Velsen van, Harry

Geboren: 1948 ien Kruusweg
Woont in: Stad
Schrift al: veur miezulf aal n tiedje bezig

Ik ben geboren ien Kruusweg en heb doar zo’n twinnig joar woont. Vandoar ben ik vertrokken noar Amsterdam, ien verplegen goan en begun 1980 weer noar Kruusweg verhoesd, want ik wér docent aan de HBO-V (verplegen) ien Stad.
Van 1991 tot 1996 waarkte ik ien Thailand, ontwikkelings- en vluchtelingenwaark.
Weerom ien Nederlaand heb ik n tied veur minnerjoarige asielzuikers waarkt en nou ben ik laidengevende zörg van n woonlocatie veur licht verstandelijk gehandicapten mit moeilijk gedrag ien Sappemeer.
Ik bin veur miezulf aal n tiedje bezig met Grunneger verhoaltjes oet mien jeugd en sums ook wel wat oet dizze tied.



Op Dideldom publiceerd:

Achterkoamer

Wonsdag dattien augustus

Vandoag wonen wie al hoast negen moand ien achterkoamer. Hier wonen en sloapen wie, mit zien zessen, achter ien kerk. Wie kinnen nait noar boeten. Wie mouten binnen blieven, altied binnen, aners pakken ze ons op. Ik kin nait noar schoul, noar daansles, gain bosschoppen doun of mit mien vriendinnen lekker shoppen en over wichterdingen proaten.

Aal dizze moanden is der elke daag, elke naacht n dainst ien kerk, aaldeur. Mit veurgangers, muzikanten en vrijwillegers oet t haile laand. Ik sloap, zai hollen n dainst, k eet, zai hollen n dainst, k daans, zai hollen n dainst, k vuil mien troanen, zai hollen n dainst. Zoo laank zai der binnen, magen wie, mien pa en moeke, mien bruier, mien twij zuskes en ik ien achterkoamer blieven. Vaaileg! Ik duur hier mit baaide ogen dicht sloapen, huif nait meer baang te wezen dat ze ons ophoalen, zo as dei keer ien asielzuikerscentrum, dat ze smörnsvro mit veul keboal onze roemte ienlaipen en ons mit nammen, ien detentie.

Ik heb dat woord opzöcht: de·ten·tie (de; v) 1. opsluiting, hechtenis. Hou kin dit normoal wezen? Opins stonnen der n haile bult agenten noast mien ber, dei raipen: ‘Neem zoveul meuglek klaaier astoe kins en kom din mit.’ Ze pakten mien telefoon en Ipad of, din aans kon k meschain anern woarschaauwen. Mien pa en bruier kregen haandboeien om. Wie werden mit nomen om oetzet te worden. Nog zo’n woord: de·por·te·ren (deporteerde, heeft gedeporteerd) 1. (van personen) wegvoeren, bv. het land uitzetten. Ik leer goud Nederlaands…

Ik beur miezulf wat op, tis normoal om nait aaldeur positief te wezen. Dat heurt ook bie t leven. Moar t bestoan ien achterkoamer is nait makkelk zunner boeten, zonner steerns, zunner zun en moan, zunner regen. Ik hol van regen. En van störm.

Dunderdag vattien augustus

Vandoag is mien bruier joareg, hai wordt ainentwinneg joar. Ik vroug hom hou hai t von om hier zien joardag te vieren. Hai zee: ‘Tis nait beder as ien centrums.’ Ik begreep hom, wie hemmen ien dit laand nog nooit n normoal leven had. Wie binnen hier al twaalf joar, aal deur mit minsen en kiener om ons tou dei ook om asiel vroagen en nou binnen wie hoast negen moand mit ons zessen ien achterkoamer. Ik was drij joar toun wie hier kwammen, k kin gain anere minsen as dei ook op vlocht binnen, minsen dei vroagen blieven woarom wie hier binnen en aal dei minsen dei moar blieven zeggen dat wie hier nait heuren.

Pa vertelde dat dei asielminister dei over ons ging, zai is nou weg, k wait nait woarhin, zegd har: ‘Ik wacht gewoon tot ze der n moal oetkommen. Ze kommen vanzulf wel noar boeten.’

Gain ain verdaint dit, gain ain kiend. Ik vroag mie elke daag van nijen of hou dit kin. Ik bin net vieftien, wat dou k verkeerd? Wat heb k misdoan? Woarom magen anere kiener wel noar boeten, noar schoul, ien regen en störm lopen? Hou zo bin k aners? Woarom zeggen zai dat, dat k aners bin? En hou bin k din aners? Ik bin n kiend van vieftien en aal twaalf joar hier!!!

Zotterdag zestien augustus

Ik von vief maai n mooie daag, doags noa dodenherdenken op Dam ien Amsterdam. Minsen binnen blied mit heur vrijhaaid, hemmen feest, moaken meziek, daanzen en steken vlaggen oet. Ik vuil dei vrijhaaid hier ook wel wat. Elke daag aal dei vrundelke minsen om ons tou ien kerk, aale koartjes dei wie kriegen en kedoos veur onze joardag. Haile kerk zong oflopen zundag ‘laank zel ze leven’ op joardag van moeke. Das n grode steun veur ons en geft mie dat vrije gevuil, dat beetje roemte ien mien gedachten. Noatuurlk, k mis mien daansschoul, k mis mien beste vriendinnen, k mis zo veul. Moar eerder haar k aaldeur onzekerhaid en stress ien mien kop en dat wil k nait laanger, k bin muid. Ik verlang noar dei mooie daag, dat t leven van ons veranern gaait, dat onze vlag oet kin.

Der was gusteroavend n konsert ien kerk, mit studenten van n konservatoriom. Zai hemmen n nummer over ons moakt: Zai binnen aal thoes, n laid dat vertelt over wat wie mit moakt hemmen ien oflopen tied, moar nog veul meer over dat wie hier aal thoes binnen, thoes heuren. Ik von t super spesioal en schoot haildaal vol, toun zai zongen over ons verlangen noar n thoes, n thoes woar wie vaaileg binnen, woar k ien regen lopen kin.

Moandag achttien augustus

Vandoag vuilt as n frizze start. Ik wer wakker en haar geliek aal zin om wat te doun. Nait wat groots, moar wat klaains, wat mie blied moakt. Dus heb k mien Ipad pakt en begon mit typen. Over dingen woar k van hol, over mien toukomst, over hou tröts k bin op mien pa en moeke, mien bruier en mien zuskes. Zai binnen hail belangriek veur mie, wie hemmen soam n hailebult mitmoakt. Ik wil n goie daanzeres worren en veur mien femilie zörgen.

Ik blief noadenken over mien leven en mout mie veurhollen, dat t normoal is om nait aaldeur positief te wezen. Leven ien achterkoamer is best wel biezunder, nait elk en ain is dat gund. Moar k heb hier nog nooit ien n gewoon hoes woont, k wait nait hou t wezen zel, n verbliefsvergunnen kriegen, n gewoon leven kriegen ien n stad of n dörp, net as aal dei minsen dei nou oet t haile laand kommen om ons te helpen.

Mien leven staait op n wachtliest.

Vandoag hemmen pa en moeke Nederlandse les en ik en mien zuske pioano- en zangles. En der komt domt n fotogroaf laans veur weer n stok over ons ien kraant. Wanner minsen kommen veur opnoames of fotoos moaken, vuil k mie n beetje n model of een soort BN’r.

Ik goa veur mien cavia zörgen, dei k op mien joardag kreeg, veur heur daanzen.

Dunnerdag 21 augustus

Vandoag leven wie negen moanden ien achterkoamer.

Bidstand

Domie komt dizze keer oet aaner dörp.
Komt preken,
bidstond veur gewas en waark.
Midden ien week op n wonsdagoavend.

Kerkeroad hed beslist:
domie logeert bie weduwvrouw,
net als veurige keren.

Hai is op fiets,
kleddernat van regen
as hai smiddags aan komt.

Hai klaidt zich oet, tot op kont tou nat.
‘Dreug joe eerst moar of’,
zegt weduwvrouw.
Zai geeft hom ondergoud en pak van overleden man.

Hai komt heur sloapkoamer ien,
piemelnoakend.
‘Pak paast mie nait.’

Weduwvrouw gait veur hom zitten.
Zo binnen zai t wend
van andere keren:
vrijen tot zien goud dreug is.

Tied om noar kerk te goan;
preek gait over gemainschop.
Domie kiekt weduwvrouw aan.
Hai versprekt zich zowat, hed t over
bidstand veur gewas en waark.

Negen moanden loader hed zai n zeun,
n mooi kereltje.

Ollerling komt laangs.
‘Hou is dit meugelijk;
dit kin toch nait ja.’

Moar weduwe geft zich noit bloot;
allennig veur domie oet ander dörp
klaidt zai zich oet.

Volgende bidstond
wil zai nog n podje van hom,
laifst n dochterke.

Elke drup kint zien grins

‘Help mie, asjeblieft, nog ain moal,’ lustert soldoat, ‘nog ain moal, leste moal.’ Hai perbaaiert haardoet te proaten, mor dat lukt hom nait meer. En das mor goud ook, den ien dizze omgeven lustern joe, hier haardoet dingen zeggen is n doodzunde. k Leg zien staark vermoagerde, bliere gezicht wat meer op zied, noar dat leste beetje scha ien dizze oetwrongen dreugte.
Loopgroaf ligt ien open hitte van n niks nait, gain staarveling, gain tiek, gain stiekeldoorn ontzainde zun. Mit schoppen en hannen oetgroaven grond om ons tou vuilt as n haarde, pienleke körst. Allinneg mor bewegen is aal stoer, hoast onmeugelk, den onze grillerge koorslieven binnen aan end van heur krachten.
k Heb n sjaal, te minnent watter van over is, veur mien gezicht knupt, zo as k ook bie manlu dou dei om mie tou liggen, zitten, op hoek zitten of gain hollen meer vienen kinnen ien roemte dei ons ienslut. n Van gain ain laand, dat hom vult mit oamhoalens van oetleefde, ienteerde minsen. k Vuil mie verbitterd, vergramd, vermoalen ien dit verschroalde naitbestoan, ien dizze verloatenhaid van ainziedege woarheden, van laigen en bedraigen. ‘Veur onze vrijhaaid!’ zeden zai doar thoes, ien keliezen van heur oproemde en stofzogen bunkers, ‘veur tröts van ons voaderlaand, doarom binnen joe doar!’ k Heb doar ook ien geloofd, dat ‘ons’ gevuil, mor das aal weer n tiedje leden. Hier liggen wie hailtied op loer, mouten wie hailtied woaksoam wezen.
Verkinners kommen weerom. Zai lopen vot noar woddertank en drinken langsoam, mit klainst meugelke slokjes van wodderrantsoun, elke drup kint zien grins. Heur helms zitten vaastkleefd om heur beswitte gezichten. Verkinnen budt gain nijs, tis te hait om ook mor wat te onnernemen. Dat geldt veur ons hier, mor wis ook veur dei anern doargunder, dei tegenminsen. Zo nuimen wie heur, dei soldoatenlu dei zok n poar honderd meter verderoet verschaanzen ien heur loopgroaven, dei tegenminsen.
Allain s naachts kinnen wie wodder ophoaln oet regenput van n verloaten boerenploats n stok verderoet, woar wie boer en vraauw, kiener en aarbaiders van oet verjoagd hemmen en vij en rondlopende hounder en gaanzen mitnomen. Wie waren doar eerder din dei tegenminsen en nammen maiste daaier mit, dei wie doadelk dood mouken, slachtten, broadden en dreugden. Dreugde vlaais bewoaren wie ien n daip ien grond ploatste kist, woar t nog n beetje koul aanvuilt. Vlaais is geliek as wodder en geliek as ons oamen op rantsoun. Wie aal binnen op rantsoun, ophoopt ien n zun deurwaikt harnas van dröge bragelkorst.
Woarom k hier bin? Wat k hier dou? k Bin hier hin stuurd, omdat k mien laand dainen wol. As vraauw wol k traauw wezen aan dainstplicht, dei mit grode meerderhaid van stemmen ‘veur onze vrijhaaid!’ vannijs ienvoerd wer. k Von t as vraauw te maal veur woorden, dat allain manlu dainen mouten, noar front mouten, dat allain manlu heur opoffern mouten veur onze vrijhaaid, veur tröts van ons voaderlaand. k Was slim blied mit gruinkleurde baret op mien roodbroene hoar. Vriendin keek mie verlaaidelk aan, ‘zo, doe lopster gekleurd bie.’ k Vroag mie nou oaf, of k dei tegenminsen neudeg heb as oas, op zuik noar mien aigenweerde, mien vrijhaaid, mien tröts. k Kin mie sums zo mor verheven vuilen boven dei tegenvraauwen, dei meschain doch ook tröts binnen op kleur van heur baret, op kleur van heur hoar. Hemmen zai zulfde vroagen as mie? Wacht heur vriendin ook thoes op heur? Of is doar gainent dei noadenkt over wat wie hier aan t doun binnen? Doag k t leven oet? Doag k dood oet? Heb k recht op zukke vroagen? Dut woarhaid der nog tou? Hier is ‘veur onze vrijhaaid!’ dail wezen van ienboudel, van swaitgeur, wondgeur en liekgeur ien loopgroaven. Dit hemmen zai mie nait verteld, toun k ien dainst ging, dat dit mien plicht wezen zol. Zai hemmen mainstekaans zulf nog nooit nait n loopgroaf zain, roken, vuilt. Veur heur binnen wie dommit n herdenken en moaken zai n monument veur ons, woar zai elk joar mit n ernsteg geloat weer n kraans veur leggen. Mit veur ons meschain nog n postume kruus van verdainste, den wie holden stand, tot aan onze dood tou! k Bin benijd of zai mie wel weerom vienden kinnen.
Keerl lustert: ‘Dankjewel, veur t leste beetje scha.’ Tis geliek ook zien leste beetje oam. Mit help van ain van verkinners sleep k hom noar n stoapel planken, woar dode soldoaten achter liggen. Ain moal ien week, ien duusterste van naacht, brengen wie heur noar n stee n end verderoet en begroaven wie heur. Net as dei tegenminsen doun. Doar op dei stee, ien t duuster van naargens, ontmuiten wie nkanner. Wie kinnen nkanner nait, mor dit is wat ons overblift. Gain geschait, gain hinneweer verwieten, gain onvertogen woord, nkanner allinneg nog leste eer bewiezen, en veur altied opbaargen. Zaand der over.
Zun loat heur hier verder nait over oet. Den der is ja niks nijs onner zun.

Daarde pries Pervinzioale Schriefwedstried 2024

Ien daainst

Hai staait veur kerk
soldoatenpakje aan, baret op
jongens en wichter kieken noar hom.

Zai ook.

Hai is verlaifd op heur
hed heur schreven.

Schrieven is makkelekker den proaten
hai hed aal n vracht braiven schreven
zai ain braif weerom:

  • kom moar bie mie
    zodderdagoavend mot ik oppaasen
    bie buurvrouw mit twij potjes –

Ien t duuster kwaam er bielaangs
achterom, gain mens hed t zain.

  • Ik wil aal dien braiven vuilen –
  • ik dien braif ook –

Op baank trekken ze nkander kleren oet
verlegen, veurzichteg,
ien t duuster.

Buurvrouw komt plötseling terug
vroagt: – bin joe wel veurzichteg west –

Zai schoamen zich röt
hai stopt bruukt kapodje gauw ien buus.

Zai lopen noar hoes, t is al loat ja
n leste doetje, n leste aai

  • mos weer schrieven! –

Hai staait veur kerk
soldoatenpakje aan, ped op
vanmiddag mot er weer vot
voaderlaand dainen.

Hai knikt heur tou
dut mit haand alsof er schrieft.

Zai krigt n kleur
vuilt heur nog waarme braivenbuske.

Waas t moar weer zodderdagoavend.

Net snuide wilgenboom

k neem ploats ien grieze roavelraanden
verdaip mie ien verregende glaans
as leste taiken van leven
verkreukeld ien voltooid verleden tied

k kiek noar minsen op bestellen
zai waarveln heur ien kolkendwirrel
n soort van vergreld ien roemtepakken
verkloaren elke daag van nijen:

‘wie willen joe hier nait hemmen’

aan t end van t twijde perron hol k stil
doar liggen sporen mit veurbedochte roade
schuurnd laans verdwoalde dwoas en doas
schoelnd ien achterbaks gewaiten

k leun tegen net snuide wilgenboom
vaaste stee veur mien behold
kiener kieken noar mie omhoog
vroagen elke daag van nijen om roemte:

‘wie willen nait nou aal kwiet roaken’

Pabbe en moeke

Zai dainde bie hom
hai haar n winkel ien dörp, krudenier

  • zien vrouw was zwoar zaik, tb –
    zai kropen bie nkanner ien bér
    ien n koamerke
    noast dat van zaike vrouw.

Zaike vrouw ging dood

Zai bleef bie hom
zai traauwden binnen n haalf joar.

t Was aan t end van oorlogstied
t dörp zo luddek
dat n Duutser meer of minner

  • zai kwam immers oet Duutslaand –
    nait veul oetmauk.

t Haile dörp was zowat gerefermeerd

  • koksjoan –
    mozzen dus hun vijanden laif hebben
    zee domie teminste.

Noa t eerste kiend, n wichje
kwam n veendje
loater nog n wichje.

Femilie deursnee
mit gerefermeerde kerk as middelpunt.

Boerenwaark en gemaintewaark veur pabbe
moeke dut t hoesholden en verkocht blikjes paitereulie

  • tachtig cent veur n blikje –

Kiener goan noar gerefermeerde schoul
gerefermeerde jongelingsverain
gerefermeerd muziekkorps
speulen mit gerefermeerde kiener
loater verkeern mit gerefermeerde jonges en wichter.

Zegt t olste wicht tegen t veendje, toun tien joar
moeke is ien hemel
t veendje haar heur doags doarveur nog zain
ien rooms katholiek zaikenhoes, ien Stad
nou laip hai veur swaade kaar mit swaade peerden.

Mit moeke ien kist
overaal kraansen en blommen.

Vaste rots van mien behold
gezang negenvaddig
veul troanen en snokken
want moeke was t laifste dat ze haren.

Joaren goan veurbie
t olste wicht krigt verkeern
mot traauwen
pabbe kwoad vanzulf
vent gaait t hoes oet, noar Amsterdam
verplegen ien
pabbe blift toes met jongste dochter.

Op station ien Grunnen
staarft pa – haartaanval –
runde te haard mit swoare kovvers.

Begroaven is n kolt kunstje
pabbe ligt tussen eerste vrouw
en moeke ien
kerkhof verbiend ien dood.

Kiener leven wieder
traauwen, schaiden,
kriegen kiener en klainkiener
goan noar boetenlaand
en kommen weerom.

Bezuiken pabbe en moeke op t kerkhof.

Dij liggen te wachten
tot wie ook kommen.

Kruusweg / Stad
juli twijdoezendzeuven.

Pebeziedjen

t is een haarstoavend ien dörp
jongens binnen aan t pebeziedjen
ze moaken twij groepen
aine groep mot zuk verstoppen
aner groep mot zuiken


jongens goan deur t laand hèn
noar n boerderij n beetje boeten dörp
ze goan stiltjes noar binnen
laangs deel en koien
kroepen ien t heu op heuzolder


noa n tiedje komt boer schuur ien
[jongens holden zuk doodstil]
lopt deur noar deel gait melken, kou veur kou
dochter komt ook noar deel
komt pabbe helpen sjaauwt mit melkemmers


doar kommen anere jongens aan
ze hemmen bult lewoai
vroagen aan boer
-hemmen joe jongens ook zain?-
-opdondern- zegt boer
-hemmen hier niks te zuiken-


dochter heurt gefluuster
lopt noar heuzolder
en gaait bie jongens liggen
om beurten maggen ze heur n doetje geven
-vedder naargens aankommen!-


ropt boer -woar bistoe wicht?-
ze ropt -ik kom deraan
k mos even pissen-
volgende week kommen jongens weer
pebeziedjen
din gaait ze pabbe weer helpen

Schim van miezulf

aug.2005


woar ik hèn goa
breng ik miezulf
zwaalkend laangs daip


ik fiets, ik trap, ik jaank
vertrap, verdring, verbaarg mien pien
ien onzekerhaid


ofschaid stekt, dut zeer,
vergaait ien steekwoorden,
n ondudelke schim
wel is, woarom, wel
woarom bin ik
ik


schim löst zich op
verbeeldt zich weer
hail wat
ik denk en bestoa
oarzel ien zekerhaid


kom noader
tot mie
en mien ik


mien horizon is laif

Swaart en jong

Ik zit bie t roam
zai komt binnen
roekt noar swaart en jong.

Gaait noast mee zitten
dut leunen van baank noar beneden

Fien
wies gezicht

Ze pakt leesbouk oet tas
volgt mit vinger
en fluustert woord veur woord
regel veur regel
liekt wies mit t resultoat

Groots zegt ze haardop n haile regel
en kiekt mie aan
nou joe weer

Traain stopt
ze verloat coupé
giebelt wat schieterg
“bonjour” en “tot kiek”.

Nog even
en ze wiest mie de weg

Augustus twijdoezendtien, onnerweg ien train van Stad noar Utrecht.

Vummerdag

Oarzelnd
roakt zun mien gezicht

Snij versmelt
vaastholdend

Gain gedachten
gain gevuil
allennig tied
dij stoadeg veurbie gaait

As mien oazem

wintervummerdag tweidoezendtien op fiets noar waark (Stad > Sappemeer)

E-mail bie wat nijs?