2024 Schriefwedstried

De verhoalen en gedichten dij opstuurd bennen veur de Pervinzioale Schriefwedstried 2024



Op Dideldom publiceerd:

2024 Schriefwedstried / Dijkema, Onno

Bevrijding

t Was zestien April neegntienvaarnvattig, t Was prachtig weer en t leek wel zummer. Woij
woonden in de Begoniastroade en zodounde keken we recht noar de grode maak en doar
zagen we allennig maar zwaade rook en zodounde leek t of stad in braand ston. We wissen
dat de Canadezen der an kwamen en doardeur was der een boul opwinnen. De Duutsers
haren de bruggen omhoog draait en mien oom Pop die smörngs noar de stad komen was van
oet Roeskebrug kon nait weer noar hoes en dus kwam hai bie oons trecht. Hai begon met
mien voader te proaten over dat de brugge noar beneden draait worden kon in de machinekoamer
met de hand, (hai wis dat omdat hai met waarkt haar an de sluus} mor die zat an de aandere
kaande van de sluus. Ze pruiten nog wat en dou besloten ze om der hen te goan en t te
perbaaiern. Mien bruier die ook met luusterd haar zei “dan goa ik met”. Mien voader zei: “nee
doar komt niks van in”, mor mien bruier zeurde net zo lang dat e wel met mog. Intussen
waren wat opgeschoten jongeluu an t plundern sloagen in de hoessies van het sluuspersoneel
die deur de Duutsers vorderd waren en doar was wel wat te hoalen. De Canadezen die
vanof de Martinitoren de boudel in de goaten huilden, die zagen dat en dou ze ook nog met
n auto begonnen te slepen noar de Oliemuldersweg dachten die dat dat Duutsers waren en
die schoten n granoat der hen en die kwam terecht op het laatste hoes van de stroade en
ook nog an de stroatkaande en omdat der zoveul mensen boeten waren was dat n ramp.
De klap was hevig en dou was t even stil mor dou begon ain vrouw te gillen en was t in ain keer
n paniek. Elkenain vloog noar boeten en daar lag ons buurwichie op de grond. Heur schedel
was wegsloagen en elkenain ston as verlamd te kieken. Mien voader die direkt zag wat ter loos
was zei tegen de buurvrouw: “hoal n loaken op”, en die wikkelde t wichie doarin en tilde heur
naar binnen. n Poar deur verder was n vrouw die haar n schaarf in heur buuk kregen en die
overleed even loater ook. n Buurjong kreeg n schaarf in zien scholder en blödde aarg. Ik bin
nou zeuventachteg mor dizze dingen blieven je bie net of t guster gebeurd is. Dou de rust was
weerkeerd gingen de drei man op pad en noa overleg met de Canadezen gingen ze gebukt
noar de sluus en kropen over de onderste richel en zo in de machinekoamer De Duutsers
zaten in de loopgroaven an de overkaande en schoten op alles wat bewoog an dizze kaande.
Atank was noar de brugge reden en ston veur t hek dai dicht was, en schoot nou en dan
noar de loopgroaven, en doardeur bleven de Duutsers zich gedekt holden. Wai stonden allemoal te
kieken of de brugge al doalde en in t begun zagen we nog niks mor as je dan even nait keken
dan zag je dat e ant doalen was en ja hur langzoam mor zeker doalde de brugge. En hou lang
het duurd het wait ik nait meer, mor op n zeker moment ging der n gejuich op. De brugge was
neer. Achter de tank waren vaar Canadezen en aine ging achter de tank weg om t hek
open te moaken mor hai was nog mor net bie t hek ankomen dou wur hai deur n kogel roakt en
hai was op slag dood. Wai zagen dat allemoal gebeuren en dat was hefteg dat kan k joe
vertellen. De drei andere Canadezen kropen toen op de knaien noar hun makker en trokken
hom bie de deure weg en dou ramde de tank deur de deure en ree e over de brugge, en
begon te schaiten. De drei mannen zaten doar onder en oom Pop en mien voader zeien: “Weg
hier”, mor mien bruier zei: “Nee, hier zitten we veilig”. Mor mien oom en voader kropen der oet en hai
was mor net boven of hai kreeg n kogel in zien aarm. Mien bruier die vlak achter ze an kwam
pakte ze allebaide beet en drukte ze de kolk in en ging der zulf achteran. De tank begon
dou met een vlammenwaarper noar de loopgroaven te bloazen en dou kwamen de Duutsers met
de aarms omhoog en gaven zug over. De Canadezen trokken mien oom oet de kolk en mien
voader en bruier konden zulf omhoog klimmen. Mien oom wur noar t zaikenhoes bracht. En dou
was t eindelk zo ver, eindelk bevrijd, eindelk n end an d’ oorlog veur ons en ook de rest
van Nederland was bienoa al zo ver. De minsen waren dolgelukkeg en dansten deur de stroaten,
mor veul minsen haren ondanks de vreugde nog te doun met alle ellende wat de oorlog
teweeg brocht haar en dat mouten wie ontholden want wel zegt dat t ain ènde an alle
oorlogen is? Mien moeke zee dou d’ eerste wereldoorlog over was dochten wie dat der
nooit weer oorlog komen zol, zo verschrikkelk was dat west en dou waren wie nog
neutroal. Mor nou zaten we der middenin. Dat hebben we nou ondergoan en t is te hopen dat t
nou veur t lest west het. En doar sluut ik mie bie an. Het duurt nait laang meer dan bint der
gain minsen meer over die der nog over vertellen kinnen en ik hoop dat de komende
generoatie verstoken blieven van zuks ellende.

2024 Schriefwedstried / Vlieg, Ids

De wereld

Mien degeleke ik zunder beleven,
vastroest in doageleks gebroek.
Makke kooien in heur waaidelaand.
Rechte wegen, te voak bereden.
t Wordt tied de sleur te deurbreken.

Mui van de gewone omgeven.
Te veul bekinds in wat ik roek.
Leven in de reservestaand.
Over mie zulf te voak uutgleden.
k Heb dit loage laandje wel bekeken.

t Wordt tied de wereld te beleven.
Mie op onbekinde poaden te begeven.
Van aal mien plichten worden ontheven.
k Goa joe n dikke knuffel geven.
De vrijhaid is mie om t lief tou schreven.

2024 Schriefwedstried / Dijk van, Jan

Dei grammieterge baargfietse

As ik weer ains te laank veur dei verrekte kiekkaaste of achter dei laptop zeten heb, den vuil ik de behuifte om mien kop even lekker vrij te moaken. En wat is der den mooier den op fietse te springen en met de kop in de wind n frisse neuze te hoalen. De vrijhaid om zulf te bepoalen woar ik noar tou zal fietsen, hou haard ik zal fietsen, hou laank, ja, zulfs welke fietse ik zal pakken…, dat geeft mie zoveul energie!
In mien garage is t altied n haile stried. De fietsen dei doar aan de mure hangen hopen altmoal dat ze vandoage aan de beurt bennen om der even op oet te goan. Ik kin oet dreie kaizen: n racefietse, n mountainbike, in goud grunnegs baargfietse, en n hoes-, toen- en keukenfietse. As ik even noar de Gamma mout, veur n schroefke of aanswat, den wait dei daarde al dat hai aan de beurt is en der even oet mag. Dei andere baiden moak ik doar nait echt jaloers mit, den noar de Gamma fietsen, vinden zai nait de muite weerd. Mor dat wordt aans as ik der in mien wielerklaier en mit helm op de kop aankom. Ze zain den wel aan mie dat t wat verder wordt den allennig mor noar de bouwmaark. Ze loaten den baide de wielen al n beetje ronddraaien, om aan te geven dat ze der hailendaal kloar veur binden. Pak ik de racefietse den begunt de baargfietse wat obstinoat te piepen, pak ik de baargfietse den is t net aansom.
Dei baargfietse is sowieso nait zon lachebekje. Ik ken mie dat ook wel n beetje veurstellen. Hai is moakt in Zuud-Duutslaand. As hai in de febriek oet t roam keek, kon hai in de verte de Alpen zain liggen. Natuurlijk is dat zien terrain en hai haar der al noar oetkeken om beklimmingen van 20 persint op te vlaigen en met n roazende voart weer noar beneden te goan. En den is der n òl kerel oet Hoogezaand, woar t hoogste punt n viaduct over de A-zeuven is, dei hom besloet te kopen.
Vandoage wil ik hom toch es even echt n plezaaier doun. T is schier weer en ik heb t plan opvat der op oet te trekken richting onze buren, de Drenties. Doar hebben ze wél baargen, nou ja baargen…, heuvelties nuimen ze dei doar. Ik vertel t mien baargfietse en van enthousiasme krieg ik n goudkeurend knipoogje van t rode achterlichtje.
De eerste kilometers is t veur hom nog even deurbieten, mor den zugt hai vlak veur Gaiten de contouren van de Hondsrug. De kette zoeft smui over de tandjes en de wielen begunnen zulfs n beetje te fluiten. Hai vlogt de heuvelties tussen Gaiten en Gasselte op as n jonge veulen dei veur t eerst in de waide komt.
Noa twei uur krigt hai der nog aal nait genog van, mor mien overjoarige bainen begunnen te protesteren en willen weer noar hoes. Weer noar Hoogezaand, wor t zo plat is as n pankouk.
Bie De Groeve, tussen Zuudloaren en Kropswolle, gait t aldervrezelkst mis. Zunder n echte aanlaiden gooit de baargfietse mie van t zoadel, net as n eigenwies springpeerd, dei vlak veur n hindernis van grammieterghaid de bainen in t zaand zet en de ruter van zien rugge gooit. Ik smak op de grond, heb mien gezicht vol met bloud en breek alle ribben dei ik in mien liggoam heb. Een poar fietsers dei mie as eerste vinden bellen ain, ain, tweie en een dik uur loater lig ik in t zaikenhoes van Scheemde.

Mien vrou, mien kinder, dokter…, altmoal vroagen ze mie wat er precies gebeurd is en hou ik valen ben. Ik ken ze der gain antwoord op geven. Nou ja, aigenliek wel. Ik wait de echte oorzoak wel, mor dat leuven ze mie toch nait!

2024 Schriefwedstried / Vlieg, Ids

Deur t veld

k Loop in de waarme zunne
laangs n dröge regentunne.
De schare over de stilte vuilt zo lekker.
t Verstaand kin uut de stekker.

Achter moeke vaar donzege zwoantjes.
In t wotter mit heur eerste boantjes.
Aan d overkaande n loakenvelder kou.
Dei röpt, wil groag noar mie tou.

Vogeljes heur k floitend proaten.
Zai hebben mie wel in de goaten.
Wilde bloumen tussen t gruin kriegen kleur.
t Roege veld doar loop ik deur.

De netuur schenkt mie zien rust weer in.
k Vin t mooi dat ik alleneg bin.
Naargens vuil k n vleugie wind.
Doar zit n moeke mit heur lutje kind.

n Klain knientje lacht noar mie.
Vlindertje dwarrelt zien kleuren veurbie.
Zunnestoatjes op mien rogge.
In t veld krieg ik de vraihaid trogge.

2024 Schriefwedstried / Bos, Marja

Dien vrijhaaid is mien grìns

Dien hounder gunst doe ain vrij bestoan,
pikken en kraben woar zai mor willen goan.
In toene van noabers, aarfgrìns telt nait veur die,
as ’t in dien veurdail is gaist doe doar groag aan veurbie.

Train ridt station binnen en doe gaaist braid veur deure stoan,
stapst al noar binnen veur elk train oet kin goan.
Gaauw noar ain zitploatse veur dien taase en die,
braid zitten en vergreld kieken, den lopen aandere raizegers die wel veurbie.

In winkel stait dien kare midden in het pad,
omdat dien mobiel om aal dien aandacht vragt.
Gain geduld as n´aander eem in ´t schap stait te kieken,
drukst kare der tussen om der veurlangs te kinnen rieken.

Bie verkaizen bist grootste worden en nou zitst in parlement,
mit schaarpe tonge en veul mottjen speulst in op sentiment.
Is mor ain reden veur alle problemen: het laand mout op slöt,
dei aanstichters, dei asielzuikers, dei mouten vot.

Dien aigen vrijhaaid kint gain grìnzen,
hest gain oog en begrip veur aandere mìnsen.
Wat die nait paast wòrt boeten sloten,
gaaist over grìnzen om aigen vrijhaaid te vergroten.

Binnen wie het vergeten, of zain wie het nait,
is het nait zo dat elk toch wel wait,
dat der gain vrijhaaid is as men moudwilleg grìnzen negeert,
dat hebben wie tachteg joar leden toch al leert?!

2024 Schriefwedstried / Veenstra-Steursma, Albertha

Dreumen van de vrijheid

Noa een lange dag van zwoare arbeid is t oavend. We hemmen wat eten had, nou ja eten. Een dreuge homp brood en een komke vol woatereg spul wat ze doar soep noemen.
We zitten met apmoal vrauwluu ien n barak ien kamp Ravensbruck. Ik bin hier nog moar n kort zetje omdat ik oppakt bin terwiel ik met t verzetswark bezig was. Bonkoarten rondbrengen ien de buurt bij minsken die onderduukers ien huus hemmen. Het was n heule zet goedgoan en volgens radio Oranje kon de oorlog niet lang meer duren want de geallieerden rukten op, richting Noord Nederland. En ik was jong en stark en heb heel wat oaffietst deur t heule Westerketier en sums nog verder. K Heb ok wel leutje Jeudse kiender van de trein hoald en heb ze votbrocht noar pleeggezinnen. Hoe was ik doar zo ien verzeild roakt? Toen de oorlog een poar joar kregen alle jonge mannen n schrieven van de Duutsers dat ze ien Duutsland warken mossen veur de Arbeitinzatz. Heel veul binnen niet goan en gingen onderduuken. De minsken die ze onderdak gaven hadden niet altied genoeg eten veur elk en een. Der werden overvallen pleegt op distributiekantoren en doarnoa werden de bonkoarten verspreid en dan mossen ze nog votbrocht worden.
Eerst werd ik noar Stad brocht noar t Scholtenhuus en doarnoa werd ik noar kamp Vught brocht. En noa een korte tied werd ik, met nog veur meer vraauwluu, met de trein noar Ravensbruck brocht.
Wat n lange reis en woar we noar toegingen wisten we ok nog niet. Zunder eten en drinken moar doar had ik heulemoal gien last van. En t harde warken ien t kamp kon ik ok goed volholden. Dat wol ik ok want ik wol groag weer noar huus toe en dat hoalde mij op de been.
We hadden geluk dat we met alle Nederlandse vraauwluu ien een barak tercht kwamen moar der zaten der ook al n nust en de ruumte mos verdeeld worden. Der stonden apmoal stoapelberres en ik har geluk dat ik bovenien leggen kon. Veul krimmeneerden nog al wat. Ze waren bekoaf moar veural hongereg. Ik vond t wel wat vrimd dat ik doar hielemoal gien last van had. Ook kloegen ze over de kolle maar doar har ik ok gien last van. We proatten over van alles en nog wat. Wat we doan hadden en woar elk en een votkwam. Der zat ok n jonge vraauw, n Jeudske moar dat wizzen ze doar gelukkeg niet. Ze har een andere noam aannommen en zat ok ien t verzet. Op heur persoonsbewies stond dat ze Tinie de Jong hiet moar ien t echt hiete zij Sarah Cohen en kwam uut Amsterdam. Ien t begun verproatte ze zich tegen mij mor ik har heur beloofd dat k niks zeggen zol. Want das was veuls te gevoarlek.
Op de duur ging t licht uut en gingen we sloapen. Wel har dat docht, ien n koale, vieze barak en t was winter en t vroor wel tien groaden. Moar ik kon t gelukkeg warm hollen har nargens last van. Ik hoopte dat ik weer n mooie dreum zol kriegen over vrede en dat ik weer gewoon thuus zol wezen en weer gewoon vrij leven kon.
Halverwege de nacht heurde ik n gebrom, vliegtuugen vlogen over noar Duutse steden woar ze bommen gingen uutgooien. Dat docht ik tenminste moar een vliegtuug vloog dizze kaant op want t geluud werd steeds starker. Doar werd ik wakker van, ja echt wakker. Ik lag noamelijk niet ien n barak moar thuus ien mien eigen berre noast mien eigen man die lag te snurken! Ik gaf m optoater en werd weer rusteg. Ik viel gauw weer ien sloap en joa mien dreum van eerder ging weer verder, ik lag weer op berre ien t kamp. ’s Mörgens al hiel vroeg ging der n sirene oaf en mossen wij snel op t appel kommen. Piep, piep, piep, pieppppp. t Was al weer zover. Ik klom, half sloapende weg noar beneden van de brits oaf moar met mien voeten roakte ik al snel de grond. En het piepen ging moar deur. Totdat ik goed wakker was en het bleek dat ik nog gewoon ien mien eigen berre lag. Vandoar dat ik t ien mien dreum ok niet kold har en k har ok gien last van honger want ik had ja gewoon warm eten had.
Wat ik docht dat de sirene was, dat was mien wekkerradio die ik de veurige oavend iensteld har.
De heule dag bin ik met die dreum ien de weer west terwiel ik ondertied gewoon de dingen deed die ik doen mos.
Ik bedocht mij wat n veurrecht het is dat we hier vrij leven kinnen. Leven ien n vrij land. Moar toch kin t zo moar weer gebeuren net als op andere plakken ien de wereld. Wat betreft de vrijheid binnen der nust minsken op dizze wereld die groag met mij ruilen willen. Die leven ien oorlog, worden vervolgd en worden opsloten omdat ze anders binnen wat betreft geloof, oafkomst enzovoort.
En wat betreft mien dreum….. ik was slim bliede dat t moar een dreum was!!

2024 Schriefwedstried / Velsen van, Harry

Elke drup kint zien grins

‘Help mie, asjeblieft, nog ain moal,’ lustert soldoat, ‘nog ain moal, leste moal.’ Hai perbaaiert haardoet te proaten, mor dat lukt hom nait meer. En das mor goud ook, den ien dizze omgeven lustern joe, hier haardoet dingen zeggen is n doodzunde. k Leg zien staark vermoagerde, bliere gezicht wat meer op zied, noar dat leste beetje scha ien dizze oetwrongen dreugte.
Loopgroaf ligt ien open hitte van n niks nait, gain staarveling, gain tiek, gain stiekeldoorn ontzainde zun. Mit schoppen en hannen oetgroaven grond om ons tou vuilt as n haarde, pienleke körst. Allinneg mor bewegen is aal stoer, hoast onmeugelk, den onze grillerge koorslieven binnen aan end van heur krachten.
k Heb n sjaal, te minnent watter van over is, veur mien gezicht knupt, zo as k ook bie manlu dou dei om mie tou liggen, zitten, op hoek zitten of gain hollen meer vienen kinnen ien roemte dei ons ienslut. n Van gain ain laand, dat hom vult mit oamhoalens van oetleefde, ienteerde minsen. k Vuil mie verbitterd, vergramd, vermoalen ien dit verschroalde naitbestoan, ien dizze verloatenhaid van ainziedege woarheden, van laigen en bedraigen. ‘Veur onze vrijhaaid!’ zeden zai doar thoes, ien keliezen van heur oproemde en stofzogen bunkers, ‘veur tröts van ons voaderlaand, doarom binnen joe doar!’ k Heb doar ook ien geloofd, dat ‘ons’ gevuil, mor das aal weer n tiedje leden. Hier liggen wie hailtied op loer, mouten wie hailtied woaksoam wezen.
Verkinners kommen weerom. Zai lopen vot noar woddertank en drinken langsoam, mit klainst meugelke slokjes van wodderrantsoun, elke drup kint zien grins. Heur helms zitten vaastkleefd om heur beswitte gezichten. Verkinnen budt gain nijs, tis te hait om ook mor wat te onnernemen. Dat geldt veur ons hier, mor wis ook veur dei anern doargunder, dei tegenminsen. Zo nuimen wie heur, dei soldoatenlu dei zok n poar honderd meter verderoet verschaanzen ien heur loopgroaven, dei tegenminsen.
Allain s naachts kinnen wie wodder ophoaln oet regenput van n verloaten boerenploats n stok verderoet, woar wie boer en vraauw, kiener en aarbaiders van oet verjoagd hemmen en vij en rondlopende hounder en gaanzen mitnomen. Wie waren doar eerder din dei tegenminsen en nammen maiste daaier mit, dei wie doadelk dood mouken, slachtten, broadden en dreugden. Dreugde vlaais bewoaren wie ien n daip ien grond ploatste kist, woar t nog n beetje koul aanvuilt. Vlaais is geliek as wodder en geliek as ons oamen op rantsoun. Wie aal binnen op rantsoun, ophoopt ien n zun deurwaikt harnas van dröge bragelkorst.
Woarom k hier bin? Wat k hier dou? k Bin hier hin stuurd, omdat k mien laand dainen wol. As vraauw wol k traauw wezen aan dainstplicht, dei mit grode meerderhaid van stemmen ‘veur onze vrijhaaid!’ vannijs ienvoerd wer. k Von t as vraauw te maal veur woorden, dat allain manlu dainen mouten, noar front mouten, dat allain manlu heur opoffern mouten veur onze vrijhaaid, veur tröts van ons voaderlaand. k Was slim blied mit gruinkleurde baret op mien roodbroene hoar. Vriendin keek mie verlaaidelk aan, ‘zo, doe lopster gekleurd bie.’ k Vroag mie nou oaf, of k dei tegenminsen neudeg heb as oas, op zuik noar mien aigenweerde, mien vrijhaaid, mien tröts. k Kin mie sums zo mor verheven vuilen boven dei tegenvraauwen, dei meschain doch ook tröts binnen op kleur van heur baret, op kleur van heur hoar. Hemmen zai zulfde vroagen as mie? Wacht heur vriendin ook thoes op heur? Of is doar gainent dei noadenkt over wat wie hier aan t doun binnen? Doag k t leven oet? Doag k dood oet? Heb k recht op zukke vroagen? Dut woarhaid der nog tou? Hier is ‘veur onze vrijhaaid!’ dail wezen van ienboudel, van swaitgeur, wondgeur en liekgeur ien loopgroaven. Dit hemmen zai mie nait verteld, toun k ien dainst ging, dat dit mien plicht wezen zol. Zai hemmen mainstekaans zulf nog nooit nait n loopgroaf zain, roken, vuilt. Veur heur binnen wie dommit n herdenken en moaken zai n monument veur ons, woar zai elk joar mit n ernsteg geloat weer n kraans veur leggen. Mit veur ons meschain nog n postume kruus van verdainste, den wie holden stand, tot aan onze dood tou! k Bin benijd of zai mie wel weerom vienden kinnen.
Keerl lustert: ‘Dankjewel, veur t leste beetje scha.’ Tis geliek ook zien leste beetje oam. Mit help van ain van verkinners sleep k hom noar n stoapel planken, woar dode soldoaten achter liggen. Ain moal ien week, ien duusterste van naacht, brengen wie heur noar n stee n end verderoet en begroaven wie heur. Net as dei tegenminsen doun. Doar op dei stee, ien t duuster van naargens, ontmuiten wie nkanner. Wie kinnen nkanner nait, mor dit is wat ons overblift. Gain geschait, gain hinneweer verwieten, gain onvertogen woord, nkanner allinneg nog leste eer bewiezen, en veur altied opbaargen. Zaand der over.
Zun loat heur hier verder nait over oet. Den der is ja niks nijs onner zun.

Daarde pries Pervinzioale Schriefwedstried 2024

2024 Schriefwedstried / Visser, Sjoerd

GADO bus

Mit kovver int achtern fietst hai Cloppenburg oet. Op vlocht. Sund braand in Berlien, Rieksdag, kwaamt nait meer goud. Dai kennen hom, hai haar doarover schrieven. Bruunhimden sluigen redactielokoal an barrels. Hebben hom op stroade in nkander mept. Zien hallozie, zien knip kriegt. Dammeet sloeten die hom nog op in zukken Emslandlager. Aal heur tegenstoanders goan doarhin. Dwangaarbaid, kol, honger, martelen, dood. Underschat Hitler nait.

18 dezember 1934. Börgmeester Beins van Vlagtwedde dout oproup in kraande:
Aandacht van ingezeeten wurd doarop vestegd dat in Duutse conzentroatiekampen an grins van dizze gemainte bloots misdoadeger en gain poletieke gevangensman opnomen zain. Heur wird eernsig anroaden bie ontdekken van vlochtlingen votdoadelk kunde te geven aan plietsie. Noaloateghaid in dizze, bestoppen of hulp om hin te kommen, aan vlochtlingen geven zol eernsige onzuithaiden tou gevolg hebben.

Ainege doagen noatied. Zain fietse haar hai leggen loaten. Hai zit verkroept in stroeken, bie grins, sloapeloos, under bragel, kold, gammel, bloare aan vouten. Gain grinswoaker, as stille is sloept hai noar dai boerenploatse. Dat mout Nederland zain. Moar dai loaten hond lös op hom, hai mout runnen.

Dan moar dai lutje hoeske wieder hin. Doar mag hai binnenkommen. Kovvie, stoet, bie kaggel. Hai stokt oet. Zai zeggen nait veel weerom, duden hom zain sloapstee.

Aander daag komt aine hom hoalen. In graauw mouten zai kanoal overgoan. Plietsie bewoakt broggen, zodounde mouten zai zwemmen. Taauw woarmet hai hom noar overkaande repen kan legt kloar. Veurbie kanoal binnen minder patrouilles.

Bie diekkaande mokt man ain bestopt loek lös. Verboasd lopt hai ain autobus in. Ain GADO bus. Daip in grond begroaven. Hai kin doar zitten, kriegt eten, word ondervroagd. Zain dokumenten het hai nog bie hom.

Tis goud. Doar kommen vaalse pampiere veur hom, zai bringen hom hin, Nederland in. Lopend, fietsend, mit bus, traain komt hai noar Amsterdam. Mout hom wol bestopt holden veur plietsie. Want poletiek asiel vroagen, dat lokt nait. Nederland is veul te baange veur dai staark noaberlaand. Moar eerste tied is hai vaaileg. Vrai.

2024 Schriefwedstried / Vlieg, Ids

Gedachten

Wat draait der aal deur mien kop.
t Gait mor deur zunder n stop.
Blift in t ronde moalen
en zoch aaiweg weer herhoalen.
t Liekt wel n oafvaalbakke vol.
Mit lewaai van rock en roll.

Mien hazzens mokken overuren.
Dit mot nait te laank meer duren.
n Vörke prikt in mien verstand.
n  Mès snit deur elke kaant.
k Verzoep in n zee van geprakkezaaier.
Overaal brullen wilde daaier.

Mag mien dinken in de roemte zweven?
Kin k aale vroagen aan n störm mit geven?
Ze mouten verdwienen in een dichte mist.
Bedink veur mie n loze list.
Loat mie dreumen in lege nachten.
k Wil vrijhaid, weg van mien gedachten.

2024 Schriefwedstried / Houwing, Dolf

Hangboksem, hangboksem

“Kenst mie nait meer?” kwam der van d overkaant van toavel. Ik keek op en zag n man zitten van mien older, mit n penske en n gries sikje.
“Help mie even op stee, ik zai t zo nait” zee k.
“Kloas”, zee e, “Kloas Telkamp van de ULO, waist ja wel”.
Kloas Telkamp, dij kakheuvel van d ULO, zat doar tegen mie over. Ik zat der nait op te wachten. Kloas wachde naargens op, dij was bliede dat e n beetje proaterij haar. En hai begon zien herinnerns op te hoalen van ons tied op schoul. Wie zaten allènt t eerste joar bie mekoar in klazze, in d olle ULO stoef bie t zaikenhoes in Sodom, ook wel Winschoot nuimd.

Mien vraauw haar verlet van n nij blootaarmklaidje en wie waren doarveur dij dag in Sodom aanbeland.
Ik wol nait mit de winkels in, ze vindt t ook wat rusteger zunder mien goudbedoulde weerdeloze adviezen. Wie spraken òf mekoar weer te treffen in bibeltaik, din kon ik doar mooi zuiken noar fotos van Winschoot oet tied dat ik doar noar schoul ging. t Duurde mor even of ik haar mie al begroaven onder n stoapel fotobouken dij ik mitsleept haar noar de leestoavel.
Hotel Dommering, de Venne, dou der nog n daip was. bioscoop Scala: alles woar ik herinnerns aan haar, kwam veurbie.

En nou zat Kloas mie doar aan te gloepen. “Ol ploatjes aan t kieken?” zee e en t duurde mor even of hai luip haildaal leeg. t Bleek dat hai nog hail wat van ons schoultied wos.

Hai kwedelde deur wollen en linnen hìn, mor mien gedachten dwoalden of noar mien aigen herinnerns, dij gek genog veural mit t Grunnegs te moaken haren. Meester Haaijer, die wat kovvie in zien schuddeltje graimde: “Hoho, de kovvie gobbelt mij er over”.
En meester Chris Brugman, net as ik van Blijham, dij zo mooi op de vioul veur ons speulde: “Jullie moeten de laatste lettergrepen niet inslikken, ik kan t zelf al aardig nuiver”. Gekhaid vanzulf.
Mor ook boeten de schoul bie Lunchroom Deiman in de Langestroat, woar t wichtje van de bedainen gain Duuts kon en dou klanten heur vruigen om Eis mit Nuss zee ze: “Mor din smelt t joe ja”. Grunnegs kon ze wel. Meschien kwam oet dij tied mien belangstellen veur t Grunnegs wel weg.

“En din dij baaide boeren oet Blijham” heurde ik Kloas revelen. “Dij zagen der ook nait oet, wat dij aan haren! Dij Luppo kwam aal doagen in n gries pak, met zwaarte glimmende schounen aan. Zummer en winter. Zien moe von zeker dat e der schier op stoan mos in de grote stad. Mor dij aander, dat leek haildaal naargens noar. Mit zien hangboksem mit hupzelen. Hou haitte dij nog mor?
t Was net zo n soort noam. Waist doe dat nog?” Hai keek mie der volmoakt onschuldeg bie aan.

Doar ging mie nou toch n klain lichtje branden. Hai zag n bekend gezichte, aine van schoul van vrouger, mor hai docht dat e n aander veur zok haar. Dij hangboksemjong was ik zulf.

Want hou ging dat in dij doagen. Ik was net dattien worden en mien moe kochde mien klaaier nog. Dij haar t idee dat ik nije klaaier mos veur d ULO, dij vaar joar duurde en doarom mozzen dij klaaier ook zo laank mìt kinnen. Of t ook wat lieken mos haar ze gain idee van. Doarom haar ze mie in d oetverkoop twij dikke striepkoren boksems kocht. Twije veur ain geld. n Grieze en n broene, op de grui. En nou zeg ik t nog hail veurzichteg. De piepen waren noar boeten tou zo n twinteg centimeter omzet en vastnaaid. Mor om t lief waren ze zo wied dat mien schooltas mit tien kilo bouken der makkelk inpaasde. Doarom mozzen der hupzelen aan te pas komen. Hangboksems.

En dat haren Kloas en zien pazzipanten gaauw in de goaten. Dij Sodommers waren ja stadjers, dij zagen der hail aans oet.

“Wat taimke haren wie dou ook nog mor?” zee Kloas tot mien schrik. “O joa: Hangboksem, hangboksem, wel mout doar bie in…..eh…eh… Karin!” En de “eh s” muik e weer net zo laank as vrouger op schoul. Hou laank of t ook leden was, ik vuilde mie der gek genog nog aaltied ongemakkelk bie en keek es om mie tou of aanderen t ook heurd haren.

Karin was t mooiste wichtje in de klazze en dij trok zok van dij hangboksem niks aan, dee nait mit aan dij ploagerij en was doarom ook dail van t riempke dat Kloas noa bienoa sesteg joar weer tot leven wekt haar. Ik denk dat ze doudestieds òfgunsteg op mie waren, Kloas veurop. Dij wol vast ook wel wat begunnen mit Karin, mor dij haar gain oog veur dij knoapen. Ik was in dij tied ook nog nait mit wichter bezeg, mor vond t stiekom wel schier dat ze of en tou even bie mie zat te proaten.

t Wuir stil aan d overkaant van toavel en k zag dat Kloas wachtte op n reactie. Ik vuilde dat mie de kop glène wuir.

Dou vernam ik inains wat loperij achter mie en vuilde ik n vertraauwde haand op mien scholder. “Bist kloar Renko, zellen we noar hoes goan?”
“Hail geern Karin” zee k en ik keek Kloas strak aan.
Op zien gezichte gebeurde van alles. t Begon mit vroagtaikens, dou keek e verbalderd en doarnoa kwam der òfgunst bie. Hai kwam omhoog, draaide zok om en stevelde de leeszoal oet, mit zien slonzege boksem haalverwege t gat.

Ik sluig t bouk dicht mit d olle foto s mor zag nog net t ploatje van t vrougere Hotel Vrijheid. Ik docht: joa, bevrijd van t verleden.

“Joa Karin”, zee k en ik ging stoan mit noar t mie touscheen de vereghaid van n jong van dattien. “Wie goan dammeet noar hoes, mor wie kopen ons eerst nog even aine”.

2024 Schriefwedstried / Luchtenberg, Kunny

Inpakken en wegwezen

Zo zag dit joar vekaanzie van Geert en Greet der oet.
Kampeerbuske inpakken, al was t mit zestien kastjes eerste doagen wel even zuiken. Mor stoadegaan konden z’op pad. Zoveul haren ze ook weer nait neudeg en onderwegens waren winkels zat. Boetendes, onder stoul zat genog eten in blik.

Bedoulen was om noar Finland of te raaizen. Doar woonde n kammeroad van vrouger, dij z’in datteg joar nait zain haren.
t Raaizen gingen meroakel, ze reden nogal ais verkeerd, mor mit vroagen kwam je n hail ìnd. Allain was toal wel n obstoakel.

Noa n week werden z’aal makkelker. n Broodje eten aan kaant van weg op n klapstoultje op n schier stee en zo tegen vief uur n kampeerplek zuiken, veur de naacht. Hou simpel kin t leven wezen. Onderwegens kon je wel n hap eten, mor Geert haar ook genog snert en graauwe aarwten op veurroad mitnomen.
t Stak heur nait zo naauw. Bie zetten vuilden ze heur net zigeuners.
Veuraal bie overtocht van Zweden noar Finland.

In hoaven bleek, dat boot ‘s naachts ging of smörns om vief uur.
Dat was nait bedoulen, want in t duuster zai je niks, ook al gaait zun doar nait onder. En zo vro was haildal gain optie, din zollen z’eerst ook nog n sloapplek zuiken mouten, (en gain oog dicht doun wegens t vrouge tiedstip).
Nou stonden der wel al auto’s in rieg veur n aander loket, mor dij gingen aalmoal noar Helsinki. Greet keek Geert aan en binnen vief menuten zeden ze tougelieks: ‘Din doun wie dat ook’.

Koartlezen was sums nog wel even n dinkje, zulfs mit grode vrund TOMTOM, dij heur sums wel te vroug aanstuurde as t stoplicht nog kommen mos.
Ofsloagen bie rotondes waren ook nait aaltied op tied aangeven, volgens Greet.
Demonstroatsies, wegopbrekens en n brug, dij der nait was, mor ze kwamen aaid op stee, zulfs in Kloten noa veul zuiken. Doar vonden ze n ‘River Camp’ plek midden in t bos, woar ze konden kajakken en ook nog n nuigen kregen om op elandsafari mit te goan. Dàt hebben ze nait meer doan.
Mor Geert en Greet hebben wel drij week in vrijhaid leefd.

2024 Schriefwedstried / Arbeider, Jakob

Jeugdzunde

Net zestien en veur t eerst noar Amsterdam. Twij gezworen kameroaden, Geert en Jop, mit tienertoer op stap, t oaventuur temuid.
Amsterdam trok as n magneet en baaid fantaseerden der op lös wat of der wel nait te doun was en wat ze aal wollen doun.
Van olden moggen ze n laank weekend vot en je mouten kinder ais n moal vrijhaid gunnen naitwoar?
Geert zien oom woont in Amsterdam en doar konden ze sloapen.
Traainraais was al n oaventuur want wieder as Assen waren ze nog nooit west.
Mit kop vol instructies van ollu, en n kevot veur oom Harrie en cinten veur de tram, stapten ze op traain en t oaventuur kon begunnen.
Nij verkregen vrijhaid vuilde onwenneg, spannend ook en t kriebelde wel wat in t lief.
Ze wollen t veur mekoar nait tougeven, mor ze waren best zenuwachteg en onzeker. Onbemaarkt haren ze wel steun van nkander en goandeweg raais, weuren baaide jongkerels aal driester.

Aankomst Amsterdam centroal.
Der was heur verteld in welke tram ze mozzen stappen, overstap op de Dam en mit lien 14 direct deur noar buurt woar oom Harrie woonde. t Was nait moeilek en verdwoalen kon ja hoast nait.
Mor boeten t station zee Geert “wie kinnen cinten oetsporen deur eerst noar de Dam te lopen in ploats van mit tram te goan. Wie hebben aal zo laank op t gat zeten, dat k kin wel wat bewegen bruuken. Doe den?” Jop, nikte mit kop en bromde “das goud”.
En doar gung t hèn, vol vertraauw stapten ze t Rokin op en verdwenen hoast in toeristen massa. Mor goud dat baaide jongkerels groot waren en mekoar in de smiezen huilen, want in t gedrang kon je mekoar zo kwiet roaken.
Geert nam t initiatief en luip veurop, Jop slenterde der traauw achteraan.
Tot op den duur de stroom toeristen noar links boog en n smaal stroatje in schoot. Geert en Jop, drok mit om zok hèn kieken, luipen ongemaarkt mit stroom mit. Jop ruip noar Geert “Most s kieken! Doar stoan apmoal vraauwlu mit bienoa gain kleren aan achter t roam! Wie binnen in de hoerebuurt man!”. Overal etalages mit betuun klaide vraauwlu achter t glaas en rode lampkes voerden boventoon. t Was inainen spannend, onrust vloog heur deur t lief. Overal bleven minsken stoan, mainst kirrels, en loerden noar t vraauwvolk achter glaas. Ook Geert en Jop bleven regelmoateg stoan en fantasie sluig op hol.
Summege vraauwlu wenkten, zo van kom mor jongkje, en ze zagen sums ook n man binnen stappen en den weuren gerdienen dicht trokken. Ook doarvan sluig fantasie op hol en ze keken nkander aan en proesten t oet. De gedachte aal.
Mor t leek heur wel spannend tou om zoks in t echt te beleven, mit goan noar binnen en den t ondenkboare te doun, aal haar gain van twij n idee van wat t in waarkelkhaid inhuil. Joa, der over proaten asof t de gewoonste zoak was en net doun asof ze persies wozzen woarover ze t haren, mor wieder was t nog nooit kommen.
Via de Warmoesstroat staken ze n brugje over en kwamen op de Oudezijds Voorburg wal oet. Doar was t wat rusteger en waren der nait zoveul roamen mit vraauwlu. Mor haalverwege stroat ston n mooie donkere vraauw en dij laagde heur tou, wenkte van kom mor dichterbie, en deur t glaas hen zee ze “Dag lieverds, vijftig gulden voor een half uurtje, ik heb er wel zin in. Jullie ook?”
Jop ston mit n vuur rooie kop en wos zok gain road. Hai drentelde wat hen en weer en duurfde vraauw nait aan te kieken. Geert doarentegen was vol aandacht en vuilde aal in buus noar knip. “Viefteg gulden”, van spanning ruip e t in t Grunnegs, “das wel veel. Ik heb vijfentwintig, kan dat ook?” Jop schoot noar veuren en greep Geert bie aarm. “Waist doe dat wel zeker? Das aal t geld wast mit kregen hest!” Geert schudde zok lös, keek noar vraauw achter t roam en zag dat ze joa knikte. “Doem veur mie”, zee e tegen Jop en stapte noar binnen.
Jop keek tou hou gerdienen dicht schoven weuren.
n Lutje ketaaier loater kwam Geert weer noar boeten, vuur rode kop en n dikke grijns op t gezicht.
Jop haar intied wat hen en weer drentelt, zien cinten n poar moal telt mor was tot conclusie kommen dat t te duur was veur hom, hou geern hai t ook wol.
t Speet hom tou tonen oet en dou e Geert boeten zag kommen kwam e hoast in verlaaiden t toch mor te doun.
“Hou was t, hou was t,” vruig Jop mor Geert grijnsde allint mor.

t Was intied al dik in middeg en ze mozzen moaken dat ze bie lien vattien kwamen. Ze waren al dik over òfsproken tied hèn en oom Harrie zol zok wel ofvroagen woar ze bleven, dus der weur steveg de pas inzet.
Op de Dam aankommen was Geert intied weer terug op wereld en graaide in rugzak noar t kevot veur oom Harrie, want doar ston t adres op.
Mor aal wat e von, gain kevot.
“Verdorie” ruip Geert, “hest doe dat kevot zain veur mien oom Harrie?” vruig e aan Jop. “Nee, dij hest doe in dat vakje veur op dien rugzak stopt.”
En dat vakje was lös! “Den het der n graaier van n zakkenroller west dij t kevot mitnomen het!” ruip Geert en bleef versloagen stoan. “Doar hebben ze ons nog zo veur woarschaauwd, en hou mout dat nou wieder?” zee Geert in n lichte paniek.
Van aal grootshaid dij baaide jongeluu haren vuilt, was niks meer over. Doar stonden twij jonge jongens in n vrumde stad en wozzen nait hou ze der mit aan mozzen.
Jop intied van schrik bekommen stelde veur om mor even noar hoes te bellen, aan overkaant ston n telefooncel, en te vroagen noar adres en hou ze lopen mozzen. En zo weur nij verkregen vrijhaid toch n beetje bitter.

2024 Schriefwedstried / Wilts, Wendy

Jurre

Doar loopt Jurre over stroat
Graait noar eten in n klikobak
Hai slentert doelloos deur de stad
En sloapt ‘s nacht onder het sterrendak


Jurre holdt ja nait van regels
Van wetten en van ambtenoarij
Hai trekt gewoon zien aigen plan
Krek, Jurre dij is vrij!


Hed niks aans om aan te denken
Hou te kommen aan n flezze draank
Hail de dag hòlt hom dat bezeg
Zittend op n bankje in Stadspaark


Mensen dij lopen hom staail veurbie
Jong en old, mit hail veul hoast
Jurre ken dij drokte nait begriepen
Kiekt ze noa, is stomverboasd


Hai is tevreden mit zien leven
En mit zien moaten van de stroat
Nee, geef hom moar zien vrijhaid
Hai dut doarmit gain aine kwoad

2024 Schriefwedstried / Blink, Aagje

Klysmoa

“Begun geliek mor mit dien dreum, Manon. k Main dien rippeterende dreum over dien pleegvoader.”

k Hang onderoet zakt in kroakstoule. Nait omda’k mie zo ontspannen vuil – doar is mien eerste sezzie bie psychioater Van Ossen nait noar wèst – mor ik bin doodmuide van de rit op mien tegenstroekelnde, roustege fietse. n Laaiblaauwe lucht muik da’k de sjars derin zette noar zien praktiek. De atmosfeer omsloot mie as n pak vedde watten. Het was al doagen smoreg. Nat van swait gooide’k mien fietse tegen de gevel. De hoge, braide deur zwoide zo gaauw lös as was k tien minuten te loat in stee van te vroug.

“k Heb dij smirrege poetjakker in mien dreum smoord mit n taauw, noada’k hom vanachtern besluip. Meer valt der aiglieks nait te vertèllen.”

Ik bin in t inde schoten mit baide handen op leunens. k Besef op t zulfde ogenblik da’k nogal onwilleg en òfwerend overkom.

“Ho, ho, loaten wie dien dreum nou even stabbe veur stabbe deurnemen en vertèl mie benoam ook wat ofstoe doarbie vuilst. Meschain kinst beter even op de canapé liggen goan,” wis de psych noar zien baank.

k Leg mie der bie dele. Harregat, vettege hoed! k Roek rens vèl! Wedden dat Van Ossen zien middagsloapke hier ook op dut? Tussen mien ooghoaren deur loer ik noar de braide bulldogkop an mien zied. Mien hulpverlainer het de vingertoppen van zien worstvingers tegenover mekoar zet. t Liekt mie tou of de man zok verheugt op n smeuiig verhoal. Toch besloet ik mit te waarken. Bie de psycholoog, dij mie aan de medesienen hebben wol en mie doarom noar dizze specialist verwees, het mie t herkaauwen en t verteren van mien onsmoakelke puberjoaren niks aans opsmeten as obstipoatzie.

Van Ossen is nou aan zet om mie n mentoale klysmoa te geven. Of hai doar de juuste persoon veur is? Ik heb zo mien twievels. k Loat mien oogleden zakken en begun vannijs:

“k Wait nait woar of ik mie persies bevind, mor ‘hai’ zit in het t halfduuster veur mie in stoul. Man kikt om en is verrast as e zugt wèl der bie hom binnenslopen is. Hai wil overènde kommen oet zien loie zörge. Mor ik stoa in n poar pazzen bie hom en geef de kirrel n krachtige drukker trug in stoul. Dan goa’k striedewieds op zien puntege knijen zitten.”

Ik neem n beste klók lucht en vervolg: “k Leun wat noar achtern om n spierwit koord oet mien buutse te trekken en hai grip onmiddelk noar mien borsten. Ik …, ik loat hom.

Het swait verschient votdoadelk op zien tane kop wanneer ik gaauw het koord om zien haals hensloag, en aansjor. Man begunt te housten, te hiemen en te spinhakken mit aarms en bainen. Ik pak de knuppen aan baide oetènden van het koord steveg in mien knoesten om de knup bovenop zien oadamsappel strakker en strakker te trekken.”

“Vertèl mie wat ofstoe vuilst, Manon.” Psych zien stem komt storend tussendeur.

“Niks. Ik vuil niks. Ja toch; k vuil mie groots. Groots da’k fysiek staark bin, berestaark!”

“Goa wieder.”

“Zien ogen begunnen oet te pulen en zien besloagen tonge komt dik noar

boetenzetten.” Dat smirrige stuk vlaais dat zok aaltied n weg zöchde tussen mien stief op mekoar klemde lippen. Hai kneep mien mond dan pienlek hard in n tuutje mit doem op d’aine wange en zien vingers op d’aandre wange zodat mien lippen wel wieken mozzen. Mor,.. mien tanden bleven op mekoar!

k Spreek de flaren herinnerns en gedachten die mien dreumverslag an de psych beglaiden nait oet. A’k mien kokhaalsneigen votsloken heb, goa’k wieder:

“Zien tentoakels graaien in het luchtledege en omklemmen den mien bovenaarms …

Opains verslapt zien greep.”

Mit aarms en bainen tougeliek kom ik lös van de baank as Donar zien hoamer deur de lucht slingert en k sper mien ogen open.

“Hai is dood!”

De psychioater schrikt ook, mor blift zwiegen. Hai recht zien rugge, ontspant zien scholders en bekikt mie naauwlettend, benaauwend laang.

Dan zègt e bedachtzoam: “k Wacht nog even mit t veurschrieven van medesienen Manon.

Het t die oplucht dast dien dreum daild hest?”

Ik nik, nait van zins widere oetleg te geven. Van Ossen zit op t verkeerde spoor as e maint dat de opluchten, dij bliekboar zichtboar over mie kommen is, an t dailen te wieten is.

Aaldeur as mien dreum onverwachts langs kwam, vuilde’k hetzulfde bie t wakker worden: n gevuil van gigantische vrijhaid en opluchten. De stainen op mien moag en kloet in mien haals wazzen dan even vot. Totda’k mie goud en wèl realiseerde dat het n dreum west was.

k Heur nait wat de specialist nog meer zègt, want der is zok onder mien schedeldak n bedènksel aan t vörmen dat bèlkt om aandacht.

“Veur vandoage ist wel genog. Volgende weke zulfde tied?”

Zien leste zinnen binnen mie welkom. Ik nik. k Griep mien opdracht veur kommende weke oet zien handen, pak mien spiekerjaske en stört mie noar boeten woar k de vrizze ozonlucht daip mien longen binnenzoeg. De dunderbui was kört mor heftig, net laang genog om lucht en kop te kloaren.

Ask weerom bin op mien studentenkoamer in Stad goa’k googelen op n zeilmoakerij in de buurt. Ik heb keur oet wel drij van dij zoaken. Doarnoa waark ik mien idee wieder oet.

De volgende dag gooi’k mien plan om. k Voar mit bus noar n zeilmoakerij in Delfziel, dat liekt mie bie noader inzain toch beter tou. Doar koop ik n moagdelk stuk ketoentaauw van 5 mm dik.

Op trugweg aachter in bus hoal ik t koord tou plastic puut oet en loat het deur mien handen speulen. k Lèg knuppen aan d’oetènden, opdat het mie nait oet handen schaiten zal as ik krachtzetten wil.

Over drij doagen mout t weden. Den het dij smirrege poetjakker zien veuls te körte detentie van anderhalf joar oetdaind.

Twijde pries Pervinzioale Schriefwedstried 2024

2024 Schriefwedstried / IJsenbrand-Gernand, Ineke

Sikkom

eefkes dit
eefkes dadde
waarkt mensk suk
klokke en wekker krom

altied te laot
veul te veul
veur elk moment
zunder dat hai pauze kent

is altied tiedslimiet kwiet
racet doaglieks
zien leven deur
kop koekoekt elk uur

wait nait meer hou
vraihaid veult
in vergeese tied
is zukzulf kwiet

zunder roemte
in joen doagen
verlaist werelt vaarve
moakt elkenain sikkom meleur

2024 Schriefwedstried / Winter de, Piet

Taimke

t Is dat ik het zulf nait wait
woar dit taimke over gait.
n Aander zegt: hai is nog best
mor dat het wel aanders west.
Want ien dei maale Corona tied
was ik t verstand en vrijhaid kwiet.
Nou is dat alles gelukkig weer van de boan
En kinnen wie soamen ons gang weer goan.

2024 Schriefwedstried / Loeks

Tinnitus op vakaansie

Aaltied geluud, aaltied gepiep en roezen.
Het is er aaltied je binnen er nooit vrij van.
Moar op vakaansie vaalt dat weg.
Doar kiek ik aaltied noar uut.
Overdag aal te geroatel van chicades.
Snachts de rivier dai kabbelt en roest.
t Getjirp van krekels en gekwaak van kikkers.
Twai dwaargooroeltjes dai noar mekoar tuuten.
Main aigen getuut, gepiep en roezen heur ik sikkoms nait.
Stilte in kop deur aal dai andere geluuden…
Wat n heerliekhaid!

2024 Schriefwedstried / Vlieg, Ids

Veur aale minsen

Vot mit hekken en weg mit muren.
Noar elke kaande kist hin sturen.
Blaauwe stroalende zunnelochten.
Niks om veur weg te vlochten.

Naargens is der aine baange.
Tirannen vast aan n iezern staange.
Geef diezulf ain vrijhaidsbeeld.
n Waarme vlam, dij kolde steelt.

Stop oorlog vot in olde bouken.
Kroep weg vanonder blouderege douken.
Vrijhaid stuurt ons gelok nait vot.
Vrede mokt gain levens kapot.

Doe kist boven de wereld zweven.
Fantaseren deur dien haile leven.
t Laifste magst doe veur die winsen.
Loat der vrijhaid wezen veur aale minsen.

2024 Schriefwedstried / IJsenbrand-Gernand, Ineke

Vraihaid

wind schietensbenaauwd
vol oarzelende baange bainen
woar hin- woar noar tou- hou

regen blert foskerood op
bezoenen en schoeden:
waaren op onmisse tied doar

sunne versloagen
deur gezoes en geplaas
over vree-genuzzel

eerde aan diggeln
geleuf op biesterboane
sloagerij tussen lu aalweg

allenig dooien
vrai van alles
zain de oetslag

2024 Schriefwedstried / IJsenbrand-Gernand, Ineke

Vraihaid

ast du ‘t aal noar die touluusterst
nait ain dooie wind zugst en vuilst
gain wait van de aander hest
bist enkelt mit diezulf vrai

allenig in smaale werelt
mit compacte meerhaid
bint aal zoegers dai
waorhaid en vraihaid bekifken

vraihaid hemmen zunder aigenoar
is gliek aain störm
dai du nait opsloeten kinst

2024 Schriefwedstried / Luchtenberg, Kunny

Vrij

strunen
bie t Wad
schoapen op kwelder
wind vangt zuchten
bie grieze luchten
waait zörgen vot

laans t moar
mit n baalkje
eerappels in blui
hoaver op t laand
kloaver aan kaant
zo vrij din en doar

in polder
bie oavend
noa doan waark
kin k aaid schoelen
as störms hoelen
over mien laand

Daarde pries Pervinzioale Schriefwedstried 2024

2024 Schriefwedstried / Arbeider, Jakob

Vrijhaid

“Pabbe, mag ik mit”, vruig t wicht. “Nee laiverd, das veuls te gevoarlek in dizze tieden. Stel dat we aanholden worden en dat we mit mouten noar t plietsiebureau. Nee, dat mout mor nait”.

t Is maai negentienainenvatteg en Duutsers binnen n joar leden Nederlaand binnenvallen.
De bezetting is n fait.

Pabbe is al joaren communist en actief as hulpverlainer aan vluchtelingen dij vanoet Duutslaand grìns oversteken, vluchtend veur Nazi broenjakken. Mainst binnen t dainstwaigeroars, sums minsken dij t Jeudse geleuf belieden. Ze mouten onderdak brocht worden, der mout eten regelt worden, klaiding en nait onbelangriek, papieren om wieder te kinnen raaizen.
En hai brocht ook nog n, intied verboden, kraant rond noamd ‘Noorderlicht’. n Oetgoave van Noordelke ofdailen van Communistische partij Nederlaand.
Vluchtelingen waren der hoast nait meer, kraant nog wel en dij mos bezörgd worden.

“Joa mor Pap, as joe aanholden worden den?” vruig t wicht. “Dat vaalt wel tou mien wicht, t is oardeg rusteg leste doagen en t is duuster.” Moeke bemuide zok ook mit t gesprek: “Nou oetschaaiden te soezen Jantje, pa het zegt dat t nait kin en t is nou kloar!
Jantje trok n zoer gezicht en stampte noar boven. Ze wol heur pa ja zo geern even helpen. Boven aankommen luit ze zok op heur matras vallen en leunde mit kop op aarms. ‘Wacht mor tot ik groot genocht bin den zel k heur wat zain loaten’, docht ze terwiel ze deur t verduustergerdien loerde. Dat mog nait, mor ze haar gain licht aan dus wel zol t zain?
Intied haar pa zien spul bie nkander zögt en nam ofschaid van zien vraauw. “Huifst nait op te blieven, k bin loat toes. k Mout via Solwerd en Opwier dus n haile tippel om dij verrekte moffen te ontwieken”.
Vraauw keek noar hom mit n bezörgde trek op t gezicht, ging stoan en vruig: “Zols wel goan? Hest dien medesienen ook nomen? Moust gain last kriegen onderwegens. Dat t rusteg is leste doagen betaikend niks en dien ronde is wel aarg oetbraaid dis keer”. Pa keek heur aan, gaf heur n smok op t veurheuft en zee: “Moak die gain zörgen wicht, k heb medesienen al innomen en k bin veurzichteg, t zel best touvallen.”
Vraauw nikte mit t heufd, gaf hom n smok weerom en ging mit n daipe zucht weer zitten. Ze keek hom noa dou e tou deur oetstapte duusternis in.

Jantje was nogaal kwoad en keek gramniedeg noar boeten. Doar zag ze heur pabbe stroat in lopen en zwaaide hom stiekom noa terwiel ze zaacht mompelde “Doei pap, tot straks”. Ze bleef hom noakieken tot e om houk van stroat ging.

t Was kil dou e boeten kwam en hai dee gaauw deur dicht om gain licht te loaten zain. Mit stevege pas begon e aan zien raais deur n Daam om de kraant, nou ja stencil, te goan bezörgen. Hai haar t gevuil dat e naokeken wör en glimlaagde, in waitenschop dat zien dochter stiekom deur t roam keek.
Hai sluig bocht om en … “Halt!” klonk t in n onverbiddelke toon. Hai schrok, n wild gevuil van paniek muik zok van hom meester. Zien moag trok soamen en hai wol zok omdraaien en wegrunnen, mor ze haren hom aal bie aarms te pakken. Verbiesterd keek e rond in n gevuil van paniek en onbegrip, en veur e t wos weur e achter in n woagen drukt en zat e klem tussen twij geüniformeerde Duutsers.
Woagen schoot der mit n bloudgang vandeur richten onbekende oorden, want der weur hom n zak over kop trokken.
Noa n tied in aangst achter in auto zeten te hebben, stopte auto en gingen deuren open. Zak weur hom nait van kop of holden mor hai weur mitsleurt bie trap omhoog n gebaauw in. Dou ging zak van kop of en kon e, knipperend mit ogen, zain woar e was.

Hai ston veur n bureau woar achter n gemain kiekende man zat in vol ornoat uniförm. Dij bitste hom tou mit sissende stem dat e wol waiten wel of der nog meer bie dij smerege communisten zaten.
Hai speulde onschuld zulfe en trok wat mit scholders in n geboar van, ik wait t nait.
t Uniförm bleef vroagen en oette aal meer bedraigingen, wie zellen die wel klaain kriegen!
Hai bleef mit scholders trekken mor muik zok grode zörgen.
Hai docht aan vraauw en kinder.
Noa doagen van verheur en klappen, weur hom weer n zak over kop trokken en weur e in auto sleept.
Dou e tou auto oet sleept weur ging t linea recta n swoar bevaailegd gebouw in.
Hai weur schopt en sloagen, mos kleren oettrekken en zulfs ondergoud mos oet. Doarveur in ploats kreeg e grove vörmlose jute klaiding terug. Zien moag speulde al doagen op en hai verrekte van de pien. Dou e kaans zag, vruig e om zien medesienen. Ze zollen wel kieken of der wat veur hom was, kreeg e as antwoord. Hai weur noar n barak brocht woar meer mannen in vörmlose klaiding rondluipen. Mannen duurfden nkander nait aankieken en dou bewoakers weg waren, was der ain dij hom fluusternd woarschaauwde, “Dou wat ze zeggen en kloag nait, aans komst tussen poalen”.
Ain keer per dag kregen ze eten, nou ja, broen wotter woar wat onbestemde dingen in dreven en n homp zoer stoet.
t Is oktober negentienainenvatteg.
Zien moag speulde op en hai woagde t toch om zien medesienen te vroagen.
Dat kwam hom duur te stoan, hai kwam tussen vaaier poalen terecht, omwikkeld mit schaarp prikkeldroad, en doar mos e veur straf 36 uur stoan. Even wankeln en je weuren openhoald deur t droad. Hai mos overgeven en t was apmoal bloud. Zien moag gaf t op. Kreunend van pien viel e tegen t droad en vuil bewusteloos.
Bewoakers smeten hom in klaine betonnen cel.
Zien leste gedachten waren: “hou kin n minsk dit doun?
En denkend aan vraauw en kinder, glee e weg en t vuilde as herkregen vrijhaid.

2024 Schriefwedstried / Loeks

Vrijhaid

Vrijhaid… wat is dat aigenlieks?
Wat veur de ain vrijhaid is, is dat veur een aander misschains nait. Het kin groot weezen as gain oorlog, vreedzoam noast en mit mekaander leeven. Moar kin het ook zitten in klaine dingen?
Aal fietsend met kop in de wind en de hoaren wapperend dreum ik vot, mien gedachten op loop… wat ervoar ik als vrijhaid?
Ik zai miezulf weer zitten als klain wichje. Op een old talud van t Woltjerspoor dai heurde bie onze toen. In de waarmte van de zummerzunne, t hoge gras om mie heen, laangs mien aarms en bainen striekend deur de wind. De krekels en bijen dai om mie heen tjirpen en zoemen. Uitkiekend op mien oallu dai bezig waaren met t oogsten van ain of aander gruinte in toen om in te vraizen.
Mien gedachten dwoalen oaf noar een aander beeld. Tis winter en er ligt ies. Scheuvels onder over het ies zwieren en zwaaien. Koale waangen, maor wieders waarm van het scheuveln. Op iesboan. En nog as ik soms muziek heur van Abba of de Cats, din schait deur mien heufd: iesboanmuziek en bin ik zo weer terug op scheuvels. Bienoa aal klasgenoten en familie waaren er din. Wat gezellig was dat. Moar ook aal dai tochten van vrouger dai wie moaken deeden op voarten, daipen en meren. En oh joah, ik achter mien pa scheuveln, zeulfde slag en mien haand in dai van mien pa. De waarmte en de noabiehaid van dai momenten.
Mien gedachten moaken weer een slag. Ik bin weer terug op mavo, een tussenuur. Wat een lol hadden we din. En wat was dai tied kostboar en wat hadden we een vrijhaid. Wie doachten van nait (aal dat huuswaark was natuurlijk in onze ogen veuls te veul), moar achteroaf denk ik, wat waren we vrij.
De wereld draait en ik bin opains bie onze vakaansie dizze zummer. Hoog in de baargen in een natuurgebied in Frankriek woar je allain lopend kommen kin. Een trektocht van meerdere doagen. Allain natuur, gain beriek mit mobiel. Gain veurzainings. Alle tied hebben om te genaiten van dai natuur, de uutzichten, de zun op joen hoed, t wotter wat uut schoarse bronnen komt en wat zo lekker smoakt. Eevm gain nais van oorlog, eevm gain waark, gain huushoalden. Gewoon er weezen.
En hoppa, weer terug in tied. Bie mien opa in schuurtje, ik bin darttien of varttien joar old. Mien pa is er ook. Opa nemt eem pauze van het scheuvels sliepen. Dat dee hai als er ies was van smeurgens vroug tot soavends loat en hai was er goud in. Moar goud ik dwoal oaf. Stel joe dat veur, n oal mannechie, dikke buuk, alpinopet op en een blaauwe overal aan. Overal scheuvels dai wachten op t sliepen. Stof overal. De geuren. En bie zien waarkbaank stonden wie doar. Eevm kieken of oma ons nait kin zian. De keukenroam is vrij van heur beeld en blikken. Snel deure van t schuurtje weer dicht. Opa pakt drai oalle gloaskes en schenkt ons donkerpaarse draank in: brommeljenever, zulf moakt van brommels, jenever en suukker. Het vanaof het noajoar op venterbaank in zunnen stoan trekken. Stiekums drinken wie n klokje. Ik herinner mie nait meer de smoak, moar wel te gevoul van soamensweeren.
En din zit ik opains noast mien man, bie wel ik miezulf kin weezen, in wel ik miezulf nog steeds kin verlaizen. Bie wel ik vrij kin weezen. Wie kieken mekoar aan en verdwoalen in mekoars oogen, dai verzachten en onze gezichten lichten op en wie kinnen nait aans dan bliedschap uutstroalen dai vanuut ons hart komt. Wat heerlijk en wat een vraihaid dat wie bie mekoar maggen weezen en mekoar laif maggen hebben.
En din dizze schriefwedstried woar we uutdoagt worden om in ons aigen toal te schrieven. Iets wat ik nog nooit doan heb. Iets woarvan ik nooit docht har dat ik dat zol doun, want proaten kin ik t Grunnegs wel, moar schrieven? Sowieso, vrouger schoamde je joe zo ongeveer veur plat proaten, dat was boers, din waaren je nait ontwikkeld. Din konnen je t nait ver schoppen in de wereld. De tieden veranderen. Jammer genoag proaten nait veul minsken meer Grunnegs en ik vroag mie wel es oaf of as ik old bin, of ik din nog minsken heb woar ik t mit kin proaten. Dus neem ik nou moar de vrijhaid om in mien aigen toal mien gedachten over stukje vrijhaid op papier te zetten.
Mien gedachten blieven hin en weer schaiten en ik realiseer mie hou ze vrij als vogels deur mien heufd vlaigen. Teveurschien kommen en weer weg vlaigen om roemte te moaken veur een andere vrije gedachtenvogel.
En din kom ik terug bie t grote. Vrijhaid zit m veur mie dus ook in klaine dingen, genaiten van de waarmte van de zun, van noabiehaid en laifde van familie en vrunden, van de kop in de wind op fietse, van wiedse uutzichten in de baargen. Aal dai vrijhaiden binnen kostboar, kwetsboar. Wat as ik nait hier groot worden was? Wat as ik in een laand mos leeven woar oorlog is of woar je joezulf nait kinnen weezen? Woar minsken mekoar bevechten vanwege geleuf, vanwege grond, vanwege wat er in dai grond zit? Zol ik din nog steeds vrijhaid in klaine dingen kinnen vinden?

2024 Schriefwedstried / Kupers, Joakop

Vrijhaid

Bie de hope toenoafval lag n bultje olde stroatstainen opstoapeld, mos n poar bruken en pak bovensten vot, dai haar leunt op twaie en dertuzzen was roemte vrij en k zag bieainkomst van verschaiden soorten baissies. k Was even stil, haar al hail wat baisten zain, mor zo veul verschaidenen nog nooit bie elkoar.
Om t even dichtbie te bekieken ging k op knaien zitten.

An achterkant n grode zwaarde mestkever, dai zien pak mooi glimmend moakt haar. Noast hom twai bakkerstieken in broen pak. Der veur mieghommels en laiveheersbeestjes.
Heurde ik gemompel, gefluuster? Wat stoever der noartou, joa ik heurde ze.

“Nee edelachtboare, mien leven as laiveheersbeestje is heus nait altied leuk, elk het bliekboar ons soort laiver in haanden din wat veur aander baist din ook. Mor t is nait zo leuk, zit k even in zun oet te poesten en mien vleugels te dreugen dai nat worren waren van daauwdruppels dai op mie valen waren, pakt zo n lutje bunzel mie tussen doem en wiesvinger, verbraizelt mie hoast, zet mie op zien hand en begunt te bölken: “Laiveheerbeesie vlaig op en bring mörgen mooi weer.”
En toen vloogst doe op? Nee, edelachtboare dat kon ik nait want vleugels waren nog driefnat ja.
En wat gebeurde der toun?
Ik wer nog moal toubölkt, mor ik kon nog nait, toun blies hoi moi zo van zien hand of.
Ik kletterde omdeel, lande in noade van twai stainen. k Zat heulmoal klem en t lukte mie nait om der zulf oet te komen.
En hou benst der dan weer oetkomen?
Edelachtboare, as k gain hulp kregen haar was k der nait weer oet komen, Lumbricus de grode regenwörm was stoef bie, het n naie gang groaven om dat e mie heurde roupen, en kreeg t veurelkoar om onder mie omhoog te komen en geliek mie omhoog te drukken. Toen kon k weer op aigen bainen wieder goan.

Bliekboar was der n aander plots an t woord: Dacht joe edelachtboare, dat ons leven soms een lolletje is? Overal woar wie komen worden wie gewoon oetmoord, zunder pardon. Zain wie der nou zo moordlusteg oet? Goud, wie hebben nou ainmoal een donkere hoed, nou en. Joa, jullie hebben nou ainmoal noam ook nait mit: Lasius Niger, zai de Edelachtboare.
Edelachtboare doar hebben wie nait om vroagt, dat hebben mensen ons geen net as dat laiveheersbeestjes Coccinella haiten, denk je nait geliek an n maffiabende? Mor gain mens wait dat, allain mor dai zuide noam, of is dat n schoelnoam? De mieghommel ging wieder: veur mie bennen laiveheersbeestjes moordenoars, ze hoalen ons eten veur de neuze weg, ze willen gewoon t allainrecht op dai zuide loezemelk.
Ho,ho, zo kommen wie der nait oet. Joe motten een flotje bedoaren. Vertel es wat der lest gebeurd is. Wel, edelachtboare, wie waren op deurrais, want wie motten nou ainmoal in bewegen blieven aans worren wie stram. Wie kuierden over vensterbaanke van n hoes.
En toen bennen jullie aanvalen? Aanvalen? Edelachtboare, was dat mor woar, onze haile riege wer oetmoord deur n vlaigemepper. t Was aldernoarst. Drai van de 86 hebben mor kennen vluchten.
Wast nait zo dat jullie spullen gapten, suker, stroop of zo? Nee edelachtboare, wie kuierden allain mor omdat de waarmte doar goud was.

Ik zat doar mor op de knaien te luustern, en docht der over noa.
t Is net de mensenwereld, elk wil alles noar zug zelf regelen, veul grond hebben, en de boas wezen, mor dat kin nait, wil je in vraihaid leven mot je ook de aander dat gunnen.
Zolt t nou goan over dai roezie op de Waalzebonen meschuin, want doar zag k altied zwaarde loezen en mieghommels opzitten en laiveheersbeestjes in twai soorten, volgruide en jonkies. Net n körde roepe.
t Leek mie altied op oorlog.

De rechter ging wieder: terug noar woar t om gait. Lasius vertel wieder.
Sunt veule joaren moaken wie as volk gebruuk van loezen, veuraal boneloezen.
Ze bennen veur ons as n melkkou veur de mensen, Aphis fabae zoas ze haiten.
Al veul joaren deurstoan wie, alle gevoaren om ze doar op de Waalzebonen op te zuiken en te melken. Zunder dai melk kinnen wie nait en wie dailen dat met d aandern.
Mor doun joe dat met toustemmen van heur?
Joazeker edelachtboare, wie hebben overainkomst, wie beschaarmen ze as wie hun overtalleg melk maggen hebben.
Klopt dat Aphis? Joazeker edelachtboare. Soms goan der gounend van ons bie hun wonen en zai hebben der best goud her.
Beter as op de Waalzebonen? Joazeker, doar komt gain mens om ons dood te moaken. En wie worren goud verzörgd, bloadjes en van alles brengen ze ons om te eten.

Jullie haren aigenliek gain last van mieghommels, mor wel van laiveheersbeestjes begriep ik.
Verjoagen vaalt nait met, t lopt voak op roezie oet, zeg mor rusteg oorlog.
Stok mie es oet hou dat gat.
Lest op zunnege mörgen kwamen de mieren al vroug om ons te melken.
Wie heurden gezoem, de Coccinellas laanden op de boneplanten en slenterden wat rond. Doar begon t angsteg gekrijs, toun waren der al meerderen vermoord.
De mieren in grode getallen begonnen geliek ons te beschaarmen.
Mor dai bennen nait oplaid om oorlog te voeren en de laiveheersbeestjes hebben haarde bepantsering.

Is dat woar laiveheersbeestjes?
Mot je es luustern edelachtboare, wie bennen van hoes oet nait zo vroatzuchteg, wie motten wel want de mensen holden onze wilde planten weg, dan motten wie wel wat.

De edelachtboare dee oetsproak.

Cocinella, as joe nou es wat an je eterij goan doun, meschuin met hulp, kin t best zo wezen dat je dat bevaalt. Kin je ook beter leven in sjalom, dan heb je soam vrijhaid. Ik wait dat jullie ook wel stoefmeel, schimmelsporen, nectar, jonge bloadjes en kruden eten. Kiek mor noar de Isopoda, de Stainmotten of Lumbricus de regenwörms.

‘t Vaalt nait met om t ains te worren, mor toch elk wil hetzelfde, dan mot je toch es over noadenken en der noar leven.

Sjalom, vrede, vrijhaid.

Mien vrijhaid om op de knaien noar zulke baissies te kieken en der van te genotteren.

2024 Schriefwedstried / Kaput, Hilto

Vrijhaid

Veur veul lu een utopie, veur aander hail gewoon.

Moar wat is hail gewoon als er veurdurend draaiging is om joen vrijhaid te verlaizen.

Veur vrijhaid mout altied stried worden geleverd, in woorden en doaden.

Wat de aine vrijhaid nuimt is veur aander nait vanzulf sprekend.

Joen maining zeggen wil nait zeggen dat joe doar een aander mit mout krenken,
vrijhaid van joen maining geven mout een aigen gevoul geven,
woarbie joe dàt ken zeggen wat op joen hart ligt.

Vrijhaid van maining wil nait zeggen dat joe altied gliek hebben of altied joen gliek wil hoalen.

Vrijhaid is veur elk en ain, nait ain uutgezundert.

Mekoar respecteren en accepteren, dat is hou joe in vrijhaid met mekoar omgoan.

De wereld is van elk en ain, elk en ain is van de wereld ( The scene )

2024 Schriefwedstried / Raatjes, Bertus

Vrijhaid

As k et woord “VRIJHAID” heur mout k voak denken aan d oetdrukken: “Vrij as
n vogeltje in lucht.” Mainstied vroag k mie den ook of, of dij vogeltjes nou echt-
woar zoveul vrijhaid hebben as ze doar in lucht binnen. Joa, normoal sproken
wel, mor ze mouten nait in zoon dikke zwaarm sprutters, kraaien of wat veur
vogels den ook, trechte komen, want den binnen ze heur vrijhaid kwiet,want
ze mouten den ja doun wat dij aandern willen.
Dat vogeltje het doar nait om vroagd, mor bie mensen komt dat wel veur as
ze zuch vrijwillig bie ain of aander groep aansloeten. Ik denk doarbie aan t geval,
dat ze zuch aanmelden bie n sekte, zoas de Jehova getugen. Je maggen den
ja gain verjoardag van wel den ook vieren en kedootjes kriegen of geven ,maag
ook nait. Na das niks veur mie hur, want ik bin gek op zukse feestdoagen. En as
je den de vrijhaid nemen, om de sekte goiendag te zeggen, den worren je deur
aandern van dij groep nog nait mit nekke aankeken. Na, ik geef iederaine
de vrijhaid om veur zowat te kaizen,mor ze mouten mie de vrijhaid doarin
ook geven.
Ik zeg ook gewoon tegen heur hou ik ter over denk. Dat binnen dij twij jehovage-
tugen dij bij mie aan deure kwamen wel gewoar worren.
Oh, ze wazzen eerst hartstikke vrunlek hur en ze vruigen mie beleefd, of ze zeg-
gen moggen woarveur ze kwamen.
Joa, dij vrijhaid gaf k heur. Na, ze wollen waiten of ik geleuveg was.
“Nee manlu, ik bin n haiden en k zel mie wizze nait bie joe aansloeten.”
“Ach meneer, den komen ie wizze in hel trechte, mor as joe nou toch bie ons komen, den wait ie zeker dat je doar nait in komen..”
Mien antwoord was: “Na ik wait nou ook al wel, dat k doar nait kom.”

“Hou wait ie dat den wel nait.”
“Na, das hail makkelk. Hel is ja overvol en eh manlu, joe hebben de vrijhaid
nomen om bie mie aan deure te komen en ik neem nou de vrijhaid om joe du-
delk te moaken , dat je ophoupeln mouten en moak joen aanhangers dudelk, dat
ze hier nait welkom binnen. Komen ze toch, den dou k of deure nait open of k
smiet dij veur heur neuze dicht. Na de mazzel.”
Ik smeet deure nou ook dicht en k lait heur doar veur jan-piet snöt stoan.
Toun k in koamer was en noar boeten keek, zag k dat ze wat op n pepierke schre-
ven.
En hou is dit wieder goan he? Na, dr is nog nooit weer n jehova getuge aan deu-
re west.
En eh, k wil jou nog n moal zeggen, dat elk de vrijhaid het om te doun en te loa-
ten war hai of zai wil,as ze zuch mor wel aan de gewone regels hòlden.
Dat dee n kerkganger n moal nait. Nait wied van ons hoes vandoan is n òfschai-
den kerkje, woar we sikkom gain last van hebben, tot op n zekere zundag, dat
n kerkganger zien auto veur onze inrit hinzette en dat was nait zo mooi, want
wie mozzen der mit ons auto op oet en dat kon nait wachten.
Kerke was al n zetje begonnen en hou der nou dus mit aan!
“Na ik wait voak wel n oplözzen veur zukswat te vinnen. Nou dus ook en doarom
nam ik de vrijhaid om noar kerke te goan, joa, hou ist meugelk he. Bettes noar
kerke, mor dat was ja n hail aander reden as de godsdainst.
k Was al gaauw bie t gebaauw. n Beetje grammieteg reet k deure open, mor ik
kon nait zomor wieder lopen want köster bie deure greep mie bie d’ arm en zee:

“Meneer, ie maggen de dainst nait onnerbreken.
“Das wel neudeg. Luuster mor woarom”
Ik reet mie lös en k luip wat wieder noar preekstoule, woar domie zien stem
haard heuren lait.
Ik bulderde boven hom oet: “Sorrie domie, dar k joe onnerbreek, mor ain van
joen touheurders het de vrijhaid nomen om zien auto bie mie veur d inrit te
zetten en k mout ja zo gaauw meuglek op stap.Dat ken nait wachten en as dij
rooie auto mit zwaarte dak nait binnen vief menuten vot is, bel k plietsie. Na, n
goie preek wieder. De mazzel “
Ik luip weer noar deure en k was al gaauw boeten.
k Luip nog mor net op stroate of der tikde mie aine op scholler en zee: “Sorrie
meneer. Ik wait ja duvels goud, dat k mien auto doar nait hinzetten maag, mor
bliekboar was k hailendal weg kwiet. k Hoal hom der mitain vot en k beloof joe,
dat k mien karke nooit meer veur joen inrit zet en eh, bedankt dat ie t zo oplöst
hebben. Anders haar t mie ok ja nog senten kost. Tot kiekes.”
Hai luip nog haarder as ik en toun k bie hoes aankwam, was weg vrij. Onze
auto ston al op inrit en vraauw zat achter stuur. Ik stapde in en wie reden al
gaauw noar onze bestemmen.
Ik mos netuurlek wel vertellen wat ik doan haar.
Ze laagde haardop en zee: “Mien breur het mit zien vraauw toun ze nog mor zoon
twinteg joar wazzen.ook zowat geks mit gereformeerden mitmoakt.
Joa, toun moggen dij mensen op zundag gain gebroek van heur fietse moa-
ken. Zai wel en omdat ze nog gain auto haren, gingen ze op fietse bie jeugdhar-
baargen langs.

Ze beheurden wel nait meer tot de jeugd, mor ze wazzen overal van haarten
welkom, teminste bie dij jeugdonnerkomens.
Dat lag wel n beetje anders in dij slim gereformeerde ploatse, woar ze op n
zundag , baide ook nog in körte boksem, deur zoon ploatse reden. t Was tegen
kerkgoanstied en de kerk-gangers luipen overal op stroate en t was stoer om op
fietse wieder te komen.
Kris kras over stroate en bie kerke was t onmeugelk om op fietse wieder te ko-
men. De haile stroate ston vol mensen en hou haard ze ook belden, ze bleven
stoan woar ze stonnen. Tou ruip breur: “Godverdamme. Goa n beetje oetzied.
Weerld is nait allain van joe!”
Ook dat haar gain zin. n Poar keken heur aan en t leek wel asof ze dochten: “Dij
vent is nait goud dörms.”
Gelukkeg gingen al gaauw kerkdeuren open en ze konnen in ale vrijhaid heur
weg vervolgen. En dat dou wie nou gelukkeg ook en eh, ik bin ook bliede, dat
mien òllu nait tot dij group heuren, woarbie jonge vraauwlu nait heur aigen
keerl oetzuiken maggen. Dat dut voader ja en o wee, as t wicht de vrijhaid nemt,
om nait noar heur voader te luustern. Dat betaikent mainstied t inne van heur
bestoan. Joa, ik bin slim bliede , dat wie leven kennen as vogeltjes zo vrij in
lucht, doarom roup ik haard: ” Leve de vrijhaid.”
O joa, nog even dit: ” As ie dit verhoal lezen hebben zellen ie wel denken:
” Hou duurt dij vent dit op pepier te zetten.”
“Na, geleuf nou mor of nait, alles wat ik schreven heb over Jehovagetugen en
de Òfschaaiden, heb ik zulf mitmoakt.

2024 Schriefwedstried / Haan, Martin

Vrijhaid in t klain?

t Is joaren leden en t was in Kommerziel n joar of tien noa de twijde wereldoorlog, dus Nederland volop in de wederopbouw met veul noaweeën.
Pienlijke noaweeën en verdrait, ook binnen mien familie deur t verzetsverleden van mien pa en van mien opa. Overvallers en onderduukgevers. LO/LKP en NBS.
Vrijhaid was nait veur niks. Gold ook veur moeke en oma want zunder staark thuusfront was d’r vast nait zoveul verzet pleegd geleuf ik. D’r werd naargens over proat; nait over proaten en deurgoan. Zo bin k groot brocht.
Dat verdrait begreep ik hail veul joaren loater pas stoarig aan aal beter, veural deur aigen onderzuik, de leste joaren. t Besef van verdrait en gemis binnen mien familie gruit hou meer k d’r mit bezig bin. Trots en bewondering gruit mit.

Mor d’r was, God dank, ook zunneschien en vrolijkhaid. Ik was een joar of vaaier en sjaauwde deur Kommerziel, vast op weg noar mien kameroadje Bennie de Vries van de Spar-winkel in t dörp. t Was mooi weer en zunne scheen.
Ik kwam bie de diek tegenover smid Siepkes sien smederij en ik zag boven op diek apmoal bloumkes mit mooie kleuren; t waren vast peerdebloumen, botterbloumen en madeliefkes. Dei waren d’r toun nog volop.
Ik keek mie de ogen uut. Wat mooi. Veur moeke?

Pad noar bovenkaant diek was oafsloten mit een holten hek mor t slimste was: d’r hing n blaauw bordje aan dampoale. Lezen kon k nog nait mor dat blaauwe bordje . . . . . ik vertraauwde t nait. Pabbe en moeke hadden zegt: “nait op diek mien jong, dat mag nait”. Mor dat was stoer veur n jonkie van vaaier en die bloumkes . . . .
Ik noar smid Siepkes. “Siepkes willen joe dat blaauwe bordje wel even weghoalen?” “Woarom mien jong?” “Nou dan ken ik ja mooi op diek en bloumkes plokken veur mien moeke”.

Ik denk wel ais, nou k older bin: was dit op dei zunnige dag een vörm van vrijhaid? Ik herinner mie in elk geval nog staark de kleuren, de diek, blaauwe lucht en de zunne, t gruine gras en zoks wat.
Zol dat herinneren mögelijk wezen? Vast wel. t Vuilt in elk geval goud, vrij en vailig.

Deze belevenis werd mie loater voak verteld deur mien olders en mien pa schreef d’r in dei tied n kört verhoaltje over in de Neie Grunneger Provincioale met as titel: “Hai wost t wel . . .”. Pa schreef regelmoatig veur dizze kraant, onder de noam Onesimus of de initioalen H.H.
Ik koester dit verhoaltje en deel t groag as t zo uut komt aan elk en ain dei t heuren wil.

Ik kom nog regelmoatig in Kommerziel om d’r rond te fietsen en t zulfde pad de diek op ligt d’r nog en zowoar hangt d’r nog een blaauw bordje; nou aan t hek. Dan stoa ik even stil en denk aan dat jonkje van vaaier mit bloumkes veur sien moeke.

Kommerziel diekopgang t.o. Pamaweg 18 → precies de plek woar k over schrief. Zulfde diekopgang. t Hek is nou van iezer. Bordje zel wel nei wezen; foto: 25-6-24.

2024 Schriefwedstried / Winter de, Piet

Vrijhaid op aale fronten

Meester van groep aacht het wat aksies mit ain van zien kiender ien zien klas.
Een jong dei ook nog vlak bie hom ien noaberschap woont struunt alle waides en boulaanden oaf opzuik noar aindeaier. Meester sprekt hom hier ien klas op aan woar aale kiender bie bennen en vent wordt zo kwoad dat hai noar hoes gait…..hou nou verder?
Ienmiddels is zien voader aal waiteg van alles en aal thoes kommen van zien waark oet Beem en het zich aal bie het hoofd van schoul zain loaten mit de bosschop dat hai meester binnen een ketaaier bie hom thoes verwacht.
Meester ging mit steert tussen de bainen noar de mensen tou en onderwiel bedocht hai hou hai dit oplössen kon. Hai wer op een stoul neer zet en de pa van het jong zee! Dat hai der niks mit neudig har wat zien jong ien zien vrije tied dee en dat hai de vrijhaid had om alles te doun en te loaten woar zien ol luu mit leven konden
Doar was meester het mit ains en t jong ook, het was oetproat. Mit aarm van meester over zien scholder vertrokken ze weer noar schoul.
Meester was hail open tegen de kiender ien zien klas en het verteld dat alles weer goud was en hai zee tegen kiender dat het hail belangriek is………..om as t even kin aait mit elk vree te bewoaren.
Dou de kiender tevreden waren mit zien oetleg ging meester zien gedachten wat wieder en docht hai dat ter vast wel ains meer kiender zollen wezen dei wel ains ien soortgelieke situoatie west waren.
Dat was de reden dat hai bedocht had dat de kiender een opstel gingen moaken en elk de vrijhaid over een onderwaarp hadden.

Elk drok aan het schrieven en toun ze kloar waren nam meester ze ien en mit noar hoes om noa te kieken
Dou hai thoes noa zien oavondeten aan het noakieken was kon hai de eerliekhaid volop waarderen wat kiender aan het papier touvertraauwd hadden tot dat hai t opstel van Gijs tegenkwam.

Opstel paniek
Ain twij drij, zeuventien achtien negentien, twinteg drijentwinteg , ainendattig.
Dit is mien opstel.
Gijs

Wat mos hai hier mit n siever kon hai hier nait veur geven mor hai har ien de kop dat hai Gijs mörgen om oetleg vroagen zol.
Zo gezegd zo gedoan Gijs staait bie hom en meester vroagt om oetleg!
Nou zegt Gijs dei ain twij drij betaikent dat ik drij zusters heb, en dei zeuventien achttien en negentien dat binnen de leeftieden van mien zusters.
Op de twinnegste en drijentwinegste zollen zai heur moandelkse periode mouten hebben, wat nait is gebeurd.
Het is nou de ainendatigste dus joe kinnen wel begriepen dat de paniek groot is bie ons thoes en dat mien zusters s oavonds nou nait meer de vrijhaid hebben om nog noar t dörp te mogen goan.

2024 Schriefwedstried / Mensinga, Willemien

Vrouw in stoul

zai zit in stoule
raaiten stoule bie t kanoal
wind en zun om kop

vremde toal heur ik in wind
verdrait over achterloaten van land
zug ik in heur ogen

zai zit in raaiten stoule
wied weg van hoes en kerel
wind waait heur haren vrai

lege stoule bie t kanoal
veur n aander man of vrouw

2024 Schriefwedstried / Fluks, Titia

Woudbloem, woudbloem

(wies: New York, New York; Frank Sinatra)
Bel ‘t Bokkeblad op
Ik kom d´r nou aan
Ben onderweegs noar mien haimstee
Woudbloem, Woudbloem

Dei onrust in mie
Is nou echt veurbie
Ik goa terug naar mien haimstee
Woudbloem, Woudbloem

Ik wor wakker
op ain plek zunder gesnak
En huf mien noam nait uut te stukkn
Dat is ain gemak

‘t Het veuls te laang duurt
Bin trug in mien buurt
Weer op stee aan Scharmer AE
Op de Woudbloem

En, as ´k hier nait weer vin
Den het t leevn echt gain zin
Kop d’r veur
Woudbloem, Woudbloem

Woudbloem, Woudbloem

Ik wor wakker
op dei plek zunder gesnak
Woar mien aign dialect
zo vertraauwt bekt
Vin miezulf trug,
hier op de brug

‘t Het veuls te lang duurt
Bin trug in mien buurt
Weer op stee hier
Op de Woudbloem

En, tis zo duudlek als wat
Ik proat weer plat
Mien geluk
Woudbloem, Woudbloem
Woudbloem!

E-mail bie wat nijs?