Arbeider, Jakob

Ik bin Jakob Arbeider (Aarbaider in ons aigen toal) en bin geboren op vief september negentien-zeuvenviefteg in Faarmsom.
Noa dik aacht joar as zeevoarende te hebben waarkt, bin k op n grode fabriek in Delfziel terecht kommen en heb doar ainentwinteg joar waarkt. Dou wör t tied om veur miezulm te goan begunnen mit n schilder en klusbedriefje.
Sund 2012 schrief ik in t Grunnegs. Ik bin begonnen te schrieven in n clubblad van n motorclub en loater ook in Toal&Taiken en Kreuze.
En nou dus ook via Dideldom.
 



Op Dideldom publiceerd:

De vergeten sage van Woeste Wytze

Hinderk en Triene binnen veur n midweek noar Terschelling, of Schylge zo as ze t zulf neumen, west. En ze hemmen wel n midweek oetzöcht hur. Der ston mie toch n dikke poest wind van heb ik jou daar. Oetschaiters noar kracht tien wer veur woarschaauwd.
Dou ze in Harlingen aankwamen leek t der op dat boot nait goan zol, mor ze haren gelok. Boot ging wel en dat vuil weer tou, want verschaaiden vrachtwoagens wazzen al omgoan, heurden ze
op t nijs, zo veul wind ston der. Op t wotter vuil t aal mit en veerboot schommelde gemoudelk hin en weer.

Allint in boeten mos je nait kommen, je waaiden subiet van t dek òf, mor doar was binnen niks van te maarken. Der gung of en tou wel n stoever wotter over t veurdek, mor wieder gain lasten.
In t hoaventje van Schylge, Terschelling dus, aankommen haar veer muite mit aanleggen. Der mozzen wel twij lutje slepertjes aan te pas kommen om m aan wal te helpen drukken. t Veer trilde der over, zo haard luipen de motoren en ranselden de boeg- en hekschroeven deur t wotter. Mit pien en muite lukte t om aan waal te kommen en ze moggen van t veer òf.
Mit dat ze boeten kwamen, mos Hinderk geliek haand op pet leggen aans was e votwaaid. Ze stapten in bus noar Formerum alwoar Triene n hoeske regeld haar.
Hinderk zee tegen Triene: ”As wie bie t hoeske binnen den wil k votdoadelk noar fietsenboer om
n fiets te huren.”
Woarop Triene zee: “Wolst doe mit dit weer op fietse?”
“Joazeker,” zee Hinderk, “k wil no noar t straand en kieken noar t wilde wotter en lochten.” Volgens Triene was hai nait wies, mor noa n beetje aandringen wol zai ook wel mit. t Is ook wel biezunder ja, zoks weer en zoks wild wotter, doar mout je bie wezen, want zo voak zai je zokswat nait. Noadat ze t spul in t hoeske brocht haren, gingen ze op weg noar de fietsenboer. Doar werren ras twij fietsen huurd en dou, tegen wind in, op weg noar t straand.
Miengommes wat n wind! Doar haren ze t beheurliek stoer mit. t Kwam aal op bovenbainen aan en spieren luiten van zok spreken. Aal stampend op pedoalen, sumtieds zulfs stoand van zoadel òf, worstelden ze tegen wind in, mit sums n stoever wotter en hoagel over heur hèn, richten t straand.
Baaiden wazzen ze volledeg achter de poest en fietsten net deur n lutje stuk bos. Bomen zwaaiden vervoarlek hin en weer, stukjes tak vlogen heur om oren en wind soesde der over.

Triene kon nait meer en mos n klaaine pauze hemmen. Ook Hinderk was muid en kon n rustmement best bruken. Dou ze van fiets òfstapten kwam der inains n grode kirrel oet t bos lopen. n Woeste board, n zuudwester op kop woar laange hoaren onderoet warrelden, grode kapstevels aan en hai was bekaans twij meter laang. Mor zien ogen. Zien ogen, helder blaauw en o zo vrundelk, keken heur aan en e zee: “Geat it nog n bietsje?”
Woarop Hinderk en Triene, doodmuide en volledeg onder indruk van mans verschienen, nait meer dan wat onverstoanboars konnen stommeln wat leek op; “t Gaait wel.”
Zunder nog n woord te zeggen nuigde hai heur middels n haandgeboar te goan zitten. En inains ston der n bankje van roeg holt woarop ze, mit nog noatrillende bainen van d’inspannen, zitten gingen. Gain van baaiden haar t bankje stoan zain. En no zol je denken dat n roegholten bankje nait bekweem zitten zol, mor verduld, hai zat as of e veur heur moakt was. t Vuilde net as heur baank thoes zo lekker zat e. En wind ging liggen, zunne brak deur en t wer waarm om heur hèn. Vogels kwetterden om heur tou en der overkwam heur n vredeg gevuil van rust terwiel grode man ze vrundelk tou nikte.
Noa n tiedje, t leek heur al uren tou, nuigde man, weer mit n haandgeboar, om weer op fietse te stappen en heurs weegs te goan. Hinderk en Triene stonnen op en verduld, aal muideghaid was vot.
Man nikte heur nogmoals tou en mit n braide aarmzwaai luip e terug t bos in en verdween. Ze keken mekander ais aan en wazzen glad n beetje verbiesterd deur dizze ervoaren. Intied was wind weer opstoken en gingen bomen weer as gek hèn en weer. Mor baaiden haren gain last meer, t leek wel as of der hailendaal gain wind meer ston en ze fietsten zo mor deur noar t straand. Noadat ze genoten haren van de wilde branding en de joagende lochten, wol Triene nog even noar West. Dus, mainsttieds mit wind in de rug, mit n rötgang noar West om n kop kovvie en n bezuik aan t museum ‘Het Behouden Huys’. t Museum was de muite weerd. Men het der n schiere boudel van moakt en der binnen ook nog vief aailander saga’s te beluustern. Ze hemmen heur dij dag slim vernuverd.

Veur ze weerom gingen noar t hoeske hemmen ze nog even lekker eten in ‘De Walvis’ mit oetzicht op de wadden en Vlieland. t Was der goud oet te holden en Hinderk zee: “k vuil mie net Jonas”. Intied kwam Triene in gesprek mit ober, dij oet Stad kwam, mor al zeker datteg joar op t aailand woonde en waarkte en zok bekaans al n aailander vuilde. Loater bleek dat e ook nog opstapper bie de reddingboot was. Triene vertelde hom over heur oaventuur in t bos en hai gung der ais goud bie zitten noadat e even rondkeken haar of t wel kon. Hai was vol interesse en luit Triene hailendaal oetproaten zunder onderbrekens. Noadat zai t verhoal doan haar zee e: “Ik zel joe ais oet douken doun wat joe overkommen is en dat kinnen nait veul lu zeggen.” En hai begon te vertellen: “Joe binnen holpen deur Wytze, n flinke kirrel mit n golden haart. Zien pa was n aailander en zien moe kwam oet Vraislaand. Wytze was ook opstapper bie de reddingboot, net as ik, en vandoar da’k joe t verhoal doun kin. Wytze was n beer van n kirrel. Ook beheurlek roeg in omgang en je mozzen hom goud kennen om zien gedrag n beetje te begriepen. Mor in zien haart was t n doodgoie vent en ston e veur elk kloar dij hom om hulp vruig. Der wazzen mìnsken dij schietensbenaauwd veur hom wazzen, mor dat was apmoal nait neudeg.
Hai dee gain minsk kwoad. Allaint dee e wat aan streuperij en doar was e sums drok mit, omwegens de veule opdrachten tot levern van knienen. Mainsttieds neumden mìnsken hom ‘Woeste Wytze’ omreden dat e der zo roeg oetzag. Op n dag as vandoage, mor den dik vatteg joar leden, störmde t net as no en Wytze was onnerwegens noar Oost om strikken te konterleren, teminzent dat mainen wie, mor woarhaid zel nooit bekend worden, as inains zien pieper òfgaait en der n oproup veur opstappers om mit reddingboot oet te voaren oetgaait. Wytze bedenkt zok nait en draait onmiddelk mit fiets om en stampt op volle snelhaid terug noar West. En haalfweg Badweg mout e n stukje deur t bos hen, net as joe, en Wytze het kop al volop bie t kommende reddingwaark, teminzent dat denken wie mor nogmoals, woarhaid zel nooit bekend worden. En zodounde zugt e nait dat der n boom finoal deurmidden knapt net op t moment dat hai der onderdeur rit. Je kinnen wel noagoan wat der gebeurt: Wytze, de aarme ziel, het noeit deur had wat hom overkwam. Boom liek op kop en vot was Wytze. Reddingboot is zunder Wietze oetvoaren, mor bie terugkomst, noa n succesvolle redding van vaaier man vanòf n kapsaaisde jacht, bezwoer elk dat Wietze der bie west was. Op elk gevoarlek moment was Wytze noar veuren sprongen en haar hulpen woar e mor kon. Der wazzen zulfs n poar dij beweerden zunder Wietze nait meer aan boord te wezen. Hai haar ze veur t meleur beholden.
Intied haar n toerist Wytze vonden, haalf begroaven onder boom, en dij haar alarm sloagen. t Kwam der om deel dat dou reddingboot op zee was, Wietze onder boom vothoald was en intied al opboard lag bie zien pabbe en mamme thoes. Dus hou elks der bie kwam dat Wytze mitholpen haar bie de redding? t Is tot de dag van vandoage n roadsel bleven. En no noar joen oaventuur; sums en den, as t roeg weer is, komt Wytze op stee woar e om haals kommen is teveurschien om mìnsken te helpen en gerust te stellen. En dat, mien besten, is joe no overkommen. Wytze het joe hulpen om weer kaalm te worden en wat oet te rusten. t Is slim biezunder wat joe overkommen is en k zol mit dizze herinnerns zuneg wezen en ze in dankboarhaid aan Wytze eren.”

Hinderk en Triene keken nkander ais aan en kregen deur wat veur biezunder oaventuur zai wel beleefd haren. “En t fait dat Wytze nait neumd wordt in t ‘Behouden Huys’ vin ik nog aal schaande”, endigde ober zien reloas. En noa dit verhoal ston ober weer op om aan t waark te goan, want in tied dat e verhoal dee was de zoak schier vol lopen dus hai mos der maank.
De wind gierde om t zoakje tou, mor binnen was t lekker waarm, n kop waarme sukkeloamelk der bie en noadenkend over t verhoal van Woeste Wytze keken Hinderk en Triene noar boeten en wìnsten hom, Woeste Wytze, zien rust. En ze wazzen t mit ober ains: dit verhoal heurt opzeker in n museum thoes om nooit vergeten te worden. Tot Triene omzied keek en zee: “Most no ais kieken wel der aan komt kuiern.” En doar luip e, Zuudwester op kop, grode kapstevels aan, woeste board. En achter t glaas ston ober mit n braide laag op t gezicht.

Eefkes vot (of hou n mìnsk nog ais oet de boksem komt)

t Is schier weer; zun schient, der staait waaineg wind en t is stil in stroat.
Triene zegt: ‘Zelve der eefkes tussenoet?’, woarop Hinderk reageert mit: ‘Mout dat no, k zit net lekker mit bainen omhoog.’ t Is zundag en aigelks is dit Hinderk zien ainegste rustdag van week. De rest van week is e aal doage aan t waark van smörns vroug tot soavends loat.
Mor Triene het riedel in t gat en wil vot. No mout Hinderk ook eerlek tougeven dat t weer ook nuigt om vot te goan. Mor hai is gewoon loi in t gat. As k der aal aan denk om vot te goan zakt mie de moud aal in schounen, denkt Hinderk. Mor Triene let nait lös en peerdjet hom aan om in t ìnd te kommen.
Mit n daipe zucht komt Hinderk in t ìnd en trekt mit n kreun en steun zien schounen en jazze aan.
En as e kloar staait mit autosleudels in haand roupt Triene vanoet schuur: ‘Woar blifst no?’
Bliekt dat ze mit fietse vot goan, ook dat nog. Dehaile weke drok, pokkel dut hom der zeer van, en no mout e ook nog op fietse. Ding het al tiedstieden in schuur stoan en stof mout der wel doemdik op liggen.
‘k Mout nog zain of der nog wel locht in banden zit en k zol nait waiten woar fietspompe is,’ zegt Hinderk in stille hoop dat raaize overgaait.
Mor doar huift hai zok gain zörg over moaken, Triene het t aal regeld en hai kin zo opstappen. Dus weer gain reden om der onderoet te kommen, t is nait aans, denkt Hinderk mit n daipe zucht. No wonen ze op n schier stee, geliek op schaaiden van t mooie open Grunneger laand en t Drìntse bos en haaide. Dus ze kinnen aal kanten oet. Triene gaait veurop en noa n tiedje laaidt ze heur zo t bos in richten Schipbörg. t Is n mooie rit en t verwondert Hinderk dat t zo lekker rusteg is onderwegens en dat haar e nait verwacht mit dit weer. Triene wil groag via Oudemolen noar Zeijen en den via Donderen, Vries, Tynaarlo en Zuudloaren weerom noar hoes. Bekweemkes rieden ze deur t mooie Drìntse laand as Hinderk inains n steek in t lief vuilt. Verrek, denkt e, daarms begunnen mie te borreln. Hai denkt nog dat t wel mitvalen zel, mor inains weer n felle steek in buuk. As dat mor goud gaait, denkt e en mit dat e dat denkt krigt e inains n kraamp in t lief van hier tot gunder. Hai roupt Triene, dij veur hom fietst, en moakt dudelk dat e n probleem kriegen gaait, zo nait aal n probleem het. Ze fietsen intied middenmaank t niks, dus dat wil zeggen dat der gain ain meugelkhaid is om eefkes op t gemak zitten te goan. En dat terwiel hom de druk in t lief aal groter wordt en hai t nait meer holden kin.
Triene moppert wat van ‘altied t zulfde mit dij kirrels, t binnen net kinder’ en duudt Hinderk te stoppen. Hai stapt as de bliksem van fiets òf en staait te trappeln noast fietse, zo neudeg mout e. ‘Is t zo aarg?’ zegt Triene en Hinderk gromt wat as antwoord.
‘Der is gain wc in de buurt dus zelst t opholden mouten,’ zegt Triene. Mor dat is inmiddels al gain optie meer! Hinderk mout zien oeterste best doun om t binnen te holden en mout toch echt roazend snel oet de boksem!
Hai kin der nait meer omhìn en eerlek zegt; t kin hom ook niks meer verschelen of e t midden op stroat doun mout en hai begunt zien raim alvast lös te moaken.
Triene brult hom tou: ‘Schaai oet, doe kloot en goa den in de bosjes zitten doar wiederop.’ ‘Der is gain mìnsk te zain, joa allint doar wiederop mor dij is ver genogt vot, dus t kin wel even.’ Dus Hinderk schoegelt mit soamengeknepen billen en aaldounde zien raim en knoop van boksem lös moakend richting de bosjes. Hai wringt zok der tussendeur en gaait langzoam deur knijen zakkend zover van wegkaant òf zitten dat e stroat en Triene nait meer zain kin.

Wat n opluchten! En noa n tiedje is e kloar.
‘Hest ook n snötlap bie die,’ vroagt Hinderk aan
Triene, ‘want k heb zulven niks op buus.’ As antwoord krigt e n pakje snötpepier noar de kop slingerd. Hai heurt Triene nog wat zeggen, mor het t veuls te drok om de bosschop mit te kriegen.
t Plekkie welke hai oetzöcht haar was no nait ain van de makkelkste. Mor ja, hoge nood breekt wetten, naitwoar? t Plekje lag liek aan slootwaal en grond luip langzoam òf noar n daipe sloot. t Was mor goud dat der bozzerij omhèn ston woarof e hom sums even vastgriepen kon. Inains n gescharrel en gepoest noast hom en hai kiekt op. Staait der n dikke hond noast hom te snuvveln en steert gaait rap hinneweer. Baist stekt bekaans neus onder zien gat, zo groag wil e waiten mit wat veur baist e te moaken het. Hinderk roakt hoast n beetje in paniek, want intied heurt e Triene hail luud en dudelk articulerend proaten mit aine op stroat. Mor hai zugt de humor der ook wel van in.
Hond struunt nog wat rond en legt kop bie Hinderk, dij nog op hurken zit, op scholder. Dij geft hom n aai over kop en vot is t baist. Hinderk ken zok nog net snel vastgriepen aan n tak aans was e in sloot dondert mit boksem op enkels. Intied is Triene ook kloar mit proatje en nemt òfschaaid van onbekende. Dij lopt vot, floit noar hond en ropt nog: ‘En ook veur joe n goidag meneer!’
Hinderk hemmelt hom zulven zo goud as t mor kin, trekt boksem omhoog en klimt bie waalkaant op. Doar staait Triene mit n kop as n biet. ‘k Schoam mie dood, konst nait wat wiederop goan?’ ‘Woarom den,’ zegt e, ‘k was toch wied genogt achter bozzen?’
‘Dat dochst doe, mor zo was t nait,’ zegt Triene. ‘Dij man het alles mitkregen, wie konnen zo deur bozzen hèn kieken. Hai kon laggen nait holden zo komisch leek t, doe mit hond der noast! Waist wat e op t lest nog zee?’
‘k Zol t nait waiten,’ zegt Hinderk.
‘Hai vruig zok òf wat veur soort hond ik bie mie haar,’ zegt vraauw.
‘Den hest vast zegt dat n laive hond was,’ koatst Hinderk weerom.
‘Joa,’ zegt vraauw, ‘mor wel aine mit kuren.’

Genoatje

n Streep aan d’einder
Vlak, strak en onbevoeld
n Rimpeln deurbrekt vrede
Strakke aainder plots omwoeld


n Zuchtje wind staarkt aan tot broeze
En broeze wordt n bloazend dik
Op zandbaank zit n lutje genoatje
Krigt van t bloazen dikke schrik


Van d’einder komt n golf aanzoezen
Gruiend van klaain noar groter grootst
Ropt golf noar t lutje genoatje
Vot, vot, k wor over dien pad hèn loodst


Genoatje veur de duvel nait baang
Blift stoan en gilt: ‘k goa nait vot’
En mit dat golf hom krachteg wegspuild
Denkt genoatje: wat is dij golf bot


Genoatje tumelt holderdebolder
Doezelk zo in viskermans net
Hai gaait in ain toer deur in gluiende pot
En het aigenwieshaid n punt achter zien leven zet


Soam mit zien onfertuunleke kammeroaden
En brocht viskerman zien vangst aan laand
Vroag ik mie nou òf: zel t lekker wezen
En ligt e kloar veur t pulen bie mie op kraant

Jeugdzunde

Net zestien en veur t eerst noar Amsterdam. Twij gezworen kameroaden, Geert en Jop, mit tienertoer op stap, t oaventuur temuid.
Amsterdam trok as n magneet en baaid fantaseerden der op lös wat of der wel nait te doun was en wat ze aal wollen doun.
Van olden moggen ze n laank weekend vot en je mouten kinder ais n moal vrijhaid gunnen naitwoar?
Geert zien oom woont in Amsterdam en doar konden ze sloapen.
Traainraais was al n oaventuur want wieder as Assen waren ze nog nooit west.
Mit kop vol instructies van ollu, en n kevot veur oom Harrie en cinten veur de tram, stapten ze op traain en t oaventuur kon begunnen.
Nij verkregen vrijhaid vuilde onwenneg, spannend ook en t kriebelde wel wat in t lief.
Ze wollen t veur mekoar nait tougeven, mor ze waren best zenuwachteg en onzeker. Onbemaarkt haren ze wel steun van nkander en goandeweg raais, weuren baaide jongkerels aal driester.

Aankomst Amsterdam centroal.
Der was heur verteld in welke tram ze mozzen stappen, overstap op de Dam en mit lien 14 direct deur noar buurt woar oom Harrie woonde. t Was nait moeilek en verdwoalen kon ja hoast nait.
Mor boeten t station zee Geert “wie kinnen cinten oetsporen deur eerst noar de Dam te lopen in ploats van mit tram te goan. Wie hebben aal zo laank op t gat zeten, dat k kin wel wat bewegen bruuken. Doe den?” Jop, nikte mit kop en bromde “das goud”.
En doar gung t hèn, vol vertraauw stapten ze t Rokin op en verdwenen hoast in toeristen massa. Mor goud dat baaide jongkerels groot waren en mekoar in de smiezen huilen, want in t gedrang kon je mekoar zo kwiet roaken.
Geert nam t initiatief en luip veurop, Jop slenterde der traauw achteraan.
Tot op den duur de stroom toeristen noar links boog en n smaal stroatje in schoot. Geert en Jop, drok mit om zok hèn kieken, luipen ongemaarkt mit stroom mit. Jop ruip noar Geert “Most s kieken! Doar stoan apmoal vraauwlu mit bienoa gain kleren aan achter t roam! Wie binnen in de hoerebuurt man!”. Overal etalages mit betuun klaide vraauwlu achter t glaas en rode lampkes voerden boventoon. t Was inainen spannend, onrust vloog heur deur t lief. Overal bleven minsken stoan, mainst kirrels, en loerden noar t vraauwvolk achter glaas. Ook Geert en Jop bleven regelmoateg stoan en fantasie sluig op hol.
Summege vraauwlu wenkten, zo van kom mor jongkje, en ze zagen sums ook n man binnen stappen en den weuren gerdienen dicht trokken. Ook doarvan sluig fantasie op hol en ze keken nkander aan en proesten t oet. De gedachte aal.
Mor t leek heur wel spannend tou om zoks in t echt te beleven, mit goan noar binnen en den t ondenkboare te doun, aal haar gain van twij n idee van wat t in waarkelkhaid inhuil. Joa, der over proaten asof t de gewoonste zoak was en net doun asof ze persies wozzen woarover ze t haren, mor wieder was t nog nooit kommen.
Via de Warmoesstroat staken ze n brugje over en kwamen op de Oudezijds Voorburg wal oet. Doar was t wat rusteger en waren der nait zoveul roamen mit vraauwlu. Mor haalverwege stroat ston n mooie donkere vraauw en dij laagde heur tou, wenkte van kom mor dichterbie, en deur t glaas hen zee ze “Dag lieverds, vijftig gulden voor een half uurtje, ik heb er wel zin in. Jullie ook?”
Jop ston mit n vuur rooie kop en wos zok gain road. Hai drentelde wat hen en weer en duurfde vraauw nait aan te kieken. Geert doarentegen was vol aandacht en vuilde aal in buus noar knip. “Viefteg gulden”, van spanning ruip e t in t Grunnegs, “das wel veel. Ik heb vijfentwintig, kan dat ook?” Jop schoot noar veuren en greep Geert bie aarm. “Waist doe dat wel zeker? Das aal t geld wast mit kregen hest!” Geert schudde zok lös, keek noar vraauw achter t roam en zag dat ze joa knikte. “Doem veur mie”, zee e tegen Jop en stapte noar binnen.
Jop keek tou hou gerdienen dicht schoven weuren.
n Lutje ketaaier loater kwam Geert weer noar boeten, vuur rode kop en n dikke grijns op t gezicht.
Jop haar intied wat hen en weer drentelt, zien cinten n poar moal telt mor was tot conclusie kommen dat t te duur was veur hom, hou geern hai t ook wol.
t Speet hom tou tonen oet en dou e Geert boeten zag kommen kwam e hoast in verlaaiden t toch mor te doun.
“Hou was t, hou was t,” vruig Jop mor Geert grijnsde allint mor.

t Was intied al dik in middeg en ze mozzen moaken dat ze bie lien vattien kwamen. Ze waren al dik over òfsproken tied hèn en oom Harrie zol zok wel ofvroagen woar ze bleven, dus der weur steveg de pas inzet.
Op de Dam aankommen was Geert intied weer terug op wereld en graaide in rugzak noar t kevot veur oom Harrie, want doar ston t adres op.
Mor aal wat e von, gain kevot.
“Verdorie” ruip Geert, “hest doe dat kevot zain veur mien oom Harrie?” vruig e aan Jop. “Nee, dij hest doe in dat vakje veur op dien rugzak stopt.”
En dat vakje was lös! “Den het der n graaier van n zakkenroller west dij t kevot mitnomen het!” ruip Geert en bleef versloagen stoan. “Doar hebben ze ons nog zo veur woarschaauwd, en hou mout dat nou wieder?” zee Geert in n lichte paniek.
Van aal grootshaid dij baaide jongeluu haren vuilt, was niks meer over. Doar stonden twij jonge jongens in n vrumde stad en wozzen nait hou ze der mit aan mozzen.
Jop intied van schrik bekommen stelde veur om mor even noar hoes te bellen, aan overkaant ston n telefooncel, en te vroagen noar adres en hou ze lopen mozzen. En zo weur nij verkregen vrijhaid toch n beetje bitter.

n Bezwoarleke dood

Hai is slim wies mit zien bruier Geert. Woar bruier is, is hai ook,
Geert is zien lichtend veurbeeld, zeg mor. En Geert? Dij vindt aal dij aandacht wel best, sums wat vervelend mor over t aalgemain is ook hai slim wies mit zien bruiertje. En dat is aal joaren zo.
Mor laangzoam komt doar veraandern in, noadat Geert noar havo gaait in Stad. Geert loat zien hoar en board gruien, dragt vrumde klaaier en gaait tegen ollu in as dij hom der wat van zeggen. Geert blift ook voak n moal vot snaachts en in t leste zain ze hom hoast hailendaal nait meer. Hai wordt ook moager en liekt wat te vervoelen. Pa en moe binnen der slim onrusteg over en pebaaiern der mit hom over te proaten, mor Geert luustert nait.
Ook hai vindt t mor niks en vuilt hom verloaten, hai mist zien grode bruier.
Geert het hailendaal gain aandacht meer veur hom, joa sums n streek over zien bol as e ais n moal thoes is, en wat stoeierij mor dat is t. Onderlinge verholdens worden der nait beter op, zeker nait mit pa en moeke. En t wordt nog minder want ain van waainege moalen dat Geert thoes is, overlopt moeke hom terwiel dat e mit vingers in heur knip zit. Geert jammert dat e t nooit weer doun zel en moeke kikt t deur vingers, mor n poar week loater is moeke weer sìnten kwiet, n beheurlek bedrag, dus dat is nait meer stil te holden veur pa.
En zo wordt der, op n oavend as bruier ais n keer weer thoes is, weer pebaaierd n gesprek mit hom aan te goan. Geert wordt hailendaal gek in de kop, springt op van toavel en begunt mie doar toch n partij te bandiezen dat elks der roar van wordt. Pa wordt rood om kop, gaait stoan en wiest noar deur:
‘Der oet,’ ropt e, ‘der oet en komst der nait eerder weer in dan dast mit diezulven in t raaine kommen bist!’
Geert schut aal belkend en brullend tou deur oet en gooit mit n smak veurdeur dicht. Moeke loat n snok en pebaaiert t janken tegen te holden, mor kin t nait opholden. Ze giert t oet van verdrait en troanen stromen over heur wangen. Pa zit aan toavel te trillen mit n verbiesterde blik in ogen. En hai? Hai is stillechies noar boven goan en op bèr kropen om doar zien verdrait vot te schraiven.

Weken loater heuren ze, via via, dat Geert in de drugscene zit. Moeke zit versloagen aan toavel en ook pa het t der muilek mit. t Dut hom slim zeer zien olden zo te zain zitten, machteloos en in daip verdrait. En den komt e op t idee zien bruier op te zuiken, want ook hai mist hom en wil hom groag terug in hoes. Op zotterdag gaait e noar Stad om zuiktocht noar Geert te begunnen, beslist e.

Zo zegd, zo doan en drij doagen loater stapt e al vroug op bus richten Stad. Hai haar al wat noavroag doan op schoul en wos in welkse buurten hai wezen mos. En joa hur, noadat e in verschaaiden onnuure stroatjes rondlopen het, krigt e n pand in zicht woar dudelk deald wordt. Deur staait op kier en hai stapt veurzichteg noar binnen. Der is gainaine dij hom tegen holdt en langzoam lopt e, deur n laange gaang, noar achtern.
In ainen wordt der hom toufluusterd: ‘Hé man, moet je een shotje?’
Hai schrikt en zien haart bonkt hom in keel, mor hai lopt deur, aal wieder noar achtern. In ainen zugt e in n klaain koamertje wat bekends liggen. Doar in t haalf duuster ligt Geert in n houkje, woazege blik in ogen, kleren haalf oet en n spoit op grond noast hom.


Der lopen wat lu bie t koamertje laangs en kieken noar binnen.
Hai smit deur dicht, want hai kin nait velen dat minsken zien bruier zo liggen zain. Troanen stoan hom in ogen as e zok over Geert hèn bogt, hom bie scholders pakt, hèn en weer rammelt en ropt: ‘Kom Geert, wakker worden, wie mouten hier vot, noar hoes!’
In ainen gaait deur mit n smak open en ropt der aine ‘Hé man, wat doe je! Ben je hem aan het beroven ofzo?’
Hai schrikt en springt op bie bruier vot. Deur troanen hen, in n woas, zugt e ain op hom òf kommen en hai maint n mes te zain. Wild van angst wil e figuur van hom vot drukken mor vuilt n felle pien in zien haand. Hai maint t mes weer te zain en gript der noar, wait t lös te wrikken en begunt der, totoal in paniek, mit te zwaaien. Hai zugt nog n woazeg figuur op hom òf kommen in t haalf duuster en ropt noar bruier: ‘Kom Geert, wegwezen hier.’ En mit n leste zwaai van t mes, woarbie e plots tegenstand vuilt, omreden e tegen aine op lopt, begunt e te runnen en loat t mes valen. Hai blift, wild van angst, deur runnen tot aan stoatsion tou. Doar zugt e dat e n dikke snee in haand het, draait buusdouk der omtou en kikt of Geert in de buurt is. Nee dus.
In hoes kommen stekt e kop om t houkje van deur, zegt dat e zok even ophemmeln zel veur t eten en gaait noar boven. As e in douche staait, heurt e deurbel goan en blied schut t hom in t zin dat Geert veurvast veur deur staait. Hai laagt noar homzulven in spaigel, knipoogt en zegt: ‘Dat hest even schier regeld mien jong.’
Mor inainen heurt e moeke jammern en hai gaait kieken. In onderbroek staait e boven aan trapgat en zugt e twij plietsie-agenten, haangt moeke in pa zien aarms te snokken en heurt e plietsie-agent tegen pa zeggen: ‘Mijn condoleances met de dood van uw zoon.’ Hai krigt n schok en alles wordt zwaart veur zien ogen.

(Inzenden veur Pervinzioale Schriefwedstried 2018)

Noatuurlek proces

Opains krieg je n bericht
Woarin gain troost te vinden is
Al heurt t bie t leven
En is t bie geboorte mitgeven


t Mout binnenkört gebeuren
Je willen t laiver nait heuren
Mor onverbiddelk gaait t deur
Ook al bin je der nait kloar veur


En dat zel je ook nooit wezen
Want joe is leerd t te vrezen
Mor t heurt bie ons bestoan
Dat ains tied komt om te goan


t Is n noatuurlek proces
Het t aaltied al west
En we kommen der nait onderoet


Aan t ènd van t joar
Staait t nije al weer kloar

Ode aan de curve

n Mooie lien, vluiend, zaacht glooiend
Welhoast in n onoardse ronden
In volle pracht geliek de monden
van n rivier, meandernd omdeel
Poster van n mooie vraauw
Kiek der noar en vuil mie blaauw
In t Fraans is t bleu,
mor vergeet dat mor gaauw
Heur prachtege borsten volop in beeld
En subiet vragt vraauw wat of mie scheelt
Mien kop is zo rood as n bolle


En inainen het ze t deur
Ook heur kop verschut van kleur
Mit deegroller komt ze weerom oet keuken
En begunt ongenoadeg
op mien kop te beuken
Doar loop k nou, mit n bult op kop
As n ode aan de curve
n Mooie lien, zaacht gluiend
Vloeiend welhoast,
in n onoardse ronden
En dij poster?
Da’s n onding!

Oetstapke

n Oetstapke noar t wad
In oavenduren leek ons wel wat
Mit n boot wör je brocht
Roeg wotter en graauwe locht
n Poeste wind, t haart in keel
t Is nait aans, doar kwam t omdeel


Den van t schip òf deur vris wotter
Zo op t zaand vanòf olde kotter
Mien gympies, al joaren old
Vonden t wotter wel wat kold
Van schrik luiten zolen noa wat lopen
Zo mor lös en kon k nijen kopen
Mor ach, wat kin t verschelen
t Was slim schier dit mit mien laiverd te delen
Weeromraaize smuik mie de rode wien hail best
Dus ie roaden t aal: laiverd het sjefeur west.

Op Vekaanzie

Dail 1
Veurberaaiden


“Woar is mien paspoort?”, ruip Hinderk haard deur t hoes. “En woar is mien kredietkoart van ANWB?”, ruip e der geliek achteraan. “Dat zelst zulven wel t beste waiten, ducht mie”, ruip Triene weerom. “Mout ik den overal aan denken en ontholden woar doe dien spullen letst?” Hinderk zuchtte ais daip en vruig zok òf woarof e zien paspoort en kredietkoart loaten haar. Hai haar hoopt dat Triene t wel wos, want dij haar mainsttied wel goud in de smiezen woar of spullen opburgen wazzen.
Ze zollen soam veur twij weke noar Itoalië. Plan was eerst om mit vlaigtuug en huurauto de raais te doun, mor dat gejoag en gejakker noar Schiphol en zuikerij noar huurauto in Itoalië leek Hinderk mor niks tou. Ook t fait dat Hinderk gain held was in t vlaigtuug speulde slim mit. Doarom haar Hinderk veursteld om mor mit aigen auto hèn te goan. Den konnen ze op heur dooie gemak op raaize goan en tussentieds overnachten woaraarns bie Duuts/Zwitserse grèns. t Wör wel wat duurder, mor dat woog wel op tegen noadailen van toustanden bie Schiphol en vlaigveld in Itoalië, von Hinderk.
Triene vond t aal best. Ze wol stommegeern n moal noar Itoalië en hou ze der kwam muik heur den ook nait veul oet.
Es even kieken, docht Hinderk, onder in t nachtkastje noast bèrre meschains. Mor doar lag t nait. Den mor ais kieken in t loagie onder in klaaierkast, docht e, mor ook doar gain pas of koart te zain. “Verduld,” bromde Hinderk zaacht “woar heb ik dat spul toch loaten?” Mor hou e ook prakkezaaierde, hai kwam der nait achter woar of t spul liggen zol. Normoal zol t spul in t loagie van koamerkaast liggen mouten, mor doar lag dismoal niks. Den mor in schuurtje kieken, docht Hinderk van pure aarmoude. Hai pebaaierde t nog ainmoal bie Triene. “Waist echt nait woarof t spul ligt?”, ruip e nogmoals.
En Triene ruip dat ze t echt nait wos en dat ze t veuls te drok haar mit heur aigen pakkelarrie om zok ook nog ais drok te moaken over zien spullen. “Doe hest t as leste bruukt en opburgen dus zelst zulven t beste waiten woarof t is, en doarmit basta!”, ruip Triene, alvast n lut beetje in Italioanse sferen.
Hinderk wör der gramniedeg van. Hai aargerde zok dood en begon al te denken dat e seniel aan t worden was. t Kwam hom wel voaker veur dat e nait meer wos woarof e spullen loaten haar en was zodounde al menneg stukje raif kwiet worden leste tied. Hai haar t den ook roazend drok mit zien waark en dat kon e wel maarken. Hai was per slöt ook gain twinteg meer en hai haar aal meer tied neudeg om bie te kommen van inspannens deur de weke. Dizze twij weke der even tussenoet was hom den ook best noar t zin. t Haren ook wel drij weke wezen mocht, mor dat was nait meugelk in zien affeer. Mor zunder pas en kredietkoart kon t feest nog wel ais nait deurgoan. Hinderk was intied in schuurtje aankommen en begon her en der wat spul opzied te zetten en trok sums en den n loagie van waarkbank of kaast open om te kieken of t spul doar lag. Hai dee t nait mit veul overtugen, want hier kon t spul toch mit gain meugelkhaid liggen? Kop ston hom al oareg sitroun en hai leufde nait echt meer in zien zuiktocht.
Inainen zag e zien viskovver op plaank stoan.

Veur de vörm en zunder ainege overtugen pakte hai t kovvertje en dee hom open. Bovenste loatje kon der oet pakt worden en verduld, wat lag doar onder … joawel zien pas en kredietkoart! Hé, docht Hinderk, hou komt dat spul hier no terecht?. En mit dat e dat docht, sluik e n kreet van heb ik jou daar: “JAHOEOEOEOE!”
Triene kwam mit n blaike kop schuurtje in runnen en ruip paniekereg: “Wat is der loos, wat is der loos!” Triene haar Hinderk intied wel rommeln heurd in schuurtje en docht op zien minst dat e haalf schuur op kop kregen haar.
Hinder huil triomfantelek pas en koart in lucht en ruip in grote opluchten: “Ik heb t vonnen, ik heb t vonnen!”
“Ik schrik mie hartstikke dood, doe kounavvel mit dien gejoel”, ruip Triene. “Enwoar lagen ze no?”, vruig ze der achteraan. “In t viskovvertje”, zee Hinderk.
“En hou kommen ze doar no terecht?”, vruig Triene.
“k Heb gain idee mor dat kin mie op dis moment nait veul verschelen”, zee Hinderk. “Wat ja n roar stee om zokswat op te baargen”, zee Triene.
“Joa” zee Hinderk “k zol nait waiten wat veur idee ik doar bie had heb.”
“Volgens mie bist nait wies”, zee Triene, “eerst nait waiten woarofst spul loaten hest, den apmoal male kreten sloaken en n aander minsk de stoepen op t lief joagen omdast spullen op mainst onlogische plek weervonnen hest, om der den achter te kommen dast nait waist woarom t doar ligt, volgens mie dist seniel aan t worden”. Triene luip kopschuddend weer in hoes.
Verrek, docht Hinderk, da’s inderdoad vrumd. k Mout toch eerst mor ais noar dokter veurdat wie op vekaansie goan. Wel wait, bivve straks in Itoalië en bin k weg kwiet.
En terwiel Triene weer mit heur aigen bezonjes bezeg was, nogaal mopperend op dij haalve goare kirrel van heur mit zien male fratsen, luip Hinderk noar tillefoon, om veur wizzeghaid toch mor n ofsproak mit dokter te moaken.

Dail 2
Op raaize

Aal poestend en stìnnend luip Hinderk mit kovvers te sjaauwen. Triene haar twij dikke kovvers inpakt, allint al veur heurzulven, en der kwam ook nog n tazze mit eterij, kovvie en thee bie. Hinderk haar veur homzulf mor n klain kovvertje inpakt mit wat klaaier en doesslippers. Wandelschounen konnen wel lös achter stoule stoan en doar was t veur Hinderk kloar mit. Mit aineg pazen en meten kreeg e t spul achter in kovverbak van auto. Paperazzen van ANWB bie mekoar in n map, kredietkoart en pas op buus en heur rondraaize deur Umbrië kon begunnen. Hinderk haar n tussentiedse overnachten regeld in Bazel, dus der kwam gain joagerij aan te pas.
Triene was der al hailendaal kloar veur en vruig hom veur daarde moal dij mörn of e pas en kredietkoart nog wos te vinden. Hinderk wer der n beetje flaauw van. Triene was in laggen oetborsten dou e vertelde dat e, veur aal wizzeghaid, nog n ofsproak mit dokter moakt haar omreden van zien vergeetachteghaid. “Joa,” haar e tegen Triene zegd, “stel da’k weg nait weerom wait, wat den?”
Ook dokter haar lagd en haar Hinderk verzekerd dat t wel goud kommen zol. De vergeetachteghaid kwam mainst deur drokte in zien waark en vekaanzieveurberaaidens. “Goa mor mit n gerust haart op raaize hur”, haar dokter hom zegd. En no was auto inpakt, Triene haar zok al in stoule nusteld en Hinderk was der ook kloar veur. Weg hèn en weerom kon e nait meer vergeten want hai haar, ondanks dokter zien geruststellende woorden, toch nog mor n Tomtom aanschaft. En wat n jenteg ding was dat. Je konnen de haile raaize der zo in programmeern. Veur Hinderk n haile geruststellen.
Hai kroop achter t stuur, draaide sleudel om en vort mit de geit, doar ging t hèn op noar Itoalië! Ze wazzen net bocht om dou Triene vruig: “Is gaskroane wel dicht kommen?” Hinderk zuchtte ais daip en zee: “Joawel mien wicht, zulven dicht draaid.”
Triene schoevelde wat in stoul en vruig: “En is hoofdkroan van wotter wel dicht kommen?” En weer zee Hinderk mit n daipe zucht: “Joawel mien wicht, zulven dicht draaid vanmörn en dat moust ook nog wel waiten, want haarst ja gain wotter meer mit tandenpoetsen.”
“O joa, da’s woar ook”, zee Triene en dou wer t stil in auto. Elks was mit aigen gedachtes bezeg. Triene docht aan aal dat moois wat ze zol zain straks en verheugde zok der echt op en Hinderk prakkezaaierde nog aal over zien vergeetachteghaid en woarom of e paspoort en kredietkoart in viskovver stopt haar.
Ondanks dat Triene hom der om oetlagd haar en dat dokter zok der nait biester drok om muik, zat t Hinder nog goud dwaars. Woarom lag dat spul toch in viskovver, was de vroag dij aal deur Hinderk zien kop speulde. En inainen schoot t hom weer in t zin: hai zol mit kameroaden vizzen in Denemarken, mor omreden dat Egbert, zien beste kameroad, zaik worden was, ging t haile feest nait deur. En dat was veureg joar west. En omreden dat je in t boetenlaand altied joen paspoort bie joe hemmen mozzen, haar e dij mor in viskovver stopt, want dij haar e den aal doage bie zok ja! En mit dat hom dat in t zin schut sluik e, van opluchtens, n kreet van heb ik jou daar:
“JAHOEOEOEOEOE!!!”
Triene, dij al in gedachten aan t genaiten was van aal dat moois wat ze zain ging en al hailendaal in kaalme vekaanziestemming was, schoot in t ende, veur zover as dat meugelks was, insnoerd in vaaileghaidsraim, greep mit baaide handen noar t dashboard en klaauwde zok doar aan vast asof t leste was wat ze vastholden zol en gierde t bekaans oet van schrik! Mit n liekblaik gezicht keek ze noar Hinderk en heur mond gung open en dicht in n poging wat te zeggen.
Hinderk haar dat apmoal nait deur en ruip mit triomfantelke stem: “Ik wait t, ik wait t, k wos t wel, k bin nait gek!”
Intied haar triene heur stem weervonnen en begon mit lude stem te bandiezen. “Doe kounavvel, doe iepenkriet, doe eukel, doe haalf zeuven, doe gaalsterd! Letst mie hoast doodschrikken!” Woarop Hinderk inainen deur haar dat e wel hail enthousiast west was mit zien ontdekkens. “O laiverd, sorry, sorry, dat k die zo schrikken loat. Dat was echt nait mien bedoulen, mor k bin zo blied da’k no endelk wait woarom of k dat spul in viskovver stopt heb!”
Triene, intied weer wat biekommen van schrik, zee: “Mor dat kin den toch wel op n aander menaaier? k Schrik mie hoast dood man, mit dien lewaai en gejoel. En woarom lag t spul no in viskovver?” Woarop Hinderk heur t verhoal dee van oetstelde raaize noar Denemarken en hou of e toch ongerust west was omreden dat e nait bedenken kon woar of e zien spullen votstopt haar. “No, haarst dizze raaize ook hoast òfzeggen kind, want k zat oardeg dicht bie n knovvel om t haart”, zee Triene.
Hinderk keek heur aan en zee: “t Spiet mie mien wicht, t was nait bedoulen om die zo schrikken te loaten. Mor as wie straks in Bazel binnen den krigst n echte knovvel van mie.” En zo ging raaize in opluchten en volle verwachtens deur!

Dail 3
Aankomst

“Mien gommes, wat ja n roare kirrel!”, ruip Hinderk mit aargelke stem en dee auto van cruise control òf. Triene begon intied ook te kloagen: “Zitst mie veuls te dicht op veurganger. Hol ais wat meer ofstand man.” Ze wazzen intied al over grìns mit Zwitserland en reden veur eerste moal van heur leven op Italioanse autostrada. “Mor wat kin ik doar no aan doun. Dij vent hoalt mie in, nemt gas terug en gaait noast mie rieden, terwiel dat ik op veurligger inloop. En no mout ik m van cruise control òf zetten en mit da’k dat doan heb, gaait dij idioot der vandeur! t Is net asof ze t der om doun!”, was t referoat van Hinderk terug.
Triene schudde kop en zee: “Bist mit vekaanzie hur. Wie hemmen gain hoast toch?” Hinderk zee mor niks weerom en brocht auto weer op snelhaid.
“Wegen binnen hier nait zo goud as bie ons,” zee Triene, “vullingen rabbeln mie hoast tou koezen oet, zo gaait t ter heer.”
“t Pfinnen dien pfullingen mof nienf gebitf blift naitf ziffen”, sputterde Hinderk terwiel dat zien gebit oet zien mond viel, zo op schoot. Triene schoot in de lag en von dat e no toch wel aarg overdreef, alhouwel der beheurlek slechte stukken in weg zaten en auto der ook echt over rammelde. Ze kwamen op den duur op binnenwegen oet, woar t nait veul beter steld was mit wegdekcondities, op weg noar camping. Hier mos Hinderk goud opletten want t gung beheurlek op en deel mit schaarpe bochten en daipe doalen. Hai genoot mit volle teugen van de rit en Triene haar t drok mit foto’s knippen van aal mooie oetzichten. Tomtom laaidde heur mooi noar camping tou, dij aan raand van n groot meer situeert was. Noa n haartelke begrouten konnen ze in caravan en biekommen van raaize.
t Luip zo tegen zeuven uur soavends dou Triene veurstelde om noar t restaurant op camping te goan en doar nog even wat te eten. Hinderk was t der votdoadelk mit ains want zien moage rammelde der over. Vlak veur ze bie t lutje gebaauwtje wazzen, klonk der inainen haarde popmeziek. Triene keek even om mor luip deur en Hinderk was gelieks alert. Op n podium stonnen wat leuke jonge wichter, dij bie t recreatieteam heurden, te daanzen en veur t podium stonnen wat kinder mit wat olden der bie. Wichter deden goud heur best om elks mit aan t daanzen te kriegen en der wazzen n poar dij inderdoad goud lös werren. t Bleek kinderdisco te wezen en dat was op elk oavend om zeuven uur. Der wazzen verschaaidend kinder dij nog nait recht wozzen wat of bedoulen was en konnen de daansjes ook nog nait. Summege olden hotjefotjeden wat mit, mor meer kwam der nait oet. Hé, docht Hinderk, dat binnen netuurlek nijkommers net as wie, en hai bedocht zok nait en sprong der zo maank. Triene was deurlopen en ston al haalf in deur van t restaurant dou ze n veur heur o zo bekende kreet heurde:
“JAHOEOEOEOEO!!”
En doar ston Hinderk middenmaank t lutje spul te springen en te maaljannen. Der wazzen verschaaidend lutjekes dij nait wozzen hou snel ze bie pa of moe kommen mozzen, zo schrokken ze van Hinderk zien strapatsen. En Triene; dij schudde kop, luip t restaurantje binnen en mompelde: “Wat toch n haalf zeuven.”
Noadat Hinderk oetspeuld was en zien overtollege energie kwiet was, kwam e ook noar t restaurant tou lopen. Hai was beheurlek achter de poest, mor glom as n ekkel want wichter van t recreatieteam haren hom flink aanspoord en toujuigd. “Wat bist toch n roare kirrel”, lagde Triene, “mit aal dat gespring en gehos.” Hinderk zee niks mor nam n grode slok oet zien inmiddels bezörgde glas bier.
Noadat ze lekker eten haren, wol Triene nog wel n lekkere bol echt Italioans ijs. Zo zegd, zo doan en Triene koos drij verschaaidende smoaken op n hoorntje. IJscoman dee heur n poar beste scheppen op t hoorntje zodat ze der hoast mit aan t jongleren mos, zoveul! Hinderk huifde gain ijs. Hai haar zok n stukje vlais besteld van om en bie 600 gram en hai haar t lief stìnvol. Triene begon enthousiast aan heur bolletjes ijs te likken dou inainen aal drij bolletjes van t hoorntje òfvielen, persies in heur decolleté. En dou was t beurt aan Triene om te hozzen en te springen, want dat was beheurlek kold zo tussen de borsten. Gierend en gillend graaide ze noar dat kolle goudje om t mor snel tussen borsten weg te kriegen.
Hinderk ston der bie te laggen en ruip: “En wel dut ter no roar? Kom mor gaauw mit noar caravan den zel k die helpen rommel kwiet te worden. Kin dien beloofde knovvel der geliek achteraan!” Triene wer stil en wos nait hou snel ze in caravan kommen mos.

Reuring

Stil zitten was nait zien affeer. Mor ain dag in week kwam e der nait onderoet. Zundags was de dag van, in zien ogen, niks doun en loi wezen. Vraauw gung den noar kerk, woar hai n hekel aan haar, en wör hai smörgens in goie pak dwongen en veroordaild tot n dag van niks doun. Twij moal haar e even tied aan hom zulven, mor dat was mor drij uurkes soamen, omdat vraauw zokzulven gaistelk oploaden luit. En dij tied was te kört om homzulf om te klaiden en gaauw wat ommaans te hemmen.
Mor op n zundag, vraauw was noar kerk, kon e zok nait meer bedappern en schoot snel toene in. Hemels mooi weer was t en veuls te mooi om thoes te blieven zitten doemke draaien. Hai zoog vrizze locht mit daipe teugen noar binnen en genoot voloet. Hai man, docht e, welke stoethaspel zol dat bedocht hemmen dat je de zundag in ledeghaid deurbrengen mouten?
Hai luip zien toene in en genoot mit volle teugen van t vrije gevuil en aanblik van riegjes pootgoud. Even in boeten lopen was netuurlek nait verboden, mor toch. Volgens vraauw was de zundag veural om Hom te eren en nait te waarken. Eten koken, bidden en kerkgang wazzen de deugden veur de zundag en aans niks.

In de joaren dat ze traauwd wazzen, haar e zok ter mor bie deel legt. In t begun van heur traauwen was vraauw zover in heur aanbidden goan dat t waarme eten der kold bie wör, zo laank was ze aan t biebellezen en bidden. Dat wör hom te görteg en hai haar heur der wat van zegd. Van dou of wazzen deurdeweekse doagen en zotterdag kört van stof en wör der mit recht waarm eten. Op zundag was zai de boas en haar hai niks ien te brengen. Ondanks dat huil e veul van heur en dij aine dag in week? t Zol hom wat. Mor aal voaker kreeg e op zundag de kriebels in t gat. Dag was nait om te braanden zo laank duurde hom de dag.

En dizze zundag was e noar boeten goan noadat vraauw vertrokken was noar kerk. Even rondkieken in toen kon ja gain kwoad? Langzoam luip e tussen riegjes sloat, worrels en bloumkoolplanten.

Alles lag der schier bie. Mor inainen zag e n poar stukjes rout tussen planterij.
Verduld, dij binnen mie guster ontkommen, docht e bie zokzulven. Hai bedocht hom nait en stapte zo toen in om rommel der tussenoet te trekken. Zien schiere boksem en zundagse schounen zaten onmiddelk onder de jirre.
t Haar òflopen doagen nogal wat regend en toene was beheurlek sjompeg. Mien gommes, docht e, hou krieg k dat weer schoon veur moeke weerom is?
En dou kreeg e n beste steek in borst. t Leek asof der n baand om zien borst spand wör en hai kreeg gain oasem meer. Nog n beste rovvel in t lief en t wör hom apmoal swaart veur ogen. Oei wat dut dat zeer, docht e nog en dou wör t swaart en stil.
Vanoet de verte heurde hai roupen en der was ook wat mit zien lief, mor wat?
Der wör aal op zien borst beukt en inainen: ‘Verrek… krieg k no n smokje?’ Zo’n smokje haar vraauw hom nog noeit geven, wat vrumd. Stemmen in de verte ruipen aal mor deur, mor wat ze zeden wos e nait. Hai kon t ook nait recht heuren en hai docht aan zien vraauw en heur geleuf in Hom.
Inainen heurde hai n stem dichtbie en goud te verstoan. ‘Goidag, kin ik joe sums woaraarms mit helpen?’ heurd’e de stem zeggen.
Verrek, docht e, wel is doar/ ik zai gainaine. Om geliek antwoord te geven: ‘Joa goidag hier, wel binnen ie den?’
Aander gaf antwoord: ‘Ik bin Peter, mor summege mìnsken neumen mie ook wel Petrus. Mor da’s no nait belangriek, want wat kommen joe hier no doun?’
‘Eerlek zegd, k heb gain idee,’ zee ol boas, ‘k was even in toene aan t kieken en zag wat rout tussen mien planten en dat heb k der oetreten. Joa, k wait t, t is zundag en den mag je zoks nait doun van vraauw. Mor ja, mien toentje mout der wel schier bie liggen nait woar, en rout mout je gelieks aanpakken.’
‘Joa, dat kin k mie veurstellen,’ gaf Peter as antwoord weerom. ‘Mor wat is dat over de zundag en niks doun?’ vruig Peter der geliek achteraan.
‘Joa, om Hom netuurlek,’ zee ol boas, ‘volgens vraauw wil Hai nait dat je op zundag wat doun en vraauw zegt dat de zundag allint veur Zien verering is. En zodounde waark je dus nait op n zundag,’ zee ol boas.
‘Ach haikes toch,’ zee Peter, ‘wat is mie dat toch n onzin, je maggen aal doage wel waarken as joe dat wat touliekt. Dat bint toch apmoal fratsen deur mìnsken zulven verzonnen, ain dag in week mag je rusten, mor t is gain wet van paarzen en meden hur. Ie binnen vrij om te doun zo joe t liekt,’ endegde Peter zien betoog.
En veurdat ol boas n antwoord kon geven kreeg e n beste klap op de borst, heurde hai in verte weer mìnsken roupen en kreeg e weer n beste klap op de borst. Zien liggoam schudde der van.
Hai, docht e, mout dat nou zo? En inainen zag e apmoal vrumd volk om hom tou. Dou e even beter keek zag e even wiederop buurman en buurvraauw stoan mit vraauw tussen heur in.
En langzoam kwam e tot t besef dat ter wat loos was. Hè, docht e, endelk wat reuring op zundag.

t Wirrelwarrelt deur mien kop

Dut t weer der nog n schepke bovenop
Hoagelstainen en dundersloagen
Wind zoest, aal mor minsken ploagen
Bomen koal van blad ontdoan
Bloaden vlaigen, bulten ontstoan
Geliek t weer in boeten is
Vlaigen gedachten rond in n mist
Krieg der gain vat op, bin ongedureg
Geliek de bloaden, wispeltureg
t Wirrelwarrelt deur mien kop
En dut t weer der n schepke bovenop.

Van laifde en moord

Ons vekaansie zat der weer op en as òfsloeter haar ik n poar koartjes veur n opera aanschaft. Opera is schreven om en noabie 1892 deur Ruggero Leoncavallo en hait I Pagliacci oftewel De Paljassen.


Langzoam ging t licht oet en t spul kon begunnen. Onder n schier stukje meziek van n klaain orkest, welke op balkon verstopt was, kwam der n gloeperd boven aan trap teveurschien dij mit n pistool aan t speulen was. Gemaine trek om snoet en zwaaien mit pistool, spannende meziek der bie en de toon wör zet. Hai nuimde zokzulven De Proloog en kwam ons eefkes vertellen wat de auteur in gedachten had haar dou e dit stuk in nkander draaide. Om n laank verhoal kört te holden: auteur luit homzulf deur waarkelkhaid inspireren, herinnerns dij op n dag zien kop in waaiden en dij zien ziel bezongen, hai schreef mit echte troanen en zien snokken sluigen de moat. Joa, joa!
Wie zollen getuge wezen van beminnen zo as mìnsken mekoar beminnen, van de hoat zollen wie de wrange vruchten zain. Smaartelke oetbarstens, kreten van kwoadeghaid en hoongelach.
Dat apmoal aanheurend, stonnen mie de tonen in t zwait en de oksels krom. Wat veur boudel wordt dit wel nait? Dit zol toch n luchteg stuk wezen, was mie verzekerd. Welaan, nait langer zoezen en òfwachten mor wat of t wordt.
t Verhoal zulf is aigenlieks aine van alledag: n teneelgroep komt aan in n klaain plattelaandsdörpke en wordt vol verwachtens ontvangen deur de bevolken. d’Oldste van de groep is traauwd mit n jonge deern, hai het heur t vak biebrocht moar nou wil zai wel wat meer dan allint zo’n olde kerel. Manlu goan noar de kroug en t wicht blift allint over om op spullen te pazen. Zai dreumt doarbie over heur woare laifde en bezingt heur gevuilens doarover. Den komt n mitspeuler, dij n klaain gebrekje het, noar heur tou en verkloart heur zien laifde. Hai het heur zingen heurd over heur woare laifde en perbaaierd zien gelok. Zai wil der niks van waiten en hai pebaaiert mit geweld n smokje van heur te stelen. Doarbie krigt hai n oplawaai van jewelste en lopt woest weg, draaigend mit verroad aan heur man. In n ontroerend duet komt heur waarkelke, woare laifde omdeel van trap en vroagd heur mit te goan, weg van t toneelgezelschopje. Ze vlaigen nkander in aarms en begunnen te smokken. De roare gloeperd, mit wangen nog rood van d’oplawaai, overlopt heur doarbie en verradt ze bie de olde kerel. Olde man, hailendaal in mineur en zwoar aansloagen, gaait der op òf. Dat e der op òf gaait in n slim schier vehikeltje, n Citroën oet 1927, geft aan dat dit stuk aigenlieks tiedloos is.
De gelaifden vlaigen oet nkander en de minnoar gaait der vandeur. Olde man aaist zien noam, moar t wicht wil t hom nait vertellen.
Moar the show must go on oftewel nait zoezen, kop der veur en aan t waark! Dörpelingen verwachten n optreden dij klinkt as n klok. Optreden begunt op n ontspannen menaaier, moar al snel kin olde kerel zok nait meer bedappern. Hai aaist alweer de noam van de minnoar van zien vraauw, dij dat nog aal nait zeggen wil. De gemaine gloeperd drukt hom n pistool in haand en bedrogen kerel schut zien schiere poedie dood. Tussen t pebliek staait de minnoar en dij runt noar zien laifde om heur te redden. Bedrogen kerel zugt hom en begript dat hai de minnoar is van zien vraauw. Ook dij wordt neerschoten en olde kerel zegt aansloagen: ‘Dit is t ìnde van de komedie.’ Woarop de dörpsbevolken zok op hom stört en hom vergraimt, en doan is t verhoal.
Körtom komt t hier op deel: Kerel mit n schiere poedie wordt bedonderd deur t wicht, zai zugt laiver n aander, n aander kerel wil aigenlieks ook wel wat mit heur, moar hai is wat gebrekkeg woardeur zai hom nait mout, dus dij wordt weer jeloers en verradt de baaide bedraigers. En t ìnde is moord en doodslag. Hier wordt nog joaren over proat, over dizze gruwelke moord!
Ik zat der zover in dat ik aan t ìnde wel moord en brand bèlken wol. Gelukkeg ston mien laiverd noast mie en dij stötte mie aan. ‘Most die stil holden, der is hailendaal gain braand!’
Der wör op niveau zongen, t orkest was echt goud, schiere poedie haar n stem as n klok, de tenor- en baritonpartijen sums wat van slag (wat wil je ook in zo’n situoatsie), moar van goie kwaliteit en regie was slim goud veur nkander. Aal mit aal: elk dij nait west het, het wat mist!

Van motorraaizen en nachtmerries

“Moi Hinderk,” zee Geert, “k heb n vroag aan die; wolst wel mit op zuik noar n stee veur ons motorclubweekend?”
Verboasd draaide Hinderk zok om van t heeg knippen. “Mit op zuik veur motorclubweekend?”, vruig e.
“Joa, veur n sloapstee woaraarms in veurmoaleg Oost-Duutslaand”, zee Geert. “De club wol ais n keer wat wieder vot en Siepeltje Veldhoes, waist wel, gruinteboer Veldhoes oet Diekstroat, wait n poar steeën woar hai ais west het, woaraarms in Thüringen in n ploatske Saalfeld, leuf k dat e zee. Hai het adressen nog wel en t was nait al te duur, goud van eten dus elk zol mit kinnen. t Gaait om twij doagen, vrijdag hèn en zotterdag weerom.” Hinderk legde knipschere vot en kraabde zok ais op kop. “En woarom komst den bie mie?”, vruig Hinderk.
“Nou,” zee Geert, “doe zeest lestdoags dast wel weer ais n schiere raaize moaken wolst mit dien BMW, t ding ston al te laank stil stof te verzoameln, vandoar. En mit n baaident is t wel zo noflek, of moeke mout die nait vot hebben willen netuurlek”, zee Geert mit touknepen oogjes en op n menaaier van ‘staaist onder plak of nait’.
“Kin der gain aander van dien club mit den?”, vruig Hinderk.
Volgens Geert was der gainaine dij tied haar en allint leek t hom moar niks.
Hinderk zee tou, t mit zien Triene te overleggen en der wer òfproat dat e der soavends op terug kommen zol. Hinderk ging wieder mit heeg knippen en Geert taaide òf noar kroug. Hai haar der dörst van kregen en wol dat lezzen mit n biertje. Dou Hinderk thoes kwam, vruig Triene hom wat Geert wel nait bie hom mos. “Hai vruig mie om mit
te goan zuiken noar n sloapstee veur zien motorclub.”
“Hou komt e den bie die terecht?”, vruig Triene en Hinderk dee heur t verhoal oet douken. “Van mie magst goan,” zee Triene, “hest t drok genogt had leste tied en der eefkes oet is nait verkeerd.” Hinderk vruig of ze t wel zeker wos en dat ze n nacht allint op bèrre mos.
“Gain zörg mien jong,” zee Triene, “ik heb voaker allint sloapen en al is dat n tiedje leden, as der wat loos is den wait ik mie best te redden hör!” Doarmit geruststeld, zee Hinderk dat e nog eefkes aine kopen ging en vertrok noar kroug. Doar aankommen zag e Geert aan de bar hangen en ging der noast stoan. “t Is in odder, mien jong”, zee Hinderk en Geert was zo bliedeg dat e geliek n rondje gaf. Noa nog n stuk of wat rondjes over en weer kwam proat al oardeg lös.
Op n duur zee Hinderk dat e weer noar hoes mos, want as e bleef den kwam e nooit meer fersounlek thoes en dat kon den nog wel ais betaiken dat motorraaize in gevoar kwam.
Woarop Geert reageerde mit; “Bin ik blied nog vrij man te wezen!”, en bestelde der nog aine veur homzulf mit dubbele tong.
“Wanneer goan we vot?”, zee Hinderk en Geert zee “kommende vrijdag as t gain bezwoar is”. Dat was t nait veur Hinderk dus òfsproak ston. “Wie goan rond tien uur smörgens vot”, zee Geert, “dus as t den hier bist kinnen we geliek de A7 op.” “Dat staait”, zee Hinderk en vertrok, licht wankelnd op de bainen, noar hoes. Op vrijdagmörgen ston Hinderk vroug op en kreeg n lekker mörgeneten veurzet van Triene. Hai luit t hom goud smoaken en gaf zien Triene n smokje. “Tot mörgen laiverd”, zee e en stapte op motor.
Geert ston aal te wachten bie kroug en gezoamelk vertrokken de mannen op weg noar kilometers asfalt, bochtenwaark en stuurplezaaier. Geert was de veurrieder en haar n route oetzet dij meugelks mainst binnendeur ging. Bie Schanze de grìns over en Geert trok gashendel ais flink open. Donders kerel wat ging dat haard! De onderbroken streep op weg wer ain lange deurtrokken streep, zo haard ging t!
Hinderk seinde mit zien laampe om t ais wat rusteger aan te doun. Geert nam geliek gas terug noar n snelhaid van aanvoardboar niveau. Noa n best ende op snelweg òflegd te hebben, sluig Geert òf noar n route via binnenwegen, deur klaine dörpkes, smalle wegen en veul boggels der in. Rusteg riedend, genaitend van t schiere weer en aine bocht noa aander, tufkenden zai gemoudelk deur t Duutse laand. Deur aal dat haarde broezen en kilometers aan boggelwaark, wer tank slim leeg. n Kop kovvie kon der ook wel in, docht Hinderk en gaf aan dat ze n plekkie zuiken mozzen veur benzine en kovvie. Geert koos veur n stukje snelweg om vandoar òf vlöt n ‘Tankstelle’ te zuiken. Op Tankstelle aankommen vernamen de mannen dat t oareg waarm was en dat de jazze wel oet kon. t Was slim drok op de Tankstelle, auto’s en motoren reden òf en aan. In schaar van n poar bomen stonden de mannen bekweem te kieken noar aal dat geroezemoes. Der wer flink wat commentaar leverd op verschaaiden mìnsen en veural motoren. t Was bekieken en bekeken worden, zeg mor. In ainen gaf Geert n kreet: “Most ais kieken wat doar aankomt Hinderk!”, zee e en wees noar n sportwoagen aan overkaant van parkeerploatsen. Hinderk keek om en zag wat Geert zo hister muik. “Verduld,” zee Hinderk “dat zigt der schier oet.”
Op parkeerploats draaide n BMW Z4 roadster in n plekje tegenover heur en ze keken der achter tegenaan.

Achter t stuur zat n blonde bos hoar en der noast n haile bult kastanjebroen hoar.

Ze wazzen direct alert! “As k zeg da’k aandacht veur auto heb, den laig k”, zee Geert. Geert zien joagersinstinkt kwam noar boven en hai was ain en aal aandacht. Ook Hinderk was nait onberuierd deur de veurstellen welke zok veur hom òfspeulde.
Noast heur ston n Duutser en zai heurden hom kreunen en stìnnen. Hai bleek aandacht bliekboar ook doar te hebben woar t nait mos wezen, want zien vraauw begon slim te bandiezen. Geert kon zien laggen moar net inholden en ook Hinderk haar der muite mit. Mor de aandacht ging al snel weer noar vraauwlu, want aan n Duutser dij board der òf krigt, is lang zoveul lol nait te beleven. Alhouwel … Vraauwlu wazzen inmiddels oetstapt en draaiden zok langzoam om. t Leek wel n rekloamefilm zo as dat ging. Taargend langzoam, as of ze zain loaten wollen dat ze der wazzen! t Leken wel modellen, veur zover zai dat aan achterkaante konden zain. Superslank en strakke jurkjes zo kört dat zai hoast ondergoud zain konden. Dou kregen ze de volle kiek der op en …
“Kom Geert mien jong, wie mouten der snel weer vandeur”, zee Hinderk. Ze trokken vlot jazze weer aan, deden snel helm weer op kop en muiken dat ze weg kwamen. Aankommen op stee woarof ze wezen mozzen deden zai zok stevig tegoud aan n Duutse specialiteit. Schrik zat heur nogaal in bainen.
“Dat mout je nait elke dag tegenkommen”, schudkopte Geert en nam nog n fikse teug troostwotter.

Weerom in hoes was Hinderk blied zien laiverd weer te zain en ook zai gaf hom enthousiast n beste smok. “Allint op bèrre en noast dien koamer n snörkende gast is ook gain pretje”, zee Hinderk. “k Bin ook blied dast der weer bist laiverd”, zee Triene.
Snachts wer Hinderk drievend in t zwait wakker. “Wat mekaaiert die wel nait”, zee Triene, dij wakker schrok.
Woarop Hinderk antwoordde: “k Bin mie nait hailendaal zeker, mor volgens mie wait ik no woar nachtmerries vot kommen; oet Duutslaand.” “Oet Duutslaand?”, zee Triene mit sloaperge stem en keek hom wat loddereg aan. “Joa”, zee Hinderk en dee heur t verhoal van de twij vraauwlu bie bezinestation.
“Brrr”, zee Triene en draaide zok om. “Doar zol ik ook nachtmerries van kriegen”, en snörkte wieder tot mörgen aan tou.

Vekaansiegeduvel

t Was om en noabie 2002 dat wie, mien laiverd, heur zeun en ik, soam op vekaansie gingen. Via ANWB gids wör n hoeske aanboden deur n Nederlandse aigenoar, veur nait aal te veul sìnten. t Hoeske ston in België en wel in n ploatske mit de welludende noam Beffe in d’Arden nen. n Noam dij de neudige hilariteit opruip. Der wören, begriepelk genogt, veul fantasietjes op lös loaten.

Wie wazzen slim blied mit dizze aanbaiden en wie leefden stoadeg aan noar vekaansie tou. Endelk was t zo wied, leste dag waark achter de rug en soavends kovvers pakken, want aander mörgen gingve der vandeur.
Lutje peu stìnvol mit aal spullen woarvan we dochten nait zunder te kinnen en doar ging t hìn, noar België. Noa n vlotte raaize kwamen wie aan in Beffe. t Hoeske ston op n kruuspunt mit aan aine kaant n tank oet Twijde Wereldoorlog en aanderzieds haren we oetzicht op kerkhof.
Wie vonden dat wel bie nkander pazen en woanden ons aal terug in tied.
t Hoeske was in twij appartementen verdaild en wie haren onderste dail touwezen kregen. En dou begon t geduvel. Op sleudeladres gain mìns te vinden, moar wel n braifke op deure mit de mitdailen om veur sleudel moar eefkes vief kilometer wiederop te goan, alwoar sleudel te verkriegen was. Ondertied stìnzat van t autorieden toch moar hìn, want boeten sloapen is ook ja wat zunder tent. Gelukkeg was der ain thoes en wie (mit sleudel!) as de duvel weerom veur n bakje kovvie en thee.
Ainmoal binnen, laipen wie n onbeschrievelke puinhoop te muid. Niks was schoon, koelkaaste stief in ies en gasvlezzen wazzen apmoal leeg. Vraauw en jong gingen aan t schonen, veur zover meugelk zunder waarm wotter, en ik mit n glìnne kop terug noar sleudelholder. Dij schrok zok wild dou e mie aankeek! Ik mout der wel woest oetzain hebben, gezain de wieze hou ik mie vuilde. Man beloofde mie onmiddelk mit te goan en in elks geval de gasvlezzen te vullen, want wieder langden zien verantwoordens nait. Normoal wör van huurders verwacht t spul schier achter te loaten.
Zo zegd, zo doan en noa t gas aansloten te hebben wör tussentieds t schoonmoaken kovvie en thee zet. Wat n biezunder begun van ons gezoamelke vekaansie, moar hier blift t nait bie. Noa n aantal doagen wat rond akkedaaierd te hebben en bie n ploatselke boer op t bedrief keken te hebben, ston der inains n vrumde vogel veur ons deur mit de vroag of wie ais kieken wollen noar zien ploffiets. t Was n aibels schier kirreltje mit n bolle snoet woar n poar gutege oogies oet keken. Tröts as n paauw luit e ons zien plofke zain alwoar hai n trekhoak op monteerd haar. Hai haar dat slim schier veur mekoar kregen en wie gaven hom ons kompelmenten doarover. Man was blied dat e weer ais Nederlands proaten kon, vandoar zien bezuik. Lu om hom hìn pruiten allint moar Fraans. Niks mis mit hur, moar Nederlands haar e wel zo laif. Of wie ains bie hom kovviedrinken wollen?
Gain probleem, wie aanvoarden zien nuigen veur kovvie welgeern.
Volgende mörgen noar man tou veur kovvie. Bleek e allinneg te wonen en dat e van kovviezetten gain verstand haar. Poederkovvie was t makkelkste. Mit ainege tegenzin hevve de kovvie opdronken, want koppies wazzen ook nait al te schoon. Moar je woanden joe terug in joaren ’40 – ’45, want hai haar wel drij koamers vol mit grenoathulzen, koegels, pistolen, geweren en klaaier. Haar e allemoal vonden in buurt van zien woonstee. Aigelieks mos t inleverd worden, moar doar trok e zok moar niks van aan. Aal mit aal weur t toch nog gezelleg ondaanks gruwelkovvie.
Terug in ons hoeske bleek davve mitbewoners kregen haren op bovenverdaipens. Noa wat ‘goidag’ en zokswat, hevve der nait veul mit van doun had veur de rest van ons vekaansie.
Moar, noar loater bliekt, toch wel n klaain beetje.
n Poar doage loater knetterde ploffietsmonteur bie ons veur deure langs mit zien plof en bleef stoan om ons zien nijste aanwinst te loaten zain. Bleek e n aanhangertje achter zien plofke te hebben. Hai was der slim wies mit en wederom zo tröts as n paauw.
Zo as t echte vekaanziegangers betoamt, wazzen wie aal mooi aan t verbelgischen in ons oetsproaken. t Is den ook n slim schier toaltje. Ons grode vrund was intied aal deur jong beneumd as: “Den Zot”. Elke keer as wie hom zagen was t ondernander: ‘Kiek, doar hevve “Den Zot” ook weer.’ Verder gain kwoad woord over de man, hai was biezunder vrundelk en dat kivve nait van aal mìnsen zeggen, wel den?
Wie trovven t mit t weer en t riviertje de Ourthe wör op verschaaidende wiezes deur ons verkend. Mit kano’s, lopend der deur hìn en zwemmend c.q. ploeternd, want zo daip was e nou ook weer nait. Vraauw het België nog n stukske aarmer moakt, want zai het n stain oet de Ourthe mitnomen noar hoes.
Moar wie hebben België ook wat weerom geven. k Zal joe oet douken doun op welke wieze dat gung. Op n oavend ston ik as leste onder does, dou jong der aan kwam mit n vrumd verhoal. Zien vlouerbedekken in sloapkoamertje was zeikenat. Nou was zien sloapkoamertje in n garage moakt en lag stoef aan does en wc. Inmiddels kwam ik der achter dat wotter nait weg wol in does en bie vraauw luip wc-pot vol.
Ik eerst bezig mit n ontstopper, je waiten wel, zo n stokje mit n oranje halve voetbal der aan, moar t weur van kwoad tot aarger: Stront dreef mie inmiddels om vouten en doar ston k, in onderbroek middenmaank de drollen.
Miezulf zo goud as meugelk opredderd en op draf noar “Den Zot” mit de vroag of hai n ontstoppingsveer haar. Gelukkig haar e aine, moar k mos zulf de klus kloaren, zee, e want hai zat genogt in aigen stront te ruiern van zien lutje veestoapel. Doar kwam bie, mìnsenmis von e viezer dan veemis. Ik allaank blied dat k holpen was mit de veer en ik weerom om de verstoppen te verhelpen. Inmiddels was der ook weer reuring op bovenverdaipen. Mìnsen doar, vraauw mit twij kinder, haren net eten en woar der wat in gaait, mout der ook weer wat oet, naitwoar? Dus de bagger dreef inmiddels aal in gaange en luip nog net nait in kelder.
Ik weer op blote vouten in de stront en mit veer drok aan t porren.
Vraauw en jong lagen slap van de lach en ik wör aal helleger! Der kwam aal meer troep omhoog, hou goud ik mien best ok dee om de veer rond te draaien en deur te steuten.
Inains gung mie der n lampke branden. Zo as wie t wìnd binnen om op t riool aansloten te wezen, in Beffe was dat nog nait zo ver. Der was hier dus sproake van n volle septictank en dij zat liek onder garage. Ik haar inmiddels zoveul stront tussen tonen dat ik glibberde der over. Dus vraauw en jong moar noar onze redding en joe roaden t aal: “Den Zot”. Ons grode vrund gung noar zien overbuurman welke as veeboer n kolkenzoeger haar en mit belofte van groates mis kwam dij laangs en muik ons septictank leeg. Op goie òfloop wör der n biertje dronken en kon t leven weer zien gewone gang goan.
Inmiddels hebben wie hail aander gedachtes bie t woord “Beffe”.

Vrijhaid

“Pabbe, mag ik mit”, vruig t wicht. “Nee laiverd, das veuls te gevoarlek in dizze tieden. Stel dat we aanholden worden en dat we mit mouten noar t plietsiebureau. Nee, dat mout mor nait”.

t Is maai negentienainenvatteg en Duutsers binnen n joar leden Nederlaand binnenvallen.
De bezetting is n fait.

Pabbe is al joaren communist en actief as hulpverlainer aan vluchtelingen dij vanoet Duutslaand grìns oversteken, vluchtend veur Nazi broenjakken. Mainst binnen t dainstwaigeroars, sums minsken dij t Jeudse geleuf belieden. Ze mouten onderdak brocht worden, der mout eten regelt worden, klaiding en nait onbelangriek, papieren om wieder te kinnen raaizen.
En hai brocht ook nog n, intied verboden, kraant rond noamd ‘Noorderlicht’. n Oetgoave van Noordelke ofdailen van Communistische partij Nederlaand.
Vluchtelingen waren der hoast nait meer, kraant nog wel en dij mos bezörgd worden.

“Joa mor Pap, as joe aanholden worden den?” vruig t wicht. “Dat vaalt wel tou mien wicht, t is oardeg rusteg leste doagen en t is duuster.” Moeke bemuide zok ook mit t gesprek: “Nou oetschaaiden te soezen Jantje, pa het zegt dat t nait kin en t is nou kloar!
Jantje trok n zoer gezicht en stampte noar boven. Ze wol heur pa ja zo geern even helpen. Boven aankommen luit ze zok op heur matras vallen en leunde mit kop op aarms. ‘Wacht mor tot ik groot genocht bin den zel k heur wat zain loaten’, docht ze terwiel ze deur t verduustergerdien loerde. Dat mog nait, mor ze haar gain licht aan dus wel zol t zain?
Intied haar pa zien spul bie nkander zögt en nam ofschaid van zien vraauw. “Huifst nait op te blieven, k bin loat toes. k Mout via Solwerd en Opwier dus n haile tippel om dij verrekte moffen te ontwieken”.
Vraauw keek noar hom mit n bezörgde trek op t gezicht, ging stoan en vruig: “Zols wel goan? Hest dien medesienen ook nomen? Moust gain last kriegen onderwegens. Dat t rusteg is leste doagen betaikend niks en dien ronde is wel aarg oetbraaid dis keer”. Pa keek heur aan, gaf heur n smok op t veurheuft en zee: “Moak die gain zörgen wicht, k heb medesienen al innomen en k bin veurzichteg, t zel best touvallen.”
Vraauw nikte mit t heufd, gaf hom n smok weerom en ging mit n daipe zucht weer zitten. Ze keek hom noa dou e tou deur oetstapte duusternis in.

Jantje was nogaal kwoad en keek gramniedeg noar boeten. Doar zag ze heur pabbe stroat in lopen en zwaaide hom stiekom noa terwiel ze zaacht mompelde “Doei pap, tot straks”. Ze bleef hom noakieken tot e om houk van stroat ging.

t Was kil dou e boeten kwam en hai dee gaauw deur dicht om gain licht te loaten zain. Mit stevege pas begon e aan zien raais deur n Daam om de kraant, nou ja stencil, te goan bezörgen. Hai haar t gevuil dat e naokeken wör en glimlaagde, in waitenschop dat zien dochter stiekom deur t roam keek.
Hai sluig bocht om en … “Halt!” klonk t in n onverbiddelke toon. Hai schrok, n wild gevuil van paniek muik zok van hom meester. Zien moag trok soamen en hai wol zok omdraaien en wegrunnen, mor ze haren hom aal bie aarms te pakken. Verbiesterd keek e rond in n gevuil van paniek en onbegrip, en veur e t wos weur e achter in n woagen drukt en zat e klem tussen twij geüniformeerde Duutsers.
Woagen schoot der mit n bloudgang vandeur richten onbekende oorden, want der weur hom n zak over kop trokken.
Noa n tied in aangst achter in auto zeten te hebben, stopte auto en gingen deuren open. Zak weur hom nait van kop of holden mor hai weur mitsleurt bie trap omhoog n gebaauw in. Dou ging zak van kop of en kon e, knipperend mit ogen, zain woar e was.

Hai ston veur n bureau woar achter n gemain kiekende man zat in vol ornoat uniförm. Dij bitste hom tou mit sissende stem dat e wol waiten wel of der nog meer bie dij smerege communisten zaten.
Hai speulde onschuld zulfe en trok wat mit scholders in n geboar van, ik wait t nait.
t Uniförm bleef vroagen en oette aal meer bedraigingen, wie zellen die wel klaain kriegen!
Hai bleef mit scholders trekken mor muik zok grode zörgen.
Hai docht aan vraauw en kinder.
Noa doagen van verheur en klappen, weur hom weer n zak over kop trokken en weur e in auto sleept.
Dou e tou auto oet sleept weur ging t linea recta n swoar bevaailegd gebouw in.
Hai weur schopt en sloagen, mos kleren oettrekken en zulfs ondergoud mos oet. Doarveur in ploats kreeg e grove vörmlose jute klaiding terug. Zien moag speulde al doagen op en hai verrekte van de pien. Dou e kaans zag, vruig e om zien medesienen. Ze zollen wel kieken of der wat veur hom was, kreeg e as antwoord. Hai weur noar n barak brocht woar meer mannen in vörmlose klaiding rondluipen. Mannen duurfden nkander nait aankieken en dou bewoakers weg waren, was der ain dij hom fluusternd woarschaauwde, “Dou wat ze zeggen en kloag nait, aans komst tussen poalen”.
Ain keer per dag kregen ze eten, nou ja, broen wotter woar wat onbestemde dingen in dreven en n homp zoer stoet.
t Is oktober negentienainenvatteg.
Zien moag speulde op en hai woagde t toch om zien medesienen te vroagen.
Dat kwam hom duur te stoan, hai kwam tussen vaaier poalen terecht, omwikkeld mit schaarp prikkeldroad, en doar mos e veur straf 36 uur stoan. Even wankeln en je weuren openhoald deur t droad. Hai mos overgeven en t was apmoal bloud. Zien moag gaf t op. Kreunend van pien viel e tegen t droad en vuil bewusteloos.
Bewoakers smeten hom in klaine betonnen cel.
Zien leste gedachten waren: “hou kin n minsk dit doun?
En denkend aan vraauw en kinder, glee e weg en t vuilde as herkregen vrijhaid.

Waarmte

Geklapper in lucht, ik kiek noar boven en zai helikopter rondjes draaien boven t hoes. Wat zol dij nou te bekieken hebben, denk ik bie mie zulf en goa wieder mit mien waark.
Moeke wol n viever in toene en dij gloepende Grunneger klaai zit mie slim tegen te waarken. Der huift gain vis in dus dat scheelt mie weer n dikke meter extra in daipte te groaven. Moar ondanks dat mout e toch n beheurlieke daipte hebben. De kleur verschut van lichtgries noar griesblaauw en klaai wordt aal weerbarsteger. Echte Grunneger knik is t. Ik krieg t hoast nait van schup òf en bakemmer wotter noast mie roakt stoadegaan leeg, zo voak deup ik schup der in. En zun gloept mie ook nog op kop, doar is ook nait veul verkoulen in te vinden. Mien cappie ligt mie nat op kop, hazzens koken mie hoast, zo waarm.
Wat n idee, inains mos der n viever in toene. En woarom? Grè, vraauw heur vriendin, haar ook aine en dat leek ja slim schier mit aal dij wotterplanten en gele lizzen. Volgens vraauw konve den bie zummerdag aan viever zitten en der lekker van genaiten. Glaske thee der bie en kloar. Nou, op dit moment zol k gain thee moar n vat bier willen. Damp slagt mie van rug òf. t Geklapper wordt aal haarder. Ik kiek nogmoals omhoog en zai dat helikopter aal leger vlugt.

Zo te zain is t aine van plietsie. Zollen ze aine achternoa zitten? Ik zai t aal veur mie: wilde achtervolgen mit roazende motoren en gillende sirenes, schaiterij, pief, paf, poef. Moar boeten helikopter heur ik niks biezunders, dus verbeelden gaait schienboar mit mie aan loop. Ding komt aal wieder omdeel en t liekt wel of e landt bie boer Lammers in t gruinlaand. Da’s mie eefkes te ver vot, moar k bin wel nijsgiereg. Ik leg mie der bie deel dat ik wieder mout mit viever en krom de rug nogmoals. Noeste aarbaid wordt vast beloond mit ain lekker koel pilsje straks, bedenk ik mie. Ik kin hom al hoast pruiven dij lekkere blonde. t Wordt inains stil. Ik heur helikopter nait meer. Ik groaf stoef deur, want dat gat zel der in vandoag.
Inains heur ik vraauw aankommen mit gevolg. Ik heur heur drok koakeln en ze is beheurliek van slag. Ik kiek op en zai twij plietsies achter heur aan lopen mit eernsachtege gezichten. Vraauw is hailendaal hoteldebotel en wait nait meer wat ze doun mout. ‘Wat scheelt der aan?’ vroag ik.
Ain van plietsies nemt woord: ‘Goidag meneer, wie bint op petroelie noar wietplantoages en dat douvve middels zuiken noar waarmtebronnen mit n hittecamera. En nou wil t geval dat wie hier over vlaigen en n oetschaiter van n waarmtebron vinden. Dus wie wollen wel geern eefkes rond joen haim en hoes kieken.’
Ik bin, net as vraauw, volledeg verbouwereerd. n Wietplantoage bie mie thoes! Ons grond is zeuven rou en doar kin toch gain plantoage op? ‘Wait je zeker dat je bie mie wezen mouten?’ vroag ik nog. Dat waiten ze hail zeker en of ik moar nait langer tegenstribbeln wil. Ik krieg n kop as n bolle en wor glad glìn in kop. Wat n geduvel, moar alla. ‘Goa joen gang,’ zeg k en kiek beteuterd in t rond.
Aander plietsieman staait der bie mit n grijns op de kop van hier tot gunder. Vraauw staait in tied ook te laggen. Dij is inmiddels bieproat deur aander agent. Bliekt dat overbuurman, dij ook bie plietsie waarkt en ook in helikopter zit, mie stoan zain haar te buvveln en op t idee kommen was van hittecamera en wietplantoage. Dus dij komt krom van de lach om hörn. Ik vuil mie beheurliek te kiek zet moar ben tegeliek oplucht dat t zo òflopt.
Achteròf is t n schiere grap en ik heb aal drij agenten nuigd om in oavend n welverdaind pilsje te kommen drinken. En viever? Ik wacht wel n koulere dag òf, k heb der eerst genogt van.

Wonsdag

Zai hom veurbie sloepen
Ziel nog onder aarm
Hai kikt onwenneg rond
n Biel zwaait waarkloos hèn en weer
Wat gaait der om in zien kop
Woar gaait e noartou
Tied zel t leren
Doar woar klok twaalf slagt
Gaait week deurmidden.

Zulf doun

Kleperdeklep, gaait braivenbus. Der is post en Hinderk lopt noar gaang om t te pakken. t Is mainst rekloame, mor der zit ook n braif veur Hinderk bie van Bevolkingsonderzoek Noord. Verrek, denkt Hinderk, wat mouten dij van mie?
En terwiel dat e terug lopt noar koamer begunt e braif open te scheuren.
Triene kikt op en vragt: ‘Zit ter nog wat bie?’
Hinderk gromt wat onverstoanboars, laangt heur de stoapel rekloame en gaait wieder mit braif lezen.
t Komt der op deel dat ze bezeg binnen mit n onderzuik noar daarmkanker, mit
de vroag of e doar wel aan mitdoun wil. t Huift nait en as e echt bezwoar het, den kin e dat aangeven, mor loat e niks van hom heuren den kin e der op reken dat der mit n week of vaaier n enveloppe bezörgd wordt mit n testpakket der in. Mit dit testpakket kin e wat ontlasten òfnemen en opsturen. Hinderk leest dat apmoal en trekt n bedenkelk gezicht. Omruiern in aigen stront liekt hom no nait echt t mooiste veuroetzicht. Onderzuik op zuch is niks mis mit mor ….
Triene het intied de stoapel rekloame deurstruund op zuik noar koopjes dij muite weerd binnen.
Inainen zegt Hinderk: ‘No moust toch ais luustern, Triene,’ en hai begunt braif veur te lezen. Triene legt rekloame opzied en luusterd aandachteg. As Hinderk kloar is mit veurlezen zegt ze: ‘Dat liekt mie n slim goud ding tou. Waist nog van taande Derkje, dij zo maal oet tied kommen is omdat ze pas loat ontdekten dat ze daarmkanker haar?’
‘Joa dat wait k nog best, dat was n male tied. Mor da’k der no op zit te wachten om in aigen stront om te ruiern?’
Triene schud kop ais van verboazen en zegt: ‘Is dat no aal woarst baange veur bist?’

Vaaier weke loater ligt der n paarsege enveloppe op deurmat van Bevolkingsonderzoek Noord, woar mit dikke letters ‘ZELFAFNAMETEST’ op staait.
Shit, denkt Hinderk, t mout no echt weden, en begunt instructies te lezen.
t Vaalt hom op dat bruukte toal nogal simpel opsteld is. Bievubbeld noa t woord ‘ontlasting’ staait der tussen hoakjes nog ais achter ‘poep’. Ze mainen zeker da’k onneuzel bin, denkt Hinderk, dij intied volledeg op högte is van hou en wat. Mor veur d’oetvoeren het e nog wel n probleem: De ontlasting (poep) mag nait mit wotter of urine in aanroaken kommen. En zai hemmen twij daipspuilers en gain vlakspuilers as wc’s. Dus n grode bodschop gaait regelrecht de plomp in en dat is no net nait bedoulen.
‘Triene, kinst mie even helpen?’ roupt Hinderk.
‘Wat is der den?’ vroagt Triene.
En Hinderk verteld heur van t probleem mit betrekken tot t zulf testen van ontlasting (poep), wat of e der mit aan mout en laangt heur de gebruuksaanwiezen.
In tied dat Triene aan t lezen is, schait Hinderk inainen n herinnern in kop van joaren heer oet heur jonge, neum t mor rusteg wilde, tied.
‘Waist nog van dij verjoardag bie Gerrit en Anna in n Daam? Wat we doar oetvreten hemmen huif je tegenswoordeg nait meer te doun.’
Triene kiekt op van t lezen en trekt n zoer gezicht. Ze het onmiddelk deur woarover t gaait. ‘Joa as dag van guster, joe wollen Derk van Antje n hak zetten, mor t pakte verkeerd oet. Wat n konsternoatsie gaf dat, mor wat wil je ook mit kirrels dij n smak draank achter koezen hemmen.’ ‘Joa, waist t nog?’ zegt Hinderk, ‘wat was dat n boudel nait, haikes haikes toch.’ En baaidend dreumden vot noar ver vervlogen tieden.

Wat was t geval? Derk van Antje, baaidend goie vrunden van heur, verrekte t om bril omhoog te doun van wc as e mos plazzen. Hai was wat loi aanlegd zeg mor. En as der n feestje was of Derk was woaraarms op bezuik den mos altied, op zien minst, wc bril schoonmoakt worden as Derk hèn west was. En dat gaf elke moal weer kwoaie vraauwlu, zeg mor. Mor Derk trok zok der waaineg van aan en dee zo as e t dee. Hinderk en Gerrit wazzen der zat van en haren oetdocht hou Derk terug te pakken. Ze wazzen op t idee kommen om vlak veur dat Derk noar wc gung – hai gaf dat altied aan deur te zeggen dat e pizzen mos – gaauw noar wc te goan en de pot òf te dekken mit versholdfolie. Je waiten wel, dat deurzichtege plakplastic. Zo zol hai de boksem goud nat kriegen en zok wel n twijde moal bedenken om bril nait omhoog te doun. was t idee. Gerrit zol hom den aan proat holden en Hinderk zol wc òfplakken.
Zo zegd, zo doan en dou t zo wied was, gung Hinderk snel, via keuken om plastic te pakken, noar wc om t spul over de pot te spannen. Gerrit dee zien best om Derk aan proat te holden.
Dou Hinderk kloar was, luip e terug noar koamer en dat zol t sein wezen om Derk noar wc te loaten goan. Mor Hinderk was net koamer in, dou Antje opston en bie hom laangs schoot richten wc! En veur Hinderk der ook mor wat aan doun kon, was deur al dicht en gung t slöt der op.
Nog gain tien tellen loater kwam mie doar toch n kreet oet wc! Antje begon te roazen en te tieren van heb ik jou daar, wc deur vloog open en der kwam n vuurrode kop om t houkje dij ruip om Triene en Anna. Hinderk wer glad n beetje blaik om kop en ook Gerrit zat nait echt lekker in zien vel!

t Is achteròf apmoal goud kommen en der wer loater, veul loater dat wel, nog haartelk om laagd.
Derk het tot op dag van vandoage nog aal zulfde kuren dus t het niks brocht, nou ja.
En dij herinnern moakt dat Triene zegt: ‘Zo zelstoe t ook doun mouten, mien jong. n Bultje draaien boven op n stukje folie net as dou!’
En dat idee trekt Hinderk no nait biezunder aan. En nou t zover is loopt Hinderk, mit testset en n rol versholdfolie, mit lood in schounen noar wc. Veur aal zekerhaid het e al handdouken en verschonen kloarlegd in does. Wat toch n gebragel, je mouten der wel wat veur over hemmen, denkt Hinderk en loat zok hail zachies zakken.

E-mail bie wat nijs?