Author: Redactie

“Kiek, dat mozzen wie nou aiglieks ook ais doun goan”, maint Suze, terwiel dat ze noar t nijs op TV Drenthe kieken.
“Wat mainst doe?”, wil Eltjo, heur echtvrund, waiten. “Zokse bere-enden fietsen, zo as dij haalfmalen van de Drentse Fietsvaardoagse. Ze lieken ja wel stoapelgek.’’ Hai ligt lekker onderuutzakt in zien tillevieziestoule en kin mor zuneg over zien dikke lief hen noar t beeld kieken. “Joa, dat liekt mie nou zo schier tou, hè. n Endje fietsen deur t Drentse laand.

Wie zitten aaltied mor in huus en wie gruien zowat dichte van t lekker eten, van t slikken en t stilzitten.” Eltjo moppert wat. Hom liekt dat niks tou. Mout e mit zien overtollege kilo’s ook nog op n fietse stappen? “En ons dokter het lest ook al ais tegen mie zegd, dat wie aiglieks n beetje ofvallen mouten,” gaait Suze wieder. “En doar komt bie, dat ik aaltied van dij grode tenten van klaidjes aanmout. Nooit ais n schier hups dinkje. Bie mie pulen de vetrollen doar ja votdoalek bie boskes onderuut.” Eltjo krigt inains n hail maal gevuil in d’hoed. Suze is op n idee komen en din is der gain aine dij heur doar ofproaten kin. En t is aiglieks ook wel woar; hai zulf kin ook wel n poar kilo missen. “Goud,” zegt e din inains, “wie goan mit zien baaiden op d’hongerkaambe en wie goan ook wat meer bewegen. Elke oavend n stroatje om. Nait n ketaaiertje, nee, minstens n uur. En steveg op, nait van dat gegengel.”
“En soavends nemen wie ook gain borreltje of pilske meer en gain pinda’s en chips. Nee, wie kriegen mondjesmoat waarm eten en bie tilleviezie drinken wie bronwotter en eten we plakjes raauwe komkommer,” dut Suze der nog n schepke bovenop.

n Weke loater vergaait Eltjo van d’honger en drinkt e liters kroanwotter om t lief mor vol te kriegen, mor vanmörn op t weegschoaltje, dat Suze aanschaft het, was t eerste rezeltoat al dudelk woarneemboar. Inploats van 120 kilo is nou mor 118 meer en Suze is ook al n poar kilo kwiet. Mor t begun is der. “Mörn goan wie fietsen,” dailt Suze bie n kop kovvie mit niks mit. “Ik heb noar Gasselte beld en doar n poar fietsen huurd. Wie kriegen der ook n roetebeschrieven bie.” D’aander mörn binnen ze al op tied op pad. Mit d’auto rieden ze noar Gasselte en ze parkeren hom op t grasveldje tegenover de fietsenverhuur bie de pankoukboerderij. “Doar kinnen wie ons op de weeromraize mooi n dikke pankouk kopen,” stelt Eltjo lagend veur.
“Niks ter van,” beslot Suze. “Wie doun dit veur ons gezondhaid en wie mouten de kilo’s dij we derof fietsen der nait votdoalek weer opeten”. Eltjo het wel deur, dat dij lekkere, dikke pankouk, dij hom veur d’ogen schimmert, nait deur gaait. Bie de fietsenverhuur kriegen ze elk n schiere fietse. “Ie maggen de banden wel even ekstroa haard oppompen,” dut Eltjo kureg tegen de vraauw dij heur adres opschrift. “Der mouten n bult kilo’s mit.” De vraauw bekikt heur klanten ais en laagt wat. Even loater binnen ze onderwegens. Mooi noast mekoar rieden ze deur t Drentse laand. Van Gasselte gaait t eerst in de richten van t Drouwenerzand, linksòf deur Drouwen en din over Bronneger binnendeur noar Börger. Bie t grode hunebed stoppen ze en zetten de fietsen tegen n boomke, dat bie n baankje aan de kaande van de weg staait. Suze traktaaiert op plakjes komkommer en stokjes rauwe worrel. Lekker? Nou nee, nait echt, mor t is ja veur n goud doul. Noa n menuut of tiene goan ze wieder. “Hou laank is dij tocht aiglieks?” wil Suze noa n zetje waiten.
Onder t rieden kikt Eltjo op t pepiertje. “Sikkom viefteg kilometer. Dat is wel n ende nait? Haren wie eerst nait n körtere rit uutkaizen kind?” t Vaalt Suze aiglieks ook n beetje tegen. Zai har ook docht dat t makkelker goan zol. “Kom op”, holdt ze de moud ter in en trapt nog ais wat stiever op de pedoalen. “Wie loaten ons toch nait kinnen. Wat zegt ons viefteg kilometer.” Zo peddeln ze nog n uurtje wieder. Zo tegen haalf aine komen ze bie theehuus De Poolshoogte aan. Ze zetten de fietsen op slöt in t rik en zuiken zuk n toaveltje in de schare van t ofdak. “Nou maggen wie n beetje eten,” beslot Suze en bestelt bie d’ober twij grode koppen mit mosterdsoep. As de soep brocht wordt, vaalt Eltjo derop aan asof e net uut n konsentroatsiekamp ontsnapt is en veur t eerste n bord snert zugt. t Scheelt nait veul of hai slikt de kop zulfs terbie uut. Suze kin t nog net veurkomen. Zo blieven ze nog n zetje zitten. Suze schoedelt wat op de stoule hin en weer. “t Gat dut mie zeer,” vertelt ze.
“Dat is ongewoonte,” wait Eltjo, “noa elke fietstocht gaait dat beter. Je mouten eerst ielt veur t gat kriegen. En moust mor zo reken, hou dunner ofst worst, hou minder stee der is veur piene.” Suze grijnst wat en verdwient noar de w.c. n Poar menuten loater komt ze weerom. “Lekker was dat,” vertelt ze. “ik heb even mit n poar nadde pepieren handdoukjes mien zitvlak kold moakt. Nou kin k ter wel weer even tegen.” Mor dat vaalt nait tou. Ze zitten nog mor net weer op t zoadeltje of de piene begunt weer. Om de tien meter mout Suze op de pedoalen stoan goan, omreden heur zitvlak schrijnt en braandt haildal. “Moust op t zoadel zitten blieven. Aans krigst nog meer last”, wait Eltjo, dij zien billen nou toch ook wel slim smaarterg worden.
“Kinnen wie de tocht hier nait ofbreken?”, wil Suze waiten as ze noa n haalf uurtje bie n kruuspunt komen. “Hou wied mouten we nog?” Ze stappen of bie n baanke, dij in de glende zunne staait. Suze let zuk ter op zakken, mor schut in ainmoal weer overende as heur schonden achterdail t haide holt aanroakt. Ze kin wel schraiven van de piene.
“Wie binnen ongeveer twij kilometer bie Gasselte vandoan”, wait Eltjo, noadat e de koarde van Drente keken het. “Kiek as wie langs dizze weg binnendeur goan, binnen we der zo.”
“Hou laank is dat lopen?”
Eltjo kikt zien vraauw n beetje verboasd aan. “Lopen? Wie binnen toch aan t fietsen?” “Mie krigst vandoage nait weer op dat lutje zoadeltje. t Gat is mie ja haildal raauw. Ik goa wieder lopen.”
Eltjo mout lagen. t Komt hom aiglieks ook wel goud uut, dat ze nait wieder huiven. t Is bie hom ook ja of zien achterdail in braand staait.” Noa n haalf uurtje lopen levern ze de fietsen weer in bie de fietsenverhuurder. “Ie bunt al vro weerum”, zegt de vraauw.
“Joa,” vertelt Eltjo, “wie mouten vanoavend nog op veziede en wie kinnen dus nait al te loat in huus komen.”
As ze van t haim oflopen, kikt de fietsvraauw heur lagend noa en zugt aan Suze heur gang, dat dij vanoavend vanvast nait op veziede gaait. Dij oavend noa t doezen, woarbie riekelk kold wotter over d’onderenden van de ruggen sproeid wordt, mout Eltjo Suze heur raauwe achterwaark haildal insmeren mit Zwitsal babyzaalve. Dat geft din endelk n beetje verlichten. “Wat eten wie vanoavend aiglieks?”, vragt e din. “Wat dochtst van opgebakken eerappels mit sloat en n lekker biefstukje?”, stelt Suze veur.
t Is of Eltjo even sloeken mout. “Biefstuk?” vragt e, “Raauwe biefstuk? Nee Suze, laiver gain biefstuk. Dat heb ik nou wel genog zain.”

Ik wil dizze moal weer ais n gedicht doun. Of aiglieks n poar gedichten van ain dichter. t Gaait dit moal om Hans Elema, n man dij in 1904 geboren wer in Leermens as zeun uut n boerengeslacht. Hai stedaaierde Duuts en gaf les aan verschillende schoulen totdat e in 1957 benuimd wer tot hoogleroar Duutse toal- en letterkunde aan de universiteit in Stad.

Veur mien leujong

Geef mie dien haand en wees nait baang,
Wat mensen doun, dat duurt nait laang.

‘n Weerld gait onder ien bloud en vuur,
Mor boetn woult en wast netuur.

En aal duurt, wat doe bouws, ook doeznd joar
‘n Störm zet op – en alles is kloar.

Kom mor mien jong en geef mie dien haand,
Den wandeln wie baidn wied over ‘t laand;

De mensn … die roupm en ‘t is aal vergoan
Netuur waarkt ien stilte en dat bli’ bestoan

n Prachteg gedicht over de wilde wereld en de noatuur dij t aaltied weer wint.

Elemoa was n eernsachteg en gesloten man, dij twij bloumlezens moakt het over de schrievers Rietemoa, woar we t nog wel ais over hebben zellen, en Neuteboom, dij al ais veurbie kommen is. Zien aigen gedichten verschenen her den der in verschillende bloaden, mor hai het ze nooit uutgeven in n bundel. Eerst noa zien dood verschenen in 1977 n Nederlandstoalege en Grunnegstoalege uutgoave van zien waark. Elemoa was meer n waitenschopper, dij n bundel waitenschoppelke opstellen publiceerde over poëzie onder de noam ‘Poëtica’. Ook was e n zet veurzitter van de redaksie van t tiedschrift ‘Groningen’, n kulturail moandblad.

Elemoa von zien inspiroatsie veuraal in de noatuur en t boerenleven. Hai beschrift de wiede korenvelden en de hoge luchten van t Hoogelaand, t Wad, körtom de Grunneger noatuur in ale joargetieden. De noatuur en t noatuurgebeuren hebben in zien gedichten dudelk n symbolisch kerakter. Zai beelden de körtstondeghaid en de vergandelkhaid uut van ale leven en de onontkoomboare macht van de dood. Hieronder volgt nog n gedicht van Hans Elema. t Gaait over de leeglopende kerken en ol domie dij t ook nait zo goud meer zitten zugt. Woar dut e t aiglieks nog veur?

Preek

Op preekstoul stail ol domie Wijs.
Gain mens ien kerk. Veur hom gain neis!

Het is hom aigelk braid noar t zin
Omdat e non ais zegn ken

Wat hai ien va,eg joar vergat.
Hai is ‘t gezoes ook doaneg zat

Van &en geboodn op zundagmörn
En bruiermoord bie noaste hörn.

Dus volt e hann en sprekt ‘t gebed
Den leest e regels van de Wet.

Hai zingt allain, mit haisterg geluud
En dut ‘n sent ien kerkepuut.

Ien biebel stait, dat God de Heer
‘t Old Sodom spoarde, nog ain keer

Aans dr mor &en gain zunde deedn.
Dat is aal haile &edn leedn

En domie denkt, dat non meschain
God ook tevree is mit mor ain.

Bekeert joe toch, bekeert joe luu
“Christus is ook gestorven voor U.”

Mor kerk is leeg en van ‘t verwulf
Klinkt ‘n daipe stem, dei zegt: “Dou ‘t zulf.”

Domie is eevm haildaal verhillerd
Zo is ‘t hom ien ‘t Groot Bouk nait schillerd.

Den volt e stil zien hann mor weer
En beedt veur ons, – veur leste keer.Of ‘t nog wat helpt, dat wait ik nait…
Ien aals gevaal: ‘t is ‘t end van ‘t laid.

Elemoa was dus eerliekse dichter dij ons nog aaltied wat te zeggen het.

Stènnend luit de vraauw zuk noast mie op n stoule zakken. Heur bosschoppentazze zetde ze dernoast en vlijde doar n handstok overhen. Van opzied keek ik heur ais aan. “Binnen ie muide?”, vruig ik om n proatje te begunnen. “Joa man, kiek ik loop nait al te best zai je”, en ze wees op heur handstok. “Mor gelokkeg kin k hier even uutpoesten. Mien man komt ter votdoalek aan. Hai kikt nog even in n aander winkel.”
Uut n paskoamer kwam mien vraauw teveurschien. Ze har n schiere rok aan mit n goud biepazende bloeze. t Ston heur biezunder goud.
“Wat vindst tervan?” vruig ze mie. Mor veur ik antwoord geven kon, zee t mins noast mie: “Dat staait joe schier, mevraauw. Ik zol t mor kopen.”
“t Kin der goud mit deur,” klonk ook mien goudkeuren, “dat zel wel n kabbe geld kösten.” “Binnen ie ook al zo aine dij gain geld aan goud uutgeven wil. Is joe alles wat joen vraauw kopen wil joe ook te duur?”
“Dat vaalt wel mit, hur,” holp mien vraauw mie. “Hai vragt dat allaine mor om mie te ploagen.” En ze verdween weer in t pashokje. “n Schiere vraauw mag best wat geld kösten,” zee de vraauw tegen mie, “ie mouten nait zo op de sinten zitten.”
Ik huil mien scholders op. Woar bemuide dat mins zuk mit?
“Mouten ie zulf niks hebben?” vruig mien noaberske, terwiel ze mit soeterg gezichte noar mien wat voale zummerjaske keek.
“Ik wol mie n nije drijkwart winterjekker kopen,” zee ik, “dij binnen slim veurdaileg, mor mien moat is der nait bie.”

n Laange stoatege man was bie ons stoan goan. “Moi Piet. Ik bin hier even zitten goan. Hier hebben ze teminsten stoulen.”
“Mooi,” zee de man, “ik kon in dij aander winkel niks vinden. Ik heb ook ja niks neudeg.” “Joa mor, t nou is uutverkoop en din kin je nooit waiten. Doe hest nou niks neudeg, mor t kin best wezen dast over n poar weke wel wat hebben moust en din is t stokken duurder,” zee de vraauw. “hier hangen schiere drijkwart jazen. Nait aal te duur. Dizze meneer zien moat is der nait bie. Kiek doe ais of der aine is, dij die paast.”
“Ik wil gain drijkwart jaze.”
“Mor ze binnen nou veurdaileg en doe hest ja gain drijkwart jaze.” “Ik mag n drijkwartjaze nait lieden.” “Dizze meneer mag ze wel lieden en dat liekt mie n mederne kirrel tou. Doe bist ja aaltied zo olderwets.”

“Ik heb jazen genog. Twij leren jekkers en veur de winter heb ik n poar laange jazen.” “Mor ze binnen nou ja in d’aanbaiden,” ging de vraauw mit stimverhevven wieder. “Kin ik joe meugelk van dainst wezen?” vruig de winkelbedainde dij noar ons tou lopen was. “Help doe mien man ais aan n schiere, veurdailege drijkwartjaze, miejong”, kommedaaierde de vraauw.
“Ik wil gain drijkwartjaze. Ik heb jazen zat!” “Trek toch mor ais aine aan. Zelst zain hou goud of die dat staait”, ging de vraauw wieder. De winkelbedainde trok n jaze uut t rik en langde dij de man tou. “Even veur de moat,” zee e. De kirrel trok de jaze inderdoad aan en bekeek zuk in de spaigel. “Ik mag zo’n jaze nait lieden,” zee e weer, “ik heb jazen genog.” “Mor ze binnen nou ja veurdaileg.” t Was of de man flaauw wer van t gezoes. “Pak hom din mor in, miejong.” En tegen de vraauw: “Hest sinten genog in dien poddemennee?”
De vraauw greep in heur tazze en begon heur geld te tellen. “Ik kom net n poar tientjes te kört,” dailde ze mit.
“Nou dat komt din net goud uut. Din kinnen wie dizze jaze nait kopen.”
“Ik vind t wel zunde dast doe hom nait hebben wilst. Ik heb nog wel meer geld.” t Was of de man n licht opging. “Hebben ie hier wc?” vruig de e aan de winkelbedainde. Dij kreeg n verboasde trek op zien gezichte.
“Kiek, in heur knip het ze nait genog, mor ze het op n aander stee nog wel geld, mor din mout ze even noar de wc,” verdudelkte de man. De vraauw wol al in t inde komen. “Waist zeker dast dij jaze hebben wilst?”
“Ik wil dij jaze nait hebben, mor as t doe zo deursoezen blifst, din kin meneer hom ja wel inpakken.”
“Ast doe hom eerlieks nait hebben wilst, loat hom din mor hangen. Mor ze binnen wel slim veurdaileg.”

De winkelbedainde hong de jaze weer op t rik en keek in t ronde of e n aander klant vinden kon. “Kom op,” zee de vraauw vranterg, “ast doe toch nait wilst, din goan wie noar huus. Hoal d’auto mor. Ondertuzzen loop ik stroade uut, din kinst mie oppikken.” Ze ging stoan, pakde heur madde mit bosschoppen en leunend op heur handstok schoevelde ze de winkel uut.

Juni in ‘t Oldambt

De wind verstopt zok in de waite,
De gaarste boait in zulverlicht;
De hoaver let zien tailtjes tikkeln
En golft in ‘t gruin oet ons gezicht.

Om aal dei kleurenvakken liggen
De kransen in de zunne bloot,
Van piepkruud, botterblom, rôo-remke,
Van ellern boven kloaverrood.

De schare speult moar in de poller
Het hoge spul van wolken mit;
Hai volt en spraaidt zien dunnen vluzen,
Dei hai weer wild in repen rit.

De wereld riept in ‘t riek van stilte:
De hoge locht dei blauwt en bluit,
Bogt noar de grond, of d’haile zegen
Noar aal, wat wacht in ‘t leven, vluit.

Dit mooie zummergedicht is schreven deur de dichter Nicoloas Griep. Dat is n schoelnoam veur
Jelte Dijkstra, dij in de Grunneger literoatuur n biezundere ploatse innemt.
Hai wer in 1865 geboren in Griepskerk en waarkte as schoulmeester in Noordbrouk en loa-
ter in Stad.

Wie maggen hom mit recht d’eerste dichter van aineg formoat nuimen en zeker de grootste van
de dialectdichters uut zien tied.
Jelte Dijkstra was n vruchtboar waarker, dij onder zien aigen noam, mor dus ook onder zien schoelnoam Nicoloas Griep ons n groot aantal waarken noaloaten het.
Noast gedichten binnen der ook n aantal prozoawaarken van hom bekend, o.a. ‘n Vredege
Oljoarsoavend’ uut 1916 en ‘Noabers’ uut 1918, mor toch was e in d’eerste ploats dichter.
Hail oardeg is ook zien vertoalen van t middelaiwse verhoal ‘Van den vos Reinaerde’, n beriemd verhoal woarin op n rechtzitten van de daaier t löt van de vos, dij aaltied en overaal ellende veroorzoakt, bepoald worden mout. t Begunt zo:

‘n Pinksterdag, dou wied en zied
Blad en blui in veurjoarstied
Gruinde en rook aan stroek en bomen,
Lait de keunink soamenkomen
Aal de leden van zien hof,
Tot zien eer en tot zien lof.
Nait ain daier, groot of klain,
Bleef in hoes, as ‘t voske allain:
Dei haar zoveul kwoad al doan,
Dat e laiver nait wol goan; —
‘n Slecht gewaiten schouwt het licht,
Doarom schouwde Rein ‘t gericht.

En zo gaait t nog bladziedenlaang wieder. Dijkstra schreef in t Oldambsters en ook in t Westerketiers. n Bult gedichten van Nicoloas Griep goan over t wiede Grunneger landschop, over dieken en polders, over korenvelden en wierdedörpkes. Ik sloet dit moal of met n regenlaidje van dij dichter:

Tweidonker

De regen tikt aintoneg
En zeurt in ainernood
Zien treurlaid langs de wegen,
Laangs stoppellaand en sloot.

De kimme spant zuk naauwer
De wereld wordt zo klaain,
Hier voart deur ‘t voale duuster
De regenwind allain.

De lichten ver in ‘t dörpke,
Goan ain veur ain oet zicht;
Zo sloeten doagen, joaren
Veur ons heur blinnen dicht…

De graauwe wilgen schoelen
Daip doeknekt bie de sloot;
De regen tikt aintoneg
En zeurt in ainernood.

As ie meer van Jelte Dijkstra/Nicoloas Griep lezen willen, din kin dat. Zien verzoameld waark is vannijs oetgeven in drij bundels. Aine mit Westerketiers waark, aine mit Oldambster waark en din nog aine mit Noawaark. Dij bundels binnen woarschienlek nog wel aarns te koop.

De zunne schient fel op de tenten en caravans dij op camping stoan. Joakob zit mit blode lief veur zien tende en geniet van zien laauwe pilske. Wat n tied is t toch. Drij weke looi wezen en allenneg mor sloapen en leven.
Stientje is in de weer met t eten. In de tende heurt e heur scharreln mit t gassteltje en de kampeerpannechies.
De kinder binnen noar t zwembadje.
Joakob zit lekker wat te soezen onder de luifel. Zien ogen valen hom zowat dichte en hai wordt aal mor goudeger. t Leven op camping ligt haildal plat deur de hitte.
Mor bie Joakob komt doar inains n ende aan. Net as e n slok van zien bier nemen wil, zugt hai hom. n Dikke moes, dij veur hom langs lopt in de richten van de tende. n Moes dij zuk bliekboar niks aantrekt van d’aanwezeghaid van meer as doezend mensen, mor dij hier op camping de weg wait.
Nou is der niks woar Joakob meer n hekel aan het, as aan moezen. t Is wel slim kinderachteg, mor hai is alderieselkst benaauwd veur dij lutje, radde daaiertjes.

As in heur huus ais n moal aine is, din moakt Joakob aaltied dat e votkomt en kin Stientje der mit n bezzem achterheer om t daaiertje der weer uut te waarken. En doar lopt nou aine! Zo mor tussen de tenten. Joakob zien sloap is in ainmoal haildal vot! Hai springt in t ende. Doardeur schrikt de moes en zöcht n vaaileg stee onder t tentzaail van de tende aan d’overkaande.
Joakob gaait weer zitten, mor hai het zuk nog mor net weer installeerd, of hai schrikt weer op, omreden nou goan der wel vaar moezen tougelieks veurbie.
Dat is ja aal te maal. Wat is dat hier wel veur n camping? t Wemelt hier ja van t ongedaaierte. Hai komt weer in t ende en gaait in de tende. “Waist doe wel, dat hier haile regimenten moezen rondlopen?” vragt e aan Stientje. Stientje, dij net aan t sloat schoonmoaken wis, kikt hom stomverboasd aan. “Moezen?” vragt ze, “Ik heb nog gain moes zain. Mor t verboast mie niks. In boeten, in de bozzen zellen zukse daaiertjes wel touholden.” En ze gaait wieder met heur sloat.
Mor zo makkelk komt ze nait van Joakob òf. “t Liekt wel of die t niks schelen kin.” zegt e, “mor denk ter wel even om, dat ik hier gain menuut langer blief. Ik hol nait van ongedaaierte op campings. Doar betoal ik gain stoangeld veur. Ik wil nait opvreten worden deur moezen.” “Doe moust nait zo overdrieven,” antwoordt Stientje, “Opvreten wor je mor zo nait. Omdast nou n poar moeskes lopen zain hest, huiven wie toch nait votdoalek opbreken? t Ainege wat we doun kinnen, is pebaaiern ze vot te joagen. Wie mouten mor gain eterij omslingern loaten. As der niks te vreten vaalt, binnen ze zo weer vot.” Joakob is der niks gerust op, mor hai zugt ook wel in, dat je veur n poar lutje moeskes nait op de loop goan kinnen. Hai gaait weerom noar zien pilske, mor de oardeghaid is der veur hom glad òf.
Der wordt nait meer over de moezen proat, totdat ze soavends n vremd geritsel heuren. t Is net of der wat over heur tende lopt en soms heurt t net of der wat over de schune kaanten noar omdele glidt. Binnen dat de moezen? “Heurst doe dat roare geluud ook, Stientje?” vragt Joakob, terwiel e opkikt van zien bouk. Stientje luustert. Der krabbelt inderdoad wat aan t tentzaail. “Nou dast doe t zegst, leuf ik, dat ik inderdoad wat heur,” geft ze tou. “Zellen wie ais kieken goan?”
Met heur baaident goan ze noar boeten. Joakob nemt t schienvat mit en schient over de tende. Boven op de punde zit onderdoad n dikke moes, dij met d’ogen knippert tegen t felle licht. As e der n beetje aan wend is, let e zuk met n slisternd geluud aan d’achterkaande omdele glieden. “Wilst nou leuven, dat t hier wemelt van dat goud?”
Stientje mout t wel tougeven.
Mit zaklanteern schient Joakob onder de boskes noast heur tende. En inderdoad, t wemelt van de moezen. Honderden krioulen deurnander hen. As ze t licht zain, moaken ze dat ze votkomen. Ze koereln over nander hin om zuk uut de vouten te moaken. Dat is ook ja wat!
“Ik blief hier gain menuut langer!” draaigt Joakob vannijs.
“Woar mouten wie hin om elf uur soavends?” vragt Stientje, “De kinder sloapen al en in t duuster de boudel oppakken is ook gain doun.” Doar het ze geliek aan.
Joakob gaait noar de ketine en kikt of der aine van de campinglaaiden op is. Gerrit, de beheerder, zit nog aan de bar achter n leste klokje.
Joakob dut zien verhoal.
Gerrit hoalt de scholders op. “Dat hebben wie hier wel ais meer had,” laagt e, “dat krieg je hier der aalmoal vergees bie. t Schiere pladdelandsleven, moust mor reken.”
Joakob kin der nait om lagen. “Wat douvve der aan? Ik dou op dizze menaaier vannachts gain oge dichte. Veurdat dat je t waiten zitten dij baaisten bie joe in de tende.”
“Ik zel die n porsie moezedood mitgeven,” belooft Gerrit, “Dat streust mor onder de bozzen. Zo binnen we ze de vleden moal ook kwiet worden.” Joakob gaait weerom noar zien tende met n puutje moezekörrels. Hai dut wat Gerrit zegd het. Nou zellen de moezen wel òfnemen. In elk geval zellen der slachtovvers valen.
Dij nacht slept Joakob nait aal te best. Iederbod heurt hai de moezen. En ainmoal verbeeldt e zuk zulfs, dat ze bie heur in de sloaptende zitten.
Aanderdoagsmörns staait e al vroug op.
“Wat wilst ter nou al uut doun?”, proelt Stientje. “Ik kin nait meer sloapen deur aal dat ongedaaierte hier. Ik goa wel n endje in t bos lopen.” “Doe moust t waiten,” zegt Stientje en draait zuk nog ais lekker om in de sloapzak. Joakob schut in zien boksem. Wat het e doar ja n vremd gevuil tuzzen de bainen. Net op t stee woar dij bie nkander komen. Gaauw let e de boksem weer zakken en met schut ter n dikke moes uut. Sikkom in zien gezichte. Joakob nemt n sprong en geft zulfs n gil.
Stientje staait in ainmoal noast hom. “Ik goa hier vot!”, ragt Joakob. “Ik blief hier gain menuut langer! Bertje! Trientje! Deruut! Wie goan noar huus!”
“Hol die de kop,” sist Stientje kwoad, “en stel die nait zo aan op de vrouge mörn. Liekst ja wel n klaain kind. Goa mor gaauw n endje lopen en bedenk die nog mor ais.”
Joakob gaait op pad. Nou is Stientje ook nog kwoad op hom. Nee, t wordt nait zo’n schiere vekaanziedag.

Knelsie en Haarm trokken der geern op uut. Noar de bozzen, woar ze din haile enden aan t lopen gingen en ook wel noar konserten en tentoonstellens. Dat moggen ze geern.
Om op aal dij steden, woar ze geern wezen wollen, te komen, bruukten ze n autootje. Dij auto haren ze zo’n dikke tien joar leden kocht en dou was t al n twijdehandske west, omreden ze gaven nait zoveul om nij, as t mor ree. t Ol autootje was din zo langzoamerhaand ook al zo’n joar of twinteg old en t model was wel slim olderwets. Mor Knelsie en Haarm kon dat niks schelen. t Ding dee t nog wonderboarliek goud en nooit haar e heur stoan loaten.
Elke moand besteedde Haarm der n haalve dag aan om t woagentje, woar e in de loop van de joaren slim wies mit worden was, n beetje toonboar te holden. Din kwam e mit sponze, autoshampoo en de leren lap van Knelsie en gaf t ol baiske n goie beurt.
Woar de rost t slimste wer, kraabde hai mit n meske en n stokje schuurpepier t dikste vot en mit n lutje kwaske streek e der din weer n beetje lak op, zodat t ol woagentje der weer magnifiek bie ston. Ook ging e regelmoateg noar de garage om t ain en aander noakieken te loaten en veur nije eulie. t Woagentje von dij behandeln bliekboar fijn, want nog nooit haar e n mizze slag moakt.
Ain prebleem was der wel. Dat was de plietsie. Dij haar t ja veurzain op zokse olle autootjes en elke moal as ze der op uut trokken was t wel roak. Aaltied mozzen ze heur aanholden en t haile autootje van onder en van boven noakieken. Din zeden ze steevast: “Dit is wel t antiekste wat bie ons in de pervinzie rondridt, meneer.” Mor aaltied moggen ze wieder rieden, omreden de plietsie kon nooit wat biezunders vinden.

Dat wer Haarm op t leste toch te gek. Wat mekaaierde dij jekken wel mit heur gekonterleer?
Wizzen ze nou nog nait dat zien woagentje der aaltied piekfijn opston? Doarom haren hai en Knelsie soamen òfproat dat ze iederbod as ze plietsies zagen gaauw even n ziedstroatje in rieden zollen, zodat dij heur nait konterleren konden. Dat lokde nait overaal, want ter mout netuurlek wel n weg wezen woar je zo gaauw indraaien kinnen. t Was al n moal gebeurd, dat ze n boerenhaim opreden wazzen. De boer het wel slim roar keken. En toun ze hom vertelden dat ze de plietsie ontlopen wollen, vertraauwde hai t haildal nait meer.
In n stad haren ze voak meer gelok. Doar wazzen ja stroaten genog woar je gaauw indraaien konden. Mor t verkeerssirkeloatsieplan haar t heur t der nait makkelker op moakt. Aal ainrichtensverkeer, woar je nait in moggen. Knelsie zat elke moal mit angst en beven noast Haarm. “Kiek uut, Haarm. n Jek!”
“Dij kikt nait noar ons.”
“Gaauw rechtsòf, doar stoan ze weer te konterleren.” Dit was ja gain doun. Je vuilden joe ja net opjoagde misdoadegers.

En dou namen Knelsie en Haarm n besluut. Der mos mor n nije auto kocht worden. Ze gingen mit t ol woagentje bie allerhaande autobedrieven langs. De priezen vuilen heur slim tegen. Vieftiendoezend euro veur n nije auto was toch wel t minste wat ze betoalen mozzen. Dat was ja n haile ribbe uut heur lief. En din wat aal dij autokerels wel over heur ol autootje zeden. Dat was ja om te schraiven. “Koekjeblik op roadens”, haar aine hom nuimd en hai wol der niks veur geven. Hai haar laiver dat ze hom aargens aanders inroilden. t Beste was om hom aan d’oldiesderkoopman te verkopen. Knelsie muik zuk doar slim kwoad over. Wat mainde dij snakkerd van n autoverkoper wel? Dat autootje har twaalf joar meroakel lopen en nou deugde der inains niks meer van. Bie dij kerel kocht zai zuk gain nije auto. Op t leste besloten ze n schiere woagen te kopen bie n man dij nog honderd euro geven wol veur t ol woagentje. Hai wol hom wat oppoetsen en din as oldtimer veur d’etaloageroede zetten. Zo’n antiek autootje trok aaltied wel n poar klanten.

En zo reden Haarm en Knelsie n poar doage loater in n splinternije auto. t Was eerst wel even wennen, mor noa n zetje haren ze der allebaaide slim veul plezaaier aan. Wat n genot in vergeliek mit heur ol woagentje. t Was of je over de weg zweefden. Dou Haarm haildal aan de nije woagen wend was, gingen ze der mit op pad veur n langere raaize. “Nou kin de plietsie ons niks moaken,” stelde Haarm vast, “alles is pico bello veur mekoar.”

“Loaten wie ais op zuik goan noar n verkeerskontrole,” bedocht Knelsie. Dat leek Haarm ook wel wat. Wat zollen dij plietsies heur ogen uutkieken as ze der mit dizze prachtege auto aansnittern kwamen. t Duurde n haile zet veurdat ze de plietsie te pakken haren, omreden dij binnen der nooit as je ze neudeg hebben. Mor noa n poar uur trovven ze toch n verkeerskontrole. Der ston al n haile riege auto’s te wachten en de plietsie was drok aan t schrieven. Noa n zetje wazzen ze aan de beurt.
Eerst de pepieren zain loaten.
“Ie maggen wel deurrieden,” zee de dainder, “dit is ja nog n splinternije woagen.”
“Konterleer hom mor gerust, heur,” zee Haarm. De plietsie luip ter ais omtou. “t Is aal in odder, meneer,” zee e, “mor ik mout je bie noader inzain toch wel even n bekeuren geven.” “Wat zellen we nou beleven?”, brocht Haarm verbaldereerd uut, “krieg ik n boale! Wat mekaaiert ter din aan mien woagen.”

“De woagen is goud in odder, doar zel t nait aan liggen. Mor ie en joen vraauw hebben de vaaileghaidsgordels nait om en dat is verplicht.” Haarm was flaauw. “Doe ook mit dien plietsie opzuiken”, schol e op Knelsie. t Wer bie noader inzain nait zo’n gesloagd autoritje.

Dizze moal wil k aandacht besteden aan de schriever Lambertus Doornbos. Hai wer in Holwierde geboren in 1824 en kwam uut tied in 1896.
Hai was kandidoat-notoares in Stad. Zien eerste lessen veur t notoarioat het e kregen van mr. Synco Reijnders, dij ik al eerder beschreven heb (Kreuze 54, red.), in n Daam. De grootste bekendhaid kreeg e deur de publikoatsie van zien verhoal ‘Levensloop van Pijt Doddel, boerenknecht bie Delfziel’, dij in 1882 in de bloumlezen ‘Van de Schelde tot de Weichsel’ verscheen. Doarnoast schreef e nog n aantal klaainere stukken: ‘Zuudloardermart’, ‘Delfzielster mart’ en ‘Boerenbouldag’.
t Biezundere aan dizze schriever is, dat e gain riemsels moakt, mor gewoon n verhoal vertelt.
Dat haar we tot nou tou nog nait had.

Nou nog even wat van Pijt Doddel: Pijt Doddel gaait t hoes oet om aarbaiden te goan bie n boer. Hai veraandert nog al ais van boas en moakt bie de verschillende boeren van alles mit. Op t ende van t verhoal winnen Pijt en zien vraauw n beste kabbe geld in de lötterij.

t Verhoal begunt zo:

Van al de dartien kinder dei ‘k mit God en eeren ter wereld brogt heb, zee mien mouder altied, was gyn yn zoo dol as toe Pyt, moar ook gyn yn goudeger en mouderachteger. ‘k Leuf wel dat mien mouder ‘t mynde en dat ‘t ook gyn leugens wassen, want van dei tied of dak groot was tot an mien dood tou, nuimden ze mie altied dolle Pyt en moudersjong, en da’k mal mit mien mouder was is net zoo woar as Wupkemui leeft.
Mien ollers, Hinderk Doddel en Jantje Knikker, wassen kiepege, nuvere luu. Zy woonden in Biessem, tusschen Pyt Koopman en Jan Knels in, ze haren ‘n aigen hoeske mit ‘n beetje grond, mit yn appelboom en vyr proemboomen. Dei proemboomen harren ze, omdat hyle Biessem leeft van proemboomen, om proemen genog te hebben
veur ‘t proemmart, dat doar alle joar hollen wordt, zundoags noa den 28 Augustus. As zy ze din nyt an hoes verkoopen kennen mouten ze ze in Delfziel zoowat oetzudelen.
Roem was ‘t bie ons nyt, dat begriep ie wel, dartien kinder en twei ollers, te leven van ‘n arbaidersdaghuur, dat kwam er op an, ‘t geld was ter bie ons den ook altied bot betuun. Voader arbaidde bie Jan Knels as stevaste arbaider, hy verdynde van gories tot allerhillegen~ drei gulden, en de ander tied van’t joar zes endartig stuver en de kost in de week, as ‘s oavens kreeg e altied pran mit, as ter wat over bleef. Mouder gong ook oet te arbaiden, veur doags ‘n schelling en de kost, moar ‘s zummers gong ze oet te wyden en binnen, din har ze voak annomen wark en verdynde wat meer.

Ie hebben dus wel deur, t was bie Pijt zien ollu gain vetpot. t Kwam din ook goud oet dat Pijt n boer vonden haar, woar e aarbaiden kon. t Ofschaid was slim emotioneel en moeke gaf ook nog wieze les mit:

Mouder gaf mie ‘n doetje en onder tied dat ze schrywde, zee ze: ‘Pyt mien beste jong, ik heb vieftien joar dynt en wyt wel wat ‘t is dynstboar te wezen, pas op en vergriep die nooit an andermans goud, blief eerliek, al is de gelegenhaid om wat te kriegen nog zoo goud, en al kon der ook gyn yn wat van gewoar worden, loat die der ook nyt deur ‘n ander tou verlaiden, dyfstal is zunde, bie God en mensken, begun je der ynmoal mit, din stait de gevangenis veur joe open en je zet de femilie ‘n kroun op kop dei heur kinds kinder nog zwoar drukt. Wees altied ordentelk tegen boer en vraauw, dou wat ze heb ben willen, geef heur altied goud toal en antwoord, schik die as ter ys wat is dat tie nyt noa ‘t zin is, moak nooit anmarkings over ‘t eten, smeer de botter nyt te dik, hol dien goud altien digt en schoon en pas veural op dat de wigter die nyt verlaiden en doe heur ook nyt, want ‘t is bie ‘n boer zoo gevoarelk omdat de dynstboden doar altied onder ‘n kander omkroepen mouten en heur heer en meester zuk niks om heur bekommeren.

Joa, joa, wieze lezzen van n moeke. Kom doar nou ais om. Mor de lu in d’zoal dij op Nutsoavends noar dit soort verhoalen zatten te luustern, lagen dubbel van t lagen. t Is netuurlek slim olderwets.

Wil je meer lezen van dizze toch wel slim eerliekse schriever? Siemon Reker het n oardeg boukje moakt mit de stukken van Doornbosch en dij meugelk nog te koop is bie t Grunneger Bouk in Scheemde. t Hait ‘Pelzyrstukken’.

“Wat is t toch n schier woagentje, nait?”, vragt Haarm en lopt nog ais om zien nije auto tou. Rikoa kin nait aans as hom geliek geven en veegt mit n sponze d’eerste moddersputters van de deuren.
“Joa man, n schier woagentje is t wel, mor hai köstde wel n bult geld. k Wait wel, t kon nait aans, ons ol autootje was ja totoal versleten. t Zol ja kaptoalen kösten om hom deur d’APK te kriegen.
Mor goud dat ik elke moand n beetje geld aan zied legd haar. Dik achtdoezend euro is toch wel n bult geld.”
“Wie mouten zörgen dat we hom zo laank meugelk schier holden,” maint Haarm, terwiel dat mit n grollend gezichte om zien nije aanwinst toulopt.
Dat is Rikoa ook al weer mit hom ains. Soavends goan ze nog wel drij moal noar de gerage om noar t woagentje te kieken en op berre binnen ze dij nacht slim onrusteg.

d’Aander mörn stoan ze al op tied op en d’eerste raaize van Haarm is noar t autootje kieken. Hai zet hom boetendeure op d’inrit, zodat ale buren goud zain kinnen dat ze d’olde auto inruild hebben.
Mor der mout ook aarbaid worden. Noa t broodeten gaait Haarm doarom in zien ketoortje aan de computer zitten om zien adminstroatsie bie te waarken. As klaaine zulfstandege winkelier het e doar in de weke gain tied veur. Dat mout dus op zotterdag gebeuren.
In de keuken is Rikoa in de weer mit t kopkeswassen. “Paast doe dammee even op de winkel, Haarm,” vragt ze, “din goa ik even noar de supermaark veur de bosschoppen.” t Is Haarm wel goud. Zo drok is t op zotterdag toch nooit.
n Haalf uurtje loater krigt Rikoa de madde en dut de lege vlezzen derin. Din kikt ze of ze genog geld in de poddemenee het. Nog even Haarm woarschaauwen dat ze vot gaait. “Zel k de nije auto mor mitnemen?”, vragt ze. Haarm mompelt wat en Rikoa gaait ter vanuut dat dat instemmen inholdt. Bliede stapt ze in en gaait achter t stuur zitten. Mooi heur, zo’n nije woagen. Veurzichies ridt ze hom van de drifte òf de weg op en din mit n rusteg gankje noar t centrum van t dörp. t Autootje dut zien best en Rikoa vuilt zuk riek.
Verrek, doar staait heur n grode bus in de wege. Mout ze der omtou of mout ze even wachten totdat e votreden is? Mor even geduld hebben. Nou het ze mooi tied om even n pepermuntje uut handschounenkaske te pakken. Ze rommelt mit heur rechterhaand in t vakje. Doar het ze t roltje al te pakken. Verdeedje, doar vaalt e heur ook nog uut d’haand. Din mor even boeken om hom op te pakken. Mor dat köst wel n beetje muite. t Is wieder vot din t lieden kin en doardeur kin ze nait goud zain wat of der gebeurt.
BOEM, heurt ze inains.

As n broenvis schut ze overende en zugt dat de bus stoef tegen heur nije auto aanstaait. d’Haile veurkaande van de nije aanwinst is behoorlek indeukt. Dij stomme bussjefeur ook. Mit n gang stapt ze uut om mit opgestoken zaail de sjefeur even te vertellen wat of ze der van vindt. Woarom zörgt zo’n stovvel nait dat zien bus stoan blift en nait achteruut rolt? Dij busjonges mainen dat ze ale rechten hebben. De sjefeur, dij ook vernomen het dat ter wat nait goudkomt, is ondertussen ook uutstapt. Aan zien bus is aan d’achterkaande niks te zain, mor Rikoa heur koplampen en grill binnen doaneg verinnerweerd.
“Hou kin je nou zo gek wezen en joen bus achteruut rollen loaten. Doar kin ik ja nooit op verdocht wezen,” scheldt Rikoa, “hou mout ik dit nou aan mien man vertellen? t Autootje is nog mor n dag old.”
“Hou, achteruutrollen loaten?”, vragt de sjefeur, as e der even n woord tussen kriegen kin. “Ik bin haildal nait achteruutrold. Ie binnen achterop mie reden.”
“Ik ston ja stil,” perbaaiert Rikoa heur geliek te hoalen, “loat we de plietsie der mor biehoalen.” “Main ie dat echt?”, vragt de sjefeur, “Van mie mag t, mor ik heb gain schoade. As je de plietsie derbie hebben willen, din zel ik heur vertellen, dat ie veuruutreden binnen.”
Rikoa begunt te twieveln. “As ie nait achteruutreden binnen, hou kom ik din tegen joen bus aan?”, vragt ze onzeker.
“Hebben ie even wat aans doan? Aan de radio draaid of zukswat?”
Inains bedinkt Rikoa dat ze n pepermuntje oppakken wol en dat ze zuk veurover boekt het terwiel dat d’auto in de versnellen ston. Ze het de koppeln nait genog intrapt. Rikoa krigt n kop as n robaide. “t Is mien aigen schuld”, zegt ze verlegen en stapt din mor gaauw in d’auto. Dij wil gelokkeg nog wel rieden. Ze moakt dat ze votkomt.

Onderwegens noar huus zugt Rikoa de buie al hangen. Wat zel Haarm wel zeggen. Hai is ja zo wies mit zien woagentje. En din krigt ze n idee.
Ze parkeert d’auto op d’inrit en lopt t huus in.
“Bist ter al weer?”, verboast Haarm zuk. “Joa, der haar aine n aanrieden had en dou kon k ter nait langs. Ik goa vannommerdag nog wel even. Ik bin nou haildaal uut stuur,” vertelt Rikoa, “der was aine achterop n bus reden. d’Haile veurkaande lag in de poeier.”
“Wazzen der ook gewonden bie?”, wil Haarm waiten.
“Nee, dat nait.”
“Wat moakst die din drok. t Is ja aal goud oflopen. Zo’n auto wordt wel weer kloar. Doar verdaint duutdeuker din ook nog wat aan.” Even is Rikoa bliede dat Haarm zo reageert. “Mor t was ons auto. Ik heb tegen dij bus aanzeten.” t Is of Haarm deur n ieme stoken wordt. “Mien auto? Mien nije auto? Doe brokkenpiloot! Doe wegpiroat! Hou konst wel zo stom wezen?” Mit n beste gang baint e noar d’oprit om de schoade op te nemen. Hai bekikt mit troanen in d’ogen hou of t woagentje derbie staait en zugt dat t nog veul slimmer is as dat e docht het.” Rikoa is hom noalopen. “Nait schelden Haarm,” zegt ze veurzichteg, “nou verdaint d’uutdeuker der ook nog wat aan. t Is ja allaine mor geld. Ik bin der ja goud ofkommen. Dat zeestoe net zulf ja.”
Haarm kikt heur verboasd aan en din zugt e de schrik dij nog in Rikoa heur ogen staait. Hai slagt d’aarm om heur tou en din goan ze in huus. Rikoa om kovvie te moaken en Haarm om n uutdeuker te bellen.

Hier n gedicht over n hail gewone man dij geern waiten wil woarom zien Giene zo stoensk is en
nait meer zo opgeruumd is as aaltied.

Giene
Giene, mien Giene! wat heste doch wol?
Dien haor zit zo hol en zo roeg!
Doe lachst en doe zingste ja heile nich meer!
Doe kikst ja zo tustreg!
Doe bist ja zo nustreg!
Giene, mien Giene! wat heste doch wol?

Giene, mien Giene!, ik zei die zo geern!
Doe bist ja zo veerdig en knap!
Man heur ik dien zingen en lachen nich meer
Dan wor ik ook sjantreg
en narreg en wrantreg.
Giene, mien Giene! kum lach no ijs weer!

Giene, mien Giene tou zegge mie ‘t man!
Wie kent ons zo lange en goud!
Man wolt mie ‘t nich zeggen en geit mie ‘t nich an,
Dan raok ik an ‘t brommen
An ‘t raggen en grommen,
Giene, mien Giene! kum zeg mie ‘t no man!

t Is schreven deur n eerliekse Westerwolder: Jan Hendrik Neuteboom. Hai leefde van 1865 tot 1929 en wer geboren in Vlagtwedde. Hai volgde de Kweekschoule in Deventer, omreden doar kwam zien voader vandoan, en was onderwiezer in Zèlgn en loater in n Hoag. Bie Neuteboom in hoes pruiten ze hail waineg dialect en Jan Hendrik mout zuk t Westerwolders aigen moakt hebben in de joaren dat e in Zèlgn waarkte. n Bult van zien waark is publiceerd in t
‘Maandblad Groningen’. Neuteboom was dou al viefteg joar. Hai wer zo de belangriekste Westerwolder dialectschriever. Bie hom kin je nog t eerliekse toaltje van Westerwolle heuren mit dudelk invloud van t Duuts van de grensstreek. Neuteboom schreef n bult prozoa, dat t maist gaait over t löt van de verdrukte mins tegen dachtergrond van t haarde alledoagse leven van haard aarbaiden en kraben en knoeien op de schroale zandgrond in Westerwolle. In 1924 kwam zien bouk ‘Trudoa’ uut en eerst in 1963 verscheen zien ‘Zien leste dreum’ mit n inlaaiden van dr. Hans Elema.
Noast dij verhoalen het e mor zeuven gedichten noaloaten. Ie hebben net aine lezen kind. As slöt van dizze biedroage van hom n drijkeunegenvers.

Dreikeuningen
Drei keuningen namt heur staf ter hand
En trekt deur ‘t Westerwoldsche land
Mit de steern, dij veur heur henne dreit
En ‘t licht, dat nooit nich oede geit.

“De weg is zo zwaor en zoo wied en zoo veer
En heile oet ‘t Oosten, daor kumpt wie ja heer!
Wie vuilt gaor gein honger, wie vuilt gaor gein dörst,
Gein kolde of natten, gein hette of vörst.”

“Wie brengt joe de bosschup van heil en gelok!
De Heer löst zien volk no oet piene en drok!
En de engelen zungt er den lofzang zo scheun
Veur God en zien einiggeborene zeun!”

“In de koov’ up stroo lag Marijke dou neer,
Heur nood was zo hoog en zij kön ja nich meer!
En ‘t sneide zo nietsk, ‘t wör zoo duuster en kold!
En d’r was gaor gein vuur en gein törf en gein holt.”

“Gods zeun wör geboren up stroo en zo aarm!
In de koov’ wör ‘t licht dou en stille en waarm!
En d’engelen dij kwamt dou umdeel alt’maol
En zungt er den lofzang, of ‘t was in Gods zaol!”

“De scheipers in ‘t veld zagt het licht van umhoog;
Dij gungt naor de koov’ in heur huik en heur toog,
Dij zagt dou het wunder, dat heur wazze meld
Deur ‘t licht van de steern in ‘t Betlemmerveld.”

“Maarkt ale no goud, wat wie joe hebt verteld!
God zegen joen akker, joen veen en joen veld!
Joen schaop’ en joen lammer, joen peerd’ en joen vei!
Joen vruchte, dij doezend, jao doezend maol dei!”

“De meid en de knecht en de boer en de vrou!
De koujong, de scheiper en meiheer daortou!
Blieft ale goud zond ook, joe ale te gaor!
En blieft aal bie ‘n kander – tot toukommen jaor!”

Drei keuningen neemt heur staf ter hand
En trekt deur ‘t Westerwoldsche land,
Mit de steern, dij veur heur henne dreit
En t licht, dat nooit nich oede geit.

Zo lu, dat was dus n eerliekse Westerwolder schriever.

Wil je meer over hom waiten, lees din t bouk ‘De verzamelde werken van J.H. Neuteboom’, schreven en oetgeven deur G. Luth.
(digitoal beschikboar op http://issuu.com/webloug/ docs/1769_20392_klein/1?e=7448268/12962195). Ook n oardeg bouk is ‘Roege Wilt en aander verhoalen’ van Meyco van Velzen. Doar stoan ook n poar verhoalen van Neuteboom in.

Noaschrift (redaksie)

De 150e geboortedag van meester-schriever Jan Hendrik Neuteboom is veur de Neuteboomstichten n schiere aanlaaiden om zien prachtege verhoalen onder d’aandacht te brengen. Doarveur is n Neuteboom fiets- of wandeltocht lanceerd, dij tien plekken aandut dij in zien verhoalen n rol speulen. Op dij plekken kinnen biebeheurende verhoalfragmìnten lezen of via n app beluusterd worden.

Sunt 4 juni is t routeboukje ‘Een fiets- of wandeltocht in de Westerwoldse sporen van meesterschrijver J.H. Neuteboom’ (oetgeverij Profiel in Beem) verkriegboar en is der n tentoonstellen in SHC De Oude Stelmakerij te Zèlgn mit as themoa: “Onze school in Westerwolde, vroeger en nu”. De tentoonstellen, woaraan mitwaarkt wordt deur t Streekhistorisch Centrum Stadskanaal, zel tot 1 september te bekieken wezen.

Raare Raize

Ien de Harstmark bin ik lest
Mit mien wief naa stad touw west,
En ik wol van mien bedrieven
Nouw rais gauw en boukje schrieven.
‘k Had het vette vij verkocht
‘t Mijst gewas ien bulten brogt;
En nouw mos we ja rais kieken,
Houw het wel ien stad zol lieken;
Onze vrauw had ien de stad
Nooit nijt nog heur vouten had.
‘s Mörgens tiedig oet de veeren,
Spande ik onze broene meeren
Veur de neije Fajeton,
‘t Wief der op, de rais begon.
Ik mien rok met glenne knoopen,
Om mit deur de stad te loopen;
‘t Wief heur tirentainen schoet,
En heur bais mit ‘t blaauwe roet;
Ik mien ronde houd zol ‘k mijnen,
Wiede boksen om e bijnen;
‘t Wief en kanten muts op kop
En de hout mit ploemen op.

Zo begunt n lang beriemd verhoal van de dichter Synco Reijnders. Hai wer in 1793 geboren in Stad en volgde de letiense schoule woar e veur domie leerde en loater stedaaierde hai ook rechten.

In 1832 wer e notoares in n Daam (Appingedam). Doar was e van 1833 tot 1843 ook börgmeester. n Geleerde boaskerel dus. En toch schreef e n bult feest- en gelegenhaidsgedichten in t Nederlands. Sommegen doarvan werden ofdrokt in de Groninger Volksalmanak en in de bundel ‘Nagelaten gedichten’.
Grode bekendhaid kreeg e mit de publikoatsie van ‘Raare Raize’, woarvan ie t begun lezen konden. Dat gebeurde in 1828 en loater, in 1837, verscheen in dezulfde almanak: ‘Houw dat Jan aan zien Saar komen is’. In 1873 kwam Synco Reijnders uut tied.

Nou even weer noar ‘Raare raize’. Der wordt in Stad van alles bezöcht. De pladdelandsminsen bekieken alles goud en ze verboazen zuk over dat wat ze zain. Zulfs de doames van lichte zeden worden deur de boer bekeken, terwiel zien vraauw op hom wacht in kovviehoes:

Maagtjes, dij wel juffers leeken,
Hadden manlu op e zied,
Mooije maiden! – o, ‘t was zwied!
Maar ik bin gijn boeren kinkel,
‘k Hol tog nog wel van dij winkel.
‘t Gong der, ‘k mag neit zeggen houw,
‘t Gong der nijt ordentlik touw.
IJne draide mie op ziede,
Och zij keek zoo lijf, zoo bliede,
Nikte mie zoo vrundelk an;
‘k Wörd der al wat anders van!

Joa, joa, n notoares is ook mor n mins. Om kört te goan: t Wicht kreeg heur zin nait. t Luip uut op n vechtpertij! En de boer mos op de loop. Nee, n groot sukses was de raaize noar Stad nait.

Zunder meer en woord te praaten
Runde ik deur wel viefteg straaten.
En zoo kwam ik kört veur vijr
Endling weer ien mien ketijr.
‘k Sluig de meeren veur de waagen
“Vraauw!” zeek, “moust mie maar nijt vraagen,
wat er mit mij is geschijd.
‘k Wol wel reeren van verdrijt!”
Nouw wol ‘k geld touw buus oet haalen,
En de kastelein betaalen.
Maar daar kwam der ‘t slimste kruus,
‘k Hah gijn geld meer ien mien buus.
Schulde laaten leek mie kwaad touw
En betaalen was gijn raad touw;
Maar ik stopte hom tot pand
Mien allozie ien de hand.
En ruip: “vört, ie baide meeren!”
‘t Is en kerel, kan ‘k joe zweeren,
dij mij ooit weer krigt ien Stad;
‘k Heb der taart genog van had.

Joa, joa, t ging der vrouger in Stad ook al slim roeg omweg. Mor t pebliek op de Nutsbieainkomst in t dörp lag dubbel van t lagen. Ik denk dat t slimste lagen om heurzulf was.

Aan de stamtoavel van mien krougje zat n old boaske allain. t Was gain man uut ons dörp, want
ik haar hom nog nooit zain. Hai haar n borreltje veur zuk stoan en nipde doar zo nou en din van.
Bie elk slokje slikde hai zuk om de mond en smakde mit de lippen. Hai genoot zichtboar van t
köstelke vocht.
Ik ging op mien vaste stee aan de toavel zitten en bestelde mie n Berenbörger. De man keek mie aan deur zien brillechie en laagde.
“Ik bin twijennegenteg”, zee e tegen mie, zunder dat ik ter om vroagd haar.
“Dat is n beste older”, gaf ik as antwoord en ik keek weer veur mie.
“Wonen ie hier in t dörp?”, vruig e dou, want hai was dudelk om n proatje verlegen.
Ik nam slokje van mien Berenbörger.
“Joa, ik woon hier,” zee ik, “mor zo te zain binnen ie hier vremd.”

Hai knikde. “Joa, ik bin hier vremd,” zee e, “ik woon aiglieks in Stad. In n bejoardenhuus.” “Hou kom je hier din zo verzaaild? Bin je votlopen?”, wer ik nou toch wel nijsgiereg.
Hai laagde weer,
“Nee, ik bin nait votlopen. Ik logeer bie mien achterklaainzeun Frederk. Dij woont hier in t dörp mit Elise, zien vraauw. Aiglieks is t zien vraauw nait, omreden ze binnen nait traauwd. Mor zai wonen soamen. Vrouger mog dat nait. Wie zeden doar din ‘hokken’ tegen, mor tegenwoordeg kinnen aal dat soort dingen. Doar sprekt ja gainaine meer kwoad van.”
“n Bult jongelu wonen soamen in dizze tied. Dat is ja hail gewoon. De tieden binnen veraanderd,” zee ik.
“Joa,” ging e wieder, “zeg dat wel. De tieden binnen totoal aanders as vrouger. Mor mie kin t niks verschelen, heur. t Is ja n laive jong en Elise mag der ook wel wezen. n Schat van n maaid, mag k wel zeggen.”
“Ik heur wel dat ie slim roemdenkend binnen veur joen leeftied.”
“Och, wat zel k zeggen. Vrouger konden der n bult dingen nait, mor as ik t over doun kon, wis ik t wel. Din legde ik t net zo aan as n bult jongelu. Wait je wat t is, meneer, je worden wel older, mor dat gaait allaine joen leeftied en joen liggoam aan. In de gaist, zel k mor zeggen, blief je jonk. Ik vuil mie asmis nog achttien, al wait ik hail goud dat ik dat nait bin. Wolst n borreltje van mie hebben?” Ik nam t leste beetje uut mien glaske en knikde instemmend.
“As ie dammee ook aine van mie nemen,” zee ik. “Dat komt wel goud, mien jong, want ik spij der nait in.”
De kastelaain brocht ons elk n nij borreltje.
“Ik bin wel ais jeloers op dij jongelu van tegenwoordeg. t Gaait aalmoal zo makkelk. Ze maggen mekoar lieden en goan bie mekoar wonen.
Mooi toch?”
Ik knikde, d’olde zat dudelk op zien proatstoule. “n Poar weke leden kwamen Frederk en Elise bie mie in t bejoardenhuus op veziede. Ze stonden zo mor inains bie mie veur deure. In gain joaren haar ik de jong zain. En doar ston e mit zien maaidje. ‘Opa,’ zee e, ‘hier is Frederk en dit is Elise, mien vrundin. Maggen wie derin komen?’ Je loaten ze din ja nait veur deure stoan, nait. Ik hoalde in t winkeltje bie d’ingang van t huus gaauw even n rolle meelkoekjes en zedde kovvie veur heur.
Frederk haar haile verhoalen over wat e allemoal dee en woar dat e waarkde. Elise aarbaidde ook; zai was visagiste. Wat dat is wait k ook nait, mor t zel wel weer zo’n medern vak wezen. Om kört te goan, t was gezelleg en wie wazzen al gaauwachteg in ain joar. Ze bleven zulfs broodeten. Dat brood haren ze zulf mitnomen en dat was mor goud ook, want dij drij plakjes stoede dij ik krieg, kom je ook nait wied mit as je drij man binnen.
Om n uur of negen gingen ze weer vot. Dou ze vertrokken zee Elise, dat ik best ais n zetje bie heur logeren kon. In zo’n bejoardenhuus was ja niks te beleven en din kwam ik nog ais onder de mensen.
Nou dat leek mie wel wat, omreden sinds mien vraauw uut tied komen is, bin k aiglieks naargens meer west.
Guster het Freerk mie ophoald mit d’auto en nou logeer k doar. Mor omdat t vrijdag is mozzen ze allebaide aan t waark en bleef ik allaine achter in heur huus. Zo haren wie t òfsproken. Gain omstel moaken, haar k zegd.
Om acht uur wazzen allebaide al tou deure uut en doar zat ik in dat vremde huus mit aal dij nijmoodse meubels. Doar vuil je joe toch wel n beetje onthand in.”
Ik knikde, want ik kon mie dat goud veurstellen. Hai nam n slok van zien borreltje en vertelde dou wieder. “Ik docht bie miezulf, ik kin wel even n stroatje om goan.

Mor noa n haalf uurtje was ik al weer in huus. Dit dörp is ja zo klaain. Doar bin je zo deur en ik wol ook nait aal te wied votlopen, want ik was baange dat ik t huus nait weervinden kon. Stel joe veur dat ze in huus komen en opa is der tussenuut.
Dou k weer in huus kwam, lag de kraande op de madde. Dij heb k haildal uutlezen, want ik bin nog slim interseerd in alles wat of der in de wereld gebeurt.
Om twaalf uur heb k mie n plakje stoede moakt en bekertje melk uut de koulkaaste pakt. Dat mog wel van Elise.
Doarnoa heb k in ain van dij nijmoodse stoulen n zetje sloapen, mor dij dingen zitten al nait zo best, loat stoan dat je der n lekker tukje in doun kinnen. Waist wat, zee ik dou tegen miezulf, ik goa even aan de loop en koop mie in de kroug n borreltje. Meugelk tref k n proater.”

Ik knikde noar de kastelaain dat e nog mor n moal inschenken mos.
D’ol boas huil t glas omhoog. “Proost,” zee e, “dit is mien leste. As dizze op is, goa ik weer op huus aan, aans denken ze dammee toch nog dat k hom smeerd bin. Kiek, om vief uur komen ze weer in huus Elise zel din van dat nijmoodse eten veur mie koken. Chiliconcarde of zukswat. Ik heb gain idee wat of dat is, mor t zel wel eetboar wezen, ducht joe ook nait?”
Op t zulfde ogenblik ging de deure open en kwam der n jong kerel binnen. Hai keek recht bliede dat e d’olle zitten zag. “Gelokkeg dat ie hier binnen, opa,” zee e vrundelk, “heb je joe verveeld en heb je dou even n borreltje kocht?” D’ol boas laagde. “Dochtst dat k ter vandeur was, mien jong? Woar mout k din hin? Zo’n ol kerel as ik willen ze ja naargens meer hebben.” De ‘achterklaainzeun’ bestelde zuk n glaske bier en ging bie ons zitten. Even loater vertrokken ze mit heur baidend, noadat de jongkerel òfrekend haar.
Dou ik betoalen wol keek de kastelaain mie guteg aan. “Dij man komt hier de leste tied wel twijmoal in de weke. Hai beeldt zuk van alles in, mor hai woont gewoon in n inrichten in Stad. Regelmoateg naait e der tussenuut. Ain van de verplegers komt hom din weer op- hoalen. Slim hé, as je zo worden?”
Ik knikde en luit mien gedachten goan. t Leek ja nog zo’n krazze olle boas!

Ditmoal heb ik n poar gedichten veur joe. Ze binnen van n dichteres dij sikkom honderd joar worden is. Sien Jensema. Ze leefde van 1896 – 1994. In de Grunneger literoatuur staait ze bekend as ‘juffer Sien’. Sien Jensema het n haile bult schreven. Ze was dichteres, mor ze het ook n aantal schiere romans schreven. Ik nuim ‘Berend Kopstubber’(1952), ‘Hidde Betuun’(1952), ‘Oelenspaigel ien Stad en Ommelaand’(1966), ‘Ruth’(1984) en ‘Aalbert’(1971). Dij bouken binnen nou ook nog best t lezen weerd.

Mor eerst komt hier n schier gedicht van heur:

Spoaren

Mos spoaren, mien kiend, en vergoaren,
Veur loater, veur tieden van nood.
Nou ‘s jonk bizze, mos-toe spoaren,
Den hes-toe ja loater dien brood.
Nou ben ik den old en ‘t is loater,
Moar heden-nog-tou, wat verdrait!
Brood heb ik ja zat, meer as zat, heur,
Moar – bieten ken ik nait.

Bewoar toch, mien wichtje, dien troanen
Veur loater, veur ‘t grote verdrait;
D’r komen nog aandere tieden,
Die spoart het leven ook nait.
Nou is ‘t den zo wied, het is loater,
Nou heb ik den groot verdrait.
Stil zit ik moar veur mie te stoaren,
Moar – troanen heb ik nait.

Mos haile bult centen verdainen
En hollen dien haand aaid op buus.
Want bis loater old en gain centen,
Den is die het leven n kruus.
Moar – lig ik loater den ainmoal
Ien ‘t allerleste klaid,
Den heb ik centen bie bosjes,
Moar – n buutse heb ik nait.

Schier, nait? n Beetje zo van ‘plok de dag’ en moak joe nait te veul zörge veur loater dat meugelk hail nait komt.
Sien Jensema schreef in t Hoogelandsters en zörgde dat ze n hoge kwaliteit hoalde. Ze docht laank noa over hou en wat ze schreef. Heur schrieven ging din ook langzoam en haar ze n bult tied neudeg, omreden ze was nait gaauw tevree. Zo zee ze in n vroaggesprek mit prof. Siemon Reker veur radio Noord: “Ik kin n week over ain zin doun. Nait dat ik der haile dag dag over loop te denken, haildaal nait, mor t waarkt deur. Doarom ben ik netuurlek n vrezelke treuzel, t schut nait op.”
Sien Jensema is slim belangriek west veur de Grunneger schrieverij, veuraal ook deur heur soamenwaarken mit ‘meester’ Jan Boer. Soamen mit hom haar ze n zet de redaksie van t ‘Maandblad Groningen’.
Dou ze 70 joar wer, vereerde de gemaainte Stedum heur mit t erebörgerschop en wer der n stroat noar heur nuimd. In 1985 kreeg ze de Literaire Pries van de Stichten t Grunneger Bouk. n Groothaid dus!

En nou nog n schier winterverske van dizze biezundere vraauw:

Winterlaid

len dokege kilte,
Ien winterse stilte
Doar staait er n vring,
As votsmeten ding,
Holdt wacht over ‘t ainzoame bauwlaand
Holdt wacht over ‘t ainzoame bauwlaand.

Allenneg de kraaien,
Dei vluchten, lawaaien
len mistege lucht,
Ien schriwwege vlucht;
‘t Brekt stilte over ‘t ainzoame baauwlaand,
De stilte over ‘t ainzoame baauwlaand.

Het raait ien de sloden,
Dat zingt van de doden,
Ol vring dei staait stil
En wiend het zien wil.
t ls ‘t veujoar dat komt over ‘t baauwlaand,
Het veujoar dat komt over ‘t baauwlaand!

Dit gedicht is op meziek zet deur de meziekgroep Törf en uutbrocht op CD.

Literoatuur bestaait uut prozoa: n roman, laange of körde verhoalen, en uut poëzie: gedichten. n Bult lu kommen der nog wel tou om n roman of verhoal te lezen, mor as t aankomt op gedichten, din hoaken de mainsten òf. Gedichten binnen vaak slim stoer te begriepen en t köst muite om te bevatten wat dichter of dichteres joe te zeggen het. Toch schrift t overgrode dail van de Grunneger schrievers gedichten of verskes. Ikzulf bin doar nait zo goud in, omreden ik heb teveul woorden neudeg om joe wat te vertellen. Ik bin n verhoaltjesverteller. Dichters en dichteressen kinnen dat wel. Loat ik joe mor ais n schier veurbeeld geven van n hail simpel verske dat schreven is deur de Knoalster dichter Geert Teis Pzn. dij leefde van 1864-1945.

Nait vroagen

Op de blaike staait ‘n paole,
Aan de paole staait ‘n peerd,
En dat peerd dat wupt gemoudelk
Mit het toefie van zien steert.

Waorom staait op blaike ‘n paole?
Waorom staait aan paole ‘n peerd?
Waorom wupt dat peerd gemoudelk
Mit het toefie van zien steert?

Vraog toch nait waorom op blaike
‘n Paole staait en draan ‘n peerd!
En waorom dat peerd gemoudelk
Wupt mit ‘t toefie van zien steert!

Staait nou ainmaol ‘n paol op blaike,
Staait ainmaol aan paole ‘n peerd!
En dat peerd dat wupt nou ainmaol
Mit het toefie van zien steert!

Doar is toch niks stoers aan wel? Want elk begript wel, dat Teis mit dit verske zeggen wil: der binnen nou ainmoal dingen in t leven dij zo binnen as ze binnen. Ie huiven nait aaltied t woarom van de dingen te waiten om gelokkeg en tevree te wezen. Van Geert Teis binnen n poar laidjes werelberoemd worden in d’haile pervinsie. Wel kin nait t Grunnegs Laid: ‘Van Lauwerzee tot Dollard tou’, dat te pas en te onpas zongen wordt, en wel het nooit ais heurd van de Knaolster Lorelei: ‘Ik wait nait wat zel t toch beduden dat ik zo miesdereg bin …’
Geert Teis Pzn. is aiglieks n schoelnoam. n Pseudoniem. De man haitte G. W. Spitzen. As je de letters van dij noam deurnanderhén gooien kom je vanzulf op Geert Teis Pzn.

Hai was leroar Nederlands en Duuts en haar grode belangstellen veur toal en literoatuur. Zo wer e de veurman van de ‘Groninger Beweging’ in t begun van de twintegste aiw. Hai was n suksesvol en n veulgevroagd veurdrachtskunstenoar en trad overaal in t laand op. Zo brocht e de laifde veur t dialect over op n bult mensen.
Zien waark komt over t aalgemain nogal oubolleg over. Kiek mor ais noar t volgende gedicht:

Diggels

Jan Hinderk, dei vrÿt noa Trientje,
Maor Trientje is gek op Metais,
Metais dei viskert nao Geessie,
Veur Geessie is hai: ‘s weer wat nais!

Ain’ nemt nou maor ‘n aold nefie,
De aander ‘n wedevrouw,
Maor dat tweie nait aaltied ‘n span is
Dat vuilen ze aalmaol al gauw.

Och man, ‘t is zo aold as de wereld:
“Van de pot en de deksel”hait dat,
Maor jong, as ‘t gain goud van ain maot is
Den ligt ‘t gauw aan diggels op ‘t pad.

Gaait joe ‘t aan? zel mennegain vraogen;
– Nog al glad, man; wel blift boeten schot ?
Dei verbie gaait, dei trapt op dei diggels
Zok de zolen en tonen kepot.

t Liekt n bult op Sunterkloasriemsels, mor toch is d’inhold voak van betaiknis.
Geert Teis het n groot aantal gedichtjes en verhoaltjes schreven dij e uutbrocht in twaalf bundeltjes. Ook schreef e tenailstokken in t Grunnegers. De bekindste is ‘Dizzepie-Dizzepu’ dij stamt uut 1917.
Geert Teis is van groot belang west veur de Grunneger schrieverij.

In mien eerste stokje heb ik heb joe al verteld dat je van eerliekse Grunneger schrieverij proaten kinnen vanòf ongeveer 1840.
Doarveur is meugelk wel ais wat in de volkstoal schreven, mor de schriever wol din bliekboar gain woord hebben, want as je zo’n slim old in t Grunnegers schreven verske of soamensproakje tegenkomen staait ter mainsttied gain noam onder. Woarschienlek hebben ze maind dat schrieven in t Grunnegers minderweerdeg was. Aiglieks denken n bult lu dat nog.
In 1793 ontston zo de eerst bekende literaire tekst in ons toal: ‘Et en Fret’. t Gaait over domie Fret, dij vaststeld het dat e ‘n wief hebben mos’ en doarbie haar e t oog valen loaten op Etta, de dochter van hopman Gras en zien vraauw Antien. Hai gaait nait zulf op pad om heur n aanzuik te doun, nee, hai stuurt zien kollegoa M. om dat veur hom te regeln. En zo is der n soort tenailstok ontstoan. t Stok bestaait uut zes bedrieven. Even n stokje van de tekst:

Fret: Goudendag juffer, kom zel ik juffer na hoes tou brengen, juffer my de paraplu geeven dei kan ik wel droagen.
Domie M. het bliekboar sukses had.
En Etta zegt dan: Dat kank haast neit waigeren Domeny maar ik ben baange dat onze studenten het zein.
Fret: Dan mos wy maar gaauw maaken dat wy in jou hoes kwammen juffer.
Antwoord van Etta: Mein je dan dat ik jou daar met hen duur neem wat zol mien vader en mouder dan wel zeggen.
Fret: O dat is niks dat zal ik wel veur jou goud maaken.
Voak konden de touheurders, dij bekend wazzen mit de ploatselke situoatsie, dudelk aanvuilen wel of der bedould wer. Ain van d’allereerste soamensproaken woarvan de schriever wel bekend is, is ‘Haarddraverij’ van Tjalling Petrus Tresling. Tresling was in 1809 in Stad geboren, woar hai rechten stedaaierde en net as zien voader avvekoat wer. Hai was mit-oprichter van de ‘Groninger Volksalmanak’. In 1838 publiceerde hai zien ‘Haarddraverij, un zamespraak oppen 24 augustus holden boeten Draapoorte ien de Slingerij.’

t Gaait hierover: Pieter Wever, Geert Stel, Roulf van Dieken en Knelsoom zitten in n haarbaarg over de droaverij te proaten. Al gaauw kommen der staarke verhoalen op toavel over pikeurs en heur peerden. Roulf zegt din – en t gaait nait om t verhoal, mor om de toal dij dou schreven wer:

Ja jong ‘k sta ook vaak te kieken,
As dat zoo om ‘t hardste vlugt, En het volk naa ‘t ende zugt.
‘k Zei het vort al, wel ‘t mout winnen,
Maar dan schut mie vaak te binnen,
Wat un rieder al neit kan;
‘k Zel joe ‘t rais vertellen man.
‘t Is nou denk ik tien jaar leden,
Dou heb ‘k vaak un meer bereden,
Dij mien vader zoo veur ‘t wark Koft had op un Slochter mark. ‘t Was un regte kwaade rakker, maar op ‘t ooge leek ‘t un stakker;
‘t Was een holster van un peerd, Plomp en laai en onbeleerd.

En zo gaait dat din nog haile zet wieder. Elk het zo zien staarke verhoalen. t Wordt aal gekker en op t leste zegt Geert Stel din ook: Nou of and’ren ‘t leuven meugen, ik hol ‘t veur n dikke leugen.
In 1839 schreef Tresling nog de soamensproak ‘Slechte tieden’.

n Bult van dizze ‘lollege’ gedichten binnen schreven veur de Nutsbieainkomsten. In t begun van de 19de aiw was de ‘Maatschappij tot Nut van t Algemeen’opricht en overaal in t laand kwamen ofdailens.
Op dij Nutsbieainkomsten werden voak slim stoere en eernsachtege waitenschoppelke onderwaarpen behandeld. Noa de pauze was t din tied veur wat luchtegers. En zo ontstonden dizze veurdrachten. Ik denk dat Tresling veur de pauze n slim geleerde waitenschoppelke rechtskundege lezen holden het en noa de pauze din zien lollege veurdrachten veurdruig. Doar werden ze spesioal veur schreven. Veur de noanutszitten mit n borreltje derbie. Din wer t toch nog gezelleg.

Zo binnen wel meer van dij stukken schreven. Ik nuim wat noamen: zo schreef M. Th. Laurman, domie in onder aandern Lellens, in 1823: ‘De Postwagen van Groningen naar Leeuwarden, een mengelmoes van, zaamgemengd uit de Nederlandsen en boere-friese taal en verder doorspekt met den platten Groningschen en Leeuwarder tongval’.
Doar heb je t al: platte Groningse tongval.

En din was der nog Gerrit Bakker, domie in Oldeboorn en Noordhörn. Van hom werden, noa zien dood, de gedichten ‘Writserooms Gasterij’ en ‘Apollo en Daphne’ of ‘de blaauwe scheen’ uutgeven.
Dit alles uut t begun van de schrieverij.