Blaauw, Jan

Zo as aine dij mit n belangrieke braif bie t loket komt noa sloetenstied: loket is al dichte.
As aine dij stad veur n overstromen woarschaauwen wil mor hai prat n aandere toal. Zai verstoan hom nait.
As n schooierlapzak dij veur viefde moal op deure bonkt woar e al vaaier moal wat kregen het:
hai het veur viefde moal honger. Zo as aine wel zien bloud oet n wond golpt en dij op dokter wacht: zien bloud blift mor stromen.

Zo kommen wie deraan en zeggen dat z’ons kwoad doun.

Dou der veur eerste moal melden moakt wer dat onze vrunden bie lutjen oetmoord werden, was der n gilp van alteroatsie.
Dou wazzen der honderd oetmoord. Mor dou der doezend oetmoord wazzen en aan moorden gain ènne kwam, vol der n aal grodere stilte.

As kwoad komt zo as regen vaalt, dìn ròpt der gainaine meer: ho!

As misdoaden zok opstoapeln, worden ze onzichtboar. As t alderiezelkste ondroaglek wordt, heur je t bölken nait meer. Ook t gebölk vaalt deel as regen in zummer.

BERTOLD BRECHT Omtoald oet t Nederlands (Hester van de Putte) deur Jan Blaauw

Nederlands oet: “Vrijheid hoe maak je het?” De Geus/Breda, 1997

In april kreeg t mie inains weer te pakken: ‘Doe most meer bewegen, mien jong!’ Zo langzoamerhaand zat ik dik in de negenteg, kilo’s main ik… In mien goie tied was dat nait veul meer as tachteg, en dìn kon k nog eten wat k wol! Wat dou je deraan? k Haar al aal weer de Vaaierdoagse van Nijmegen in de kop. As k doar nou es weer veur trainen ging, en dìn kon k in juli aaltied nog bekieken of k mit doun ging of nait. Mor dìn mos k mie vanzulf wel aanmelden, en nog inlöt worden ook…. ‘Ik woag t derop’, docht veur broeken. Heb k n stappenteller neudeg? Nou, nait persé, kin t ook wel zunder. Zo kwam t aan loop, dat méér bewegen van mie….
In 2004 laip ik mien leste Nijmegen, dij mishottjede. Ik wer stiefzaik, op daarde dag. Dij “Zevenheuvelendag” heb ik nog oetlopen, mor vroag mie nait “Hou”….. Wat n ellèn! Dou k weerom was op mien gastadres, kon k nait meer op bainen stoan. Hoge koorze, dokter derbie. Nou ja, dij wol nait kommen; vraauw noar dokter tou, dik mis mit bloaze, oetkieken! t Duurde meer as n weke veur dat k goud en wel weer in t ènne was en dat we noar hoes konnen, in Noordhörn. Joa, ik wait ook wel, deur aal dat gedou mit en op schoul en zo in de veurbiee joaren was der van n goie veurberaaiden nait veul kommen. En dat krieg je op joen brood! Vanof 1987, kin ook ’88 weden, haar k wel 16 moal mit sukses t kruuske hoald, mor doar kin je nait blievend op teren. Doar mout je elk joar wat veur doun, das ook beter veur joen lief, en bainen, en kop!
Of ik veur ’87 veul aan wandeln dee? Nee man, hou komst derbie… Wandeln, dat was ja goud veur aandern, veur vraauwlu en veur gounent dij nait wozzen wat ze wollen. Ik wol allain mor voetballen, dat was mien lust en mien leven! In woningbaauw in Midwolle was ik as kind al aan t overschuppen mit Derkie de Boer, buurjong. Dij haar kinderverlammen had, mor kon mit zien beugelschou nog schier oet de vouten. Ik was dou nog gain 8 joar. Op Nijssiesoord ging k der mit deur. Mit buurjonges as Tonnie Boas en Otto van der Holt, op weg, doelschuppen. Stonnen ja bomen zat en aans legden we n poar jazen op de stroatstainen. Zoveul verkeer was der nait en as Emo van der Sluus deraan kwam, kon je nog gaauw genog aan kaande springen…. Of wie gingen noar t voetbalveld van gemainte aan Mennistenloane bie t Gruine Kruusgebaauw. Eerst kieken of Mans Loer in hoes was, dij wol je nog wel ais votsturen, benoam op zundag… En dìn, as t kon, op doel schuppen, op dij grode doelen! Dat was ja pas echt! As der veul wazzen, gingen we petijtje speulen. Doelen werden dìn weer moakt van jazen en zo. Kreeg je wel weer aal dat gesoes: “Dij was over! Veuls te hoog!” Heurde derbie…

Nou komt der van voetballen nait veul meer, Of en tou, zoas bie t volleyballen bie Dörpsstee, rolt der n bale veur joen vouten. Gevoarlek! In joen kop bin je dìn vattien, of drijentwinteg… As je zo’n bale even kunsteg terugschuppen willen, kroakt je lief en protesteren de spieren al van te veuren…. En vrumd is dat, deur aal dat wandeln wor je nog stiever… Of is dat verbeelden?

t Is al even leden, mor koaken binnen mie nog gevuileg van aal dat lagen. Dat was mie wat, doar in Ainrom op dunderdag 13 meert in t Dörpshoes. Vrunden oet Zuudhörn (joa, dij bestoan…) haren ons mitnuigd noar teneelverainen “De Komedianten” omreden heur olste zeun doar op de Bühne as kroegholder veur n dag kwam. Dat leek ons wel wat, amateurmeneuvels woar je nog bie knivveln kìnnen zunder piene in t knipke aalweg te vuilen. En wie gingen ja mit n dailtaxi, das mie ook wat moois. (Vrouger binnen we ainmoal in winter weerom kommen oet Ainrom mit onze Eend, duuster as de nacht, snij om ons tou en bibbers in de knijen… En nou? De keuning te riek zaailden we deur de bochten…)
In t Dörpshoes kregen we votdoadelk mooie stee. Beetje links veuraan, mor wel wat aan kaande, paasde ons krekt. Nait midden maank aal dij drokte. Allenneg bie verlötten was t nait zo’n geweldege stee, apmoal niéten, konnen we ook niks valen loaten ja… Caféholder Schenk kwam nog even van t toneel of om ons n beetje op ons gemak te stellen, zenen gierden ons deur de keel, hóm nait.

t Was n bliedspul in drij bedrieven (net as drij gangen bie eterij) van n Drìnt: Harm Dijkstra. De klup komedianten hebben der zulf goud Grunnegers van moakt, joa, dij kìnnen wat! Hou t verhoal in mekoar stak, dat wait k nait zo sekuur meer, t is ja aal n moand leden en der zat gain knoppe “Herhoalen” bie. Ze haren n mooie kroug inricht, twij bruiers en ain zuster Schenk haren t doar veur t zeggen, benoam Henderika ducht mie, dij ging over de gasten, handdouken en onderboksems. Der zat ook n börgemeester bie, Van Bokhoven, en dij haar n schiere sikketoaresse, Greetje. Mooiste maaldouners wazzen boer Hoabing en zien zeun Tunnis, mor vraauw Marie mit heur deegrolle zag der ook onverveerd oet. De Minister dij opdroaven kwam, von k mor n ibbel, beetje n eelskemedde, dij haar schienboarliek in Den Hoag deurleerd: gain eerliekse tekst en doch meneuvels zat. Woar t stok over ging? Over n kroug dij bedraaigd wer deur n over t peerd tilde börgemeester, zo’n eerste börger dij zien traktement omhoog brengen wil deur zien gemainte op te stöten in “de vaart der volkeren” en doar paasde de Schenk-kniepe nait in. Mor dij dekselse Elsje mos nait veul hebben van heur nait ains zo edelachtboare boas en zai draaide hom n loer, mit hoed en hoar. Ik heb mie de buutse oetlaagd en der was lekkere kovvie! En ain van de mooiste dingen was dat de spullaider (Jans Huizenga) opende en ofsloot: kört en dreug. Prachteg! Dailtaxi het ons weer haile thoesbrocht, vanof t hoes van Sander (de kroegholder) en Sieneke, mooiste stee in Ainrom. (Doar haren we even n tussenstop). Wat mie aanbelangt, Komedianten, bedankt en tot volgend joar!!

Hai staait onbeweeglek bie kerke, net onder n kestanjeboom. Lanteerns binnen oet, wind is der nait, het regent jong katten. De man dragt n regenjaze, n laange donkergrieze regenjaze. Hai het n houd op, n swaarte. n Grode donkere plu holdt e boven zien kop. Wotter lopt in stroaltjes van plu oaf, hai liekt der gain last van te hemmen.

t Is net of e verstaind is, n onverwacht dörpsmonument. Hai kikt noar de galerie, teminnent dij kaante op. Even gaait der n rillen deur hom hin as torenklokke drij moal slagt. Pikkeduustere nacht, gain mens te zain, ook nait in Paluno, t gebaauw dernoast. Niks te heuren as regen op plu, regen op boom, regen op dak van kerke. En regenwotter dat oet geute van galerie plenst, boudel is nait huilemoal bie stok.

Man wil net n stap noar veuren doun, as oet de Langestroat aine dichterbie komt op n rammelkaaste. Kerel prat aalgedureg ondudelk tegen zien fietse, dij verstaait hom bliekboar nait, stuur wil ale kaanten oet. Goud dat der wieder gain mins bie pad is. As t gerammel wegstörven is, dut de man mit de regenjaze n poar stappen richten galerie.

Even staait e nog noar ale kaanten te gloepen, din is e in n poar tellen aan ziekaante van t hoes verswonden. Net of duuster hom opslokt het, mit hoed en hoar en paraplu. t Geluud van n katoele deurbrekt de stilte, twijmoal achter mekoar. Oet de schare van Paluno kommen twij manlu aanrund, ze lopen noar de parkeerploatse, stappen in n roeme bestelwoagen. Motor slagt aan, d’auto komt zachjes achteroet rieden noar veurdeur van galerie.

Auto stopt, achterportieren zwaaien open. Op t zulfde moment gaait de veurdeur van galerie open en komt de man in de regenjaze noar boeten. Nait mit n plu, mor mit n plat pak in zaaildouk wikkeld. Hai legt t pak verzichteg in de bestelwoagen, kropt der zulf ook in en dut de portieren geluudloos dicht. d’Auto ridt noar de Langestroat, boegt linksoaf, richten meulen.

Proat wordt der sikkom nait, man achter t stuur wait wat hom te doun staait. Hai draait Vraisestroatweg op, richten Grunnen. In Vinkhoezen goan ze n poar keer rechts, links en weer rechts. Auto komt achter n wonen woar n klaain lichje brandt. Mit kont noar achterdeure komt bestelwoagen tot stilstand.

Portieren goan open, man in regenjaze stapt der oet, pakt het pladde pak in t zaaildouk. Deure staait aan, man gaait noar binnen. Bestelwoagen ridt even kaalm vot as dat e kommen is.

In hoes stapt de man mit t pak de koamer in. Hai kikt in t rond, zien ogen rusten even in d’ogen van n olle grieze man dij in n rolstoule bie salontoafel zit. Din mokt hai t pak open, schoeft t zaaildouk aan kaante en loat de grieze man drij schilderijen zain, aal drije eulievaarven.

“Binnen dit ze?” liekt e te zeggen.
De grieze man knikt.

In “Duvekoater” (nummer 45, april 2010), dat prachtege blad van de Historische Verainen in Gemainte Scheemde (dat nou gain gemainte Scheemde meer is…), staait vannijs n biedroage van Jan Pieter Koers over ‘Nijssiesoord’. Der binnen belangwekkende archiefstokken opdoken oet olle gemainte Midwolle mit nijs over dij olle streek tussen Midwolle, Meerland en Winschoot. t Begun mit de’pioniers van 1820’ wordt schier beschreven, lu as Tiggelaar, Topelen, Oudekerk, bekende noamen, ook nou nog. Wonen deden z’in n soort ‘plaggenhutten’, hoesnummers wazzen der dou nog nait doar. Törfsteken was n belangrieke bezeghaid, seizoenswaark. Konnen lu doarnoa noar Vraislaand, was t heutied. Aarbaiders binnen der zulf nait slim riek van worden, t geld ging noar Vraise beleggers. Wil je meer waiten, mout je t verhoal zulf mor lezen. (Kiek aans ook mor even op www.historiescheemda.nl). Dou wie in 1953 noar de Niesoordloane verhoezen deden, wazzen we nog mit ons vaaiern: Pa, moeke, bruier Hemmo en ik. Mien olste bruier Henk was deure oet, mien zuster Gepke ook. Mos ook wel, wazzen ja mor drij sloapkoamers in dij nije hoezen, en n vliering van bordketon… Kwam mien opa ook nog bie ons in, was k mien koamertje kwiet, mos k bie ollu op grode sloapkoamer sloapen. Tot 1957, dou ‘opa Drijbörg’ oet tied kwam, 80 joar old. Het t goud volholden, mit zien boerenaarbaid van vrouger, en zien Bechterev-rogge…Kreeg k mien koamertje weerom, kon k begun moaken mit t volplakken van de muren en t plefon, mit foto’s van kerken en Conny Froboess…. Niesoordlaan 59, wat wait k doar nog van? En doar kommen ze, d’herinnerns, t wordt tied dat k de boudel ais beter organizaaier, mor ja, k heb ja nooit aan tiéd… Verhoalen over t hoes zulf en de toene (woarop onze hounderhok n stee kreeg en ik t verschil nait zag tussen jonge worrels en roet), over de noabers (Fokko Bamberg dij zo schaif op zien Kapteyn Mobylette zat…leren jaze aan…), t speulen op stroat, op voetbalveld, op t laand (dammen baauwen in sloten, wazzen boeren nait bliede mit).

Landjeknollen schoonvrieven en opkaauwen, net as zuringstengels; droaker oploaten, braifkes omhoog sturen bie boontjetaauw laangs… Juchtern mit jonges en wichter op stoppellaand maank hokken mit waaite en rogge, verstoppertje speulen, verkerentjederij…. Veur moeke n poar moal in weke vlèzzen melk hoalen ‘van de boer’, bie Lammert Koning, achter op t veen, woar nou t wotter van Blauwestad gobbelt. Hikhakkerij mit overbuurman Hemmo Tiggeloar over d’balen dij op zien laand schopt wörren, mit Lammert Diekhoes (mit wel je gain drokte kriegen konnen) over t vuurtje branden, dou pa en moeke op vezide wazzen… Zain hou katten jongen kregen, en waiten dat ze nait apmoal blieven konden, dat der gounent verzopen wuiren…. Kat dij bie Tuun in schure n nust moakt haar, doar jongen kreeg en dou in onze aigen schure opsloten zat, nait noar d’jongen toukon… Kwam ze loater doch nog aanslepen mit haalfdode jonkies… Lopens noar legere schoule, dou nog aan aner kaande van t dörp, sikkom bie t Midwolmer bos. En runnend weerom noar hoes, bakker Louwtje Nieuwenhuis was der voak net west, stoete was nog waarm. Dikke kappe derof, botter derop (nee gain roombotter…) en hup, noar t voetbalveld (en oetkieken dat Mans Loer je nait zag). En aaltied mor weer pebaaier k ‘orde in de chaos’ te kriegen, wil k mien onthold opschonen. Laauw loene, t blift oetkieken, je binnen zo de weg kwiet, net as dou, laank leden, in dat hail olle Nijssiesoord, van dij törfstekers…

Dat wordt der wel es zegd, t is hier zo duuster as de nacht! En mainsttied vinden mìnsen dat nait pretteg, rillens lopen ze over de rogge…. k Heb net even noar TV keken, Nederland 2 “De Wandeling”. Mag k geern noar kieken, al heb k der nait aaltied t geduld veur… Mien vraauw kikt veur mie… Nou ging t over de nacht, te veul aan licht. Hella van der Wijst pruit doarover mit Wim Schmidt, ammeteur-steernkundege, ‘lichthinderloog’, ze wazzen op Schiermonnikoog. t Aailand is snachts donkerste stee in Nederland, schier Schier! Biezunder, Nederland heurt bie de Top 3 van landen woar t snachts t minst duuster is, soamen mit België en Porto Rico…. Benoam in de grode steden kom je snachts bakken mit licht tegen woar t laank nait aaltied vanneuden is. Doar kinnen we nog n bult op bezunegen, mor ja, t Ruttespul dut nait aan “Milieu”… Vrouger, in Midwolle (en dìn main ik zo’n viefteg joar leden….) was t snachts nog duuster zat. Lanteernpoalen haren nait van dij dikke laampen, gain TL-buizen, en LED, was dat dou al wel opbedocht? In woningbaauw was t benoam swinters n duustere boudel. Vroug op bère…. WC was der ja nait, t hoeske ston achter in toene, zel wel n pispot onner bère stoan hebben… Loater aan Nijssiesoordloane was t vanzulf wel beter, wat dij WC aanbelangt. Lanteerns gaven nait veul meer licht as in woningbaauw. As ik soavends nog ains wat doun mos, kraande votbrengen of melk hoalen achter op t veen, was k voak baange, om nait te zeggen schietensbenaauwd (al gaf je dat vanzulf nait tou…) Achter elke boom kon wel n spook stoan en as je achterom keken, kwammen dij griezels aal dichterbie… Of en tou kon je wel ains groalen van aal dat duuster, as je nog even mit pa noar boeten gingen en dìn dij steerns aan locht flonkern zagen. Pa haar doar nait zo hail veul verstaand van, mor hai kon ons doch wel de Grode Beer aanwiezen. Mien schoulkammeroad Beno Doedens wos der meer van as ik, hai was aiglieks d’eerste echte steernkieker dij k tegen kwam. Loater von k in n old schoulboukje (wie mochten bie meester Zonderman n boukje oetzuiken as we meer as 100 punten bie mekoar leerd haren, woarmit wait k nait meer…) n mooie koart van de haile steernlocht. Hail biezunder, mor kreeg t nait in de kop, en dou was t doch nog duuster zat. Wie gingen soavens ook nog wel ains “blikspuit” speulen, in t (haalf)duuster. Blikje onner lanteernpoale… Dìn haar je nait veul last van t donker om je hìn. Dat wer ook aans dou je in de bungeljoaren belanden deden. Zulfs de fietsverlichten dee t nait aaltied en dou der wat scharrelderij bie kwam, was t mor wat spannend doar op t Achterloantje of bie d’Esbörg in Scheemde, zunder licht…. Op pad noar hoes tou, weerom van voetbaltrainen, bin k nog wel ais in duuster aan t appeltjes pikken west, op gevuil, bie d’appelhof van boer De Grooth, op hörn van Laange Zuudwenden en de Hoofdweg. Loater, op kweekschoule in Winschoot, dee t je nait zoveul meer, was t overdag wel ains duusterder as aans snachts in t donker. Woonde je meer in joen aigen kop en was je doar wel ains weg kwiet. Dou haar je ook nog nait aal dij bakken licht van tegenswoordeg, wazzen ook wend aan dörpsleven. Ainmoal was k mit mien schoulkammeroad Jakob Stiekel bie zien zuster in Stad. Man, dat was veur t eerst dat k deur kreeg dat der steeën wazzen woar t snachts sikkom nait duuster wer…
Noú, viefteg joar loater, mag k geern nog even n ommetje moaken, in t duuster, op kommando van mien spatoaders. k Mout wel kop derbie holden, en nait aal noar ondern kieken, noar t pad. En bin k bliede dat der doch hier en doar lichtpunten binnen, t zain wordt der nait beter op. Snachts mout k der voaker n moal oet, k dou gain licht aan, k schoevel zo hinneweer noar badkoamer. Das beter veur de hormoonhoesholden, zee Wim Schmidt. Je leren nog elke dag bie…

n Mìns is nait zo mor old en wies. Doar heurt wat tou, löskommen van thoes bevöbbeld. Wat dat aanbelangt, is jeugdherberg “Esbörg” veur mie hail belangriek west.
Tegenswoordeg hait zo wat “Stayokay”, Engelse zaikte…. Dou, aan veuroavend van roezege joaren zesteg, was “Esbörg” n begrip in Scheemde en wiede omgeven. Jeugdherberg wer benoam bezöcht deur n bult groepen, asmits hail grode, oet Duutsland, Denemarken, Zweden… n Enkeld moal kwammen der Fransen en mos je vanzulf Frans proaten, nou ja, proaten….. Wollen ze wat waiten over n brommer. Wos ik in t Nederlands al niks van. “Combien de vitesses?” Noa dik vatteg joar leuf ik dat ze zo wat vruigen. Versnellens. Ston k mit de mond vol tanden (dou nog wel…) Mooie joaren! Hou k der veur eerste moal kwam, wait k nait meer, zel wel mit ULO te moaken had hemmen. “Vader en moeder” Van Gerven haren der lol in om van Esbörg n stee te moaken veur jeugdaktiviteiten, n ontmoetingsstee veur boetenlandse en Grunneger jongern. Zai was n gezellege kwebbel, hai n hail rustege man in trui, gain gedou mit strikken of kolbertjes. Mor ja, ze pruiten wel hollands en gingen dou weerom noar de Randstad, noar jeugdherberg “Rhijnauwen” bie Bunnik, nait zo wied van Utrecht. Binnen we nog n moal west mit bus vol, gezellege boudel. In Scheemde werden ze opvolgd deur Gerrit Kupers en zien vraauw Binie de Groot, dij konden wel Grunnegers en dat scheelde. Al wazzen der dou in Scheemde vanzulf ook wel femilies woar ABN proat wer mit kinder, je moest ja aan je toekomst denken ja… Hou laank ik der rondhongen heb, wait k ook nait meer, mor belangriek was t wis en vast. Wat hemmen we doar n staark begun moakt mit t verbetern van de wereld! En nait allain mor wat lummeln, nee, ook hannen oet de buutsen hoalen en mithelpen. Was ja n bult waark as der weer n bus vol volk veur de deur ston en k mog doar geern wat doun, laiver as thoes. Roemte kreeg je om nije dingen oet te pebaaiern. Aktiviteiten in de ombatterijde kelders, al het dat nait laank duurd. Pingpongen in de grote zoal, ook mit vrumden, huf je nait per se bie te proaten. Disco’s, sport- en speloavendjes, woar we eerst de haile boudel versieren deden mit visnetten, pepiersnippers en zukswat. En as je n moal in zak en aaske zaten, was Esbörg joen oetkomst, n luusternd oor van Gerrit of Binie Kupers. Zai huilpen mie om vekansiewaark te vinden in n aandere jeugdherberg. Bin eerst n moal “op sollisitoatsie” west in Ubbergen bie Nijmegen. Dij jeugdherbergvoader haar gaauw deur dat ik gain techneut was en nait veul wos van stopkontakten, piepende deuren, luudsprekers en aner handwaark. Hai wol mie nait, lait e dudelk blieken. Kon k weer noar hoes. Mor in Grouw, in Vraisland, haren ze groder nood, bin k in ’64, ’65 en ’66 zummers west. Goie leerschoule om t ABN beter onder knije te kriegen. Vrais heb k nait echt leerd, al kon k t wel beter verstoan. In dij zesteger joaren gruide je ook weer oet joen bungeljoaren, deur verkeren, deur oplaaiden, deur t older worden.

Esbörg roakte langzoamaan aal meer oet zicht, zo gaait dat. Doch t holdt aaltied n golden stee in joen haart en in joen herinnerns. Dat maarkte ik in d’oflopen weken, dou k inains t overliedensbericht van Jan Kupers, 56 joar, tegenkwam. Dìn veraltereer je, wil je eerst nait leuven dat t om n bekende gaait. Jan heb ik as jonkje kind, in Esbörg en bie t voetballen, bie Scheemde. Je heuren loater nog wel ais wat, dat e bie plietsie ging, dat e verkeren kreeg, loater traauwde. Mor dìn zit je zulf al in hail aandere wereld mit kop vol aigen zörgen en vroagen. En dìn inains, meer as vatteg joar loater, komt dat jonkje oet tied, kanker, 56 joar. En goan gedachten onweerstoanboar weerom noar dij Esbörgjoaren, in Scheemde, mitvuilend mit Gerrit en Binie Kupers. Mooie zesteger joaren, op pad noar old en wies worden. Licht en schare, lagen en grienen, lol en verdrait…. Mor wat is old en wies?

23-02-2008

Mien fietse is even noar Kloas, mien twijwielerboas, west. Onderhold: nije veurbaanden, nije trappers, nije stander woar k fesounlek twij fietstazzen vol bosschoppen aan touvertraauwen kìn…. Beetje smeerderij, euliedruppen. As k nou fiets (en ogen dicht dou…) is t net of k op n nije rie. Mien vraauw haar t al over n moal fietse schoonmoaken en zukswat, mor op dij momenten verstoa k heur voak zo slecht… Mien eerste fietse was n wegmovvelde Fongers, dikke blokken aan trappers. k Heb lest nog n ploatje weer vonden, in woningbaauw van Midwolle. Kin je mooi zain hou ik grootsk op mien stoalen ros zit. Hege staait der ook op, doar was in begun mien landingsboane as k remmen aal te stoer von, of as trappers verkeerd stonnen, zat ja zo’n terugtraprem op. (t Mooie van t ploatje is ook dat dij hoezen van woningbaauw der zo dudelk opstoan. Overkaant van weg, rechts woonden dou Engel en Geertje Tuun, bruier en zuster; links Mans Loer en Geessie dij zo haard gieren kon). k Wol dat k dij fietse nog mor haar, zitten n bult verhoalen aan vast. En n vlaggetje, van Grunnen ducht mie, loater aine van jeugdherbergen, mor dou ging fietsen al n stok beter. Dat fietsen leren, dat mos ja, mor wieder wer der gain speulgoud van moakt, van dij fietse. In schuur dermit en zörg dat veurste trapper omhoog staait, kin der n aander fietse tegenaan zet worden. Veur de lol n rondje fietsen of n wedstriedje holden, doar zag pa nut nait van in, kösde allain mor geld en zere knijen. Asmits ook nog n bult op kop….. Noar schoule fietsen deden we , dou tied van MULO aanbroken was. Vaaier, vief kilometer noar Eexte, n makkie. (Mos je nait te veul stainen op weg of brannekkels in sloot tegenkommen…) Der was ook n joar bie dat fietse of en tou nait wieder wol as brogge over Winschoterdaip. Ding haar wat oplopen, was nog besmeddelk ook. Wazzen meer fietsen dij nait wieder wollen, wel weerom noar Scheemde. Noar rieksweg, hebben we fietsen in baarm legd om bie te kommen, gingen we zulf liften noar Stad. Wat we doar doun mozzen, wozzen we nait, gingen we mor weerom… Fietsen lagen der nog, wollen wel noar hoes. Loater op kweekschoule heb k n tiedlaank n fietse had dij mor aal noar t Midwolmer bos wol, as t mooi weer was. Doar was k mooi kloar mit, k heb mor n bouk mit nomen, haar k wat te doun. Zo heb k ale acht dailen van Merijntje Gijzen oetlezen en dat deur n fietse dij in toeze was en nait meer wos woar Sodom lag….

In vekaansies heb k ook hail wat kilometers oflegd. Op fietse noar Azzen, noar mien zuster, dij waarkte doar as zuster, bie aandern. Voak ook noar Hoogeveen, noar mien olste bruier en zien vraauw en kinder, lozaaiern. Hailemoal deur binnenlaanden van Drenthe hìn, nou dat was mie wat in dij tied. Zat k n moal zo mor in kamp Schattenberg, mit dij donkere lu van de Molukken en n slagboom bie ingang. Loater haar k deur dat t vrouger kamp Westerbörk west was, en zo laip en fietste ik al van mien kindertied of achter de faiten aan, dij konden aaltied net wat haarder as ik. Joa, zo bin k ook n poar moal deur Nederland hìn reden, ainmoal solo, aner moal mit mien wichtje, heur zuske en heur bruiertje. Maisttied n feest mit stoetjes smeren in slootswale maank brommels en mieghummels, mor asmits was t oorlog, dìn vlogen je d’ekkels om kop tou. En dat geplierke mit ‘Ik lus gain tomaten’ en ‘Ik drink nait oet n flezze woar hai mit zien mond aanzeten het…’ Doar hai je, as je allain op raaize binnen, gain hinder van. Bist mit diezulf in gesprek. ‘Wilst nog n stoetje?’ ‘Joa, liekt mie wel wat, doar mor even bie t wotter’. Zat k allain mit miezulf aan kaant bie d’IJssel of bie de Maas…. Overnachten in jeugdherbergen, voak op n noodstee, k haar mie nait van te veuren aanmeld, kwam j’op teneel op n strozak (in Haarlem). Maank boetenlanders, nou, ik huil mien kop in ale toalen… Fietse het mie aaltied weerom brocht, noar hoes, en veul malleur heb k nait had. (Was k ook kloar mit west, mit mien twij linkerhannen….) Nou fiets ik voak wel n rondje veur mien plezaaier, mien pa leeft ja nait meer. Trapper zet k wel aaltied goud, in schuur, verleer k nooit meer.

Wat het e doar de pest aan! Zien laange lief wil nooit doun wat e opdroagen krigt. Zo stief as n bukken, zo smui as n plaanke. Koppeltjeboien? Krigt e van zien leven nait onner knije, aaltied schaif, van madde of. Stoan aner kinder oet klazze derbie te lewaaien, meester het n min laagje om zien mond. Achter aansloeten in riege, troanen verbit e. Taauw klimmen of in ringen? Wat n krupsie! Wandrek? As e op twaide stok staait, schit e zok al sikkom in boksem, “hoogtevrees”. t Woord kìnt e nait ains, t gevuil mor aal te goud. Der is aiglieks mor ain ding dat e mooi vindt bie gimmestiek: blokjevoetbal! Doar kin e zok in oetleven, hai waarkt as n peerd, swait veur kop. Poar moal in t joar, mos je wel slim zuneg op weden… Mout e ook nog noar dij gimklub, noar TONIDO (Tot Ons Genoegen Is Dit Opgericht. As e dij noam deur krigt, is e der aal laank weer of). Veur zo’n krukke as hij is gimmestiek juust goud, zeggen pa en moeke, t gaait bie lutjenaan wel beter. Joa, mooi nait…. Ligt nait aan dij leroar, ervoaren Koeno Koers, dij vangt t n stok beter op as meesters op schoule. Dij kìnnen ja allain mor in heur pak mit strikke veur stoan te kommedaaiern. Koers schudkopt, mor wordt nait gramniedeg, begunt nait te mòtjen. In n bonestoak zit nou ainmoal nait veul rek. “Hou is t goan?” vroagen ze thoes fiemelachteg as e mit vergrelde kop koamer in komt. Hai zegt niks, nait mit zien mond teminnent. Bemieterd dat zien bruier, twij joar older, wel smui is, wel alles duurt, rekstok zulfs en taauw swoaien. Dij het dudelk n streepke veur, benoam bie moeke. Dij is grootsk op heúr jong! (Op dij aíne….) (Joaren doarveur was t ook al zo west. Zien olste bruier was laang zo smui nait as t twij joar jongere zuske, zag je zo aan de lieven en aan de koppen. Aine kwoad, aner mit n dikke laag.)
Oetvoerens? n Ramp! Ainmoal in t joar mout TONIDO zain loaten wat der leerd is, jong en old woar kontribuutsie veur betoald is, dut mit, t moút! Olders in de zoal van Van Eerde’s hotel “Gemaintehoes”, hörntje vrij veur de harmonikoaspeuler. Mainsttied Bé Kupers oet Scheemde mit zien prachtinstrument, doar kin e wel haile oavend noar kieken. Mor nee, hai mout zok omtrekken en dìn in hemd en körde boksem op gaange stoan te blaauwbekken. Tot zien groep aan de beurt is…. Eerst wordt de boudel feestelk opend mit t voandel en t gimnastenlaid: “Geen zang klinkt zo schoon en geen toon wordt gehoord….” Drokte om niks. Zweefsprongen van en open doukjes veur de oetblinkers, hai hakkenkrukt tussentied ook wat, mor goud dat e nait de zoal inrolt. Klappen ze ook nog veur hom, wat n omdenken. Kinnen ze zok weer aantrekken. Noa de pauze kieken noar oldere kunstenoars in heur mooie widde pakken, Berend Tiggeloar op brogge, en Bolhoes oet Oostwold, en asmits Koeno Koers zulf ook nog even. t Blift nait bie ain oavend, nee, teminnent twije en ook nog n generoale. t Ainege woar hai goud in is? Haard lopen tussen stoulen deur, soavends loat, om prieske op te hoalen van verlötten. En doar betoalen ze kontribuutsie veur….Pa komt ook nog n moal in t nijs, hai het drokte schupt bie ingang van hotel “Gemaintehoes”. Komt e zien jonges ophoalen, as t sikkom oflopen is, wil portier hom der nait inloaten. Most net bie pa weden, trapt zo deure in. Ze mouten hom nait aan zien kinder kommen! Jong krigt der nait veul van mit, wat smoesderij, loater komt plietsie op batterij. Der is nog wel ains aine over begund, op schoulplaain: “Dien pa….” Hai trekt zok der niks van aan, is grootsk op zien pa. Veur hom komt noa vaaier joar ellène de verlözzen, hai huft nait meer noar TONIDO. Scheelt in t knipke, kepodde deure mout ook ja betoald worden. Hai loat t nait zo dudelk zaain, mor wat is e bliede! Allain mor meer op schoule dij tamtoatsie, dat is slim genog. Hai leeft zok oet op voetbalveld, of onnerwegens noar schoule en weerom noar hoes. Mooie schounen is e nait nut, hai schupt ja overal tegenaan. Lutje bale, stainen, eerappels…
Tegenswoordeg kikt e op t schaarm wel ains noar Yoeri van Gelder, of noar dij jonge wichter oet Amerikoa, Roemenie of Volendam, t iest hom asmits tou. Dìn denkt e aan TONIDO in Midwolle. “Geen zang klinkt zo schoon…..”, kolle gaange, zoal vol mìnsen, laange madde op t podium. Hai komt op, nemt n beste aanloop en moakt n geweldege koppeltjeboi…….

Fietsen, t liekt zo gewoon, mor k heb der as beudel eerst hail wat muite mit had. Veuroplaaiden haar ik nait, autoped was te duur. Lutje fietse? Nee, je kreeg n grode, op de grui, mit holten blokken aan trappers. Mooi kleureg vlagje as kompensoatsie….. Rem zat der wel degelk op, mor dij luusterde eerst nait best noar mie, mainsttied lait k mie in hege valen. Vanzulf haar k de fietskunst gaauw onner knije, mit valen en stoan goan. As n prins ree ik stoateg over Schortinghoesloane in Midwolle. Dou mìnsen nait op of om keken, dee k schounpoetsdeuskedeksel mit n haalve wasknieper bie t veurrad, vastzet mit n weckringe. Zo heb je niks en zo heb je n dikke motor….. Mit dij swaart movvelde fietse, fietsenmoaker Oadam Timmer was doar hail bedreven in, heb k t laank oetzongen. Dou tied kwam om noar d’ULO in Scheemde te goan, kon k al haard rieden, von k zulf. Dat mos ook wel, voak gingen we mit n haile groep en dat was mainsttied nait op zien elvendattegsten…..Ainmoal ree k over n staine, was stuur kwiet en vol dou op kop in brannekkels in sloot bie Oosterd. Even grienen en aarms en bainen vol bulten. Oet “solidariteit” bleven aandern bie mie, gingen we lopens noar schoule, kwammen veul te loat. Kregen mien moats nog op de kop, zai haren ja wel deurfietsen kind…. Veur mien ULO-diploma kreeg k n nije fietse, k mos wel wat aans hebben, k schoot ja de locht in. Mien pa pebaaierde t nog even mit n twaide movvelde, mor oetendelk kreeg k doch n nije, n spiksplinternije Union, mit handremmen. Velgremmen, mit van dij blokjes dij dìn tegen velgen aandrokt wurden. Dou was je al schier bedreven in t fietsen, nait allenneg háárd, mor ook mit kunststukjes: achtersteveuren, schaif onner staange deur, mit twij man op ain fietse. Mien kammeroad Jakob Stiekel kreeg dou n reesfietse, wol mie mit hebben, mor laauw loene, knipke thoes was leeg, ging nait deur. Schane, t het mie slim begroot, mor t was nait aans. Van Midwolle noar Winschoot, noar Sodom, was nog n poar kilometer wieder vot, dat wazzen laange kilometers, benoam as t regende. t Zel wel te moaken hebben had mit nait zo geern noar schoule goan, dat fietsen was ja gain probleem. Bleef je gezond bie, teminnent…. k Heb ook n moal malleur had, zat k te sloapen op fietse, zag k nait dat der n auto aan kaant van Hoofdweg ston, ik der bovenop. Schoot k zo van zoadel of, mit mien spultje tegen staange, heb k n poar moal ekstroa slikt en oam hoald. Wielrennen was dou al n favoriete sport, belangriek, noa t voetballen. Mit Tour de France as topper. Zölfs in t zwembad in Scheemde stonnen we veur bie d’ingang mit oren noar de luudspreker om te heurn of der n Nederlander wonnen haar in Bordeaux, ontkwam ons der niks van Bahamontes en Charly Gaul, van Henk Faanhof, Gerrit Voorting en Woutje Wagtmans. Ainmoal was der n amateurronde in Midwolle, grode rechthoukege ronde mit n stok over Hoofdweg en Groenbergsloane en bie t bos laangs weerom.

Nou zol dat nait meer kìnnen mit dat BlaauweStadgedou en aal dij wotterpertijen veur vrumde vogels. Kinnen ze messchain wel wat nijs van moaken: helft op reesfietse, helft mit wotterfietsen…. Loater heb k wel voaker n wielerwedstried zain, dou was aine as Popke Oosterhoff in opkomst. Nou, dik vatteg joar loater, bin k nait allain zulf wat older, mor mien Batavus ook, t is hom aan te zain (mie nait vanzulf….) Haard fietsen, doar begun k nait meer aan, nog weer aal in t swait joagen zeker, dij tied is west. k Zörg der nou veur dat k veuroet kom en mien omgeven bekieken kìn, k rie zo haard dat k juust nait omvaal….. Haard fietsrieden doun ze mor in de Giro, of de Vuelta, of in de Tour de France. Doarhìn? Nee, begun k ook nait aan. Of en tou zai k wat moois op t schaarm mit Bettini, of Schleck of Cancellara… In Noordhörn kìnnen we hail wat zain van de Omloop van Middag-Humsterlaand, n schiere vraauwenwedstried. En lest haren we de Ronde van Noordhörn, vin k ook geweldeg. Mit dij kwieke zusters oet Den Ham, Daniëlle en Eyelien. Joa, Bekkering haiten ze, doun t ook goud op scheuvels. n Kiekfeest veur laifhebbers en doar heur k ja nog aaltied bie. En n bult ploatjes heb ik schoten mit mien Canon. k Heb wel n poar doagen last had van spierpiene in bovenbainen, deur de knijen goan wordt aal wat stoerder, mor k zet deur. Joa, ik bìn wat dat aanbelangt n eerliekse bikkel, mien kiekkondietsie kin der nog mit deur…

Terry Rist haar n minne dag, alles
mishottjede. Dat begon smörgens vroug al
bie t aanklaiden. Toun e handgrenoat aan
schoune plakde, trok e de pinne deroet
zunder dat hai der bie noadocht. Nou,
binnen de körtste keren was e kloar
wakker. n Knal! Sloapkoamer haildaal in
puun en zien linkeronderbain lag krekt in
de wasbakke, dij verinneweerd haalfweg
trappen hong. Dat köstte hom hail wat
muite om dat onderbain weer goud onder
de knije te kriegen. Lopen gong nog wat
swoar, mor dat zol wel bie trekken. Noa
zien bord mit Brinta gong Terry op pad
noar veld bie Dörpsstee. Der mos stunt
worden mit de grode feesttente, mor ding
was al vot.. Op t sportveld laip allenneg
nog n manske dij ol pepier verzoamelde.
Hai keek Terry ais aan en zee: “As je wat
willen, mout je wel op tied kommen”. Doar
kon t mitdoun. Op noar de brogge over t
kenoal, dij mos e opbloazen. Haar ook wel
wat, dij feestelk verlichte fietsvleugels dij
over d’ol wasknieperfebriek hinzailen. Of
dat brogwachtershoeske dat bie Avalon
deel kwam. Haren ze votdoadelk n
portiersloge… Mor ook dat was gain
sukses, brogge ston steevast omhoog en
der wazzen aalweg mìnsen om tou, t leek
wel n mieghummelbult. Terry was nou
even bilder, zöchde mit zien GSM Super
3a60 kontakt mit gehaaime sentroale,
onderbrocht woaraargns in n olde
beunker.
“Hallo sentroale, vroag van koatsebale
aan Ongkool: as t gain drij uur is en t
regent ook nait zoas veurzegd, wat mout
koatsebale din oet stee zetten?”
Ding pruttelde as opoes kovviekane, gong
dou over op sizzen en soezen en wur
rompslomps stil. “Gain beriek” kwam der in
beeld.
“Wel gommesnogaantou, mit wat veur
rötzooi hemmen ze mie nou weer
opzoadeld?” Terry was der zat van,
stinzat. Hai gong op hoes aan. Hai haar
nog gain tien meter lopen, toun e n gesis
en geknal heurde achter hom.
Veraltereerd keek e noar brogge woar
dikke swaarde rook vanof kwam. Bliksem
sloug der nait in, mor deroet, drij, vaaier
moal. En dou zag e ain van de
fietsvleugels deur de locht soezen richten
Zeuvensteerns en t brogwachtershoeske
kwam deel bie ingang van jeugdhonk, twij
roeten in diggels, mor wieder goud
gezond. Terry muik dat e vot kwam. Bie
“Welgelegen” huil Wubbo hom tegen. Of t
al heurd haar? Grode feesttente dij
kortsleden bie de Dörpsstee ston, was de
locht invlogen aargens in de Vraise
Wouden. Störmwind kreeg de schuld, mor
Terry haar zo zien twiefels. Hou kon dat
nou? Thuus dee e votdoadelk zien slovven
aan en pakde veur alle wizzeghaid nog n
bord mit Brinta. Dou gong telefoon:
“Sentroale. Ongkool veur koatsebale, wat
e nou weer verhapstukt haar….”
Terry vreef zok nog ais stief in d’ogen.
Zien linkeraarm lag verdacht dicht in de
buurt van de wekker, deken haar e oftrapt,
loaken zat strak om zien rechterknije
bonden. Hai vong nog net wat op van
nijsberichten op wekkerradio:
“Vanmorgen is in het Groninger
dorpje…….”

Noordhörn, 21/06/2006

Positief denken, ook in t Grunnegers. Doar is noar aanlaiden van de 25ste K(r) euze ook wel n reden veur. Dou wie dik vaaier joar leden mit ons rondzendbraif begonnen, haren we gain sekuur idee hou t wieder goan zol. Eerst mor doún, kinnen we doarna aaltied deurgoan mit prakkezaaiern.. Rondzendbraif werd n dikke rondzendbraif en webstee kwam sentroal te stoan. Veurnemen om 10 braiven in t joar te moaken, doar kwam niks van, 6 was t maximoale aantal, elke twij moand, ook op webstee www.kreuzekeuze.nl. Dou wol k tussenliggende tied overbroggen mit Kreuskes…. Kreuskes kwammen, kreuskes gingen, k haar mien haand overspeuld, al zit k nog aal te brouden op n waarkboar alternatief. t Ekstroa podium veur lu dij geern Grunnegers schrieven (willen), is in elks geval gainain moal leeg bleven. Verhoalen, gedichten, verskes, dörpshistorie, toalbeschaauwens, ofwizzeln zat. Das mooi, das hail schier, das muite weerd. Doch blief k n twievelkont, wil k aaltied meer as dat deroet komt. Wat mie stekt, is dat de toalverschaidenhaid nait voldounde oet de vaarf komt. t Grunneger streektoalgebied is nait allenneg Fré Schreiber zien Grunnegers, of t Oldambtsters van Simon van Wattum en van mie… Ook t Westerwols heurt derbie, binnen wié even bliede mit lu as Hanne Wilzing. En t Stad Grunnegers (wat veur Grunnegers????) en t Westerketaaiers, pardon, t Westerketiers, zo as dat deur Stichting ‘Mien Westerkwartier’ goud en geef onner d’aandacht brocht wordt, mit films as “Die van hiernoast” en benoam ook meziek. Denk mor ains aan dij schitternde spaigelploat van ‘Westkaant Stad’ mit as spilfeguur Gert Sennema. Mor woar blieven de verhoalen en gedichten ien t Westerketiers? Woarom wordt der zo waaineg instuurd noar Kreuze? Woarom mout t Westerketiers allenneg mor ien t Westerkwartier en op webstee van t Westerkwartier n stee vienden? Woarom kommen aner lu oet Westerwolle of oet Knoalstreek zo stoer mit schriefwaark op de proppen bie Kreuze? Woarom is t Stad-Grunnegers nait dudelker te vinden op de Kreuze-bladzieden? Of hebben w’aalmoal ons aaigen stee inricht en vuilen w’ons doar allain mor thoes? Denken we “Loat dij aander mor bie mie kommen, denkst doch nait dat ik noar dij aander tou goa…”? Woarom wordt de Grunneger Schriefwedstried elk joar zo steriel organizaaierd deur Stichting ‘Grunneger Toal’ en d’openboare biebelthaiken? Woar blieven de ‘dwaarsverbanden’? Of binnen we doar al zo aan wend, ainmoal in t joar, dat we omvalen van muide weden as we aan twij moal dénken? Of mout der aaltied n wedstried van moakt worden mit priezen, opdeborstklopperij en kinnesinne? As t zowat wordt as “Westerketiers allenneg veur Westerkwartierders”, of “Knoalsters allain veur Knoalsters”, dìn begunt streektoalschrieverij verduveld veul te lieken op navvelstoarderij, lééft t nait, zo as t leven kìn! En woar is aiglieks onze nije ‘Streektoalfunctionoares”? Wie kriegen doar veuls te waaineg van mit, of ligt dat aan ons zulf?
Nou ja, woar k in elks geval bliede mit bin, is mit “Grunnegs Goud” van Bouwe van Norden en zienent in t Dagblad op dinsdag. k Vin nog aaltied dat ook t Dagblad meer streektoal in heur kolommen stoppen kìn, mor asmits mout je tevreden weden mit n haalf aai, beter as n lege dop. En RTV Noord? Enkeld moal n dikke tiene, mor voak n lutje zeske of n dikke onvoldounde…. Dat het ook te moaken mit dat Grunnegers van Schreiber dat elke dag (mor nait op zun- of zotterdag…) deur Olaf Vos as ainegste Grunnegers prezentaaierd wordt. Verneukerij! En de Noordmannen dìn? Schiér of en tou, mor voak ook n bult gekwedel, tegen de klippen op. En ik mor denken dat Grunnegers zo veul mit zo waaineg woorden zeggen kìnnen…. Of hebben w’aalmoal aal meer woorden vanneuden om aal minder te zeggen, in onze streektoal? En dut Kreuze, aal dikker, doar ook aan mit? Och, loaten we nou eerst mor ‘verzulverd’ weden deur dij 25x Kreuze, kinnen w’over t ‘gold’ ien toukomst nog genog kopschraben…

Nije oaventuren van onze Terry Rist, beruchte opsteukeler. Inzetboar vanoet zien woonploats Noordhörn, mor dat is vanzulfs zo gehaaim as ik wait nait wat! Terry krigt zien bestelns van zien boas Ongkool, vanoet n bunker aargenswoar aan de kust, stoefbie Delfziel, mor ook dat wait gain mìns. Op last van O. het Terry zien proatstoul via Maarktploats verkocht, proat is ja gain jenever. Nou zit e mit n braif in kode in de moag, liefzeerte krigt e dervan!

Terry Rist ligt mit zien lief op n stoule, hai perbaaiert alles, mor de braif van Ongkool blift veur hom moanzoad in n nassibale. Woarom het e dou ook zien kodebouk mit old pepier mitgeven aan Harko in ploats van dij Golden Gids? Hai kin zok wel veur de kop sloagen, dut t ook en zeerte gait dails van lief noar kop. Zo komt e nait wieder. Hai raaist of noar zien hazzengimmestiekkoamertje, woar e stand 3a oet “Yoga, as je din doch wat willen” aannemt. Zien ogen goan veur drijkwart tou, de vollen in zien kop lieken wel strandribbels, zien oorschulpen bewegen en neuze hoalt e op as Zudemoa’s Klap. Dìn verstieft e veur dik honderd persent, holdt dat tien, twinteg, datteg sekonden vaast en: “TanRika!!!!” ( = ik heb t, ik snap wel nait hou, mor ik heb t!) Dij t schoeft drij stee veuroet, de spr mout der veur en nait derachter, stuur wordt zend, ja, hè, hè: Loat de zendmast springen!
(hulpwoord: telefoon).
Terry schaaidt vot oet mit zien yogakuren, lopt noar de kelderkaaste en schenkt zok n glas volle melk in. (Gait t minder goud, dìn krigt e allain mor haalfvolle of moagere melk).
Loat de mast springen, dat e doar nait op kommen kon. Terry lopt noar de badkoamer, stekt vinger in haals en spijt net zo laank tot nait allenneg ale melk der weer oetvlogt, mor ook Ongkools braif in kode. t Haile spultje wordt votdoadelk deurspuild (Instruktiebouk bladziede 35, hoofdstok 2b, paragroaf 2.1.1). Mit lege lief gait e zo onopvallend meugelk noar de toukomstege PD aan de Bekersborgweg. Engelse pedde op, motorstofkleppe doarover hìn, bakkeboarden aanplakt, bakkersschoet veur, gain mìns dij hom herkent. En as der aal aine in de muit komt, dìn denkt dij dat der n haalfmale vroug karneval aan t vieren is. Nee, Terry loat zok nait zo mor in de koart kieken en leuf ook mor nait dat e open koart speult, zien koart is nait vergeven! Hai komt veurbie de metershoge mast en dut krekt of e belangstellen het veur de swaarde kraaien dij bovenin aan t kivveln binnen. Man, doar stait ja n dik iezern hek omhìn en dat stainen hoeske, mout dat ook mitspringen? Hai lopt deur noar de fietsenboer, blift dìn stokstief stoan en gait weerom, dut net of e wat vergeten is. (Hai mouk t nog overtugender deur zok mor weer aine veur zien hazzens te geven, nou wait e zeker dat e nij deuske Paracetamol hoalen mout). Veur de wizzeghaid dut e stofkleppe veur d’ogen en schoet achtersteveuren, je kinnen ja nait waiten. Hou kin je zo’n mast nou springen doun? Bie n poule wotter blift e stoan, kikt hou e zulf doarin spaigelt. Hai springt even omhoog, aanschaauwelk onnerwies is t beste. Smui is e nait, mor zo’n mast is vanzulfs nog veul stiever dìn de stiefste bukken. As dij springen mout, nou, dìn mout der nog n baarg oefend worden. Zol e onner de poten van dij mast meschain dikke veren zetten kinnen? Mout e zo bie zien neuze laangs es even vroagen aan Appie of Klaas, fietsenmoakers hemmen overal verstand van. Hai kin ook Simon even vroagen, dij het n pracht van n peerd en wait ook hailveul van springen, ducht hom. Woarom krigt hai nou aaltied van dij stoere bestèlns? En fesounlek betoald worden, ho mor! Hai mout de vakbond der mor ais biehoalen, t wordt tied veur n betere cao veur gehaaim agenten. Rompslomps heurt e geknitter en gegilp, o, zien GSM, dat waarkt goud stoefbie zo’n mast. Mit veul gedounte hoalt e t miniapperoat oet zien kontbuuts, schoet zat hom in wege. Weer n tieden in kode, mor nou het t deur, joa, Terry is nait bepoald achterliek: “Hou wordt dat mit dat springen?” Doar heb je duvelderij al. Aaltied mor taandjen, aaltied mor jachten. Hai zel Ongkool wel ains even verrazzen en toetst mit n laag op zien tronie in: “Even veur alle dudelkhaid: hoogspringen, verspringen of hinkstapsprong?????”

As k in kraande lees over Midwolle, schoft der votdoadelk n loa vol herinnerns open. Ploatjes glieden ale kaanten op, paardij valen op grond, anern liggen onnersteboven, op kop. In dat verhoal in t Dagblad komt noam veur van Jurrie Diekhoes (as Jozefregisseur) en dìn zai k in ainen poar kloare, hoarschaarpe foto’s veur mie. Lutje jong, verklaid as ‘cowboy’, houd op, pistool in haand. Of mit n klaid aan en schounen van zien moeke. Aaltied mit n laag op zien snoet. Allenneg, of mit zien grode zus Afiena, of zien bruier Albert. Zel loater wel n Appie worden weden… Din vroag je joe of, hou dat kin, dingen dij meer as viefteg joar leden gewoon gebeurden, dat dij zo helder op joen netvlies pronken. Midwolle, stee woar k geboren bin, opgruide. Woar k noar schoule ging, haalve dörp deur, baange veur koksjoanen en Sjors Meijer, dij joe in tok stoppen wol… Mit grode ogen bie open deure van Blaauw zien Fordgarage noar t waark keek van monteurs, noar d’auto’s en trekkers, nije Fordson. Doar waarkte Lammert Diekhoes ook, pa van Jurrie. Dij femilie zat doch al mit neuze bovenop auto’s. Lammert Diekhoes zien vraauw was aine van Joke Smit, van Meerland, dij doar mit zien vrachtwoagens begon, loater noar t loug verhoesde, aan Hoofdweg, stoefbie t postketoor. Dou wazzen wie al verhoesd van Woningbaauwloane noar Nijsiesoord. Lammert en Annie werden onze buren, wie op 59, zai op 61. Wie niks, zai griffemeerd, mor wie konnen goud mit mekoar, ook al zong buurvraauw Annie psaalms en mien moeke rooie verskes as “Morgenrood” en “Op socialisten sluit de rijen”. Elk zien aigen geleuf. Eerst wer Afiena op wereld zet, poar joar loater Albert, n weke noa mien joardag. Aaltied was der dìn ‘arretjescake’, bakt van meelkoekjes en sokkeloa.

Dou Jurrie geboren wer, beetje n noakommeling, n nustaaie, kregen we vannijs n plak ‘arretjescake’. Van mie moggen der wel tien of meer kinder kommen en t mog ook wel wat gaauwer…. Zol dat dijzulfde Jurrie wezen dij nou in kraande staait as ‘regisseur’ van ‘Jozef’, n musical dij instudaaierd wordt in Griffemeerde Kerke aan Hoofdweg? Doun ook anern aan mit, dij nait noar kerke goan, of noar n aandre… Doar hufst in joaren viefteg nait mit aan kommen zetten, gain sproake van! Boudel mos dudelk blieven, elk zien aigen etiket. Boer, börger of aarbaider en zo was t mit kerken ook: hervormd, griffemeerd, gristelk griffemeerd… Of haaidens, zo as wie, al mozzen we as kinder wel noar zundagschoule. Stap richten femilie, dij wel kerks was? Oom Ties op kop, dij was ja gruinteboer in Midwolle en olderling. Hai vond t mor knap knudde dat mien pa as olste bruier niks meer van kerke waiten wol… Aan aner kaande, op 57, woonden Fokko en Lies Bamberg, haren w’ook schiere noabers aan, benoam dou Fokko bie ons “Monopoly” populair muik. As wie dat speulden, was hai dou mainsttied ook bankholder, konst crisis van nou al aankommen zain…. Prachtege man, in zien leren jaze op zien Kapteyn Mobylette, beetje schaif derop. Hai dee in verzekerns, RVS, ploatje op mure. Nait bie ons, wie zatten vanzulf bie ‘De Centrale’, onnerduil van rooie femilie.
Mooie joaren doar aan dij Nijsiesoordloane, mit Hemmo Tiggeloar aan aner kaande van weg, en plietsie Leupen, femilie Loer, Tuun, Everhardus, Geert Boas…. En dat apmoal deur n verhoaltje in t Dagblad over Jurrie Diekhoes dij aan t repetaaiern is mit musical “Jozef”. (Of zol dat n aandre Jurrie weden?) Zai zellen nou wel beder in heur spullen zitten as viefteg joar leden, dou holp schoulkammeroad Beno Doedens (net zo niks as wie…) jonken van Griffemeerde Kerke mit t geluud bie d’eerste grevo-disco’s… Joa, dus doch n kronkel in rechtlieneghaid….

Der zit in mien onthold veul “Midwolle”. As joaren tellen goan, kiek je voaker en ááns achterom. Vergrootglas komt derbie, tiéd ook; artikel dat sikkom nait beschikboar was dou je nog ‘aan t waark’ gingen. Midwolle, t dörp woar k geboren bin, en groot wer. (Sikkom twai meter!) Dat geboren worden, dat was in woningbaauw, aan Blaauw’s loane, k heb dat voaker nuimd. Zet leden het der n foto stoan in t Dagblad van het Noorden, apmoal bewoners van woningbaauw derop, of lu dij der stoefbie wonen deden. Van reaksies bin k hoast nóg onnersteboven! Zowat leeft veul meer as je wel es denken. Verhoalen van femilie, van vrunden, van anere bekenden. Lu dij zok inspannen nog meer te waiten te kommen. Buzze dij achterhoald wordt…. ‘Bronkhorst’ tussen Winschoot en Pekel, op Zuuveen. Noam van buschauffeur derbie, prachteg!

As je dij lu op t ploatje zain, kommen der aal meer herinnerns bovendrieven, woar gain rooie liene in zit. As ik Appie Diekhoes en zien vraauw zai, denk ik votdoadelk aan heur zeun Lammert dij bie garage Blaauw waarkte en loater noast ons wonen kwam aan Nannengoa’s Loane (= Niesoordlaan). Aan dochter Engeltje, veuls te vroug oet tied kommen, zeun Mans woar t nait zo goud mit ging… Zai ik Jurjen Adam mit zien vraauw Tijtje, dìn denk ik aan hounder dij zunder kop over t haim lopen, aan zeun Krino dij ons oetlegde hou je n lözze kippepoot bewegen loaten konnen, aan bienoam van Adam: ‘Jurjen Doefke’. (Vrouger haar elkenain n bienoam, zo liekt t). Engel Tuin, veur ons vanzulf Engel Tuun, woonde aan aner kaant van weg, mit zien zuster Geertje. Engel haar n bult op rogge en hai kaauwde tebak. Haar n toene mit appelbomen, woar we aaltied zuiken mochten. Geertje snee appels in vörrels, ging z’inriegen mit boontjetaauw en dìn kwamen ze op beune, mozzen ze dreugen. Of ze werden over n rikje hongen. Nuus en zien vraauw, noast ons. Kinder en klaainkinder op bezuik, kwammen voak even n proatje moaken achter t hoes laangs, of ploatjes buten van filmsterren (Roy Rodgers, Doris Day, Deanne Durbin….) Sommel Groenbroek en Jan Spackman, dij wazzen bie braandweer, haren dìn van dij prachtege pakjes aan, schiere helms op kop. Femilie Everts, Udema, Van Ham…. t Gaait mor deur. Loater denk ik dìn: hou kin dat doch? Ik heb doar ja ‘mor’acht joar woond! In 1953 gingen we noar n nij huurhoes aan Nannengoa’s Loane, nummer 59, mit peerd en woagen van Oom Ties, gruinteboer van beroep. Aal dij herinners binnen oet dij eerste acht joar. Nou, joaren as lutje potje en zulfs as kleuter, doar wait k nait veul van. Wat sloag je dìn veul op as je zes, zeuven joar binnen. Wordt de wereld groder, kom j’oet woningbaauw, op pad noar t veld aan zuudkaande, of noar boer Oortwijn Botjes mit zien glimmende Citroën, of noar t laand achter café, kom, hou hait e nou ook weer, aan d’overkaant van Groenbergs winkel, loater Coöperatie…. En pad noar schoule vanzulf, bie Hoofdweg laangs noar t westen, nog veurbie klokkengaiterij Van Bergen. Schoule mit t grode plaain aan veurkaant, eerst nog hoeskes lös van schoule, kolen- en fietsenhok, stoupe. Meester Smit dij in Indië zeten haar, meester De Vries woar wat biezunders mit was, dij ook zo hoagels worden kon en dìn mit striekstok (of n gewone…) op baanke sloagen dee. Vrumd, komt der van meester ‘Proeme’ inains n aner kaande teveurschien: man dij n groepke kinder mitnam in auto, noar Termunterziel, noar d’hoaven en de boten, bult gernoat. En dìn springen je gedachten zo mor noar d’olle film van Midwolle, moakt in 1952. Mit Kruzengoa derop, gemainteman en ook bie brandweer, schoulmeesters van christelke schoule dij aan t bokspringen binnen, kinder dij mit heur kleuderjuf lopens noar t Midwolmer Bos gingen, dokter Magendans zien vraauw dij tandarts was, en bie padvinderij. Messchain kin k doch nog wat opschieren in mien onthold, boudel beetje aanvegen, beetje mooi moaken, wat meer ordelk. Systemoatischer vertellen over kinder op schoul, over voetballerij, over winkels, over Midwolle van doú, dou t nog nait toeristisch over de kop jagd wer mit aal dij BlaauweStadmeneuvels, dou der nog nait proat wer over ontslutensweg aan noordkaant, dou schoulen van zokzulf nog braid genog wazzen…… Midwolda (Old) ston derop koartjes. Gaauw n moal kieken of der ansichten binnen mit Midwolda (Nij) derop. Huift der ook gain gehavvel te weden over d’oetsproak van ‘Oldambt’…..

n Groep old studenten, aaltemoal goud
terechte kommen, kwam bie mekoar
om heur olde universiteitsleroar te
bezuiken. t Gesprek draaide al gaauw
oet op kloagen over waarkdrok. De
leroar bood zien gasten kovvie aan.
Hai gong noar de keuken en kwam
weerom mit n grode kan kovvie en n
bult kopkes. Stainen, plastic, gloazen,
sommege hail gewoon en aandere
duur en oetzunderlek. Leroar vroug elk
zokzulf in te schenken.
Toun ale old studenten n kop kovvie
haren, zee de leroar:
“Zo as je zain konnen, werden ale
mooie, dure kopkes pakt, de gewone,
goudkope bleven stoan. Het is veur joe
normoal t beste te willen veur jezulf,
allenneg mor t beste. Dat is de bron
van joen problemen en stress. Wat joe
aiglieks aaltemoal wollen, was kovvie,
nait t kopke. Je pakten hail bewust de
betere kopkes en huilen mekoar ook in
de goaten.
Wel, as t leven de kovvie is, din binnen
de boanen, t geld en de stee in de
moatschappij de kopkes. Ze binnen
niks aans as raive woarmit je in leven
blieven, mor de kwaliteit van t leven
veraandert der nait deur. Asmits, as
wie te veul noar kopkes kieken,
vergeten we te groalen van de kovvie.
Dus minsen, loat je nait drieven deur
de kopkes, genotter in stee doarvan
van de kovvie. As je n volgende keer
kovvie drinken, kin dit verhoaltje joe
van pas kommen.

(Plukt van internet, vertoald oet t
Engels)

Kedootje, in biebelthaik… Komst nait ale weken tegen… Allewel, lest bie Grunneger Boukendoagen kon j’ook al aine mitnemen: ’n Peerd is gain mìns’… Benoam veur laifhebbers van Grunneger leesderij, of veur heur dij dat worden willen. Benijd of dat wat zorren aan diek zet (nij-Grunnegers…). Nou doun ále biebelthaiken in Nederland mit, veur vaaierde moal: “Nederland leest”… Boukjes worden wel aal dunner, ast dizze in kaast zetst, vinst hom nait weer… Dut ook niks, dij dikke letters doun slim zeer aan d’ogen, kinst beter achterop kieken, staait schriefster Hella S.Haasse, mooi ploatje mit swaart-wit gruin achter heur. “Oeroeg” hait t boukje, in 1948 in poar weke tied schreven, over n vrundschap in Indië, ook swaart-wit. Dik zesteg joar loater kin elk dat dunne boukje vannijs deurflottern en dìn derover proaten mit elkenain, Nederland leest ja… Ik hol nait zo van dat gesoes over bouken, ik lees laiver. Van alles deur mekoar, tuttifrutti. Nou bin k mit n oldje van Singer bezeg, “De Slaaf”, votdoan in biebelthaik, veur n prikje op kop tikt. Nog zo aine, van Teirlinck, “Gevecht met de engel”, prachteg! Ook veur 50 eurocent… Wat n riekdom!
Dat lezen, doar haar k al vroug last van.

Hou k t leerd heb, wait k nait meer. Meester Smid (‘Buikie’) in Midwolle haar der wat mit te moaken, en “Pim en Mien”. Hou dat bie meester De Vries (‘Proeme’) was? Dikke dook… Bie meester Zonderman kloart t op. Schiere biebelthaik achterin klas, bult bouken, nummer derop, op t broene kaft. Kaft kwam derom tou deur onszulf, wie leerden dat van meester, k wait t nog hail sekuur. Aal dij bouken stonnen op n lieste, doar mog je op vraidag nije oetzuiken, mit noar hoes. Mos je wel veurege eerst inlevern, zunder vetvlekken. As der wel aine op kommen was, zedde meester doar mit n rode pèn n kringe om tou, ston je derbie mit n rooie kop. Wat heb ik doar al n bult lezen! Van Norel, drij dailen “Engelandvaarders”, en n bouk dij “Giethoornse vrijbuiters” haide. Loater von k oet dat t schreven was deur Van der Geest. Wat ook mooi was? Van Schuil: “Rob en de stroper van Tjot-Idi”, was ook ains as heurspel op radio.

Loater heb k dou ook “De AFC’ers” lezen, en “De Katjangs” en “Hoe de Katjangs op de kostschool van Buikie kwamen”, mor dat was al in ULO-tied ducht mie. (Vrumd, loater pas heurde ik dat meester Smid, ‘Buikie’, ook in Indie west was…) Op ULO bin k mit aigen biebelthaik begonnen, glorietied van buusboukjes, ‘pockets’ werden ‘in’. Prisma’s, mor benoam “Zwarte Beertjes”, spannend! Op kweekschoule in Winschoot stapde ik over noar de “Salamanders” van Querido, en noar de
Ooievoars. Salamanders was ja ‘literatuur’,
Ooievoars was van alles en nog wat. Oók ‘erotiek’, dij schune verhoalen van Paul Rodenko, zo as “Helse Vertelsels”. Ston k doar in winkel bie Nieborg in Sodom boukje of te reken, al weer mit n rooie kop. En dat schier wichtje bie kassa mor gnivveln, haar t boukje al laank lezen vanzulf….Dat kopen van bouken, doar bin k mit deurgoan, net as mit t lezen. Nee, nait veul schune verhoalen, meer geschiedenis, gedichten, misdoadverhoalen en ‘literatuur’, al was k doar eerste tied noa kweekschoule stìnzat van. Dat wer je doar ja deur ströt hìndrokt, nait gezond meer. Heb meer as n joar gain ‘goud’ bouk in hannen had. Allain mor ‘detectives’, haile Havank-serie, en Maigret, en De Saint… Dat kopen laip wel wat mis, kon t mit lézen nait biebainen. Staait apmoal picobello op plaanken of in kaasten, méér as dij ‘Boekito’ in zien hoes haar, mor hier is der nog nooit aine west van woningbaauwstichten. Kin t nait aal meer lezen, schane. Der gaait nou ook veul weer deure oet, kin anern der bliede mit moaken. Lézen dou k nog aal en sunt vaaier joar ‘Nederland’ dus ook. Beter loat as nooit…

“Vrouger, vrouger, wat gaait de tied doch vlug…”
Heur je Edes stem derbie? Vrouger…… Tegen mien zuster zee ik al: “k mout oppazen, k leuf da’k meer achteroet as veuroet leef.” Vrouger is veur mie veur n groot dail Midwolle, doar bin k opgruid, doar bin k “groot” worden. In vievenvatteg bin k geboren, in woningbaauw op Blaauw zien loane. (Blaauw, dat was Ford, wereldberoemd in Midwolle en omgeven, nee, gain femilie.) Dij hemmen ze dou n meer offisjele noam geven: Schortinghuislaan, of was t Schortinghuisstraat? Nou ja, dat “Schortinghuis’ is wis en vast goud. n Domie, doar haren ze derin Midwolle zat van. Ze kwammen der bie ons nait in, mor aan dij Schortinghuis zaten we vanzulf wel vast, acht joar laank. (O, begriep mie nait verkeerd, niks mis mit dij domie, e, n goie! Oet zeuventienhonnerd en nog wat, hai haar wel voak wat kifkederij mit anern) Van dij woningbaauw in Midwolle is niks meer over, zulfs t stroatenplan hemmen ze omgooid, krekt of ze joen verleden mit worrel en takke oetruud hemmen. Noabers kon je nait op vingers van ain haand tellen, dast mooie van dat stoefbie mekoar wonen. Mit paardij buren konnen we t goud vinden, mit aandern nait, n stok of wat kon je wel schaiten. Domies konnen doar nait veul aan veraandern, al laipen ze bie paardie noabers deure sikkom plat. Och, wat wil je ook, as domies zulf al kikkakken…. Aan aner kaant van weg woonden dou Engel en Gittje Tuun, bruier en zuster, oldere ainspaanjers. Engel haar n bult op zien rogge en pedde op kop, aaltied, in mien onthold. Hai zat in aarmstoule in koamer veur t roam of achtertoes op baanke. Wieze man! En hai was n sloatjekaauwer, kon sekuur mikken. Sigaretten rookte ook wel ains, dij muiken wie dìn voak, mit zo’n toverdeuske…. Deksel open, vloeitje derin, tebak derbie, deksel tou en hupsakee, doar was e, prachteg. Wel even n beetje spije op t raandje, aans bleef t vloeitje nait zitten. Gittje was n dun wiefke, ain en aal zorg. Zörg veur heur bruier, zorg veur t hoeshollen, zorg veur ons, veur femilie, veur törreldoefke, dij in hok zat dat sekuur Tiddens veurenne van boerenstee was, mooi man! (Imca Marina woont doar nou). Je kregen bie heur aaltied wat. Zai kon ook toerloos stokjes appel inriegen, dij werden dreugd op beune, op n rikje. Kon je loater stamppot van moaken, haite bliksem. Der stonnen hail wat appelbomen achter t hoes, doar konnen we appels zuiken, van grond of. Asmits plokden we aine van n takke of, mor dat was nait de beduilen, wazzen nog nait riep ja, kreeg je liefzeerte van. Beste mìnsen, al gongen ze wel noar kerke, of kwam kerke bie heur in hoes. Aigelks wollen ze geern dat ik domie wer, mor doar keken ollu doch aans tegen aan.
Bie Engel en Gittje onnerdak, aan zuudkaande, woonden Mans en Geessie Loer, dij mozzen ook nait veul van koksjoanen hemmen, konnen pa en moeke goud mit. Geessie haar n spesioale laag, ze gierde t oet, haile woningbaauw groalde. Loater binnen ze verhoesd, eerst noar t Gruine Kruusgebaauw aan Mennistenloane, mor ze hemmen ook nog op Ennemoabörgh woond, mozzen ze boudel n beetje schier holden. Doar woont nou Maya Wildevuur, mit heur gierende kleuren….

Onnerdak bie onszulf, aan zuudkaande, woonden Neus en zien vraauw en dochter. Nait groot mor wel dikke bainen. Veul kontakt haren we nait, griffemeerden. Schoonzeun kwam nog wel ains achterom, kregen we ploatjes van, oet pakjes kaauwgom of sigrettedeuskes. Filmsterren, dat was mie wat: Roy Rogers, Doris Day, Deanne Durbin, June Allison. En in deuskes van Players zaten boten en vlaigmesienen. Pa rookde Chief Whip en pieptebak van Niemeijer, dij deden nait in ploatjes.
Achter toene mit appelboom, van dij zoere Bremleys, woonde femilie Tolk, “Koanje”. Doar was wat mit, mor t rechte wos je as kind nait, stiekeme boudel. Joapie kwam wel ains bie ons speulen, staark as n bere, kon je beter mor as vrund holden. . Aan aner kaande van zieweg ston t hoes van Roulf en Grietje de Boer, dikke hege derveur. Heuren ook bie kerke, mor mit Derkie kon k goud opschaiten, ook al laip e kreupel, haar kinderverlammen had. Wie wazzen voak aan t overschuppen op sintelweg, goud veur de traptechniek. Onze moekes haren sikkom aaltied kifkederij, dat gong der asmits heer, mor dat kon ons nait veul verschelen. Pa’s schudkopden, meer nait. Vraauwlu…. As kind is wereld om joe tou vertraauwd, mor schienboarliek is kiek op dij wereld zo ainziedeg as wat, dat krieg je loater deur. Heurt bie t groot worden. As kind vin je aal dij grode mìnsen asmits mor vrumde schepsels, woar je laiver nait bieheuren willen. Nou, as grode, denk ik der of en tou nog krekt zo over, al kinnen we goud mit onze noabers, vlaigen der gain graszodden over hege en is kifkederij nait drij stroaten wieder nog te heuren.

december 2007

Nee, ik hol me niet allenneg bezeg met e Grunneger Toal, of dat nou ien West-, Noord- of Oost-Grunnen is, of ien Stad. ‘Vrouger’ trekt mij as gien aner thema, ik kan der gien genog van kriegen. Nog aaltied smantje ik van t Peerd van Troje, de droad van Ariadne, t törfschip van Breda of de slag bij Kloosterholt. Benoam de geschiedenis van Noordhörn, onze woonstee vanof jannewoarie 1974, wil ik groag beter kennen leren. Bordje vol, bordje leegeten, en dan weer vannijs opscheppen en deureten en nooit niet zat worden… Hoe zat dat met de Börg van Noordwyck? Hoe hielden de bruurs Huzengoa zuk ien leven met heur touwsloagerij? Woar haar hun zuster t touwwinkeltje? Hoe laank is t Tolhuus al weg en woar ston doch dij aldereerste woningwetwoning? Wanneer was Noordhörn de hoofdploats van dizze gemiente en hoe duurde dat? (Tekört, mor doar proaten we n volgende keer wel over…) Ston der n Sarrieshut en zo ja, bij welke meulen? Zulke vroagen hangen aalweg rond ien mien kop, hebben doar heur hangstee en ik heb (en wil) gien mesientje met hoge pieptonen om ze doar vort te kriegen… Wat was t rooie dörp? Wat dee Foppe Homan? Wel wiet nog wat meer over Piet Slof en hoe liep t of met de kerkklok ien e Twijde Wereldoorlog? Nou ze mij niet meer vanneuden hebben ien t Onnerwies, kriegt de Geschiedenis ien mien doen en loaten n hoofdrol toebedeeld. Gesprekken met oldere en wiezere mensen as vrouw Visser-van der Sluus, Jan Tempel, Henk Geertsema, Kees de Hoan… Stukjes schrieven ien t kraantje van onze handelsvereniging Fortuna en Dorpsbelangen, digitoale ploatjes moaken en verglieken met beelden uut t vleden, mooi man! Niet elkenien lopt der zo warm veur as ikzulf doe, mor der is doch n oardeg ploegje lu, die enthousiast bennen, vertellen en luustern willen, méér wieten willen. De wietenschap begunt met verwondering en dat geldt ok veur t uutzoeken en vastleggen van de Noordhörner geschiedenis! Is der dan gien vereniging, gien club die zuk doar druk om moakt? Jawel, der is n Historische Kring Zuidhorn, mor t akkedeert nog niet optimoal tussen die kring en mij, we wieten nog niet goed wat we aan mekoar hebben (en hebben kúnnen…) Ik von en vien dat die Kring zuk aalsteveul bezeg holdt met Zuudhörn en Noordhörn bekiekt as niet meer as n woonwiek van Zuudhörn. Dat gevuul bekruupt meer mensen aan dizze noordkaant van t kenoal, t Van Starkenborghkenoal, niet allenneg as t om de historie gijt. Niem nou ies zo’n geweldeg project as SWET woar kunstenoar Gert Sennema met aankommen is en woar al drie moal prachtege veurstellingen veur en van moakt bennen ien Gruupskerk, ien Groodegast en woar was nou weer die leste, o ja, ien De Penne. SWET 4 gijt over t ofscheid nemen van de bruggen over t kenoal bij Zuudhörn, zo wordt t ieder bod weer benoadrukt, beklemtoond, krekt asdat Noordhorn niet bestijt! Der worden stukken ien e kraant schreven, verhoaltjes oplezen veur e radio, ploaten plakt met n oproep aan e mensen ien Zuudhörn om zuk ien te zetten veur SWET 4, te helpen op wat veur wieze ok. En lu ien Noordhörn? Die zitten der schienboarlieks veur spek en bonen bij. t Gijt doch net zo goed om heúr bruggen? Die spoorbrug en verkeersbrug hebben doch ok n Noordhörner kaant? En moeten Noordhörners zuk dan mor veur dizze reis Zúúdhörners vulen? Ammenooitniet! Noordhörn is en blift n dorp met n eigen gezicht,
n eigen karakter, n eigen identiteit. Vitoal tot en met! As der wat gebeuren moet, dan bennen Noordhörners tot hiel wat ien stoat. Kiek mor ies noar die nije Dörpsstee, of noar ploatjes van d’olle, en t sportveld en d’iesboan! Noar aktiviteiten as de feestweek, de braderie, de wielrennerij, de dörpskraant “Noordhorn Nu”, woar Zuudhörn n dikke punt aan zugen kan. En de kwoaleke gevolgen van d’omlegging van de N355, doar komt Noordhörn ok wel weer overhèn, wat ik je brom! Noordhörn wás, ís en blíft Noordhörn, n dörp met toekomst en met n rieke historie, woarin ik nog groag en veul hoop te groaven. Van wanneer is die spoorbrug eigelks? Wel het die noam veur t kenoal opbedocht? Welke verbindens waren der vroeger tussen Noord- en Zuudhörn? Woarom ligt t kenoal doar woar t ligt, sekuur tussen Noord- en Zuudhörn ien? En SWET 4? Veul sukses! (Je hebben geliek. Loaten Zuudhörners ok mor ies de hannen uut e buutsen hoalen…)

Lees overliedensberichten en der gaait n wereld veur joe open! Historische wereld, vrouger in varioabele beelden, net of je in n wonderlieke spaigel kieken. Nee, nait elke dag beet, mor of en tou zit er aine maank d’advertenties: “Joa, hebbes!” Zo kreeg ik nait laank leden t bericht onner ogen dat Reinder Glas oet tied kommen was. En doar begon t weer…. Reinder Glas, boer in Midwolle, in t westènne. Donker veurhoes, stoef op weg. (Wait k verder niks van, Beno Doedens vroagen…) Reinder Glas was ook voetballer, bie MOVV. Van t eerste, ploug woar k as lutje jong zo tegenop keek. Mit Haarm Lolly in doel, Haarm van der Loan, traauwd mit n dochter van postbode Kloassens, dicht bie onze schoule aan Hoofdweg. En Geert Bouldag as linksboeten, Geert van Ham, zeun van schoumoaker Paul van Ham dij bie ons in woningbaauw woonde. Geert de Vries as rechtsback, zo’n ADHD-speuler oet Oostwold, mor dij òfkörten was dou nog nait in mode…. Ole Sportel, Garreltje van Delden, Jan Farries Geertsemoa, Ellos Kolk, Jopie Boer, Jans en Hendrik van Diek, Hintje Bos. Of was dij leste al weer jonger? Zo gaait dat, apmoal ploatjes dij veurbiekommen noa t lezen van advertentie in kraande…. Of ze goud voetballen deden, wait k nait ains… Reinder Glas was n back, of speulde hai haalf? Hai was nait de snelste, haar ook gain geweldeg schot, mor aanvallers speulden nait geern tegen hom. Aine dij t spelletje deur haar, je werden hom nait kwiet en veurbie kwam je hom hoast nait.
Goud voetballen kon ook sikkom nait op dat olle veld doar achteroet tussen Midwolle en Oostwold. (Zuiken huif je nait, doar kabbelt nou t wotter van Blaauwe Stad….) MOVVveld was oet eerns boeten de bewoonde wereld aanlegd. Gemainte Midwolle, dou zölfstandeg, was n kristelke stee in n rood gebied. Kerken zat in bebaauwde kom, ook n prima gemaintelk sportveld, mor doar mog op zundag nait op voetbald worden. Aal dat gereer en din ook nog dij drokte….. “Rooie boer” S.P.Meijer in t oostènne, was zat van aal dat gezeur en stelde n stok laand ter beschikken. Doar is dou n voetbalveld aanlegd veur de Midwolda-Oostwold Voetbal Vereniging, MOVV. Laange loane mit n S-bocht veur dast van Hoofdweg, bie fietsenmoaker Oadam Timmer, bie t veld kommen konst. Bezuikers dij op fietse wazzen, laiten heur twijwieler achter aan slootkaande. Dat mos je zo doun dat ain trapper de fietse tegenholden kon, dat e nait hailemoal in sloot glee. Ik heb dat loater voak genog oetpebaaierd. Doar, laangs dij laange ree van S.P.Meijer, kapitoale boerderij ston aan overkaande van Hoofdweg, is nou Snoek zien old pepiertoustand, gingen we zundags bie thoeswedstrieden as kind al vroug noar t veld tou. Geld haren we nait en as je op tied wazzen, ston der nog gainaine om je tegen te holden. Strootman was boas in holten keet woar kovvie verkocht wer, en draank… (Al wait ik dat nait wis, k bin der nooit in west..) Zulfde Strootman dij in dij tied ook keet bie iesboane veur zien reken nam. Hij mos ook koartjes verkopen aan t publiek dat kieken kwam op dat koale, winderge veld woar de ballenvangers nooit hoog genog wazzen. Dat geft al wel n beetje t nivo van t voetballen aan in dij tied… Melkboer Schaub, ain van de Midwolmers dij dat voetballen op zundag mor niks vonnen en hobbyboer, kwam der n moal op zien fietse aanrezen. Hai haar n lappe laand stoefbie t voetbalveld en bale vloog voaker maank Schaub zien sukerbaiten asdat hom laif was. Dij moal was e der stenzat van. Hai sprong van zien fietse of, vloog (net as wie aans deden….) achter bale aan, pakde dij leren knikker onner aarm en ging op hoes aan. Das ain van dij ploatjes dij kloar as kristal in mien onthold plakt zit. Vervolg, as zo voak, is der nait. Hou t òflopen is, ik wait t nait.
n Aner ploatje is dij van supporters as mien pa dij aan kaant stonnen noar t voetballen te kieken. En n kommentoar… Dat is schienboarliek van ale tieden! Wie haren der voak ook wel plezaaier om. Mien pa was ook aine dij zien vouten nait stil holden kon, net asdat e zölf dij veurzet wel even geven dee of de vrije trap nemen wol…. n Loatere generoatsie van t rood-swaarde MOVV het de club noar grode hoogte brocht, haren ze ook n tied laank trainer Johnny de Grooth veur neudeg, zulfde dij trainer west het bie Zuudhörn, old-speuler, en n beste, van GVAV. Dou zat MOVV al op t nije sportpark op Nijssiesoord, aner verhoal.

Oost-Grunnen blift veur mie de boakermat van mien Grunnegers, ook al schrief k of en tou n West-Grunneger variant. Der is mor ain moudertoal, mit de paplepel ingoten. De rest, al is t nog zo belangriek, blift aanleerd. Wat wilst doar mit zeggen?
Doar wil k nog mor ais mit zeggen dat t Grunnegers n spreektoal is, n proattoal (en n proattoal is vanzulf ook n luustertoal…Dát kregen we ook mit van pa en moeke…) Dat proaten mit mekoar is zo meroakels belangriek, doar kin gain schrieverij tegenop! Streektoalen binnen in eerste (en twaide, en daarde…) instantie proáttoalen. Nou, schier zegd, doar zel Jan Groenbroek van Toal & Taiken wies mit weden, en Jan Glas van Krödde, en Jan Blaauw van Kreuze…….
Ho ho, nait verkeerd begriepen. Mit schreven waark kin je proattoalen prachteg ondersteunen, dat hebben hail wat lu al vroug begrepen, van Neuteboom tot Geert Teis, Van Knelis ter Loan tot Molemoa, van Jan Boer tot en mit Jan J.Boer… Mor wel in dij volgorde: proaten veurop, schrieven as steun in de rogge.
Rogge? Gain waite of hoaver? Nee, flaauw, ik wait t…. Mor is t dìn nait beter ‘rôgge’ of ‘rògge’?
Kiek, doar hest t al… Dij stoeregheden komst allenneg mor tegen op pepier. As Grunnegers mit of tegen mekoar proaten, streuen ze nait mit kapkes of streepkes. Wiest de betaikenis zok vanzulf, hest gain toalgids bie vanneuden, naargens in pervinzie, ook nait in Drenthe, of Twente, of d’Achterhoek….
Even vannijs: Wat wilst doar mit zeggen?
Doar wil k benoam mit zeggen dat elke Grunneger n schat in hannen (of handen) het mit zien moudertoal! Of t nou om OostGrunnegers gaait, zoas ik, of om lu oet Westerwolle, of Pekel, of van t Hogelaand, of oet Stad, of t Westerketaaier, apmoal heur aigen moudertoal. (En vandoag de dag aal meer ABN as moudertoal, gain wonder dat der kloagd wordt over t toalonnerwies…) Loat dat köstboare toalspul asjeblieft zien oetstroalen holden, ook noar t schrieven, mor loat t de boudel nait verpesten deur kifkederij over kommoa’s, streepkes, hoakjes, kapkes… Toal is n gebroeksmiddel, n bindmiddel, n redmiddel, n middel om je oet te drokken, om te roupen en te reren, om te flu (u)stern, om te zingen, te bölken, te ‘ouwehoeren’, om bakken in te vertellen, benoam om te vertèllen! O, wacht even, bin ik nou weg kwiet of bistoe….?
Doarom bin k der zo wies mit dat t vertellen zoveul ekstroa aandacht krigt leste tied, woar je ook kommen, in t Westerketaaier, op t Hogelaand, in Westerwolle. Loat doar veural ook roemte blieven veur (de) streektoal, mit welke oren der ook luusterd wordt. Hest t al weer over de streektoal, mor dé streektoal bestaait doch nait? Staarker nog, dij aine streektoal mouten we nait ains willen, vergraimerij van tied, van brandstof, van kundeghaid, vort der mit…. Loaten we ap-moal onze moudertoal in ere holden, op t eerste (en twaide, en daarde…) plan! Kais as ondersteunen veur schrieverij, speul wat mit ofsproaken om t mekoar nait aal te stoer te moaken, mor moak der gain wetbouk van. n Haandraiken? Prachteg! Roadgevens? Geweldeg! Mor gain oorlog, gain loopgroaven, gain knovvelderij onder de gordel, en gain spiekers op leeg wotter zuiken. Kin t zo eerst weer?

Nee, ik hol t hier klaain, gain Grode poletiek, t gaait om Oost- en West-Grunnen, en om de toal dij doar proat wordt. (Nait t ABN, dat wordt ‘sproken’). Dik twinteg joar was ik Oost-Grunneger, nou bin k al twij moal zo laank West-Grunneger. (Of ik nou ook meer as vatteg joar al Westerkwartierder bin? Zet mor n vroagtaiken…) Ik bin in en mit t Oldambtsters groot worden, mien voader- en mien moudertoal mit Midwolmer en Drijbörger aksenten. Pa en moeke hebben aaltied Grunnegs mit en tegen mie proat, en ook mit en tegen d’aander kinder. As t op de kop kreegst, was dat in t Oldambtsters (“Doe verrekte…. “) As der troost worden mos, of felisitaaierd of zokswat, doar wazzen OostGrunneger woorden veur: “Nou, hol nou mor op mit reren, zo slim was t ook ja nait!” Op kleuterschoule kwam ducht mie t ABN echt om t hörntje kieken en op legere schoule was der niks aans. Streektoal wer doar in klazze nait broekt, teminnent doar herinner ik mie niks van. Wel op schoulplaain, nait in klazze woar schoulmeester (Buikie, Proeme of Zonderman, mit ‘meester’ derveur) bie was. Dat ABN lag mie nait zo as proattoal, huil je je vanzulf stil, rustege klazzen bestonnen dou nog! Dou mien wereld oetbraaid wer mit ULO, was de leer- en lestoal ook allain mor t ABN, leroaren deden net of t ‘dialect’ nait beston, muite nait weerd om derover te proaten, derin al hailemoal nait… Op kweekschoule in Winschoot van t zulfde loaken n pak en nog slimmer. Bie oplaaiden tot schoulmeester heurde t Grunnegers wis en woarachteg nait, was meer n soort vergif. Ain van dij docenten, Westerhof, wol ons zölfs verbaiden om boeten schoule in pauzes Grunnegs te proaten. (En hai was ook nog wel van de PSP, mor dat antiGrunnegs, dat heb k hom nait vergeven…) Dat verbaiden wer niks en wie hebben doch aalmoal schier ABN leerd. Op kweekschoule was t wel de tied dat wie deurkregen dat t Grunnegers nait zo min was asdat t asmits leek. Aner leroar (Buning) het Hendrik Entjes noar schoul hoald, de ‘waital’ van t Nedersaksisch, veur n inlaaiden, doarover heb ik mien eerste tekst in streektoal schreven, veur de schoulkraande: “Entjes het der west…” Konst bainen wel breken over de komma’s, mor t verhoaltje was nait ains zo slecht.
Dou k baaide bevoegdheden in buutse haar, kon k aan t waark in Zuudhörn. Eerst haar k nait ains zo in de goaten dat t Grunnegers doch wat aans was as aan oostkaande van pervinzie. (Al von k t wel vrumd dat kinder t aal haren over ‘pieken’ as ze hounder mainden, en over ‘diesels’ as wie op zuik wazzen noar hoanetoppen). Dou k in ploatselke poletiek aanlanden dee, heb k in n verkaizenskraande ook mor gewoon wat teksten in ‘mien’ Grunnegs schreven, ook weer mit n bult komma’s, dou was Siemon Reker nog nait mit zien regelboukje teveurschien kommen. k Haar wel aal meer deur dat er grodere verschillen wazzen asdat ik docht haar, mor dat dee doch niks, je verstonnen mekoar ja wel…
Nou “Mien Westerkwartier” actief is (en ik neem aal mien hoofddeksels groag of veur Geert Zijlstra &Co, loat dat dudelk wezen!), is t net of der in t Westen van pervinzie gain Grunnegers proat wordt, t is ja “Westerketiers”… t Is zölfs zo gek dat je in West-Grunnen veur de Schriefwedstried van “Mijneigenbibliotheek” aigelks allain mor verhoalen, verskes of gedichten insturen kìnnen in t Westerketiers, zo wordt doar de noadruk op legd. Dat vin k schane en aiglieks ook ‘schande’. Streektoal hier in dizze kontraainen is ook Grunnegers, of je dat nou Westerketiers nuimen, of West-Grunnegers, t heurt bie dezulfde femilie.

Der lopen hier hail wat lu rond dij oet Noord- of OostGrunnen kommen en dij heur moudertoal mitnomen hebben. Vanzulf paas je dij toal wat aan. Ik heb t ook aal voaker over ‘gebruken’ in stee van ‘broeken’, of over ‘thuus’ en gain ‘thoes’. Mor mien moudertoal nemt gainain mie of, ook nait in t Westerketaaier!

Op e fiets noar Den Horn, jim kan je beroerdere dingen denken. Bewegen is t toverwoord van dizze tied, of niet dan?
Nou niet votdoadelk begunnen te kauweln over die fiets van mij, met roestplekken op stang, stuur en velgen. Dat komt deurdat pervinsie liefhebbert ien streuen met zolt vanoaf t ogenblik dat Piet Paulesma mekkert over nachtvorst en zukswat. Van noature ben ik ok niet zo’n poetser, kan mij niet best bukken. k Wol eerst nog specioale pekelbescharmers aanbrengen
op e zijkanten van mien Vriese stamboektwijwieler, mor doar schien je ok al n vergunnen veur hemmen moeten (€ 28,75 bij de balie ien t gemientekantoor en ordentelk op je beurt wachten…)
Stuk langs Vriesestroatweg is omstreden deur al dat gejakker van dat nijmoodse
wat-heb-ik-ja-n-hoast-verkeer. Dan kiek ik mor noar links, die ofwieken heb ik toch al.
Nou stoan doar nog twij boerenploatsen in n groene ruumte (behaalven as t snijd
het). Vertel mij wat, dat het ok ja langste tied duurd. Nog even en dan stampen ze
poalen de grond ien en n vracht huzen, n zorgstee en n bezinepomp de grond uut.
Zuudhorn wordt opstöt ien e vaart der volkern, wetholders bennen der veur noar
t spierverstarkersstee west om mor genoeg ien e mouwen te hemmen, aans
komt der van dat stöten ok ja niks terecht. Kiek, doar gijt weer n reiger met n
protestbord: “Oostrand oafblieven!” Gister hielden eenden n demonstroatsie bij t
gemientekantoor met spandoeken: “Oostrand is meer dan Oostergast, wij
heuren der ok bij!” Burgemeester wol ze aalmoal ophokken ien e trouwzoal, mor
doar stak gemientesekketares n stokje veur, pepieren waren niet ien orde en t
was ok nog niet ploatst ien t bokkebladje.
“Krieg je mot met,” zei e. As ik bij de Hogeweg ben, moet ik met gevoar veur eigen hals- en bienbreuken de stroatweg over, mor dan kom je ok ien n aandere wereld. Eerst al die
spuutbusuutspattens op de schoapenschuur, kunst met n woepster van n K. Dan komt jim bij de Hoge Hoeve, drijsterrendierenpension met twij dikke Belgen ien e bewoaken. En n ruumte der
om hen, komst ogen tekort. Hest nog mor krekt twij zwoanen ien t vizier kregen, of der suust al n wiekel deur dien blikveld. En doar n greide met almoal kiewieten, juust weerom uut Oafrikoa. Elk half uur roast der n gele rupe veurbij.
Even verder, mor dat wis ik toen nog niet, komt de grootste verrassen. Ien n bocht van de Hogeweg stijt n bank, of eiglieks n pak-spul-mor-uut-tafel. Ik even van e fiets of, moet mien neus snuten en kan mien buusdoek niet vinden. Ieniens heur ik: “Hé, psstt!”
Ik kiek om mij hen, gien mens te zien. Nog n moal: “Hé, jim doar, psstt! Hier bennen we, aan slootkaant!” Stoan mie doar twij ganzen te smoezen met mekoar. Ze fladdern mij dichterbij. Ik
d’r noar toe. “Joa, wij moeten wat stiekem doen, mensen hemmen almoal griep ien e kop
en doar kriegen wij de zenen van. Ik ben Hakan Hazzenson en dit is mien wief Kälin
Verstaandderbie”, mor zeg mor Knelis en Knelske, das korter.”
“W-w-wat wil je van mij? “ stotter ik.
“Klein beetje begrip mien jong, veurdat alle vremde vogels aan kaant mokt worden. Wie willen jim wat zien laten, mor dan moet jim wel met ons met. Het jim wel iens heurd van Niels H.? Joa, zo willen we dat met jim ok doen. Jim moet even wachten tot dij groene Peugeot veurbij is,
zit n vrouw ien. Kiek iens an, ze lagt en zwaait. Kent jim heur? Jim kent wel veul
vrouwen, dunkt mij, krieg ik gien kans veur…”
Hij kikt even schuun achterom noar Knelske die n duustere blik ien e ogen het en met linkervleugel dreigt.
“Zo, hier het jim n verkleiningspil, hiel deurslikken en dan op mien rug, nek goed
vastholden. Het jim de fiets op slot? Joa? Veuruut met e geit!”
De twij ganzen vliegen op, ik hol mij stief vast.

Noordhörn, 8/3/06

Jan Blaauw
Verl.Oosterweg 33
9804 Rd Noordhorn
0594-503095
JanBlaauw@hetnet.nl www.jeebeetjes.nl
www.bloeiendonkruid.web-log.nl www.noordhorntoenennu.wordpress.com

OPEN BRAIF
Aan: de heer J.C.Gerritsen, Deputeerde Pervinzie Grunnen p/a: j.c.gerritsen@provinciegroningen.nl

Onnerwaarp: t Grunnegers

Noordhörn, 26 feberwoarie 2009 Geachte Deputeerde,

Dik joar leden heb k joe ook n braif schreven over t Grunnegers dat bie joe in Cultuurpotterfulie zit. Dou heb k al zegd dat aal dat geraais hinneweer noar Den Hoag nait mis is, dat huif k nou dìn ja nait weer schrieven. In feberwoarie 2008 von k dat aal dat gedou nait veul opleverd haar, in elks geval gain ‘promootsie van t Nedersaksisch’, en doar gaait t wel om. Intied is minister Plasterk hier ook al west, het mooie bouken mitkregen weerom noar Holland (zellen ook wel gounent in t Engels bie west weden…), mor hogere stoatus veur onze streektoalen? Laauw loene….
Van n beleidsmitwaarker van joe kreeg k n schiere braif as antwoord, kin nait aans zeggen. (Dij hait Jane Heyden, dat zel Plasterk deugd doun!). Zai schreef veur joe in t Hollands, dat dut niks, dat kin k ook oardeg schier lezen. Der staait in dat joe der alles aan doun zellen om derveur te zörgen dat t Nedersaksisch erkend wordt onder dail 3 van t Europese Handvest! Ston ook in dat je nait stil zaten, ‘betrokkenen’ wazzen haard aan t waark en joe haren vertraauwen in toukomst van t Grunnegers, wat erkennen volgens dail 3 aanbelangt! Nou, docht ik, dat heurt goud, mor k mout t nog wel even zain. Nou binnen we dik joar wieder en kom ik weer vannijs mit zulfde vroag: ‘Woar blift d’erkennen van t Nedersaksisch onder dail 3 van t Europees Handvest? Wat het al dat haarde waarken van
‘betrokkenen’ opleverd? Wat heb je der aalmoal aan doan om derveur te zörgen dat t Grunnegers en aandre Nedersaksische streektoalen heur hogere stoatus kriegen? (Of het dij hiepthaikcrisis oet de USA dit ook al vertoezemoest? Bin je meer mit t IJslands bezeg as mit t Grunnegers?)
Elk joar dat der gain veuroetgang moakt is, kaalft t Grunnegers wieder of. Taalonnerwies kin oardeg beter worden as t Grunnegers nait versloert, mor stee krigt dij t verdaint: midden maank t totoale toalgebeuren. In t onnerwies, in onze soamenleven, in onze cultuur! Meertmoand komt deraan, streektoalmoand! Goud ogenblik om erkennen onder dail 3 bekend te moaken, en wat t inholdt!
Vannijs bedankt veur joen aandacht,

Groutnis,

Jan Blaauw

Woar of ik hìn wol, noa d’ULO in Scheemde….. Dat wos k ja nait! Dij schoule bestaait nait, zee mien pa, most kaizen, goa mor noar kweekschoule in Winschoot. Nait zo wied van Midwolle, hest n goie fietse en dien bruier Hemmo zit der ook op. En waark zat veur schoulmeesters, t is gain crisis meer….
k Haar der muite mit, mor zeevoartschoule was te wied vot en dij brille dij k net kregen haar, doar kon je gain stuurman mit worden, ‘zeden ze…’ (Wat hebben we dou voak noar ‘ze’ luusterd….) Haar k mie kloarmoakt veur n toukomst op zee deur t kabbenaaiern van n bult bouken as “Met Pieter Pikmans het zeegat uit” en “De Scheepsjongens van Michiel de Ruyter”, kon k inbinden en köster worden… Vot din mor…
Op fietse noar Engelseloane, noar t olle gebaauw mit zien kweekschouloetkiek. Nee, slim thoes heb k mie doar nooit vuild, al paas je je vanzulf wel zo goud meugelk aan. Schiere klazze, doar het t nait aan legen dat k op haalfschaid zitten bleef. k Was jongste van t spul, Jan Leeroar d’olste, haar der in mien ogen al n hail bestoan opzitten, ook as zeeman… Och, leren kon k wel, mien hazzens huvven zok nait verroppen om bie te blieven: toalen gingen best, reken en geschiedenis ook, stereometrie leek voak op abracadabra en gimmestiek was n tamtoatsie mit dij zere rogge…. t Spannendste van kweekschoule wazzen d’eerste bezuiken aan de legere schoulen, bie meester Jansen op Omsniedenskenoal ‘vierde’ ik mien debuut. Nog spannender was t platjelopen, wat hebben we wat biljarten doan bie Voorthuus in t café, en kloaverjast bie Deiman in cafétaria, in Langestroate. Loater bleef k hangen in t Midwolmer bos, schiere stee om te lezen. Gain zeeverhoalen meer, mor “Merijntje Gijzen” bevöbbeld, je mozzen ja wat leren over ‘ontwikkeln van kinder’. Dat t nait goud oflopen kon, was dudelk zat, mor nait veur mie, k zat in n doodlopende tunnel, kon der nait oet kommen… k Wol ook nait laanger noar dij rötschoule, mor mien pa het n goud gesprek had mit De Weger, boas van t kweekspul. Zitten blieven, overnijs… (Ga niet langs AF, u ontvangt geen….) Nij begun, nije klazze, was ook niks mis mit. Eerste dag noa zummervekaansie kwam k doar mit lood in schounen, kwam Buning votdoadelk op mie of, mos k n poar nijen wegwies moaken, Haarm Kip herinner ik mie nog… Goa mor mit, doár mouten we wezen! Dat eerste pepiertje heb k kregen, in ’66, goie sievers. (As belonen n moand invalwaark in Bellingwolle, in stee van meester Dijkmeijer, was aan stembanden opereerd).

Dou nog n joar vörken veur de hoofdakte, dij dou “Volledige Bevoegdheid” nuimd wer. (Net of je n draankvergunnen oetraikt kregen…) Zo’n klas mit allenneg mor manlu, dat von k gain ideoale omgeven. Elke dag op schoul kwam je derachter dat der wat ontbrak: wichter…. En dat was ook zo op dij hospiteerschoulen, zo as in Pekel op d’olle Feiko Clokschoule, woar je t laifst nait te veul in de klazzen kwammen en in t koamertje deur joen aankommende kollegoas meer over brommers (Zündapp vanzulf, mit Rütze aan toavel…) as over onnerwies proat wer. Eksoamen (begun september 1967) vuil nait tegen; bie t ofschaaid zee dr.Lammert Buning wat e van ons verwachten dee in de kommende joaren. Ik was goud veur n Grunneger roman, zee e. t Is der nog nait van kommen… Herinnerns valen over mekoar hìn, stoapeln zok op, verswinden asmits as snij veur zunne. Dat koamertje boven veurdeure van d’olle kweek, woar we wel ains zaten te blokfluiten, nou ja, blokfluiten… Of dat gedou mit dij baanken bie ‘Bone’ in t scheikundelokoal, en dij ofkiekerij bie rekenles van dij jonge kirrel, hou hait e, dij ‘Swiebertje’, loater traauwde mit Spreen zien dochter. De pennywoavels van Mellemoa en t koarten, wat ging dat rap dat kloaverjazzen, kop derbie! (Leroaren haren t ja veuls te drok mit dij Mammoet…) k Mout mor ains mit dat woord aan de proat kommen woar k al mien haile leven hikhakkerij mit had heb: STRUCTUUR… Boudel op n riegje zetten, keuzes moaken, tied indailen… k Mag wel opschaiten as k doar in dit leven nog wat van moaken wil…

t Volgende verhoal is grond op wat der heergong op n British-Airways-vlucht tussen Johannesburg en Londen. n Blanke vraauw van zo’n viefteg joar zat noast n swaarde man. Schienboarliek steurde heur dat, ze raip n BA-gastvraauw.
“Mevrouw, wat is t probleem?” vruig de stewardess.
“Joe zain t schienboarliek nait”, antwoordde de vraauw. “Joe hebben mie noast n swaarde zet. Ik bin t der nait mit ains dat ik noast aine zit oet zo’n aldervrezelkste groep. Geef mie mor n aandere stee.”
“Rusteg blieven, mevrouw”, zee de stewardess. “Op dizze vlucht zitten we zo goud as vol. Ik zel kieken of der n aandere stee beschikboar is.” De stewardess gong vot en kwam n poar menuten loater weerom. “Mevrouw, t is krekt zo as ik docht, der binnen gain aandere ploatsen beschikboar in dizze Economy Class. Ik heb even proat mit de gezagvoerder en hai vertelde mie dat der nog ain lege stoule is in de Business Class. En wie hebben ook nog ain stee in de Eerste Klas.” Veurdat de vraauw wat zeggen kon, gong de stewardess wieder: “Bie onze moatschappij is t nait gebrukelk om aine toustemmen te geven te verhoezen van de Economy Class noar de Eerste Klas. Mor ja, in dizze omstandegheden vuilt de kaptaain dat t schandoaleg wezen zol om aine te verplichten noast n mìns te zitten dij zo walgelk is.”
Dou richtte zai zok tot de swaarde man en zee:
“Doarom, meneer, as t joe goud touliekt, pak dìn asjeblieft joen handpakkeloazie bie mekoar, in de Eerste Klas wacht der n stoule op joe.”
Op datzulfde ogenstond gongen de aandere pazzeziers, dij getugen wazzen van t stoekende insident, stoan en klapten haard. Dit is n woar verhoal. As je tegen rasisme binnen, stuur dìn dit verhoal noar teminnent ain aandere lezer.

TEKST (Engelstoaleg) plukt van internet, oet de barstendevolle stroombraifkebuzze. HERTOALEN:
29-11-2006

“Speulen”, ain van de belangriekste woorden dij n mìns tot zien beschikken het, in zien kinderjoaren, mor ook loater, veul loater. Toch wordt t woord misbroekt, kiek allain mor noar t mediageweld dat lösbarst as d’Olympische Spelen holden worden, ainmoal in de vaaier joar. En wordt der ook nog onnerschaaid moakt tussen Zummer- en Winterspeulen…

Ain grode commerciële toustand (zeden we vrouger aaltied dat ze allain mor in communistische landen aan indoctrineren deden….) En as der n Oranje bobsleestuurder zien verstaand gebroekt en nait mit zien drij plouggenoten op dij idioot gevoarleke boan sleetje rieden wil, wordt e de grond inboord. Hai mout zok nait aanstellen en ‘crashen’ heurt der ja bie… “Spelen”, doar hebben we t over…. Speulen ontspant, speulen moakt je rieker, speulen moakt je sosjoal veerdeger, speulen moakt je weerboarder. Dat begunt al in de waige, in de kinderwoagen, in t looprek en dat gaait wieder op schoule. Veur mie was dat vanzulf voetballen in wat veur verschienen ook, mor ook “kinderspelen” op 5 maai, puzzelrit op fietse op d’ULO (al hebben we doar zulf wel n aandere draai aan geven as de bedoulen van de leroaren was…), kloaverjazzen op kweekschoule…. Mor ook achter t hoes n tente moaken van t grode rik, matten of loakens derover. As t regende, joa, dìn pas bleef je in hoes. Werden stoulen in keuken op n riegje zet, dat wazzen de hoezen. Kreeg k n stoapel koartjes van moeke, schiere scholdertazze derbie, pedde van opa op kop. Was k postbode en smeet ik bie elk hoes wat koartjes deur gleuf van braivenbuzze… Ging k loater in elk hoes kieken wat veur koartjes t wazzen, wat derop ston, of wat veur postzegel derop plakt was… Of wie gingen op t zaail in de veurkoamer mit bromtolle aan loop, prachteg zingend geluud. Dou wer ook ik ‘supporter’ van de Tour de France en knipde ik d’oetsloagen oet de kraande. Dij stonnen aaltied hailemoal derin, van nummer ain tot en mit nummer lest. Ging ik ale noamen op pepiertjes schrieven, volde ik ze op, dee ik dij in n lege schounendeuze en gooide ze aalmoal deurmekoar! En dìn was t grote moment aanbroken: Ik keek d’aandere kaande op en pakde dìn ain van dij pepiertjes oet de deuze. Dat was dij dag nummer ain: Faanhof, Voorting, Hassenforder, Caput, Desmet… Doar kon ik toerloos mit bezeg weden. Speulen was veur mie ook, as t regende, of soavends bie donker, Mens-erger-jenieten, of sjoelen en dammen… Loater kwam doar “Monopoly” bie, of veur in stee. Tillevizie kwam in joaren zesteg op batterij en dou wer t doch wel aans. Je wazzen ook older worden en wiezer, mor doar mos wel veur leerd worden. Speulen bleef je doun, al was t bevöbbeld blokje voetbal op d’Oosterd in Scheemde, as we aigelks op weg noar hoes wazzen. Speulen in t zwembad, op t sportveld, bie t kenoal (woar asmits t begrip ‘speulen’ te veul oprekt wer: boompkes dij kepot gingen, dreuge baarms dij in braand stoken werden…) Speulen in hoes mit de kat, op schoot of in de nek, speulen mit de fietse, mor dat leste was tegen t zere bain van pa. “Fietse in schure, das gain speulgoud!” Op kweekschoule in Winschoot ston der veuls te waaineg speulen op t rooster, mor doar vonnen we wel wat op: klaplopen en dìn biljarten bie Voorthuus aan d’Maarkt. Of kloaverjazzen in lunchroom van Deiman… Paardij kwekelingen speulden mit de laifde, haren allain mor oog veur mekoar, zagen aans niks meer, proefwaark of gain proefwaark….. Was ook n joar mit keuzelessen, doar kon je joe oetleven bie Nederlands mit Egmond: speulen mit toal, mit woorden…
Dat speulen ontspande, het mie rieker moakt, sosjoal veerdeger, weerboarder. Loat ik nou bie d’Olympische Spelen t idee hebben (en dat is mién idee…) dat t nait ontspant, dat t nait eerlieks rieker moakt, nait aaltied sosjoal veerdeger en ook nait weerboarder. n Grode poppenkaaste mit schiere sport dij sikkom onzichtboar roakt tussen en achter ale commercie. (Hebben we t nog nait ains had over ‘doping’…) En zowat mout dìn veur grof geld noar Nederland hoald worden?

Daarde oflevern van Terry Rist, fantastische 007, gehaaim as n agent mor wezen kin. Standploats nog aaltied Noordhörn, al lopt e doar nait mit te koop, levert niks op ja. Terry vindt nogal wat hoaken en ogen op zien pad, mor t kontakt mit zien boas Ongkool, aargenswoar in n bunker, trekt hom der deur. Of hoalen ze hom der deur? Nou ja….

Terry Rist is nait veur ain gat te vangen. Hai kikt ook wel oet, moakt aaltied meer goaten om aandern in toeze te brengen. Van Ongkool oet de Sentroale het e n opdracht kregen, stait aan de binnenkaante van t pak Brinta dat e eerguster bie C1111 kocht het: “Goa noar t vrougere station in Zuud, goa nait laangs AF, krigst gain doezend euro’s. Noa aankomst stekker deroet hoalen, inpakken en wegwezen!”
Terry zugt hier gain gat in, nee, hier zellen ze hom nait te pakken kriegen. Hai schut noar boven (je kinnen nooit waiten), klaidt zok om, smeert n haalf fleske gel in zien hoar en trekt zien puntstevels aan, kregen van de moaker van ain van d’eerste Bondfilms. As je op n knopke drukken aan de binnenkaante, komt der n vliemschaarp meske oet de hak. Onwis of t nou nog zo is, bie hom in schure is t zo nat as wat. Op pad! Op zien opoefietse kart Terry brogge over en sjeest over de Gastbulten noar de Stationsstroate, hai haar sikkom n Mercedes 160D schept. Over de parkeerploatse ridt e zunder op te valen laangs t gebaauw, dut even zien baauwlaampe aan dij e op pakjedroager monteerd het. In n flits zugt e dat t kepotte roam moakt is, deuren vergrundeld bìnnen en veurzain van plakploatjes: “Verboden veur Inbrekers, wel dìn ook!” Hoal doar dìn mor ains de stekker oet! Hailemoal achteraan in de fietsenstallen zet Terry zien opoefietse zo hin dat e votdoadelk der vandeur kìn, mocht de nood aan de man kommen. (Hai zet m wel op slöt, dat mout ja, mor loat t sleudeltje veur de wizzeghaid in t dubbelesafetyslöt zitten, (handeg…) Rol van overjoarege punker mit gelkoeve is hom op t lief schreven! (Of en tou mout e even spieken, maauwhemd om-hoog, hai kin mor slecht ontholden) t Is aibels rusteg, gain traain te heuren om kwart veur drije, duuster as de nacht, allent aan overkaante zitten nog n stuk of wat kollegoapunkers mit mekoar te flikflooien, loat ze mor.
Terry hoalt zien minitrapke oet de buutse, dut der even wat spije op, t trapke wordt binnen 20 tellen n eerliekse trap dij e tegen de mure zet aan de zuudkaante. As n oape (nou ja, beetje overdreven, hai haar ja nooit meer as n vieve op gimmestiek) klimt e op
t dak, dut t loek open en kikt in t schaive gezicht van 013: Pait Donders (elkenain nuimt hom Pait Kìnstmienait) dij hom n pak-je toulangt.
“Kiek, hier zit de stekker in, k heb hom al inpakt, nou allent nog wegwezen! Mor denk derom: kinst mie nait!” Terry as n speer der vandeur, vlogt weerom, zien minitrapke mout mit, is n duur ding, aans begunt Ongkool weer over geld over de balk smieten en doar wil hai niks mit van doun hebben. As e bie de fietsenstallen oet zien doppen kikt, valen schellen hom van d’ogen. Drij van dij punkers rieden krekt vot op zién opoefietse, vaaierde lopt der achteraan te poesten.
Terry duurt nait te roupen en te reren, dìn moak je sloapende honden wakker, heb je de poppen aan t daansen en in t duuster is doar niks aan. Mit Pait zien pakje en koeve nog aal liekoet de locht in, lopt e achter
t kwartet raddraaiers aan. Ekkels knisteren onder zien vouten, n kestanje vlogt stoefbie zien kop laangs. Terry hoalt zien opoe-fietsofstandbedainen oet zien binnenbuuts, toetst code XL3 in en drokt op “Goan!” Baaide baanden lopen sissend leeg, bonkebonkebonk is t reseltoat en gevluik van de dwarsboomde jonken. Terry zugt nog krekt dat de fiets mit n swoai in de gracht sodemieterd wordt. Hai wacht even tot t spul vot is en rust weerom. Dìn drokt e op t knopke “terog!” en zugt hail langzoam mor hail wis de opoefietse oet t wotter noar de baarm schoeven, doar mout e eerst even oetlekken. Zulfs de baauwlaampe dut t nog. Terry esemmest noar Ongkool: “Stekker deroet, inpakt en wegwest. En nou?”
Ding piept.
Ongkool: “WOAR BLIFT DE KNAL?!”

Nee, ik krieg nait aaltied alles mit in t Grunneger toallaand, en das mor goud ook…. Gaait mie op de zenen waarken, slagt mie op daarms, krieg der lief- en kopzeerte van. Allewel, asmits binnen der ook ‘vreugdevolle momenten’ vanzulf: as eerste Grunneger Biebel toulangd wordt aan Marten van Dijken, as Grunneger Dainst in Amsterdam volle kerk trekt, as Stichting Mien Westerkwartier ’de iene noa de annere suksesvolle aktiviteit ondernemt’, as Pervinzioale Schriefwedstried aal meer worrelt in Grunneger cultuur van dizze tied, as Soep, Vlees en Pudding n herwoarderen krigt, as WAARK deurgaait mit t speulen van stokken as “Laive Siebrand’, as….
Even op oam kommen…Achter de poest, mor dij liefzeerte komt doar nait van, nee, dij komt meer van laauwloeneg gedrag bie t geven van n hogere stoatus aan t Nedersaksisch (t Grunnegers inbegrepen), of van akkefietjederij tussen lu dij mekoar nait maggen, mor wel baaident belangriek binnen veur onze streektoal, elk op zien aigen wieze. Woar hest nou over??? Dij vroag stelde ik miezulf ook dou ik op woensdagvummedag (17 december, ons traauwdag, kin nog wel wát ontholden…) op radio Noord heurde noar ‘De Centrale’, woar aanmekoarproater René Walhout d’aine drokker noa d’aandere spieker d’ether inslingerde over n poar opmaarkens van Siemon Reker in “Toal en Taiken” van november/december 2008. René von t slim neudeg om t op te nemen veur zien moat op woensdag, Fré Schreiber, en dee dat (von ík….) op n ongelokkege, vervelende menaaier. Woar t om draait? Veur mie benoam om de vroage: Hou kin je ale soorten Grunnegers volweerdeg mittellen loaten in dizze tied? En d’olle vroage: Is t neudeg dat der waarkt wordt noar aín Grunneger streektoal? k Wait nog wel dat zanger Eltje Doddemoa doar n tiedlaank veurstander van was. Bie dat leste heurt dìn ook dat der paardij lu binnen, dij vinnen dat heúr streektoal, van Noord-Grunnen bevöbbeld, dé Grunneger streektoal is. En dìn stoan der n bult anere lu op achterste bainen:
Oldambtsters, Woldbewoners, MienWesterketierders….

Dij Grunneger toallezzen op TV Noord hebben dat mit ofgeven: vanzulf staait Olaf Vos doar sympathiek te wezen en het Fré Schreiber schiere teksten opschreven. Mor t is voak aal te dudelk allenneg mor Hogelandsters, en dij lezzen kregen doch noam van Grúnneger lezzen? Ik wait van Westerketierders dij nait ains meer kieken of luustern willen, schane. Nou maggen lu as Siemon Reker en Fré Schreiber van mie best wat mit mekoar kifken, ast mor nait ten köste gaait van onze streektoal. Siemon is, voak soamen mit zien studenten, bezeg n steveg fundament te leggen onder t Grunnegers. Fré staait meer veuraan bie gewone lu mit zien toallezzen, zien boukjes en zien vroagen beantwoorden in “De Centrale’. Siemon het op de oavend ter ere van Gré van der Veen (24 september 2008 in Van Beresteyn in Veendam) n tousproak holden. In dij tousproak is e ook of en tou n ziepad insloagen en dat laip nait aaltied goud of. Opmaarken over t gebroek van lidwoorden kon der mit deur, mor hai haar dij nait koppeln huifd aan TerLoanPries van Fré Schreiber. Dij tousproak is ook ofdrokt in leste “Toal en Taiken”, mit datzulfde lidwoordenziepad derin. En n poar voutnoten dij ook nait bepoald stemmingverbeternd waarken deden… Doár begon René Walhout over te mekkern in zien Centrale zunder oet te leggen woarom t eerlieks ging. En leste doagen vuil ik dat nog aaltied bie Noord. Staarker aanpriezen van Fré Schreiber as dé kenner van t Grunnegers en mitwaarker van RTV Noord. Dat zit mie nait lekker, dat zit mie dwaars. Siemon Reker dut prachteg waark veur onze streektoal, Fré Schreiber op zien menaaier ook, hoalt n bult olde oetdrukkens en woorden noar d’oppervlakte, nait riep veur t Vergeetbouk. Loaten ze doar mit deurgoan! (Beem en Middelsom liggen doch ook nait zo wied van mekoar?). Vrede op de Grunneger klaai, mor nait allenneg doar.Wat ik hoop is dat t Grunnegers as meerkleuren toallandschop bestoan blift en verstaarkt wordt. Dat t goud gaait mit t Hogelandsters, mor net zo goud mit t Oldambtsters, t Westerwolds, t Grunnegers oet t Veen, t Westerketierders, zulfs mit t Stad-Grunnegers… En dat doarbie lezzen te moaken binnen dij recht doun aan dij meerkleureghaid, lezzen veur Noord bevöbbeld. Mannetjesmoakerij, nee, doar hebben we in dizze kontraainen nait veul aan. Toal zulf, doar gaait t om, ook in 2009 en wieder. t Beste dermit!

t Jonkje in mie het zo zien aigen leven. Sleudelbewoarder van n geweldege schatkoamer, stampvol herinnerns. Jonkje trekt der geern op oet. Hoge schounen (Bata? Van Haren?), körde boksem aan, swaarde jopper as t aan vrizze kaant is. Ho, eerst even voetballen mit Derkie de Boer op swaarde loane, dat ziestok in woningbaauw van Midwolle. Ochut, der is net wotterlaaiden aanlegd, der zit n bult op weg noa t dichtgooien. Kinstie de nek wel over breken. Mit zien swaarde fietse van onbekind maark (in mekoar knuterd en movveld deur fietsenmoaker Oadam Timmer) komt jonkje nog wel es in hege. Of onnersteboven as ain van de klözzen om trappers hìn tegen bult op weg aankomt. Stonnen trappers glad verkeerd. Leren gaait asmits van ‘Au!’. Jong het sikkom aaltied schonnen knijen, of en tou plaaisters derop. En schonnen neuzen van schounen… Hai trapt ja overal tegenaan: stainen, deuskes, blikjes, balen….Hai mout deurdeweeks zien klompen aan, slieten schounen nait zo gaauw (mor ze worden wel net zo snel te klaain, zien tonen stoan der nou nog noar….). Joa, hai muik n moal op schoulplaain n male schoever mit dij klompen. Onnersteboven, bainen locht in. Ain klompe vuil dele, op zien kop, weer n boele… Klompen kwammen mainsttied nait oet winkel, mor bie Baarghoes vot. Wazzen staarker, benoam as der stokken leer onnerkwammen. Ofval van schoumoaker Smid oet Oostwold. Even n baandje over de klompen, wazzen ze hailendal ‘shockproof’…. Ainmoal haar e doch n poar klompen oet winkel, wazzen mooi opvaarfd. Grootsk stapde doar mit deur woningbaauw, tot kappe derof vloog, van ain van dij klompen. Niks weerd… (“Rötjong, wat hest nou weer ommaans had??!!”)
Voetballen dee e t laifst, mor of en tou gingen ze deropoet, noar t laand van Botjes, veur t jonkje was dat hail wied vot. Derkie ging ook wel ains mit, as e mog van zien moeke. (Moekes haren voak hikhakkerij, mor der wazzen ook wel tieden van vree…) Jonkje kreeg dìn n lutje vleske mit, beetje melk en veul wotter derin, mit n dropke (katjesdrop). En dìn mor schudden, schudden en nog ains schudden…. Dropwotter, lekker! Wotter lopt hom nou nog wel ains in mond, mor t wordt nooit meer as dou… Ze speulen ook wel boeten bie d’oprit noar achterdeure (veurdeure wer nait broekt, n domie kwam der nait meer in hoes). Veul speulgoud haar e nait, wel veul fantezie, verbeeldenskracht. Haar e n moal n brandweerwoagen kregen, op Sunnerkloas, of veur zien verjoardag. Ree ain van dij Eversbungels mit zien veurrad van fietse derover hìn. Indeukt, nait meer recht te kriegen, ook nait deur haard te reren. Doarboeten bie achterdeure kwam ook de reuzenstoompot te stoan, mit swieneerappels. De kunst was om doar nog n poar oet te peutern mit n stok, as ze sikkom kloar wazzen. Oetkieken dat je vingers nait verbranden deden. Bedeln om n luddek beetje zolt en dìn mor smullen! (Swiene huifde ja nait alles, wer doch slacht in november deur de Hassings, pa en zeun). Jonkje het nog veul meeer herinnerns aan dij joaren doar aan Blaauw zien loane. Hoesnummer E53, loater Schortinghoesloane 11. t Hoeske, achterin toene, mit de kepot scheurde kraanten om joen gat mit of te vegen. Asmits wer der n emmervol stront bie de rebaarberplanten gooid, wollen ze beter wazen, dikkere stelen. D’olle appelboom, Bremleys, zo zoer….. Veur appelmoes. Pa at t zo, wie mozzen der hail wat suker in van de Coöperoatsie. Toentjen dee t jonkje ook. Ging e laandjebloumen oetsteken in t gruinlaand bie Botjes, mit grond deraan. Ging e ze weer poten in zien toentje, stoefbie de sering en gulden roede. (Haren ze doar gain Grunneger noamen veur?) Zoien in schure… n Tent moaken van t grode rik… In hoes bie maal weer postbode speulen mit ansichtkoarten… Meccanodeuze op toavel… Op veziede bie oom Engel Tuun aan overkaande, op zundagmörgen of op gewone doagen, boeten op baanke… Oom Engel mit zien boggel, en zien sloatje… Op neuze derbie, in open deure van garage Blaauw, kieken noar auto’s, trekkers, monteurs…..
t Jonkje in mie… Och, wie hebben t best gezelleg mit ons twijbaaident!

19 oktober 2011

Mien moeke kwam in 2002 oet tied, 96 joar, t was genog west (en van t male asmits te veul…) Ze haar n bult opbewoard, al is deur verhoesderij wel ains wat verswonden, schane. Maank olle foto’s von k veureg joar n ploatje van n pupillenelftal van VVS oet Oostwold. k Was zulf in 1964 de fotogroaf west mit mien eerste toustel, n Agfa Click, sikkom net zo beroemd as de Agfa Clack. As je zo’n ploatje in hannen kriegen, mout j’eerst even stief noadenken: “Hou zat dat ook mor weer?”
Dìn begunt der voak wel n lampke te brannen. Kwam benoam deur de man op
d’achtergrond dij votlopt, jeugdlaaider Bertje Stoadens van Scheemde. Dou wos k t weer: k haar t plougje van Scheemde op petret zet mit Stoadens derbie, keureg. Woarschienlek het aine van VVS mie vroagd om dij jonges mit heur blaauwe shirts der ook even op te zetten. Roelie Schipper meschain wel, dij woonde in Midwolle, dij kinde ik. Of jong van Strieker, bruiertje van Lourens dij t aaltied drok haar mit swienen en koien. (Of wazzen t peerden?)
Meer as vatteg joar loater krieg je ploatje weer veur joen neuze, of tied stil ston…. “Hou zat dat en wel binnen dat?” Dou doch’k aan kraande, aan “Ik zoek…” in t Dagblad van het Noorden. k Heb ploatje der hìn stuurd, kreeg n braifke weerom: “Ploatje ontvangen, kin wel even duren veur e aan beurt
is.”
Haile foto was k al weer vergeten, dou zotterdag al veur haalf negen tillefoon begon te rinkeln:
“Joa, mit Joke, vraauw van dij voetballer.”
“Voetballer????”

Dou schoot mie t ploatje in t zin. Verd… dat plougje van VVS oet Oostwold. Vraauw was
Joke van Roelie Schipper. Noa wat stroef geproat in t ABN gingen we smui over op t
Grunnegers en was t ies broken. Roelie heb k ook mit proat. Over t voetballen, VVS en
MOVV, over Groenbergsloane, over woningbaauw woar niks van over is in Midwolle.
Hai rappelde zo noamen op van pupillen, stoan ja in t bouk van VVS. Bouk?
Joa, jubileumbouk, is in 2007 oetkommen, staait foto ook in.
Dat dee mie deugd, al begriep ik nou nog nait hou zo’n Clickfotootje in t jubileumbouk
verzaaild roakt is. Wie hebben nog even proat over vrachtwoagens en over jonges
van Burgler in Noordhörn, doar kwam Roelie wel es.
k Haar tillefoon nog mor net weer hìnlegd, ging e alweer. Peter oet Oostwold. Peter
Akkerman, wait alles van zien stee en ook n bult van Midwolle, het n kast vol bie mekoar
scharreld aan ploatjes en ansichtkoarten. Kìnde mie nog as scheidsrechter. Haar k
ook ja n poar joar doan, op pad mit pa zien Solex, loater op dij dikke Rap. Haile mörgen
heb k aan tillefoon hongen, ain van de mooiste mörgens in leste tied. Koetje belde,
ain van de soamenstellers van t bouk, en Post. (Leefde Hermantje nog mor, dij wos ja
alles van VVS; haar ook n Solex….) Geert Oudekerk kreeg k derveur en zien vraauw
Truusje Landman, vrouger buurwichtje in woningbaauw. Geert zien bienoam? “De
Spinne”, bienoamen haren ze dou apmoal. Hilbert van Lang, de keeper op t kiekje,
meldde zok, en Anno Heethuis, en Adri Dijkhuizen, en…. Swait veur de kop en onner
aarms, mor k wos al wel twaalf moal wat k waiten wol.
Volgende dag ging t nog even wieder, meer as twinteg telefoontjes en drij berichten op
kompjoeter. En wel binnen joe dìn??? Nee, gain zeun van gruinteboer Ties, zien jonges
wazzen wel bie VVS, aalbaaident kiepers. Hest op lab waarkt van St Lucaszaikenhoes
in Winschoot? Nee, das n aander….
“Kin mie die nog aaltied nait herinnern”, zee Roelie Schipper.
“Dust dien best nog mor even”, zee k tegen hom.
En dat deur zo’n voetbalploatje van meer as vatteg joar leden.

Terry Rist is n fantast, ik beduil: n fantastisch gehaaim agent, standploatse Noordhörn (mor ook dat is gehaaim, kop dicht dus). Hai is nog in oplaaiden, der gait wel ains wat mis, mor ook Terry is nooit te old om wat te leren. En as e t eerlieks nait meer wait, nìmt e kontakt op mit Ongkool op de sentroale, aargens in n anonieme bunker. Hold joe vast!

Terry Rist hemmen ze bie rebulie achter t kerkhof n bain ofzet en dat is hom in t verkeerde keelgat schoten. Man, dat is mie n boudel! Benaauwd tot en mit kikt e hulpeloos om zok tou. Zien noaber het ‘om bie t bain, ropt en trekt as Soeperman en oetendelk krigt e t spul lös. Sangen gezichte van Terry wordt hail langzoamaan weer rood en din host liekwit. Mor, ik mout t hom tougeven, hai vertrekt gain spier, al rollen zien ogen sikkom tou kop oet. Noa anderhaalf uur, as zien noaber de hege knipt het, noar winkel west is om kaauwtebak en zien windhond oet de knup hoald het, kin e weer wat zeggen:
“Aaaahhhh……” Krekt as n leeglopende fietsbaand. En dìn:
“Wel het dat ommaans had!!! As k hom in mien poten krieg! Wel gloeiende godenaalzienrododendronsnogaantou, wel het dit ommaans had??!!”
Noaber spijt droadje tebak oet, trekt even mit scholders en schudt wat oet zien maauwe: n oprold braifke mit n strikje derom. Hai geft t aan Terry dij veraltereerd n bokkesprong moakt en dut of e zien vingers braand het.
“Even onder n stroal kold wotter, zo weer over en krigst gain bloaren”, buurman raaist of, het der tebak van.
Terry dut wat zien noaber hom roaden het. Hai draait kroane wied open, mor doarmit kin e aal t wotter van de zee nait ofwazzen. Boetendat staait keukenvlouer binnen körtste keren blaank, kin e zien zwemboksem nait vinden en plougt e noar t drievende toafeltje, dij e n pote oetdraait. Terry kin krekt t oprold braifke noar zok tou meneuveln, hoalt t strikje derof en leest dìn de oetlopen letters:
“Ongkool aan koatsebale: kode BIG deurslikken, noaspuilen mit blaikwotter

veur ale wizzeghaid. Nije opdracht staait op t koartjesbord in Super, daarde riege, eerste koartje. Nait liekoet der noar tou, sloeproete XY³, kiek mor in bieloage XIa van t handbouk veur ervoaren gebelskopdroagers. Eerst troangas in gruinteofduilen spaaiten, din pas koartje van t bord ofpakken. Blief mit baide bainen op grond stoan. As grond te hait onder de vouten wordt, din pazende moatregels nemen. Vaal nait op, blief krekt zo gek doun as aandern.”
Terry drift mit toavelpote toenpad of. Woar het zien noaber dat ofzette bain loaten? Dij het e van neuden, hou kin e aans mit baide bainen op grond blieven? Wel gommesnogaantou, noaber het t aan zien windhond geven, t ligt nou boven in hege. “Koest, Wuppie!” Hond krigt toavelpote, Terry ropt zien mishandeld bain oet de hoageldoorn en floddert weerom noar hoes op zuik noar t buske mit bainplaksel. Dreugtied: 3-5 uur, doar is e nog laang nait kloar mit. Om seupel van te worden! Zien onverzeddelke optimisme holdt hom op de bain, al kin e doar nait op lopen. Eerst mor even n bainplakpauzesloapke, kin e zok goud oploaden.
Op bord bie Super hoalt n antam koartjes van daarde riege en wizzelt ze apmoal mit dij van doarboven. Veuraan op daarde riege stait nou: Aanboden: kunstbain, sikkom nait broekt, pries n.o.t.k. Veur dou t zulvers….

Sept. 2006

Daarde volle weke van juli, dìn is t aaltied “Nijmegen”, drokste en bekindste Vaaierdoagse op eerde. (Nóg wel, mor de Chinezen binnen ook al aan t lopen sloagen…) Of dat wandeln “leuk” is??? As ik zai houveul lu t aine bain veur t anere zetten, leuf ik dat t wandeln wel wat het. Of je doar t woord “leuk” veur broeken mouten… IK hol nait van dat woord, al joaren laank nait, al wied veurdat der n heldere geest bie RTVNoord deur kreeg dat je de komkommertied zummers hail goud overleven kìnnen mit t motto: “Leuk!” Of aigelks “Leukst”! (En van dat woord goan mie de tonen in de schounen nog meer jeuken…) “Leuk” is in de toal n onoetstoanboar woord, woar je niks mit oetdrokken kìnnen (k heb op schoule wel ais mit de kinder ofproat n dag laank t woord “leuk” vot te loaten, stoer zat!), mor dat moakt t schienboarliek boetengewoon handzoam veur streekpromotiedoagen. Der vaalt alles onder ja…: buzzen trekken, ballonnen bloazen, mit mekoar aan laange toavels stoetje of stamppot eten, rokjesvoetbal…. Leúk! Dat belooft nog wat veur de kommende joaren: de “leukste” stroaten, verainens, schoulen, winkels, zwemboaden, hoavens, volkstoentjes, kinderboerderijen, zeskampen, aner activiteiten as droakers oploaten….
Weerom noar t wandeln… Dizze raaize bin k der weer bie west, in d’olste stad van Nederland. k Haar veur t lest in 2004 mitdoan (veur de 17e moal) en dat was mie nait goud bekommen. Zaik as n hond noa drij doagen, gain kruuske! Dij leste joaren was der van trainen nait veul kommen en zat kop veuls te vol schraberij. En mien wandelkammeroad was in 2003 oet tied kommen (mor dat heb k ja al ains verteld). Van t veujoar docht k bie mie zulf: “Kom op, schrief die in, kinst t aine bain doch nog wel veur t aner kriegen??!” Tegenswoordeg kin je wat je in de kop kriegen votdoadelk omzetten in ofsproaken. Je rammeln wat op joen toetsenbord, drokken op ‘votsturen’ en dìn krieg je n poar weke loater bericht dat der op joe rekend wordt. k Was al start mit oeventochtjes en dat betoalde zok loater oet. Op moandag 18 juli mos ik mien polsbandje ophoalen bie startburo 30-H. En doar ston mie doch n riege lopers, aldernoast! Haren ze n steuren had, konnen ze niks aandoun, zo gaait dat mit aal dat moderne spul. k Veraltereerde eerst wel dou k miezulf vannijs maank dij doezenden wandeloars moud inproatte, mor t wende gaauw. En dij pien in de rogge, woar k leste tied veur de Vaaierdoagse mit te moaken kreeg, wer nait slimmer. Eerste dag, Dag van Elst, heb k nog wat “defensief” lopen. Kaalmaan, of en tou mit mien lutje Canon n ploatje schoten, goud om mie tou keken, genog drinken had, en stoetjes, en noedels mit saus…. Nait veul bekinden zain mout k eerlieks tougeven, vol mie tegen. Mor ja, as je al zeuven joar oet t wandelpeloton binnen…. Om twinteg veur vaaier snommedoags was k weer bie 30-H om mie of te melden. Roem op tied. Lamme bainen? Vol mit! Twaide dag, Dag van Wijchen, kwam k stoer op gaang, mor wieder laip t goud, vannijs gain regen op kop en n schiere foto van de börgemeester van Beuningen mit n feestneuze op. Ofmeld om 3 uur en nait oetteld. En dij heuvels van Groesbeek op daarde dag? k Was weer hailemoal ‘in the mood’, bainen gingen sikkom vanzulf en dou k even bie t Dagbladkroamke aan west was en drij telegrammen as opkikkers mitkreeg, was t hailemoal ‘kat in t bakkie’. Leste ketaaier kregen we n gobbe wotter over ons hin, kleddernat, mor wat kon t schelen… Kwart veur drije bie 30-H om leste controlekoart op te hoalen en fit genog veur leste dag. En dij leste dag, de Dag van Cuyk, ook al kom je doar nait op de 30 kilometer, dat is wel zo’n biezundere dag. Haalf-karneval as je om joe tou kieken en zulfs de lu van de verkeersplietsie stoan midden op t kruuspunt te daansen! Om haalf drije was k weerom en haar k mien nummertje “17”!

Nee, gain troan om loaten, mor k was wel zo bliede as wat, as eerste-dag-66’er (zunder D)! O joa, dij vroage woar k mit begon: Is dat nou “leuk”, vaaier doagen sjaauwen in t Riek van Nijmegen? Dij Nijmeegse Vaaierdoagse: Machteg mooi! (Ain moal in t joar….)

Mien kennismoaken met West-Grunnen viel ien e haarfst van 1967. Veurheer was ik der allent mor laangsreden met e trein, op weg noar of weerom van Fryslân (ien Grou vekansiewaark ien e jeugdherberg Oer t Hout). k Haar n tip kregen: ien Zuudhörn hemmen ze dringend n schoelmester van neuden. Juf van klas 3 (nou groep 5) was der gilpend vandeur goan, hielemoal over de rooie. Ik op pad van Midwolle over Stad, met e trein, uutstappen ien Zuudhörn. En doar stoa je dan op e vrumd perron, woarhen? NS-man met rode pet wees mij vrundelk de weg, loater kwam k hum weer tegen as voader van n stuk of wat kiender, k heur zien stem nog: stationschef Rogaar.”Goa mor op t geluud van de speulende kiender of”, t was krekt speulketier. Ik met n boog laangs Wilhleminaloan en Burg.de Vriesloan noar overkaant van e Gast, noar de Frankriekerloan. In mien beste pak, strikke veur. Proefles ien meester Wibbens zien klas, haarst 1967? Wat ik uutspookt heb, k wiet t niet meer. Proaterij achteroaf met meester Wibbens, mor benoam met börgmeester Stronkhorst, dij t miest aan t woord was. k Haar wel wat pluspunten, de grootste doarvan was dat k votdoadelk begunnen kon, noa de haarstvekansie. Dat het de deurslag geven, mien konkurrent zat ien dienst en kon der noa Kerst pas uut.
Op 6 november 1967 is veur mij t onderwiezersleven eerlieks begonnen. Ien Bellingwolle en Kloosterholt haar k al proefdraaid, mor nou…. t Gebouw met die laange gang aan de Frankriekerloan woar veur schoeltied de schoonmoakers de boas waren. t Schoelplein met t muurtje en t stroomhok, lokoalen aan de wegkaant van Jan Albronda (klas 4), meester Wibbens (5 en 6), Janneke Viëtor (2). En dan aan t enne van de gaang rechtsof, soort tussenlokoal met smoezelge gerdienen, n scheur derien. n Stel kiender met van die grode vroagogen, nijsgiereg noar die greune mester Blaauw. En t trapke of, deur deur noar de jongste kiender van Aafke Wijnalda…
Eerste weken ging k met e trein, tussen de middag at k mien stoetjes bij Jan Albronda thuus, aan de Israelstroat, of gimmester Appie Hansems, ien e zulfde stroat. Noa twij weken kreeg k n koamer aan De Gast, bij juffrouw Meinemoa, 8a. Allent deurdeweek, weekenne noar huus, ien Hoogeveen (mien olders waren verhuusd) of noar Gé ien Scheemde. Van begun of aan ston k der allent veur, je werden zo ien t diepe smeten, zwemmen leerde je goandeweg. Veur mij was t n prachtklas, mor ja, welke onderwiezer zegt dat niét van zien eerste, echte klas? Je konnen je hielemoal richten op t lesgeven en t noakieken van t wark ien e schriften, dikke tas met noar huus. Vergoadern? Nee, doar wer niet veul tied aan spendeerd. Personeelsvergoadern beston nog niet, wat Wibbens te zeggen haar, dee e ien e eerste vief menuten van de pauze. (Wat wij te zeggen haren, was nog niet zo van belang…) Sums was der n vergoadern van de olderkemizzie, dan opende de veurzitter en gaf votdoadelk t woord aan meester Wibbens, wel zo makkelk. Sikkom vief joar waarkte ik aan de Frankriekerloan, achterof vlogen ze om, mor dat zal niet aaltied zo west wezen. Noa t eerste joar ging k met dezelfde klas met noar de vierde, n joar loater weer noar 3, doarnoa nog 2 joar ien klas 5. Jan Albronda was promoveerd noar d’ULO, veur hum kwam Dries Pepping, dierboar herinnerd. En nog weer wat loater n aandere Drent: Albert Zwiers. Aafke Wijnalda ging trouwen, as k me niet vergis kwam Aartje Krijger as heur opvolgster. Benoam met Dries en Albert was der veul kontakt. Even proaten noa schoeltied bij t muurtje, even lopen noar de raand van t dörp, noar de Cleveringaloan, kieken hoe t ston met de nije huzen. Met Dries n joar (nou ja, dat was de bedoeling…) noar Engels L.O., woar we meer laagt as leerd hemmen (I don’t quite agree with you, sir!). Akte? Nee, doar kwam t niet van, ok deur gezondheisproblemen. Ik kwam zes week ien t ziekenhuus ien Hoogeveen aan gewichten, n hernia… Rekken om n bepoalde zene meer ruumte te geven. Eerstetiedsrozen haren dus wel degelk ok stiekels…

Op e kweekschool ien Winschoot leerde je veul, en veul ok niet. t Was niet aans en t zol ok niet aans worden. t Vak van schoolmeester ? Dat leer je ien e scholen en doar kwam je niet zoveul, al zaten we destieds wel opscheept met de noam: hospitanten. Bordtaiken bij meester Jansen aan d’Omsniedenskenoal, elke week mor weer. Lag me niet zo…. Kie-ken hoe de fiets van t hoofd wer schoon-poetst deur n poar kiender uut de zesde klas. Keureg, jonges! Ien Pekel, op de Feiko Clockschool, haren ze liever niet dat we ien e klas kwamen en
kovvie drinken, dat deden w’ok apaart. Apaart….. (k Heb nog nooit zo veul over brommers heurd as toen op die school, van twij aandre hospitanten die allent mor proaten deden over Zündapp en Puch…) Kloaverjazzen was vaste prik op e kweek, pauzes liepen miest uut, leroaren vlogen mekoar ien e hoaren over de Mammoet, wat n tied!
Ien Zuudhörn, ien november 1967, gong’k met veul zin aan de slag, klas 3. Prachtkiender! (Zeg ik nou, mor toen ok!) Hansje Langendiek met zien grode ogen, Henkie Drenth die ien e eerste week votdoadelk de potloodslieper valen liet, stuk. Aan diggeln. “Geeft niks, ongeluk-je!” De hiele klas siekte, van opluchten. Ik kon niet meer stuk. Allewel, niet meer stuk…. Ien t twijde joar lag ik n poar moand ien t ziekenhuus ien Hoogeveen, aan gewichten, hernia. Mevrouw List kwam nog n moal op bezeuk, met Frans en met de twijling. Toen k weerom was op school, kreeg’k onder uut e zak van meester Wibbens, over t schrift van ien van e kiender die van elke bladzij n kunstwaark moakte. Mien vervanger, ol meester Bolhuus, dikendunschriever van geboorte, haar kloagd. Ok zo wat heurde derbij.
Wat nije dingen uutperberen, waarken met de bandrecorder, ok met groepsle-zen, gedichten veurdroagen. Proaten over t voetballen, de Europa Cup, Ajax en Feijenoord, voetbalploatjes verzoameln, ik nog veul fanatieker as Johan Teuben of Reinjan Mulder. Loater ok toneelstukjes doen, programmoa’s ien mekoar zetten, nog mooier as kiender dat zelf deden. Talent meer as genoeg. Bietje lewaaieg was t bij mij wel, dunkt me, destieds nog wat vrumd. Mor ja,
k haar male herinnerns aan de tucht die ik zelf metmoakte op e legere school ien Midwol, dat wol en zol ik aans doen. Oardriekskunde…. “Noem eens wat pro-dukten uit het Westland?” Gien probleem veur de miesten. Marjan Veldhuis stak ok heur vinger op: “Stamppot mous, mees-ter!”
Ik kon ien t aalgemien goed handen met Wibbens. Ienmoal in die vief Zuudhörner joaren wer de beste man ziek, kon niet noar school. Ik ien zien zesde klas….. Vijer doagen, elke mörgen instruksies hoalen, alle dagprogrammoa’s lagen al joaren vast. Op de menuut of! Niks veur mij, al dee’k mien uterste best. k Zal nooit vergeten dat ik op die dönderdagnomme-dag niet toekomen ben aan e les over “de mol”…… Pleindiensten? Nee, Wibbens haar aaltied dienst, en wij dus ok, al viel t ien t begun niet met bij hem ien e pas te blieven. k Zie nog zien wappernde jas-panden, zien hoed, zien gesputter en grode snelle stappen as ien van e kien-der niet om liek wol. Schup ien e kont kon e kriegen!
Toal veraanderde ok, aal meer ABN, aal minder Grunnegers. Loater ien Noord-hörn was t eerst nog aansom, mor das n aander verhoal. Loater!

Twinteg joar woond ien Oost-Grunnen, ien Midwol, hoofddörp van gelieknoamege gemiente (al kon je dat mor beter niet zeggen tegen de noabers uut Oostwol, wollen nog wel ies wat niedsk reageren). Twij decenniums met snöddebelschool, legere school, MULO ien Scheemde en kweekschool ien Winschoot. (Op dij leste school n joar ekstroa om t platjelopen te kompenseren, biljarten leren en knobbeln slokten n baarg tied op). Die joarenlaange bijschoafderij gijt je niet in de kolle kleren zitten, het mij opzoadeld met rugjeuzeln. Voetballen is der veureerst ien Zuudhörn niet meer bij, ok al heb ik nog wel n “testmatch” speuld, met kollegoa Dries Pepping en gymmeester Appie Hansems, die was betoald voetballer west bij Be Quick (as ik t goed heb, komt doar t woord “bekakt” vandoan). Aan e kaant stonnen apmoal stuurlu, veul lozer dan wij ien t veld. Je konnen ok wel zien dat Appie Hansems nog niet aal zien talent kwiet was, mor ja, wij begrepen höm haalftied niet. Nee, de stuurlu aan e kaant schudkopten ienpoareg: vrakke lichting dit moal, kontrakt zat der niet ien…. Dat voetballen zat mij vanzölfs wel overal ien, ien t bloed, ien de genen, ien e kop. Moeke zei aaltied: “Doe? Doe hest aans niks in de kop as voetballen” en wel kan t beter wieten as …Krekt! Op e school aan de Frankriekerloan ien Zuudhön, op schoulstee stoan nou van dij meroakelse appartementen, wer op t plein niet voetbald (al demonstreerde meester Wibbens wel ies hoe dat ging, hij as voetballer en deugennieten as bal…). Proat over voetballen wer der wel, benoam over de Europa Cup wedstrieden van Ajax en Feijenoord. En over d’eigen klup vv Zuidhorn, woar ik binnenkwam as ienvaller jeugdtrainer. Olderkemizzielid Hinnerk Zielstroa ging onverdachts noar t ziekenhuus en ja, zo’n jonge schoolmeester kun je multifunktioneel ienzetten. Ik kwam ok hannen. Wij bennen nooit te kört kommen, mor ja, we haren ok n goie “no nonsense” veurzitter, Alze Noordveld. t Was destieds mor n kleine groep, met ervoaren lu as Hero Smit, Wietse Hansmoa en kieper Gerrit Diekstroa. Der waren allent mor A- en Bjunioren, van zeuventallen was gien sproake, van voetbalkebouters wer nog niet ies dreumd. Schoolvoetbal was der ok, op e dinsdag noa Pinkstern, elk joar weer. Meester Diek uut Noordhörn was de regeloar en de Zuudhörnjeugdleiders floten de wedstrieden. Meester Diek vruig mij noa n poar joar of ik höm helpen wol (“k Vertel die loater wel woarom…”), zo rolde ik schoulvoetballerij ien. Ien 1972 was meester Diek zo wied dat e stopte met zien onnerwieswaark aan e noordkant van t kenoal. Wij wonen doudestieds ien Zuudhörn aan de Cleveringaloan. Op d’eerste zoaterdag van de zummervekansie, tegen de middag, stapte meester Diek de koamer ien, rook onze grauwaarten met uutbakken spek (wij lusten dat ja t hiele joar deur) en zei: “Mmmmm, dat zol k ok wel hemmen willen, mor ja, mien moag verdragt ze niet…” Hij vertelde dat e n ofsproak met wetholder Gerard Timmerman moakt haar, votdoadelk met ziektepermizzie en dan loater woarschienlek hielemoal ofkeurd, wis en vast. Dan kon ik ja as zien opvolger noar Noordhörn, wetholder zag t ok wel zitten. Nou, doar zit je dan ien t begun van vekansie. Kunnen we der nog over noadenken? Meester Diek von niet dat t neudeg was, mor veuruut dan mor. Enne van t verske was dat ik noa de zummervekansie de brug over ging, zo mor noar de school aan d’Oosterweg, dij ik zuneg kende. (Ik was nog niet voak ien Noordhörn west, allent veur de jeugdwielerronde van Hinnerk

Miedemoa, mos ja n verslag ien e kraant).

Tiedelk, meester Diek was nog niet ofkeurd. Doarom kwam der ok veureerst niks van verhuzen, doar waren w’ok veul te schieterg veur. Mor ja, as Noordhörn je ienmoal te pakken het….

Swemmen? Niet bepoald mién liefhebberij, vroeger niet en nou ok niet. Ien mien geboortedörp Midwol was gien swembad, doarveur ging je noar Scheemde, eiglieks noar Eekste. Bad was open van 15 mei tot 15 september. Verwaarmd wotter was der niet, zun moes t doen en swommen wer der allent mor as temperatuur van t wotter vieftien groaden of meer was. Das kold zat. (Ik krieg nog noppen op aarms as ik dit schrief…) Ienmoal ien e week namen we de fiets met noar school, mooi ien e rieg, doar zörgde meester Zonderman wel veur. Ieder bod was k zo bemieterd as n kat, moag draaide mij om. Ienmoal ben’k klas uutvlucht met e haand veur de mond noar de plee op e gang. Huufde ik niet met, mog’k op school blieven, schoonschrieven. Voak was je deur en deur kold als je noa n half uur bij t swembad waren, ston badmeester De Vries al te wachten. Grode kerel ien wit pak met n prachtege pet, fluit om e nek. Met n schèl oog zag je t martelwerktuug bij t twijde bad: de hengel. Noa t omkleden ien t schoapenhok mos je ien e rieg aan e kaant op e steiger, die liep tussen de boaden deur. n Briede bij t twijde en daarde bad, smale op e aner steeën. Ién knovvel met d’elleboog en je laggen ien t wotter… Haar De Vries je votdoadelk ien e goaten. Ien e leren riem van de hengel sweefde je even boven t wotter en verging de wereld. Benoam as de badmeester je ien t wotter valen liet, humor….Hij vroeg mij noa t zoveulste mishottjern: “Wil je nou leren zwemmen of niet?’ “Nee!” brulde ik. Riem lös, heb nooit meer ien e hengel zeten. In t end heb’k op de MULO bij de gimlezzen van James Kastie met kuzzentjes swemmen leerd, toen wol ik t zölf. Ien e joaren zesteg, ien Zuudhörn, was der gien swembad. Wol je swemmen, dan ging je noar Noordhörn, aan de Badweg. Met n klas kiender fietsten we aaltied langs t kenoal en dan t pad op langs t huus van postbode Hiemstroa. Fietsen keureg tegen t schut en dan langs t badmeestershok, kontrole was der voak niet, dat dee Appie Hansems zölf schienboarliek. t Ging n stuk gemoedelker as ien Midwol. Dat kon ok aans, dat liet meester H.H.Wiechers dan zien, t hoofd van de school aan de Geert Waldastroat. Fluitje en allozie derbij, alles ging op kommando. Omkleden, ien e rieg langs de kaant stoan, niét bewegen, kiek veúr je! En dan op kommando t wotter ien! Wiechers har t spul goed drild (mor as even niet keek of der even niet was…..) k Ben ok zölf nog wel ies ien dat bad aan t swemmen west, bietje speulderij, lekker ontspannen. Niet laank, t bad moes dicht. Ien Zuudhörn is toen de VVV opricht, wetholder Gerard Timmerman was n geweldege aanpeerdjerder, net as Gerrit Glas, Stavasius, Sinia, Van der Velde. Der kwam n aksie veur n nij swembad, dat bad moes vanzulf ien Zuudhörn kommen, vonnen de Zuudhörners, Ik wer ienschoakeld veur wat PRdinkjes, mog ok noar Radio Noord, omreden der was gienent die n bietje fesoenlek Grunnegers proaten kon. Dat bad kwam der, ienwoners hemmen der veur dokt, “De Dobbe”, kort bij de spoorbrug. Wotter, blauw van t gloor en verwaarmd! Aan t enne van de dag kwam der n deken over t diepe bad. Mor ja, noa de eerste jubeljoaren ging t mis, niet genoeg bezukers. Wel der wél kwam? Gerrit Smit met zien plannen veur holtbouw van boaden en biebelteken. Veur n dubbeltje op d’eerste rang, dan betoal je doch gien kwartje?

Ien Oost-Grunnen, ien Midwol, ben ik groot worden, letterlek. Eerste acht joar ien e woningbouw, doarnoa nog n laangere zet op Nijssiesoord, woarachter nou t wotter van BlauweStad kabbelt. Mien kop was schienboarliek handsoam om te leren, lezen heb k gien problemen met had. Veurlezen von k t aldermooiste, “Okki Pepernoot” verdient n standbeeld. Zulf lezen wer benoam ien e viefde en zesde klas ontwikkeld, doar haar meester Zonderman n pracht van n bibel- teek. Hij zörgde ok veur nije boeken die we dan kaften deden as wichter handwaarken haren. Van dat brune kaftpepier, even dubbelvòllen, boek derop, omvòllen, ienknippen, man, k herinner t mij as de dag van guster. Spannende boeken zo as “De Giethoornse vrijbuiters” en “Engelandvaarders” van Norel. Thuus haren we zulf niet veul boeken. Op e verjoardag kreeg k n moal “Kameleon Ahoy” en loater mien grode favoriet: “Het verdwenen parelsnoer”. En boeken over zeevoart, want dat wol ik ok ja, zeeman worden. Michiel de Ruyter was mien grode held, mor Witte de With mocht der ok wezen… n Eerliekse bibelteek was der niet ien Midwol. Moeke van een van mien klasgenootjes kwam ienmoal ien e week noa schooltied ien n leeg lokoal boeken uutlenen, van t Nut, ducht me. Mor doar waren wij gien lid van, dat was niks veur arbeiderskiender von mien pa. t Geld zal wel n probleem west wezen. Op d’ULO kreeg k zicht op de “pockets”: ABC, Prisma en veural Swaarde Beertjes. Doar is mien verzoameln begonnen, loater zette zuk dat deur op e kweekschool ien Winschoot.
Ien ’67 kwam ik veur de klas ien Zuudhörn, klas 3. Boeken? k Herinner mij der niet veul van. Wel onder ien e kast stoapels boekjes veur t klassikoal lezen. Boven op zolder stonnen ok nog n poar kasten ien e baargruumte en doar vonden we n moal stoapels olde boekjes. Woar ze bleven bennen? Verkocht woarschienlek toen der verhuusd wer noar de Hanckemoaloan/Bosloan. Zulf ging ik nog aal deur met t vergroten van mien eigen bibelteek, mondjesmoat. Der mos ok ja brood op de plank kommen. Lézen deden we benoam deur boeken te hoalen uut de Zuudhörner bibelteek aan de Helfrichstroat, n holten noodgebouw die t joaren volholden het, ok nog veur anere bestemmens. Doar heb k ok nog vergoaderd as kemizzielid, n soort bestuurslid. k Haar niet t idee dat we ok mor iets te vertellen haren, gezelleg was t wél. Mien overstap noar Noordhörn veranderde veul. De school doar kon wel wat doadendrang gebruken, wis en vast ok op t terrein van t boekenspul. Leesderij was der net zo min as ien Zuudhörn. Der stonnen wel n poar riegen boeken ien t koamertje, votstopt ien duuster kaftpepier. Aan de hoeveulheid stof te zien wur der niet bepoald druk gebruuk van moakt. (Van dat hiele koamertje niet; belangriekste was ienmoal ien t joar t geld tellen noa de joarlekse Floralia…) Dat von k schane en mien nije kollegoa ok. Doar is de start west van t gruien en bluien van de Molshoop-bibelteek. Ien t dörp kwam wel de bibliobus, mor dat was ons niet genog. Boeken heuren ien je leefwereld, ok op scholen, je moeten ze zó pakken kunnen, stukjes veurlezen, nije dingen opzuken, n tiedje weg wezen ien n verhoal… De school kreeg ok de hulp van n goie gever die t boekenbestand ekstroa aanvullen dee. Hij is van onschatboare weerde west! (Rinnert, bedankt!)
En nou? Och, n boekengek bliéf ik, al worden summege letters wel verduveld klein….

Poletiek, dat kregen we ien Midwol wel met. Moeke kwam uut n rood nest, heur pa was joarenlaank roadslid en wetholder ien Beerte, veur de SDAP. Dat was bij mien pa thuus ien t Oosterend van Midwol wel wat aans. Hij was t oldste kiend ien n kerkelk gezin. Zien eigen voa kwam uut tied, toen hij zulf nog mor n joar of negen, tiene was. Vanof dat moment was t dubbel aanpakken, n tied woar e loater niet met veul plezier op terug keek. Schienboarliek het dat ok ienvloed had op kerkgang en zo, der zal wel kifkederij west weden. Hij uut de kerk en zien zuster ok; de jongste drij kiender bleven trouw aan de Hervormden, Midwolmer variant. Dat het ongeleuflek veul invloed had, ok op t leven van de kiender. Wij gingen noar de openboare school, neefkes en nichtjes noar de kristelke. Bij ons hong Drees veur de roamen, bij mien oomke was t apmoal Tilanus (CHU) wat de klok sloeg. Wij kregen Het Vrije Volk ien e bus, loater de Winschoter Courant en hadden zundags allenneg de beperkingen van de zundagse kleren (en dat vonden we al slim genoeg). As moeke weer ies ien t ziekenhuus lag, en dat gebeurde nogal ies, dan aten wij zundags bij de kristelke tak en konden we fluiten noar onze MOVV-wedstried op t laand van de rooie boer S.P.Meijer. Loater hemmen we ien Winschoot, ien e kweekschooltied, de SJGW opricht, de Socialistische Jongeren Groep Winschoten. De tied van de grode aksie rond t Dollardkenoal en de noodklok van Fré Meis. We stonden met hakkemak en vegezak op e markt, n kroam met antioorlogsboekjes, briefkes, plakploatjes, speldjes. Eigelks hadden we t toen wel had met de PvdA en stonden dichterbij de PSP, de tied van Lek en Spek. (Winschoot kon toen gien PVdAwetholder levern; de zogenoamd rooie roadsleden hielpen n 78joarege VVD’er Mellema aan de wetholderszetel. Man, wat hemmen we ons doar as jonkies druk om moakt…) Ien Zuudhörn ben ik eind joaren zesteg votdoadelk ien e PvdA aanbeland (linkser kon t ja niet in t Westerketier..), de klup van Kees, en Zandberg en postbode Hiemstroa. En Gerard Timmerman, aktieveling van de eerste orde, ook wat de start van de VVV aanbelangt. Loater is e ofserveerd in de richtingenstried, as wetholder. Aaltied t zelfde verske: te veul bestuurder, te weinig poletieker. Volgens áándern. Zelf kwam ik niet zo veul op e veurgrond, dat kon toen nog niet as werknemer bij t openboar onnerwies. En k schreef ondertied ok veur t Nijsblad en de Leekster Courant, die klus har ik overnomen van meester Bolhuus. k Herinner mij nog een verkiezenskrant van de PvdA, woar k stukjes Grunnegers aan bijdroeg (OostGrunnegers…). Toen was Haarm Maaier ok al met de Grunneger Bond begonnen en de Zuudhörner Vries Taeke Hoekema hielp m ien t Westerketier. Hij vroeg me of ik gien zin har over te stappen, mor doar har ik toen gien oren noar. Belangstellen veur de poletiek heb ik joarenlaank holden, mor ik wus nooit of ik zulf op de barrikoaden krupen moes, of dat k der beter over schrieven kon. En toen k ienmoal ien Noordhörn zat, was t hielemoal uut beeld. Veul te druk met de school aan de Oosterweg en je kon ja niet aans as bóven de partijen stoan. Schane, Noordhörn har toen ok al eerliekse karakters as rooie Oebel, en Mekke van Diek, en ol Nijenhuis, wat toesterg op zien olle dag, mor hai kon prachteg olle vulemmers beschildern. Loater heurde ik pas wat veur “linkse rakker” hai was. Wat zol n tiedmesien doch n mooi ding weden. Even weerom noar de zesteger en zeuventeger joaren….

Voetballen…. Van huus noar school: lutje bal aan e voet. Uut school: aaltied n balletje trappen, achter t huus, op e weg of op t veld aan de Mennistenloan ien Midwol. Der was niet zoveul aans op t dörp en gimmestiek, nee, doar mos k niks van hebben. (En ik kon der ok ja niks van…) Lid van n voetbalklup? Nee, dat zat der doe niet ien. Mien pa was n voetballiefhebber, mor as ik ies n moal zei dat ik bij MOVV voetballen wol, dan was zien kommentaar: “Komt niks van in, ze schuppen die de bainen kepot…” Hij ging ok elke twijweek kieken hoe dat kepot schuppen ofliep, bij t eerste van de roodzwarten op t laand van boer S.P.Meijer, tussen Midwol en Oostwold ien. Doar kon je allent mor kommen langs n laange ree, oprit bij Oadam Timmer zien fietswinkel. Wied vot van de bebouwde kom, haren kerkgangers gien hinder van t gereer op en rond t veld. (Niks meer van over, verzopen. Wotter van t Oldambtmeer waggelt doar). Op t gemientelk sportpark ien t dörp mog zundags niet voetbald worden, steurend veur de kerkgang.. As kiend ben k voak noar MOVV toe west, op zundagmiddag. Op tied, dan was de koartjesverkoper der nog niet. Wij wizzen sekuur wie dat was, miest kantineboas Strootman. As hij met de rol koartjes aan zien ronde om t veld hèn begon, stonnen wij al aan d’overkaant. Gewoon zörgen dat der n half veld tussen bleef, geld haren we ja niet. (Woarschienlek waren ze ok niet op jacht noar kiender, mor dat vulen wij toen doch aans…)
Bekende noamen op t beruchte knollenveld schieten mij zo deur de kop: Ellos, t waarkpeerd op t middenveld, Geert Bouldag op linksveur, Haarm van der Loan ien doel. Jan Farries, Ole Sporrel, Piet “t kenon” Loer…. Der was aaltied wel wat te beleven. Balen vlogen asmits wied vot, ok op t laand van melkboer Schaub die de pest haar aan voetballen op zundag. Ienmoal het e de bal “ien beslag” nomen, ging e op zien fiets, bal onder d’aarm, noar huus toe. Mien pa duvels, wij kregen votdoadelk n’aandre melkboer aan deur. Loater kreeg MOVV n nij veld op Nijssiesoord, honder meter veurbij ons huus. Mor toen waren mien broer en ik al op Scheemde richt, deur d’ULO (en deur wichter). Scheemde speulde ien die joaren n klas hoger, kreeg meer volk op t sportpark aan de Plantsoenloan (mèt tribune!). Nije helden zo as Bonzo Hoogstroaten, Jan Pruisman, voetbalfemilie De Wal…. En onder tribune kon je slik kopen bij Brandsma, of n puut doppinda’s, “souskes” zeiden we ien Oost-Grunnen. Ien Winschoot kwam n nije ster ien belangstellen, n jong van zeuventien: Klaas Nuninga (“Nuuntje”), bij WVV, ien e bomenbuurt. Genot om noar te kieken, mor ja, hij was gauw vot, eerst noar de Stad, loater noar Ajax ien Amsterdam, veur ons t hoogste van t hoogste. Van Oost- noar West-Grunnen ging ik ien november 1967. Eerst allent deurdeweeks, gien gelegenheid om ien t weekenne bij Zuudhörn aan het Van Starkenborghkenoal te kieken. Dat wer makkelker noa ons trouwen ien desember 1969, toen kregen we n wonen aan de Kleveringaloan, mooie tied. Bij d’eerste elftallen op zoaterdag- en zundagmiddag was t even wennen. Veur mij was t nij, twee ofdelens ien ién vereneging. (En doar ston toen nog wel ies wat spanning op….) Bij de zundag ston Gerrit Diekstroa ien t doel, hij haar van die grode hannen…. En Anne Tillemoa liep elkenien deruut, links veur. Asmits liep e zulkzulf deruut of uut t veld… (Hij wer nog wel ies schopt, ienmoal gaf e n schop weerom en liep toen mor votdoadelk noar de kleedkoamer….) Televizie was der toen al bijkommen met aal die glorie van Ajax en Feyenoord. Kiender op school vonden dat ok ja prachteg! Veur mij was dat voetballen op TV begund met n wedstried van Nederland tegen Oostenriek ien e viefteger joaren (Abe miste n geweldege kans). Ien die tied haar nog mor n enkeling zo’n apperoat. Wij keken ien n volle koamer bij de femilie Pijning aan d’Oosterd ien Scheemde.
t Vrumde is dat tegenswoordeg die TVvoetballerij mij al gauw op e zenen waarkt. Of ik wor der lanterg van. Komt messchien ok deur alle poeha en rekloame en d’idiote bedroagen die der ien omgoan. Al blift de FC vanzulfs nog aaltied favoriet, uutzunderns blieven der ja. Kieken ien t stadion? Nee, doar kan k niet best tegen. Joaren leden haar k nog wel ies n joarkoart, mor k zat voak te bibbern op mien stee, van de kol en van de zenen. Toen Grunnen n moal van NAC (toen nog met n jonge Van Hooydonk) verloor met 3-4, noa n veursprong van 3-0, ging k doodziek noar huus en dat wol d’eerste doagen mor niet betern. Staarvenswoar!
Voetballen kieken, schienboarliek heb ik mien porzie wel had….

Groot worden mit meziek? As t zingen van moeke doarbie heurt, joa, dìn binnen we groot worden mit meziek! Rooie “strijdliederen” as “Morgenrood” en “Op socialisten, sluit de rijen” (zongen ze dat nou nog mor….) vlogen deur keuken en over toene en Max van Praags “Zilverdraden tussen t gou-oud” was ook n topper. Mooi kontrast mit buurvraauw Diekhoes heur psaalms en gezangen. (Vraauwlu konnen goud mit mekoar!) Op radio wazzen de “Arbeidsvitaminen” favoriet mit Freddy Quinns “Heimatlos”, de Selvera’s, Schriebl en Hupperts, Gerhard Wendland….. Zulf noar meziekles? Dat zat der nait in. Nait in mien olders, nait in heur knipke. Geklungel mit mondörgel, dat wast wel. Mien bruier en ik kregen radio Luxemburg in de goaten, en AFN Bremerhafen…. Johnny Ray en Franky Laine: “Just walkin’ in the rain…” (Zol doar dat wandelvirus heer kommen?) Meziek op schoule? Nou ja, zíngen, dat wel. Bie meester Smit in klas 1-2 vertilden w’ons al aan “Een scheepje in de haven landt…” Wat hebben we doar wat ofhojood…In 3-4 bie meester De Vries (“Proeme”) kwamen we mainsttied nait aan zingen tou, was der wel weer wat gebeurd wat “orde” aanbelangt. Ston meester mit striekstok te hannesen, mor nait op fioule. Erinnerns aan zingerij bie meester Zonderman binnen blier. “Op de grote stille heide”? “Hela, gij bloempje?” Wacht even, “Makkers op, de rugzak op de schouders…” (Virusonderhold…) Loater op kweekschoule in Sodom mozzen we der aan geleuven: toonladders, handzingen, kinderverskes bie Ben Verlaan, sieferboukje in haand. En geklooi mit blokfloide bie Van der Glas. As ik der wat aan dee, thoes, gong t nog ains nait zo bemieterd, mor ja, der wazzen ja zoveul anere dingen…. Slappe laag doar in dat benaauwde hokje aan Engelseloane was meer mien “specialiteit”. Dou k noar Zuudhörn verhoesd was en aan t waark gong op schoul aan Frankriekerloane, heb k n bult perfiet had van meziekgedou in Winschoot. Zulfs mit haandzingen bin k nog wel ais bezeg west. En kánons: “Komt en laat…” en “Een alleen is maar verdrietig…” Of “Siebentausend Rinder”, “Rosen fra frün”, “Zing ’n vrolijk liedeke…” Mooiste was mit kinder aigen teksten moaken op bekende wieskes. Of luusterlezzen, ook mit Klassieke Meziek. “Peter en de Wolf” vanzulf, mor bie “Die Moldau” kon j’ook prachtege kunstwaarken moaken.

Dou we nog nait zo laank in Zuudhörn wazzen, gooide hoofdmeester Wibbens wel ains n baaltje op over t Mannenkoor, mor zo wied het e Dries Pepping en mie nait kregen. (Of Albert Zwiers der hìn west is, wait k nait meer). Luustern noar meziek, dat wel vanzulf. Nait meer zo de “Arbeidsvitaminen” of de Kilima Hawaians, t gong meer om konserten in Stad, in d’Oosterpoort. Of en tou n opera in de Schouwburg. Thoes de grammefoon mit LP’s, van alles wat, ook jazz. Van Bach tot Bacharach….. Veurkeur gong wel aal meer oet noar kabaret. Teksten wuiren aal belangrieker, doar zat veur mie ook n baarg meziek in. Wim Sonneveld, Tekstpierement, Frans Halsema, DonQuishocking….. Asmits begroot t mie nog dat k zulf nait speulen leerd heb. Mit vakleekracht Haarm Elgersmoa hemmen we t nog ains perbaaierd, op zo’n nijmoods ding. Toetsen zaten nait goud of mien vingers stonnen verkeerd…. Gé speult nog wel wat op heur harmonikoa, “La Paloma”, wor k aaltied wat waik van. Nou mor eerst weer n spaigelploatje: “De Onvergetelijke Jaren ‘50”……

Wie binnen op vekaansie west, dat mag in kraande, in Kreuze. Leste vief joar wast der nait van kommen en nou konden we zo mor sikkom vaaier weke noar t boetenlaand. Nou ja, noar Vraislaand en nog wieder: Texel! Doar mag ik duvelsgeern hìngoan omreden dat der nait zo benaauwd is, dast dien toalen ophoalen kinst (Duuts en Amsterdams) en benoam om dast op n aailand zitst en dat voak nait deur hest. Vief joar leden wazzen we der ook n poar weken en in de joaren zeuventeg meer as ainmoal, dou kinder nog lutje beudels wazzen. t Aailand ligt der nog krekt zo, al hebben ze bie d’Ofsloetdiek Knelis Lely wel noar n aander stee sleept. Dij stait nou, nog aal mit aarm in locht, dichterbie de Vraizen. Aprilgrap van de studentenklup oet Oldeberkoop? Jacob B., zeun van t aailand, het ons noar Texel brocht, mit auto. Betere rieder bestaait der nait, haren wie even mazzel. In Den Helder is e thoes as bie zokzulf en dat scheelt al gaauw n boot. (Der was n tied dat ik docht dat Den Helder n veurstad van Schiedam was, mor t is mie aal n slok kloarder worden). Nog even over dij boot. Dat is mie doch n joekel! Man, drij verdaipens en dìn nog liekt zo’n dekvol auto`s krekt n verzoameln DinkyToys. Wie voarden op de dr.Wagemaker van de TESO, Texels Eigen Sloep Overzetterij, nou, dij sloep is steveg oetdijd. En der binnen gounent dij overzetterij oetstukken as ofzetterij, mor dat vind k nait, is mor net hou je der tegen aan kieken. Teso het zulfs van dij grode kobben in dainst om toeristen aan mooie ploatjes te helpen. Hangt der zo mor zo’n maiwe mit geknakte vleugels stil in de locht om zok fotograferen te loaten, elke digitoale hampel kin doar n wereldploatje van moaken. Vrouger was t aans. Dou wie meer as daarteg joar leden veur d’eerste moal noar Texel gongen, mit onze rooie Eend, op n zunnege zummerzoaterdag, zagen w’inains in Den Helder wotter en n baarg boten. Wie keken mekoar aan, mien vraauw en ik, kinder haren meer oog veur de schepen, en zeden: “Goh, vaalt dat even mit!” Haalf uur loater kwammen we bie n grode parkeerploatse mit apmoal riegen en dochst dast doar zulf aine oetkaizen konst? En dìn ook nog vaaierenhaalf uur wachten in de Eend en/of de brandende zunne (mit de kovvieroek van de noabers aingoal in neuze…), veurdat wie op de veerboot loodst werden. k Wil mor zeggen, nait alles is der minder op worden sunt Den Uyl. Dou wie hailemoal boven aan dek even n frizze neuze hoald haren, zunder biekomende kösten, en t begrip ‘oetwaaien’ ook weer inhold kregen haar, kon we votdoadelk de Renault weer opzuiken, aanspoord deur n vrundelk Tesowicht mit overtugende omroupstem. Doar kin dij van Arriva nog n baarg van leren… Binnen de körtste keren reden we boot of, Den Burg tegemuide. Den Burg is de hoofdploatse van Texel (en binnen n poar joar woarschienlek van aal dij Waddenaailanden, dij zellen ook wel bie mekoar veegd worden deur dij poletieke grootgruttende geliekhebbers), doar mos we weden. Ter ere van onze komst, zo leek t, wazzen ze de stroaten aan t opknappen. Mooie staintjes, gele, rooie, donkergrieze. Ze lagen wat achter op t schemoa, de stroatleggers, Wie mozzen deur t moalderge zaand ploetern mit onze hebben en holden, schiere trenen veur t strandwandeln. Jacob haar de swoarste kovver pakt, mit tillen was hai ons ook de boas. En wie hebben doar doch n prachttied had! Noa 3½ haalve weke binnen we weer ophoald, mien vraauw haar wìnst van heur aigen hortensia’s en stokrozen. Ik kìn t joe aanroaden, vekaansie op Texel. Nou eerst even wat biekommen, wel wait lees je dìn loater nog ains wat van onze wedervoarens op dit heerlek aigenzinnege aailand mit zien tuunwalen, schoapeboeten, Loladze en Hoornder Ring. (Verd…., zaand knispert mie nog tussen tonen….)

Vekaansietied! As ik dit schrief, is hettens sikkom nait te verduren, swaiten dokter…. Nee, dat is vanzulf hiér nait aaltied zo, mout ook nait, n hollandse zummer mout hóllands blieven. Groot worden mit vrumde vekaansies bin ik nait. Doar was gain tied veur, en gain geld. Pa haar t veuls te drok mit Toekomst-keton en toene, moeke mit hoes en of en tou deden wie ook wat. Pa hoalde gruinte mit koare oet Oostìnne (van Midwolle), wie gingen dìn Waalske bonen plokken en doppen, aner bonen mozzen snibbeld worden, eerappels oetzöcht. Der mos hail wat inmoakt worden, in weckvlezzen, niks gain vekaanzie. Joaren loater bìnnen ollu nog wel ains vort west, mit heur baaident, noar ‘Troelstra-oord’ en nog zo’n stee in t midden van t laand. Schier vonnen ze dat, haren ze eerder doun mouten. Veurdat hai en wie t goud deur haren, kwam mien voader oet tied, volsloagen óf en dat kwam nait van vekaansies.
Dou was k zulf der al aan wènd om op fietse derop oet te goan, noar mien zuster in Azzen, en mien bruier in Hoogeveen. Blokken holt wazzen al laank van trappers of. Dat haar wel wat! Kilometers fietsen in ‘steppen en woestijnen’ van Drenthe. Zo’n fietse, doar kon je aaltied n traain van moaken, of n reeswoagen, n vlaigmesien, as je allain wazzen, en dat was k voak. Eerste fietstocht bie jeugdhaarbaargen laangs, dat dee k ook in mien uppie.

Gewoon griesblaauwe kovver vol mit klaaier, achterop d’Union, mit n taauw vastmoakt. Zo kwam k dìn in Grouw bie d’olle ‘Oer ’t Hout’. Mien karretje in propvolle fietsenhok achter t gebaauw, woar t soavens nog voller was mit jonges en wichter. Dij mozzen mekoar wel goud stief vast holden, roemte was der ja hoast nait. Ikzulf veur ain nacht in stampvolle jeugdhaarbaarg, glorietied van zaailcursisten en rondtrekkers as ik, op noodbèren. En zo ging k wieder noar Oosterland, Schoorl, Bakkum, Haarlem, nuim mor op. Overdag bellen noar de volgende: “Kin k der nog bie?” Mainsttied zeden ze “Kom mor, kinst der nog wel bie, al ist op t podium of op gaange”. Asmits trof je n poar anere struners, woar je n poar uur mit optrokken, poar jonges oet Wijhe bevöbbeld. Binnen we bie Schoorl noar t strand west, kwam k der veur t eerst achter dat Schoorl n hail mooi strand het, mor wel slim wied van Schoorl of… Nait drok dou, graauw weer, mor wel lagen doar sikkom allain in t zaand? Mien zuster Gepke en heur Fré, k wos nait ains dat ze doar touholden deden… Poar doagen loater wazzen der ook regendoagen bie, strontnat kwam k bie t ‘Veerhoes’ in Beusichem. Zowat is sikkom nog aaltied t toppunt van grieze somberhaid: in stromende regen op zuik in Beusichem noar t Veerhoes en doar kovver, ook nait dreuge meer, van pakjedroager of pulen. Gain boksem meer dreuge aan kont (van oamende regenpakken haar dou nog gain mìns heurd…), gain hemd meer om aan te trekken… Bin k nog deurgoan, dag loater, noar Vierlingsbeek, in Noord-Limburg. En dou weer op hoes aan bie Gorssel en Kampen laangs. Ik wol nog noar Emmen, mor doar zat t vol, zeden ze. Vot in ainmoal deur noar Midwolle, augustus ’63, wat bin je dìn wat maans… (Achttien joar, op sportfietse mit velgremmen noar Schoorl en Beusichem… Binnen der nou nog wel gounent dij t doun? Of is t nou apmoal Barcelona, Griekenlaand, Nepal, Isla Marguerita?)
Zo’n fietstocht dee k loater nog n moal, in ’68, mor nait allain. k Haar ja verkeren, Gé was derbie kommen en heur zuske en bruiertje mozzen ook mor mit, leek schoonolders ook beter tou. Nog zo’n stok Nederland onner rubberbaanden deur, mor dizze raais aansom. Eerst snikhaide weke bie Emmen, Nijverdal en Putten laangs, asfalt bakde aan baanden vast. Kortenhoef, klaainste JH op poalen, doar binnen w’ook west. Dou sloug t weer om en wozzen we weer hou t was mit regen en wind op pad deur Noord-Holland, over Ofsloetdiek. De zoakelke benoadern in nije jeugdhaarbaarg in Snits, nait eer derin as vaaier uur snommedoags, kleddernat of nait…. In Nij Roden (‘De Zwerfsteen’) was t aans, gezelleger, mor wel veul peerdjelu, doar haren wie niks mit. (Joa, mit dij dikke Belgen van boer Botjes, mor dij telden doar nait mit…) Joar loater hebben Gé en ik onze schierste vekaansie van apmoal had, vattien doagen op Terschelling, van d’eerste tot en mit leste dag superzunneg zummerweer, ongeleuflek! Dou we weerom kwammen, dochten bekenden dat k mit n vrumde vraauw thoeskwam. Zagen ze aal nait dat t Gé was, zo verkleurd was ze… Vattien doagen strandweer, lummelweer, ijscoweer, doagen zunner zörgen mit n bult zunroos. Krieg t der nog waarm van… Vekaansie in JH “Hanskedune”, stee was oké! Joa, doar was de Stay very, very Okay!

(of: Woar is dij ollerwetse kroeke bleven?)

As t mode wordt dat hier de winters al omenbie 1 december begunnen, mout k der stief over noadenken hou ik dizze tied makkelker deurkom. Noar Spanje n poar moand ? Wintersloap oetvinden? Of nog n waarmwotterzak derbie kopen? t Zel t leste wel worden…. Ik kin mor min over aal dij kolle en waarm scheuveln is der nog nooit bie west. Dit verhoaltje schrief ik ook mit vouten op n waarmwotterzak, aans goan ze mie zeer doun van kolle. En doch bin ik nait aal te verwend groot worden. In woningbaauw, in Midwolle, haren we n kolenkaggel in koamer. Eerst zo’n ronde mit n platte bovenkaant. Kon je deksel ofwuppen en dìn kon der n kedel opzet worden. Loater kregen we n nootjes-4 heerd mit micaroamkes. Mor in schure en sloap- koamers was gain verwarmen. Swinters stonnen der voak prachtege iesbloumen op vensters. Kon je poesten wat je wollen, mor der kwam mor n luddek goatje te veurschien. Wie kregen wel voak n kroeke mit op berre, lekker hait aan vouten. Kedel mit wotter hait moaken, doppe van kroeke ofschroeven, wotter der veurzichteg in, aans kreegst brandbloaren, doppe derop, stovven zak deromhìn en onder de dekens mit dat ding. Kroeken zai je nog wel es, van dij glimmende kroeken bie Mamamini in Stad of op Stadjersmaarkt. Wie haren dou n graauwe kroeke, of aigelks was t meer blaauwgries. En aaltied even vuilen hou hait e was… (“Blief der of, antam, wolst dien vingers verbranden???!”)
Loater, in t nije hoes aan Niesoordloane was t beter. Doar haren we n douche, mit ook n waarmwotterkroane. Mor verwarmen was nog net zo, niks gain CV of haitelochtverwarmen. Leuf mor nait dat je as kind in hoes bleven ast winter was, doar kreeg je de kans nait veur. Regel was, zummers en swinters: Goud weer? Boeten speulen! Snijbalen gooien, dat von k schier, kon k ook oardeg goud. (Heb k al n moal verteld, bie Hoofdweg, bie winkel van Coöperoatsie, sekuur n snijbale tegen de brille van mien pa dij op fietse noar febriek ging, noar “Toekomst”, mit Jurjen Elderman. Pa kon t wel hebben, zel wel zegd hebben: “Dij rötjong, van joen aigen kinder mout je mor hebben…” Mien pa haar van dij leren movven aan t stuur, kon e hannen in waarm holden. Hai haar pet op kop, mor doaronder haar e n beugel mit oorwaarmers. Hai haar winteroren, haar e slim last van, begonnen loater zeer te doun, zat e ook wel aan te pulen. As kind mog je dat nait, púlen…) Scheuveln heb k nait goud onner knije kregen. k Haar wel van ‘opa Drijbörg’ (dij dou bie ons inwoonde, t was dus aigelks ‘opa ex-Drijbörg’) nije deurlopers kregen mit schiere leren veters, mor ik kreeg dij dingen nooit goud onder de stevels en op schounen was t hailendal niks. k Haar gain stuur over dij iezers. Joa, zo laank as ik op kaande ston, doar bie iesboane van “Eigen Kracht”, bie Strootman zien keet, zo laank ging t goud. Mor o wee as ik t ies op kwam….

Dij scheuvels deden nou werkelk nooit es wat ik wol: Rieden as Kees Broekman of Wim van der Voort… k Glee ale kaanten op, linkervout wos nait wat rechter van plan was… Bam, weer n dubbeltje! Vraise deurlopers, t het n zet duurd veurdat Vraisland weer wat bie mie in reken kwam… En dou der n poar moal gain eerliekse winters wazzen, dat gebeurde dou ook al wel ais, was t hailemoal verkeken! Ik zol gain wereldkampioen worden, gain Elfstedentocht winnen, gain ƒ100 bie haardloperij körte boan, gain Gerben Karstens derof scheuveln op laangeboan, gain Oldambtrit rieden…( Wat is mie der doch n bult bespoard bleven, as ik t goud bekiek…) Wintervouten heb k wel last van had, mos je wat oet n fleske opsmeren, en zörgen dat hoed nait opensprong. Mor aiglieks vaalt de schoa nog mit, kin t ja opvangen mit n waarmwotterzak en n poar ekstroa buusdouken. En dreumen over de Copa Cabana of t strand van Schiermonnikoog, op n haite zummerdag. Wát zeg je?? Holdt Marianne Timmer dermit op???!!! Tja, dát overkomt mié in elks geval nait…

n Gehaaim verklap ik nait as ik zeg dat ik gain deurwinterde aanhanger bìn van dít seizoen. t Is mie gaauw te kold, hannen pippern mie, ook al heb k ze in buutsen, oren bevraizen mie aan kop, neuze staait stiefoet. Mit dij snijboudel wordt der nait veul beter op. Laank, laank leden, dou ik snijbalen gooien t mooiste van de haile winter von, joa, dou lag t wat aans. Mor nou? Beetje snijbalen smieten mit de jonges van onze buren, dat is nog wel wat, mor voak schut t mie al in rogge as ik mie bok om snij te pakken…

Snijpoppen? Doar dou k nait meer aan. n Hut moaken van dit widde spul huift veur mie ook nait meer. Wat wél hail schier is, dat binnen de foto’s! n Prachtege wereld (as je ploatjes bekieken in n waarme hoeskoamer mit n kop haide sokkeloa onner haandberiek…)! Krieg ook wel kolle hannen, bie t foto’s moaken, mor k heb der minder last van. Mien vraauw het mie van dij vingerloze handsen moakt, kin je handeg gebroeken bie t fotograferen. Steeën mit snij vastleggen, tied bevraizen.
As kind haar k aaltied voesthansen, braaide voesthansen. En n mutse op kop, ook braaid. (Of dat van 3 Suisseswol was, wait k nait meer…) Moeke was goud in braaien, het zoveul braaid dat ze der braai-reuma aan overhiel. Pienlek! In dij tied mouk ik nait veul ploatjes in winter. Doar woagde ik mien nije Agfa Click nait aan, al heb k in ’63 wel foto’s moakt, wied vot van Elf Steden, Reinier Paping, Jan Uitham, Jeen van den Berg… Dij kwammen we ien kraande tegen, of op radio. t Zel ook zo omenbie de tied west weden dat we n tillevisie in hoes hoald hebben, pa’s waark. Konden we onze horizon verbraiden, ongeleuflek, in koamer veur n kastje…
Snij en vorst? Mien kammeroaden nait, das dudelk. Nait elke winter was der even royoal mit, aans haar k wel beter scheuveln kind. Motorisch zit ik nait zo geweldeg in mekoar, k maark t nog, of wéér, elke dag. (Huft gain octrooi op aanvroagd worden…) Op legere schoule vol dat nog nait zo op, al vól ik wel wat voaker as maiste anere kinder. Dìn haar k n bult rechts veur de kop, dìn weer aan linkerkaande. Onnersteboven, bainen in locht, klompe vaalt, op mien kop…. Van ULO-tied in winter herinner ik me nait zo veul, votstopt. Thoes blieven was der nait bie, platjelopen dee je swinters nait, woar mos je hìn? Loater noar Winschoot, noar kweekschoule. k Wait nog dat we van d’olle schoule aan Engelseloane vervoaren deden noar t nije gebaauw aan Omsniedenskenoal, loater Mr.D.U.Stikkerlaan. (Dij man, Stikker, haar t ongeluk dat e in Sodom geboren wer…) Dou we doar al n zetje noar tou gingen, mos dij nije schoule zo neudeg offisjeel opend worden, op n zotterdag, middenin winter. Kold, dikke snijbuien, wegen ‘vanzulf’ onbegoanboar, benoam weg achteroet tussen Midwolle en Winschoot. Spaigelglad! Wie haren n stoer meziekstok instudaaierd onder laaiden van Ben Verlaan, Bach ducht mie, of aans femilie dervan. Mos we snommedoags om haalf twije op schoule weden, op dij zotterdag. Ik bin even op fietse op pad west, dat was ja gain doun. Bin weerom goan, din zongen ze dij schoule mor nait open…. Ollu haren der dou nait veul muite mit dat k nait noar Winschoot ging, zat nait veul Bach in heur genen en wis en vast nait op zotterdagnommedag om n schoule dij al laank in gebroek was nog ains te open veur n stel bobo’s in donker pak en mit strikken veur. (Vergis je nait, wie haren dou ook aalmoal strikken veur, aankommende schoulmeesters. Der was ook ja nog gain Prins Claus…) Smoandags noa dij opening kregen we wel wat vervelende opmaarkens, mor wat kon ons dat schelen dat Ben Verlaan von dat we aiglieks onner de snij deurkroepen most haren om op schoule te kommen, zo staark haar de drang weden mouten. Joa, veur zién Bach zeker….(Noú is Bach ook van mié!) k Herinner mie ook nog n moal dat der nog veul meer snij lag, in bulten opjagd, dou was aal t riedend verkeer onmeugelk (behaalve arresleeën mit peerd derveur, mor dij haren wie nait). Gingen we zotterdagsoavens lopens noar Winschoot, n feestje ducht mie, en loater lopens noar Scheemde en doarvandoan noar Midwolle, steerns aan locht, wie aal proatend over Vietnam en zokswat, wie wollen en zollen de wereld ja verbetern (en das wat aans as nije schoulen open’…)

Woningbaauwloane, doar bin k geboren. In Midwolle, in t Oldambt. Blaauws Loane zeden lu ook wel. As kind docht k nog wel ains dat t was, omdat wié doar wonen deden… Mor nee e, veuraan bie Hoofdweg ston Tj.Blaauw zien Ford-garage. Wieder noar t westen lag Groenbergs Loane. Op hörn ston Groenberg zien winkel, makkelk zat t dou in mekoar. En Brouwers Loantje, mit café Brouwer op houke. Loater bedochten Midwolmer veurtzeggenhebbers noamen as ‘Hoethslaan’, ‘Phebenslaan’ en ‘Diurckenlaan’ (Augurkenloane zeden maiste mìnsen…) . Doarvan springen joe knopen ja van boksem of, zomor. Woningbaauwloane… Acht joar heb ik doar touholden. Woond wer der, mor baauwd? Heb k nooit wat van maarkt. Dat baauwen kwam veul loater pas, dou wie al laank en braid op Nijssiesoord zaten, of loater nog, dou wie oetvlogen wazzen. (Dat was ons elke dunderdagoavend veur radio verteld, bie NCRV: “De jeugd vliegt uit”….) Nou kinst niks meer weer vinden van dij olle Woningbaauwloane. Ze hebben elke herinnern doaraan votbound, oetgumd, deurstreept. Ast doar nou weer komst, kinst die as olle bekende nait veurstellen dast doar geboren bist, en opgruid. Doezelg wost doar, volsloagen weg kwiet.
Op Nijssiesoord wer wel baauwd. Aannemer Wiecher de Wit het doar n moal n rekord vestegd, haar e nij hoes in ain weke onder kappe, het dou nog in Winschoter Kraande stoan. As der baauwd wer, wazzen wie doar as kinder voak nait bie vot te kriegen. Werden der sleuven groaven en as waarklu votwazzen, lag doár ons speulterraain.

Tikjen vanzulf en nait tikt worden deur over dij sleuven te springen. Joa, der zakte wel ais n waalkaande in, mor doar konnen wie ja niks aan doun. Wale was nait steveg genog. … Dou mien wereld groder moakt wer, Scheemde kwam derbie, zag k ook meer nijbaauw. Doar bie ULO-schoule aan Knoalweg kwammen haile nije stroaden mit vogelnoamen: Merelstroat, Liesterstroat, Reigerstroat… Wat n hoezen! In Scheemde zulf kwam n nij gebaauw: ‘Randstede’. Doar was wat mit. Lu dij doar wonen deden, haren n steekje lös (zeden anern tegen ons…). Pa wer duvels as we doar minachtend over deden. Hai beloofde ons n pak haauwe as we ook mor ain verkeerd woord tegen dij mìnsen zeggen deden. Werden ze nog vrumder van, mor oetragen was der nait bie! Vaaier joar loater heb k Winschoot annexeerd, kreeg k aal meer roemte. Nou, doar wozzen ze ook wat baauwen was. Joarenlaank bleef Sodom steken op t zulfde inwonertal, mor inains zetten ze de sokken derin. Benoam aan zuudkaande kwam der n ‘stadsdail’ bie. Loater wer boudel ook volbaauwd aan noordkaande, tussen Knoal en Bovenburen, bie Vosseweg en Kloosterloane. Der kwam zulfs n nije Kweekschoule aan de Mr.Stikkerloane (dat haide eerst Omsniedenskenoal). Dij olle kweekschoule aan Engelseloan… doar denk nog voak n moal aan. Dij laange gaangen, lokoalen mit olle schoulbaanken en asmits n dikke kaggel in houke. Koamertje boven woar wie voak d’akoestiek oetpebaaierden mit ons getjoedel op blokfloiten. Taikenlokoal boven, woar we bie Van der Deen taikeningen deurgaven tot e wel slim voak zulfde waarkstok in handen kreeg… Hannenarbeid haren we doar ook mit De Weger, neef van direkteur. Dij was grammiedeg op Duutsers, haar d’oorlog nog in kop. Dij nije schoule, doar haren baauwvakkers wel wat moois van moakt, mit n aigen hoeske veur de Mellemoa’s, elkenain von dat schier. Mor van dij nije schoule wait k nait zo veul meer, konst der wel goud kloaverjazzen. In biebelthaik mozzen we asmits n proefwaark inhoalen. Mellemoa mos ons kontroleren, doar was e goud in. As we n vroag nait wozzen, holp hai wel. Hai was veur ons geleerdste stofjazendroager van hail Nederlaand…. Dou lag haile wereld veur ons open. En ogen ook…. Wie keken en keken en zagen dat t nait goud was. Baauwd wer der, wis en vast, mor verschillen wazzen wel slim groot. In Nederland, en doarboeten. Mor ja, as zulfs je linkse bruiers en zusters mit scholders trekken en projekten as ‘Blaauwe Stad’ goudkeuren… (Nee, ook ‘Blaauwe Stad’ het niks mit mié te moaken…)

25-10-2008

Aan: Gedeputeerde Staten van Groningen
t.a.v. dhr.F.Woudstra Postbus 610
9700 AP Groningen

Onderwaarp: bezwoar aantaiken tegen gang van zoaken rond Mer en veurkeursvariant 5

Noordhörn, 16 juli 2006

Geachte Deputeerden,

Mit dizze braif moak ik kenboar dat ik joen konklusies in dat MER-verslag en joen veurkeur veur meugelkhaid 5 mor niks vind, ik taiken doar bezwoar tegen aan. Elkenain is wel ains weg kwiet, mor kin op goie pad weerom kommen, as e nait zainde blind en heurende doof is.
· Dörp Noordhörn ligt er en t ligt der al joaren. Dörp huift aantasten van zien leefboarhaid nait te pikken, dat is al te voak gebeurd. (aanleg Vraisestroatweg, kenoal, bedrieventerraain woar zogenoamd in Zuudhörn gain stee veur was).
· Open kaant van Noordhörn, in t oosten, is zo kostboar, dat dij kaant nait opofferd worden mag aan wat veur ekonomisch belang din ook. Dörp huift nait ofsmoord worden, dat hemmen Noordhörners nait verdaind.
· Licht en duuster, geluud en stilte, laandschopsweerden, Hamsterbörg, je goan dat nait apmoal op misbult smieten, omdat der nog meer mìnsen dure bezine verknapbuzzen willen in heur “statussymbool”.
· En as je din aal n zo neudeg n rondweg aanleggen willen, goa din mor onder t kenoal deur, nait mit n hoge brogge derover hin. Woarom binnen de kosten van zo’n onderdeurgang nait kontroleerboar

berekend? As dij hoge brogge der komt, valen de kosten wis en vast graauw en groeterg tegen, mout der n poar keer spieteg genog wat bielegd worden. Das nou ainmoal poletiek….
· Wat din wel? Verstaarken van t spoor en verkeer over t wotter, nog meugelkheden zat. Din huiven der nait zoveul vrachtwoagens over de weg dendern. Streekverkeer mit auto’s ontmoedegen (nee, dat huift nait aaltied mit kopspiekers of druppels, binnen genog aandre meugelkhaiden). Verstaarken van t unieke karakter van Middag-Humsterlaand, pazend bie dat karakter. (Tussen Spanjoarsdiek Noord en Zuud kin best n overzet veur fietsers en wandeloars).
· Pervinsie mout opholden mit te waarken aan aal dij dingen dij valen onder: “Opzied, opzied, opzied; ruumte, ruumte, ruumte….” Verbeterns zitten tussen d’oren, nait aaltied in t knipke.

Ik goa der vanoet dat je mien reaksie verwaarken in de verdere gang van zoaken (diskrimmenoatsie van Grunneger Toal mag ja nait)

Mit vrundelke groutnis, denkt der nog mor ains over,

Jan Blaauw

Viefde oflevern van Terry Rist, gehaaim agentopsteukeler, daardegroads. Hai is deur zien boas Ongkool mit strafverlof stuurd. Terry het O. de gek aanstoken en dat kin ja nait binnen de boas-knecht-verholdens van GDnoord. Het springen van de zendmast bie Noordhörn kwam nait van de grond, nog gain millimeter. En den kìn je prestoatsieloon wel vergeten, en ophogen van rang ook. Terry het hoesarrest kregen, in Noordhorn, mor dat mout nait van de doaken reerd worden, aans worden dakpannen eelsk. Hoeswaark: bedenk nije plannen dij onmeugelk lieken mor doardeur drijdubbel verrazzend!

Terry zit mit n elektronische enkelbaand aan ain bain en n swoare koegel mit kette aan aner op beune in zien hoes aan ….. (Doar kinnen we nait aan begunnen, adrezzen bekend moaken). t Liekt krekt of e nait van stee kommen kìn, mor dat is schienboarliek. As e toegangskode intikt veur zien GSM, klikt koegel lös en as e ofstandsbedainen van TV gebroekt veur t streeknijs, wordt enkelbaand boeten waarken steld. GDnoord let nog wel ains wat steekjes valen…. Terry prakkezaaiert. Hou kon e ook zo stom wezen om bie dij zendmast de boudel in de gek te joagen, hai wus ja veurof dat t nait op gekhaid deur kon. En nou mos e nog wat nijs bedenken ook! Eerst mor n beker zoepen mit wat jenever der deur, veur de inspiroatsie. n Mìns leeft nait van brood allenneg en n specialist as hai kin nait zunder brandstof. O, wel even dij flezze op t onkostenpepier zetten, zeker ook nog joen aigen strafverlof bekostegen….. Woar zel e begunnen? t Kenoal leeglopen loaten……. Broggen haalve slag draaien, kerkje van Harkema oetvergroten, vrachtwoagens van Koopman vol zetten mit speulgoudautootjes, slim tevreden mit zokzulf is e nog nait, net of n rostege spieker in de kop het. Ze zollen vanzulfs ook wel n grode vergoadern oetschrieven kennen bie Baalk in Zuudhörn, woar aal dij kopstokken (nee, gain kapstokken…) zok zain loaten kennen aan t gewone volk, benoam heuren loaten kennen, d’aine tonge is nog radder as aner. Dij bonzen proaten lu apmoal noar de mond, nait noar de oren. Dìn verstrek je zeuven alternatieven veur n hoge brogge, tillen t haile zoakje over de verkaizens hìn en groaven n gaange onder t Hoeredaip deur bie Nijziel om je goie poletieke wil zain te loaten. Besloeten kin stokken verrazzender. Nait allain n hoge rekloamepoale bie de Slechtvalk, doar ook n bar bovenin, woar je allain mor mit n schaitstoule welkom binnen. Zówat. Terry dut zien zoepenbeker nog ais weer vol, woar is dij jonge…? O, doar! Arregat, beetje veul, vot din mor. Hai ropt zien pepier van t blok of, scheurt t in snibbeltjes en smit t haile zoakje zo in de locht. Ruderij op beune moakt n besnijde indrok. Kop derbie, Terry! Wat e doun mout, is n groot ontregelplan moaken veur distrikt NZ van GDnoord. En dat zo gaauw meugelk noar Ongkool sturen in zien bunker, veurdat doar de boudel ontregeld wordt deur de komst van Leen Heb t Hart mit heur knuvvelbaisten. Loagje wotter op de snelweg, as t ooit nog ains vraizen gait, spoorbrogge poar sentimeters zakken loaten, goan de traainen van Arriva wat stoitern, keer wat aans. In ain nacht ale börgemeestersketten gappen….. Zol wel nait deurgoan, groot personeelstekört en klonen, doar wil Ongkool ja niks van waiten. Terry kin zien ogen sikkom nait meer openholden, zal wel van dij zoepen kommen. Hai nikkopt, zugt zokzulf behongen mit golden kettens, n traumaheli brengt hom van de bunker van O. noar t kopketaaier woar Jannes Blond hom tot ridder slagt. “Au!” Terry vindt zokzulf terog op dele noast zien olderwetse aarmstoule, woar e oetgleden is. Bilder kikt e om zok tou, vuilt dat kedde mit koegel drijmoal om zien verkeerde bain wikkeld is, gain bewegen in te kriegen. GSM in boksembuutse begunt te roazen en speult dan de eerste tonen van Beethovens Negende. Gottegot, doar heb je de poppen aan t daansen, Ongkool. Mit pien en muite wait e zien Minokia oet zien boksembuuts te pulen. Nij bericht van Ongkool: “Kom votdoadelk noar de bunker!” Terry bedenkt zok gain twaimoal, hai esemmest: “k Lig hier koegelvast, kin gain kaant op! Zoepen en Hoogholdt holden mie nog even in leven.
Gaauw!”