    vaalt t zolt nog deel
    niks is aiweg
    pien verzachten dut tied wel weer
    astoe waist
    hail goud waist
    is t nait meer neudeg
    te vuilen kieken luustern
    ervoaren veurbie
    ik docht dak t wis
    mor toch
    ik vuil ik heur ik zai
    n begun van mie

    Mit Arriva noar stad

    Geert zit op e baank op t twijde perron ien Zuudhörn. Hij wil met e trein, mor Arriva het doar schienboarliek problemen met. “Ketier te loat” vertelde de onzichtboare omroeper krekt. Man het aans voak niks noar veuren te brengen as hobbels tussen Stad en Delfziel. Of Roodschoul.
    “Kwestie van bloaren op e iezers, haarst is n minne tied veur treinen, ok al hieten ze “Spurters”. Of hebben ze weer n old boemeltje uut t Spoormuseum hoald?” Hinnerk Zuudhof vaalt deel noast Geert op e baank. Geert kan nog net zien puutje met stoet oppakken en ien e buuts proppen. “Joa, toen ik nog zo old was as jim veur viefteg joar…. k Ging wel ies met mien bruur noar Hazzen, met t spoor, nog gien Arriva of Noordned te bekennen, ien gien wegen of velden. Haar je nog eerliekse masjinisten en kondukteurs die wat van hun bezegheid ofwuzzen, van hun affeer bij de NS. Masjinist haar ien t noajoar n bezzem bie zuk, kon e destieds bloaren votvegen, niks gien oponthold, das apmoal van dizze tied. Aal duurder, aal stoerder, aal voaker waark veur die mikerfoonreerders. Koartjeknippers konnen toen nog leesboar schrieven ok, en n proatje moaken ien joen eigen toal. Nou verstoa k ze al niet meer, ok al proaten ze…” “Dames en heren, tot onze spijt zal de trein die normaal gesproken…”De rest heurt Geert even niet deur de hoestbui van Hinnerk Zult, die nachtvorst mor slecht verdroagen kan.
    “Harregat, krop zit schier vol, apmoal sliem, zit nog veul meer…” Hinnerk begunt vannijs te kuggeln.
    “Wat zei die man krekt deur de mikerfoon? Gien trein? Welv… t Moet doch niet gekker worden. Ik moet op tied bij t Paleis van Justietsie wezen, akkefietje met mien achterbuurman en wij willen der gien TV-vertonen van moaken. Kinst dat ding niet aanzetten of der is wel weer n soepzooitje veur, of n Riedeltiesjoo, hoe hiet dat, van Jan Smit & Co. Of ze hebben weer n wedstried bedacht veur aankomende modellen, iesdaansers of gebelschoppenontwaarpers. Ik hol niet van dat gedoe, geef mij mor n rugbiewedstried of n Geheime Zender op e radio, doar ontspan ik me grandioso bij. Gijt jim ok noar Stad?”
    Geert haar al ieder bod wat zeggen wilt, mor hij komt op zo’n moment niet veul verder as luchthappen, n mishottjede goldvisimitoatsie.
    “Joa, ik moet even noar….”
    “Dames en heren…”, de omroeper van dienst loat zuk weer heuren, “…de trein van…” “Wat zegt e nou??!” Hinnerk Zult het zien geheurapperoat ien e hannen en kikt Geert aan mit n vergrelde kop. “Nou”, zegt Geert, “de volgende komt ok niet, der lopt n koe op e rails aan dizze kaant van Griepskerk, die mut eerst….” Hinnerk pakt n deuske uut e buuts, dut zien apperoat derin. Deuske verhuust weer noar e jaas. Hinnerk gijt stoan, wiest met zien laange leiter noar zien steern en stovvelt noar de uutgang. Hij spijt nog ies venieneg op e rails, asdat die der wat aan doen kunnen.
    Geert pakt zien stoetje uut e buuts, moakt t puutje open en zet de tanden ien e snee brood met pindakees. Hij loat zuk niet vernaggeln deur die Arriva hakkenkrukken, wis en vast niet. Hij wil noar Stad en hij gijt noar Stad, met e trein, ok al duurt t n hiele dag. Wat zullen we nou beleven? Hij veegt de krumels op e grond en smit t lege puutje ien e ofvalbak.
    Zol der nog wat van kommen, van die KlaasWybo-Express met e stop bij Noordhörn? Soort sneltramtrein ien stee van die rondrietdalweg? Fantesie het die greune veurman wel. Kunnen ze bij Burgler ienstappen en dan zal dat Koopmanbedrief…… Mensen op perron doen apmoal n tree noar veuren, de trein ridt langzoam, stopt. “Gien grode”, denkt Geert. Dan wordt e opnomen ien e drukte en viendt e zuk weerom ien e barstensvolle gangpad, bietje duzelg. Hij kan zuk krekt vastholden aan e glimmende stang, linkerschienbien tegen trapper van n fietske, anermans rugzak tegen zién rug, vrouwmens met te veul aan Chanel en te weineg ruumte bit hum hoast ien e neus, opschilderde kop, doar huuft gien wintervaarver….
    De trein ridt. Geert gijt noar Stad. Moderne tieden….

    Rome

    de aivege stad
    t Is aiveg drok.
    Forum Romanum
    zugt zwaart van t volk
    in bonte kleuren.
    Verleden en heden
    kommen bie mekoar
    woar lange riegen
    stoan te wachten veur
    t Colosseum,
    voutje veur voutje
    weerom noar de tied
    van de veurstellen
    “Morituri te salutant”.
    Nog even op de foto
    mit n waarkloze legionair
    veur ain of twij euro,
    den kin t spul begunnen.
    Wied weg heur k
    ambulances joagen
    mit gierende sirenes,
    oet veurzörg alvast
    en toch weer te loat.
    De kaaizer dut
    net as
    in t verleden
    op aandrang van t volk
    zien doem noar beneden.

    Old wiefke

    Hai ree ien zien mooie, nije auto over de wegen, mor dij lege plek noast hom zinde hom hailemoal nait.
    Zien vraauw was nou aal drij joar dood en hai miste heur nog genog, mor hai mos wieder. Allain is mor allain Dou e n tiedje loater ien hoes zien kaastloa aan t oproemen was, vol hom n foto ien handen van vaaier joar leden. Dij was van de reunie van zien legere schoul. Dij vraauw doar mit heur dochter, dij haar aaltied bie hom ien klas zeten, doar haar e nog mit proat.
    Heur man was der nait bie, dij was toun zaik, net as zien vraauw. Hai kon dij dochter wel ains opbellen, doar stak doch niks achter.
    Omreden hai n man van de doad was , dee e dat votdoadelk. Dochter was hail vrundelk. “Joa”, vertelde ze, “heur moe was nou allain, heur pa was drij joar leden oet tied
    kommen. Joa zeker, heur moe was nog hail vitoal.”
    “Of ze t wel wat vinden zol as hai heur moe ains opbellen zol?” “O, zeker wel”, zee ze, “dat kin ik joe aanroaden, dat zel ze geweldeg vienden. Ze holdt van mìnsen om zok tou en kookt goud en geern.”
    Nou, dat was gain dove zegd, moag van n man doar gait veul deurhìn. Hai lait der gain gras over gruien en ston n poar doagen loater veur heur deur.
    t Was vanzulf eerst n beetje vrumd noa aal dij joaren, mor erinnerns kwammen weer boven en stoareg aan wer t contact wat vrijer. t Klikte wel tussen heur baaident. Ze haren veul mandaileg. Ze vonnen t aalbaaident mooi om aargens hìn te goan, dingen bekieken, mìnsen opzuiken, oet eten, oepkes dus.


    Ze kookte asmits veur hom oet eerns te veul, zodat e, wat over was, mitnemen kon. Voak nam hai heur wat mit oet zien toen, hai haar nog n mooi lapke achter zien hoes. Om bie heur te kommen, mos e wel n stókje rieden, mor dat haar e der geern veur over.
    Noa de treurnis, dij ze beleefd haren , leefden ze hailemoal weer op. Zai wis ook nait wat heur overkwam, dit haar ze nog nooit mitmoakt. Zo mor elk weekend aan de rit. Hai dee de deur veur heur open en zai zat as n prinses noast hom.. Hai wol overaal wel mit heur hìn. Ze wozzen baaident hail goud: wie mouten der nou van genieten. Leven is körter as we denken. Dou ze weer ains lekker veur hom kookt haar, gaf e heur zo mor n kuske. Dat von ze ook hail gewoon. Volgende dag belde heur en zee: “Ik heb die guster n kuske geven, vonst dat slim?”
    “Welnee”, zee ze, “kuske oet dankboarhaid , nee hur”. “O, zo,” zee e. Noa dikke moand, dou t zo’n beetje veujoar wer, vroug e heur of ze wel n poar doagen bie hom logeren wol. Kon ze ook ains zain, hou hai doar woonde. Hai zag heur wat wiefeln.
    “k Heb drij sloapkoamers boven.” Nou, dat gaf de deurslag. Geern dus. Om proatjes n beetje veur te wezen, haar e zien noabers al even inlicht. Hai legde heur letterlek en feguurlek ien e watten. Doagen waren zo om. Dou e heur weer noar hoes brocht haar en zien toenpad op laip, vroug zien buurman hom as terloops: “Wordt dat dien nije vraauw?”
    “Nou nee, aiglieks nait. Dit is mien old wiefke, mien vrougere schoulkammeroadske.” Ze waren allebaaident 83 en begonnen weer vannijs

    Poaskevlinder

    “Most hier es kieken, gaauw, aans is e weg !”
    k Stoa net boven op de ledder om de löszittende vaarve van de windveren te schuren. “Wat is der nou weer, kinst nait zo vertellen?” “Nee, kom nou gaauw, n hail mooie vlinder, zo aine heb k ja nog nooit zain.” Ik zucht es daip, mor besloet toch mor om even noar beneden te goan. t Zel wel weer niks biezunders wezen.
    “Hier tussen de bloadern, kiek mor es”.
    Mien ogen volgen Coba’s wiezende vinger. En den, ik kin t hoast nait geleuven, doar zai ik n vlinder van zeker tien centimeter in deursnee mit n deurzichtige gruinachtige kleur. Stomverboasd stoa ik te kieken. Dit kin ja nait. Zo’ n vlinder heb ik ook ja nog nooit zain, zulfs nait in mien vlinderboukje. “Mien fototoestel !” Ik run noar de kaaste en griep mien fototaze van de bovenste plaanke. Mit toestel in aanslag weer noar boeten. De lens komt der nait oet. “Ook dat nog, batterijen leeg en dat op zo’ n moment….!” Ik grobbel in de taze om mien reservebatterijen te zuiken. Gelukkeg zitten ze derin. Even loater komt de lens wel noar boeten. “Hoal doe dat takje even opzied, den komt der wat meer licht bie. Verzichteg nou, straks vlogt e weg”. Ik moak n stuk of wat foto’s van verschillende kaanten. “Ik mout Henk even bellen”, bedenk ik den. Henk Dikkemoa, mien old-collega en vlinderexpert. Dij raaist ja hail Europa òf om foto’s te moaken van de maist zeldzoame vlinders. Ik run weer noar de koamer veur de telefoon. “Henk zien nummer, woar is dij nou weer? Doar is de klapper.” Mit trillende vingers druk ik de toetsen in. Telefoon wordt nait opnomen. Dat is ook zo, Henk zit in Frankriek. Was ik ja glad vergeten.


    Ik run weer noar boeten. Vlinder zit der nog.
    “Jan Blaauw”, heur ik Coba zeggen, “dij moakt ook groag foto’s en hai het ook n goud toestel. Zai bèlt Jan votdoadelk. Nait laank doarnoa heur ik Jan en Gé mit heur baaident over t grind lopen. “Hai blift wel mooi stil zitten”, zegt Jan as e even loater ook wat foto’s moakt.
    Dat verboast mie aiglieks ook wat.
    Gé bekikt de vlinder ook nog es goud.
    “Doaronder zit nog aine !”, zegt ze den.
    Ik kiek ook nog es en zai inderdoad tussen de bloadern nog net zo’n vlinder zitten. Nou begun ik toch wat achterdochteg te worden.
    Verzichteg roak ik mit mien vinger de vleugel aan. Vuilt wel wat haard aan en hai beweegt mor nait.
    Den inains zai ik op de ploatse woar de poten heuren te zitten n soort klain waskniepertje. Nee toch, dat kin nait woar wezen. “Verd…. Hest mie belazerd !”, kin ik nog uutbringen”.
    Mor aan de verboasde ogen van mien vraauw zai ik dat ik t bie t verkeerde inde heb.
    “Nee, eerlieks woar nait, ik docht ook dat e echt was, mor nou ik der over noadenk. Ik haar dit joar n poasketakke mit van dij mooie nepvlinders derop, net echt. Kin wezen dat ik dij hier opzet heb. Mor dat was ik den glad vergeten”.

    Bie n kop kovvie konden we der gelukkeg zulf nog om lagen.

    k Was wel hail bliede dat Henk in Frankriek zat en de telefoon nait opnam. k Haar t nog laank mouten heuren. Dou mie dus n plezaaier en vertel dit verhoal nait wieder.

    En as je nait willen dat joe zowat ook overkomt, kiek den mor es op Henk Dikkemoa zien webstee. Kin je vast nog hail wat van leren.


    www.vlinderskieken.nl

    Cyclus

    Laange zummer kropt onwilleg noar september.
    Haarst komt. Hou aans vaalt nou dat licht
    De kleur van raait ien t midden van november.
    Woorden vienden vanzulf heur vörm ien n gedicht.


    En straks wordt t koller, t is ja hoast december.
    Midwinterfeest mit waarmte komt ien zicht.
    t Daip bevroren, dat kin best ien januoari.
    Dij gruin en grieze tint van winterlucht.


    Zol der nog n snijstörm komen ien februoari?
    Aal t leven van minsk en plant en daaier vlucht.
    Nog even scheuveln, din ienaains – verdorie –
    is t deu. Snijproeksel hemmeln mit n zucht.


    Snijklokjes dij as eerste boven komen.
    n Geel tapijt van winteraconiet. n Woas
    van wit en lila krookjes, poaskeblommen,
    din tulpen ien violet, oranje, rood en rose.


    En wat staait doar? Wat vrouge anemonen
    Zo veul te zaain, te mooi hoast veur ien voas.
    Dat is woar ik mie zo over verwonder:
    dij joargetieden ien heur aigen klaid.


    t Leven is n rad, draait aal ien t ronde,
    wizzelt ien tied, plezaaier en verdrait,
    geft hier geluk, slagt verderop n wond.
    Hou t òflopt, nee, dat wait ik nait.

    Loop mor deur

    Loop moar deur, met kop ien e wiend, loop moar deur.
    Loop moar deur, dizze wereld is dienend, loop moar deur Loop deur, loop deur, kiek niet achterom, want ver veur dij uut lijt e horizon.

    Dien nije schoenen en dien körte broek
    En n flesje wotter veur e dorst
    De weg lijt kloar, hufst niet op zoek
    Kom goa moar met astoe duurfst

    Soamen onnerwegens, de zunne schient
    Soamen onnerwegens, goa met de wiede wereld ien

    Loop moar deur, met kop ien e wiend, loop moar deur.
    Loop moar deur, dizze wereld is dienend, loop moar deur Loop deur, loop deur, kiek niet achterom, want ver veur dij uut lijt e horizon.

    Al wiest nog niet woar dast henne gijst
    Al doen dien benen zeer
    Kom op, we goan der uut vannijs
    Zo gijt t elke keer

    Loop moar deur, met kop ien e wiend, loop moar deur.
    Loop moar deur, dizze wereld is dienend, loop moar deur Loop deur, loop deur, kiek niet achterom, want ver veur dij uut lijt e horizon.

    De kop weer leeg, dien hoaren lös
    Dien wangen gloeiend glen Kom pak dien jas, de hond ken met Moar we wieten nog niet woar henne.

    Soamen onnerwegens, de zunne schient
    Soamen onnerwegens, goa met de wiede wereld ien

    Loop moar deur, met kop ien e wiend, loop moar deur.
    Loop moar deur, dizze wereld is dienend, loop moar deur Loop deur, loop deur, kiek niet achterom, want ver veur dij uut lijt e horizon.

    Zol t?

    Zolt geft t leven kleur en fleur,
    nait allent vandoage, mor t hail joar deur.
    d’r zunder krie’j wsse verdrait.
    Opzoltjen mouten joe zörgen nait.


    ain snufken zolt heurt in zoepenbrij,
    vrouger was zolt sikkom nait te betoalen,
    mor t muik mensken vrij.
    Man mos t wel van slim wied hoalen.


    t Leven gait nait aatied over rozen,
    der zitten ook wel ains stiekels aan.
    Kiek mor oet ai’j ze mout lozen,
    aans kost ‘t joe n fikse kras op haand.


    Noa slegte -, komen weer goje tieden,
    zo zit ‘t leven maisttieds in mekoar.
    Mie dunkt ‘t kin altmangs n stötje lieden
    as joe traauw blieven joar noa joar.


    Geef zoltpot n ereploats op toafel,
    dai mokt ja t eten en t leven minder flaauw.
    Joe kinnen der vervast over mitproaten:
    Zolt is trots van elke vraauw.

    Voele stevels

    “Remko, Remko, eten!” Moeke ston in achterdeur te roupen. Zai keek om t hoes tou, moar gain Remko. Altied was jong in de buurt en net tegen etenstied ging hai weer aan swin. Zai ruip nog n poar keer. Gain Remko. Nee, ook gain wonder, want Remko zat in t gruinlaand net achter n haile dikke gruine kikker aan. Hai kon hom nait kriegen, want dij kikker wupte mit grode sprongen deur t gras en dook op t leste mit n plomp in n braide sloot. Verdikkemie, mis! En hai haar om ja sikkom te groazen. Hai keek om zok tou of der nog meer kikkers wazzen, moar hai zag gainent meer.
    Misnougt dee hai baide handen in buuts, draaide zok om en luip op hoes aan. Torenklok sluig zes uur. Zes uur? Verdorie din was hai al weer veuls te loat, want om haalf zes mozzen ze waarm eten. Hai zette sokken der in en zwoar achter de poest smeet hai achterdeur open, vloog schuur in en dat noar keuken.
    Pa, moeke en zien lutje bruiertje zaten nog bie toavel, t eten was al op. Allennig bruiertje haar nog n flotje zoepenbrij veur zok stoan. “Bist weer mooi op tied,” zee pa. ”t Eten is al op.”
    “Joa moar ik heb ja zo’n honger,” zee Remko. ”Din most moar kommen as moeke die ropt,” zee pa.


    “Moar ja, as je dat din nait heuren.”
    “As t wat eten wilst, most die moar n poar hompstokken brood smeren,” zee moeke en begon toavel of te roemen. Remko luip noar keukenkaast en dee deur open. “En nou lopst mie alweer mit dien voele stevels over mien schone vlouer hin. Oet, dij stevels!” zee moeke.
    Remko luip weer noar schuur en begon zien stevels oet te trekken. Linker wol wel, moar rechter zat oareg vast. t Was of dij stevel zok vastzoog om zien vout.
    Hai dee schuurdeur open en zette zien hak tegen druppel aan en dou moar sjorren. Joa,der kwam al wat bewegen in. Nou n moal of wat goud schoppen en doar vloog stevel hom van vout of. Liek omhoog! Rinkel de kinkel klets bats boem! Remko zien stevel vloog dwars deur t dakroam van schuur hin en bleef op dak liggen. Glas kwam omdeel en lag deur haile schuur hin. Remko ston stief van schrik in deur. Hoerekerel, nou was de gört goar. Pa kwam der al aan broezen, greep hom bie kladden en zee: ”En nou veur straf zunder eten en mit blode vouten op bère!”

    Maart

    Maart vol madden en bainen
    keboal van lagen en belken
    Flaauw vis in neuze
    kikt mie mit schelvisogen aan
    Roeken van braande neuten
    en wierook bie kirrel tulbaand
    Van vèrren n gezichten
    mor stoef bie koppen
    Nikken en ‘moi’ as t mout
    Kooplu kieken ofwezig
    mor loeren schaarp
    Woarend stevelen laans kroamen
    zuik ve wavve nich vinnen
    Verlöst aan t ìnne
    dìnk k: wat douk hier?
    En ankom weke weer vannais
    Mor daip sistert kebid

    (17 juni 2007)

    Kieken

    Vanmörgen keek ik nog as n kind
    open en goudeg
    mor in nommerdag zag ik hou
    bie n demestroatsie van nije fascisten
    lu dij tegen wadden, oppakt wuiden
    en in oavond heurde ik t verhoal
    van n moeke en n lutje kind dij
    oet n kander hoalt binnen
    op Schiphol
    umreden dat ze nich de juuste papieren
    hadden
    t mokt mie gramnieterg
    bienoa was k in sloap vallen
    mor k zai de kromme kaande
    van wat mie aal wol liek tou leek
    mörgen kiek ik weer as n kind
    open mor schaarp

    (25 feberwoarie 2007)

    Pabbe

    Maank waarme eerde
    en zuide eerappelgeur
    roek ik joen zwait
    zwiegend zeggen ve moi
    en aanveren t verdrait
    Ie hebben ze poot
    bluien en wazen zain
    mor nich meer rudt
    Veur tied oet tied
    hef klokke ludt
    Op knijen trek ik t loof
    kraab mit blode handen
    groaf in mien gedachten
    schudt aal t gold in körf
    Wat vot is blief k verwachten

    8 juli 2007

    E-mail bie wat nijs?