Wildenga, Jil

Doodmuide vuil Ankie op baank. t Was nog mor haalf tiene en nou al zo muide, dat was toch nait normoal. “Wat heb ik nou aalmoal doan?”, docht ze haardop. “Zeker, k was al mui dou k vanmörn mien 28 joar oet bèrre sleepte. t Was mie gewoon te veul om brood veur Jan en ons twij lutje beudeltjes kloar te moaken en ze noar school te kriegen.”
Even docht ze vertederd aan de blonde kopkes. Persies Jan, hail aans as heur gladde donkere hoar. Heur heufd zakt wat meer noar veuren en geliek vuilt ze weer dij vervelende pien in nek en scholders. As of der n vrezelk zwoare last op drukt en ze t heufd nait meer draaien kin. Ze kikt noar de voele boterhambordjes, d’omvalen beker melk van de jongste, ze mos nog zoveul doun: stofzoegen, bèrren opmoaken, bosschoppen doun en straks kinder van school hoalen. Mor o, o, o, wat bin ik toch mui. t Is hoast om te jaanken. Zuchtend gaait ze aan t waark. Ik kin der ook ja mit gain ain over proaten, dinkt ze.
Buurvraauw Schoafsmoa, zee vleden weke nog: “Stel die nait zo maal aan! Muide? Bist ja nog hartstikke jonk. Wat mout ik din wel. Ik bin al vievenzesteg west hur!” t Liekt mie t beste dat k mor even n ofsproak moak mit dokter, besloot Ankie heur prakkezoatsies.
“Tja Mevrouwtje,” zee dokter geruststellend. “Ik kan niets verontrustends vinden.” “Mor dij pien din dokter en dij muidegheid, hou mout ik doar mit aan. t Is gain pretje hur!” “Begrijp ik, begrijp ik, maar er is heus niets waarover u zich zorgen hoeft te maken. Neemt u maar flink wat beweging in de buitenlucht.” “Mor dokter, k kom voak genog boeten. Bosschoppen doun, kinder noar school bringen en weer ophoalen. Dat dou ik mainsttied lopends of op fietse.”
“Dat is anders en niet voldoende. U heeft daar achter uw flat een prachtig terrein om extra lichaamsbeweging te nemen.”
“Achter de flat? Mor dokter, din kinnen ze mie ja aalmoal zain?”
“Ja, mevrouw Finkers, dat bedoel ik. Het beste met u.”
“Nou en dat was alles, doar kon ik mit hèngoan,
Jan.” zee Ankie. Dou ze hom vertelde van heur bezuik aan dokter.
“As hai vindt dat dat goud veur die is, din most dat zeker doun.” Klonk Jan zien stem vanachter de kraande. Dat was ale steun dij Ankie van hom kreeg.
Veurzichteg en in t duustern, begon Ankie aan heur oefeningen. Mor op n duur kon ze dat soavends nait meer volholden.
t Was nait te doun. Toch vuilde ze, dat t beter ging en ze was vaastbesloten om deur te goan.

Op n mörn dou de buren de sloapkoamer gedienen open deden, zagen ze tot heur verbiestern Ankie aggewaaiern op t veldje achter de flat. Van balkon tot balkon was ze t onderwaarp van gesprek. Vraauw Schoafsmoa, ging t haardst tekere: “Och heremientied! Kiek nou toch ais! t Mos nait maggen. n Schaande is t! k Vin t aarg hur. k Vin t aarg!”
Vraauw Schoafsmoa mog van dokter juust nait aan gimmestiek doun. Ale buren waren t mit heur ains. Mor in d’sloapkoamer achter d’aigen gedienen, bekeek d’ain heur ‘rollechies’, tilde d’aander buurvraauw mit muite heur aarms op en was buurvraauw Tineke smörgens al zo muide as n hond.
“Woar hoalt ze de moud vandoan”, duurfden ze aalmoal tougeven.
En Ankie? Dij schraaide in d’aarms van heur man. Muide van t hoeshollen, de veurschreven oefeningen en dij prikkende ogen in heur rugge. Mor ze ging stug deur. Dokter haar geliek. Ze vuilde zok n stuk beter. Mor dij prikkende ogen …? t Is nou ongeveer n haalf joar loater en der klinken vroleke geluden deur de locht. t Lewaai komt boven de raauwe kreten van de maiwen en t gesnoater van d’eenden oet. Twij moal in week zain je n stuk of tien buurvraauwlu runnen, taauwchiespringen, baalgooien, bokspringen en aander meneuvels moaken. Zo te zain hebben ze veul plezaaier.

En Buurvraauw Schoafsmoa? Dij staait glundernd aan kaant. Mit haide thee, heur nije pompkanne en heur mooiste theegloazen.

En Ankie? Dij het t weer bewezen: Deurzetten is t haalve waark!

Oet ‘De toal van mien moeke’

t Licht van d’ondergoande zunne kleurde de stille koamer. Gerda keek noar de pluusters dij in t licht zweefden. d’Ain noa d’aander verdwenen ze oet t zicht. Net als minsen, docht ze. Eerst heur baaide olders en, veur n haalf joar, Erik. Ze haar nait dacht verder te kinnen mit heur leven noa t bericht van t verongelukte vlaigtuug. De leste stroalen van de zunne smokten de pioano van neutenholt. Wat haren ze der voak soam op speuld. Zai en Erik. Heur laifste meziekstuk was Die Mondscheinsonate.

t Wuir speuld dou ze mekoar veur t eerst zagen.
Ze kwammen mekoar tegen op t terras tiedens n meziekoavend bie de wonen van heur olders. Hai was loat en zai kwam net noar boeten. Dij eerste oogopslag! Dij eerste kennismoaken, dou de tonen van de meziek om heur tou dwarrelden. Op dat mement haren ze t aalbaaide waiten.
Heur blik vuil op de pioano. Noa de dood van Erik haar ze nait meer speuld. Zol ze t aankinnen? As in n dreum luip ze noar t instrument. t Lag nou in t haalfduustern. Ze dee t licht aan en sluig de klep open. Heur vingers streelden de toetsen. n Huil groot verlangen kwam in heur op. Ze ging zitten op de kruk en speulde asof ze nooit stopt was. Heur linker haand dee n greep in de meziekstander: Die Mondscheinsonate! Asof t zo wezen mos. Zachies speulde ze d’eerste moaten. Langzoamaan dudelker en vaster. Opnij luipen de troanen heur over de waangen. De tied leek stil te stoan. De tonen dwarrelden deur de koamer en vonnen heur weg deur t open roam op dij moanlichte oavend.

Boeten leunde n hoaveloze zwaarver tegen de mure. Zien aandacht wuir trokken deur de prachtege meziek. Herinnerns aan vrouger spuilden deur zien gemoud. Hou voak haar hai, in betere tieden, nait optreden. Grode concerten haar e geven, mit uutverkochte zoalen.
Gainaine wos woar Berthold Werner bleven was. Hai was as van d’eerdbodem verdwenen. In t zaachte moanlicht dronk hai de meziek in. Wel speulde doar? Wel was in stoat om hom zo te roaken? De leste tonen sturven vot. Hai wachtte of der nog meer kommen zol. Moar t was al beurd. Hai huifde nait te wachten op meer. Hai wos wat e wol. In zien buutse grabbelde hai noar n poar senten veur de telefoon. Hai kwam trugge!

t Grode concertgebaauw was tot de nok vuld mit mezieklaifhebbers. Ook Gerda was onder de gasten.
Ze was bliede om weer de moud te hebben om uut te goan. t Pergram ritselde in heur haand. Ze keek: Die Mondscheinsonate!
Berthold Werners handen sluigen d’eerste akkoorden aan. De meziek trilde deur t hoge gebaauw. Ontroerd zat Gerda op heur ploats. Ze keek noar de lege plek noast zuk en ze miste Erik … n Doavernd applaus klonk op. Berthold Werner was echt trugge. En dat deur de meziek op dij moanlichte oavend.
Zie hebben t nooit van mekoar waiten.

(Omtoald uut Levensfase 10: Golven der Levenszee)

Geessie en Hinderk zitten te kovviedrinken. Geessie kikt noar boeten en Hinderk zit mit kop in de kraande. Geessie zucht ais. Ze loat heur gedachten de vrije loop: Hou kin t wel. Dij twij zusters. Ze hebben aaltied roezie. Schienboar gunnen ze mekoar t licht in d’ogen nait.
Ze zit te kopschudden. Nou was t nog aarger worden. Kinder bemuiden zuk ter ook mit. Zusters pruiten nait meer mit nkaander en kinder ook nait. Femilie in twij kaampen. Geessie zit der tussen in.
Ze prat mit baaiden. Wil gain pertij trekken. Dat was nait aaltied makkelk. n Daibe rimpel komt op heur veurheufd. Zai het ter kopzörgen over.

Baaiden kluigen ze heur nood bie Geessie.
‘Ze haar mor nait aan t waark goan mouten,’ zee Annechie, ‘dou Jokkob uut tied kommen is, din haar ze nou nait zoveul verbeeldens had. Ze is nou in ain keer veul meer as wie. Zai dut mor en zai dut mor, zunder ons of de kinder wat te vroagen. t Is schandoaleg. Ik heb mit dij kinder te doun. Ze duurven nait ains meer noar heur moeke tou. Nou, hier binnen ze in elk geval welkom, hur. Dat ze zuk nait schoamt, dij interdeflinter.’ Geessie nikde mor wat en luusterde mit baaide oren.
t Haart dut heur zeer. Ze is wies mit baaide zusters, mor wait ook nait hou ze der mit aan mout. Ze heurt t verhoal van baaiden aan. Ze het veur baaiden n open oor. Ze loat ze proaten en dinkt dat dat t ainegste is wat ze doun kin. Mor zai wol zó geern méér. Ze geft Grietje geliek as dij zegt dat ze zulf boas is
‘k Snap nait woar ze zuk mit bemuit,’ heurt Geessie heur weer zeggen.
‘k Huif toch gain reken en verantwoorden òfleggen wel? Aan dij grootbek zeker. Overal bemuit ze zuk mit. Ze holdt kinder ook bie mie vot. Joa! Dat het zai ommaans. Ik wait nait woar ik dat aan verdaind heb. Ze haar zeker laiver had dat ik bie heur kommen was te kloagen, dou Jokkob oet tied kwam. Kon ze mien leven ook regeln. Zai het aaltied al de bek veuraan had.’ Geessie wait t nait meer.
Hinderk heurt heur daibe zucht.
‘Wat is der?’
‘Och, ik zit aan dien baaide zusters te dinken.’
‘Joa, da’s aarg, mor wat wilst ter aan doun?’ “Dat wait ik zulf ook nait, mor k zit ter mit. t Dut mie zeer. Twij zusters dij zo mit nkander omgoan.’
‘Dochst dat t mie nait zeer dut? t Binnen mien zusters, hur. Wilst doar wel even om dinken?’ ‘Och vent, doar heb ik t ja nait over. Ik wait t al wel weer. Aan die heb ik ook niks.’ ‘Wat wolst din. Wat wilst van mie?’ ‘Dat we ter in elk gevaal over hebben kinnen. Ik zit ter mit. Doe zitst ter mit. Wie zitten der aalmoal mit. Mor der is gainaine dij der wat aan dut. Elk moakt zuk kopzörgen en doar blift t bie.”
‘Och wicht, wat wilst wel. Ik begriep die nait.’

Geessie gaait kopschuddend weer aan t waark en Hinderk kropt weer in zien kraande. Zollen de wichter t waiten hou stoer ze t ter mit het? Geessie haanden binnen al weer aan gang en de gedachten goan deur. t Wotter kletst over de stoebe en d’bezzem gaait tekere as tien kerels.
‘k Zol dij wichter wel deur mekoar rammeln willen. Ze tegenover mekoar zetten en ais goud de les lezen. Dat ze zuk nait schoamen. Straks gaait ter aine dood. Gainaine het t aiwege leven. Din is t verdrait nog groter. Der is al zoveul ellènde in de wereld. En din? Twij zusters!’ Geessie blift met kop schudden en as je goud kieken glinstert der n troan in heur ogen. Van gramnieteghaid? Van verdrait? Is t onmaacht? Ze zol ze zeggen willen: ‘Kiek noar mekoar! Joe binnen zùsters! Vergeet ais wat ter aalmoal beurd is! Kiek wat je van mekoar willen! Kiek mekoar ais echt aan! Vertel wat je echt van mekoar willen! Moak n ènde aan dizze toustaand!’ Dat zol ik doun mouten, dinkt Geessie. Mor ze is veul te baange dat ze aine of aalbaaide zusters kwiet rakt.

Ze schudt t van zuk òf en zugt inains dat zunnechie schient. Deur aal dij prakkezoatsies haar ze dat nait ains vernomen.
‘Elk mot mor doun wat hom t beste liekt,’ beslut ze. ‘Mit aal dij kopzörg zol ik ja vergeten dat der ook nog zukswat is as waarmte en laifde, dij minsen mekoar geven kinnen.’ Geessie knipoogt noar zun en vuilt zok n stuk beter. Perbleem is nait oplösd, mor mit kniezen kom je der ook nait.

Terwiel dat ik miemer over de doageliekse dingen van t leven, speul ik wel ais n spellegie Patience. Elk van joe het dat denk ik wel ais doan. Op zien minst he’je der wel ais van heurd. Je kinnen der in elk geval veul plezaaier aan beleven en der veul van leren.
As je zo as ik n handicap hebben, heb je soms even tied neudeg om bie te kommen. Dat hebben we aalmoal wel ais, is t nait? Joe huiven nait te schrikken, hur. Dat ik gehandicapt bin, bedoul ik. As je nait doun kinnen wat je aigenliek groag willen din bin je, vin ik, al gehandicapt. Verhoalen van; ik bin gelukkeg nait zo as dij, of; wat ik heb is ja veul aarger as wastoe hest, leuf ik nait in. Je binnen t of je binnen t nait, zal ‘k mor zeggen. Wat dat nou aalmoal mit patience te moaken het? Nou as t nait zo kin as dat t mout, din bin je ‘patience’ (geduld) neudeg.
Mor alle gekhaid op n stòkkie, lu, wél zol dat spel aigenliek bedocht hebben? Dij t wait mag t zeggen. t Spel is in ieders geval n ongeleuvelke ofspaigeln van mìnsen in heur doagelks bestoan.

Joa, echt woar! t Spel het zien vieven en zessen, aaltied ain dij boven d’aander stoan wil, nait te vinden is as je ze neudeg binnen, juust net de verkeerde kleur hebben en zo kin je nog wel n poossie deurgoan. Zoals k al zee, heb ik ter veul ervoaren mit. t Spel speult zokzulf hoast wel, mor most netuurlek wel opletten, aans gaait die der n goie meugelkhaid veurbie om t spel uut te kriegen. Mor je kinnen goud noadenken onder tied.
Wat ik zo deur tied heen ontdekt heb? Wel, veul wat in t doagelkse leven gebeurt, kin je terugvinnen in Patience, zo as k al zee. t Begunt al met geduld hebben.
t Spel mit aal zien vieven en zessen kin joe huil wat te doun moaken. Je waiten nooit wat ter achter de volgende koart te veurschien komt, wat joe overkomt bie de volgende beurt. t Gaait der aalweg om, om t spellegie uut te kriegen. Alles te loaten kloppen. Grip te kriegen op t gehail. Soms is de beurt veurbie en ontdek je dat je nait op joen tellen paasd hebben, soms zai je nait dat je de boer kwiet konnen en kom je vast te zitten. Je kinnen netuurlek ook goan kraiweln. Hou ver wil je goan om je nait aan de regels te holden. t Is mor n spellegie lu, mor kiekend noar de ofspaigeln van t leven M t zal joen vraauw mor wezen dij vastzit, en wat dou je din?
Wat je ook leren kinnen is te kieken; wat schait ik ter mit op, as ik dat of dat dou. Kom ik doar verder mit of kin k beter van grond aan vannijs begunnen. t Holdt de grieze cellen wel aan t waark!

Wat ter nait is bie mien spellegie? Dat is geweld. t Is der nait. Roezie is der ook nait. Ze binnen aalmoal zo stil as moeskes. As der aine kwoad wordt din bin ik dat wel ais, as d’ain achter d’aander votkropt of nait te vinden is as k heur of hom neudeg bin. Mor roezie, nee dat is ter nait. Tolerantie is der wel, mor dat is in dit spel nait zo muilek. Elk het ja zien aigen plek. Wat ter ook nait in t koartspel is, is verdrait en woede. t Is der nait. Van mie soms wel. Van muidegheid en piene. Moar ja, dat zit in miezulf en kin ik de koarten nait kwoalek nemen. Dat het allinneg te moaken mit hou t léven zien koarten schud.
As je ze nait goud schudden of as je t meschain te goud doun, krieg je, hou ongeleuflek t ook is, ze weer bie mekoar te liggen. Zol dat meschain de truc van de goocheloars wezen? As je iets mor huil goud doun stoa je versteld van wat ter gebeurd. Soms liekt t naargens noar en kin ik mor beter, as k alles uit pebaaierd heb, vannijs begunnen. Ik heb t ja zulf in d’haand. As ie joe aan de regels hollen of doun zo ast heurt, din kom je n hail ènde. Mor as je ais kieken willen wat ter meer meugelek is, kinnen joe ontdekken dat t leven meer is as allenneg regels, geboden en verboden. Meschain worden joe wel n grotere ontdekkensraaizeger as dat der ooit bestoan het.
Meschain denken ie lu, dat t n rötzootje wordt, as wie ons nait aan de regels hollen. Regels binnen toch nait veur niks geven? Ik geef tou; soms komt, mit wat veur meneuvels ook, t spel nait uut, mor loaten wie ais verder kieken? Hou old is dat spel? Hou old binnen dij regels? Ze binnen aalmoal ontstoan in de Patriarchoale tied, dou de Keunenk t veur t zeggen haar en vraauwlu opsloten zaten in n keurslief en kinder al huilendal niks te zeggen haren. Mor in dizze tied mit zien Gelieke Recht, zien Democratie en Emancipoatie? De tied dat elk geliekwoardeg is, mag n vraauw t spul toch ook wel ais begunnen? Hebben de ‘heren’ t toch nait meer allinneg veur t zeggen? En de kinder?
In dizze tied is t nait meer zo dat alle goie dingen allinneg nog van boven kommen en bedocht worden. Alles komt op zien tied tot ontwikkeln. Elk gruit op zien aigen plekje, elk kin doun wat e wil zolang t de gemainschop, t spel, ten goude komt. Elk gruit tot dat t spel uut is en alles bie mekoar past. Din kin je weer van veuren òf aan begunnen, net as in t leven.
Ik bin aaltied bliede, as ik elk zienent geven heb, nait d’ain boven d’aander steld heb en mit omdenken ales tot n goud ende brocht heb en t spel echt uutkomt. En om te kieken noar ons doagelks leven? Wie kinnen nog huil veul leren van t koartspel Patience.
Regels of gain regels. Zie binnen ook n keer bedocht. Wel zegt mie dat wie in dizze tied gain nije regels bedenk en uutperbaieern kinnen, om te zain wat leven werkelijk inholdt? Wie kinnen nog veul leren as wie de grìnzen duurven verleggen.
As wie ons nait aan regels hollen, vuilt t of wie gehandicapt binnen. Mor wie kinnen ook gehandicapt wezen déúr de regels. Dat we t nait zo doun kinnen as wie wel willen en agenliek mout. Elk moment van ons leven kinnen wie de regels bepoalen, de regels uutpebaaiern, om te kieken hou vol en riek t leven, t spel wezen kin.

Ik wins joe, ondanks welke handicap joe ook hebben, n goie ontdekkensraaize en veul vreugde in t leven, enne …. t spel.

Dij zotterdagoavend was t zowied. Laank haar t duurd, mor endelk haar ze heur eerste klaainkind in heur aarms. Ze haar zo laank twieveld of t ooit zo wied kommen zol. As oldste van t gezin haar ze toch d’eerste wezen mouten mit klaainkinder?
Heur zeun haar heur laank wachten loaten. Nait dat t heur beslizzen wezen mos, mor heur verlangen was zo groot west. Wat was ze bliede dou de kinder heur vruigen hou ze t vinden zol as ze oma worden zol. Eerst docht ze nog dat ze heur vroagen zollen of zai t wel goud von, mor dou bleek dat t nije leven al drij moand aan t gruien was. Endelk zol t din gebeuren, de tied was nou dichterbie kommen. t Was òf te tellen.
t Was inains asof ze heur aigen zwangerschap weer deurleefde. Dat was ja zo’n gelukkege tied west, de zummer van 1960. Wel zwoar mit ale bepaarkens. Spannend ook. Wis zai wat ter gebeuren zol? Zie haar t ja nog nooit eerder mitmoakt. Mor t was l ook wel schier, aal dij aandacht dij je kregen.
Heur schoondochter haar t ook nait makkelk had. Alhouwel, zai hof gain haide zummer deurleven. In de winter zwanger wezen is toch aans. Och, elke zwangerschap brengt leuke en minder leuke dingen mit zoch mit. Je willen flink wezen. Tanden op mekoar. Je willen t toch zulf? Aigen schuld dikke bult. Of toch nait? Òf en tou haar ze groag even schraiven wild. Van vreugde, van verdrait, van aangst. Wat zol der gebeuren, wat haar t leven in petto. Ging t apmoal wel goud?
‘Nait aan dinken. Gaaist toch moeke worden? Nou din?’ Weer heurt ze de stem van heur moeke: ‘t Is swerelds beloop, kind. t Komt eerder as de honderddoezend.’
Moeke. Hou groag haar ze nog even mit heur proaten wild. Heur dailgenoot moaken van dizze grode bliedschop dij ze nou deurleefde. Ook swerelds beloop, docht ze. Geboren worden en staarven. Leven ontvangen en verlaizen. Aaltied mor flink wezen. Aaltied mor doun asof. Alles is allenneg mor vreugde.
Ales is goud. Doun asof je ales aankinnen en naargens last van hebben.
Swerelds beloop is ook dat je kieken noar aandern, hou dij t doun. Mor je kieken aaltied noar de boetenkaande. Wat d’aander vuilt, doar wordt nait over proat. Mor is dat wel goud zo? ‘t Is toch díén leven. Doe most díén leven ook deurleven van dag tot dag.’ Ook heur zeun mos zulf beslissen wanneer t zien tied was veur swerelds beloop. Weer docht ze trugge aan heur eerste keer, nou datteg joar leden. Zai was bliede en verdraiteg west.
En nou, datteg joar loater weer swerelds beloop! t Leven van ale dag, mit klaaine en grode mielpoalen. Mor dit was nou weer n mielpoale veur heur. Zie keek noar t blonde kopke op heur aarm. n Helder troantje vuil op t klaaine veurheufdje van heur eerste klaainkind. Swerelds beloop!

Omtoald oet: Levensfase 10

Hai wui geboren op n mooie zummermörgen. De daauwdruppels lagen op de bloaden. n Zunnestroal roakte n druppel. Doarbinnen dij druppel gebeurde wat. Plotseling ston der n hail klaain mannechie. Hai was laif en zaacht. Zien ogen stroalden van de zun, dij haar hom wakker kust. Zien hoaren blonken in t golden licht en n gruine mantel van ekkelblad bedekte zien ekkelrond liggoam en op zien rugge wazzen goazen vleugeltjes te zain.
Dit was n huil biezundere mörgen. t Was n hail biezundere dag. De geboorte van t Ekkelmannechie. t Was zo belangriek, omdat hai veur hail veul minsen tot zegen dainen zol en dat doardeur de wereld blieder, daiper, mooier worden zol en dat de minsen dichter bie mekoar leven zollen.

t Was nog donker boeten. De tv ston aan, mor Linda keek nait noar dij vroleke beelden. Zai vuilde zoch hail verdraiteg. Ze was allinneg. Pabbe was al noar zien waark en moeke en heur zussie sluipen nog. Plotseling ontloadde zich heur verdrait in haide troanen. Ze vuilde zuk zo allinneg. Ook mos ze denken aan heur oma dij der nait meer was. Heur verdrait was groot. Snikkend lag ze op de grond. t Duurde n haile tied. Inains haar ze t gevuil dat ze nait meer allinneg in de koamer was. Zie opende heur ogen en docht n dreumbeeld te zain. t Was n hail klein mannechie dat op woater dreef. Ze begreep dat t deur heur troanen kwam. Toch vruig ze: ‘Wèl bistoe?’ t Klaaine kereltje nikte heur vrundelk tou, moar zee nog niks. Opnij begon Linda te schraaien. t Leek wel as of t verdrait, de duusternis, t ellendege gevuil binnen in heur aal minder wui naarmoate ze schraaide en schraaide. Òf en tou keek ze even op. Heur gast was nog aal bie heur. Met vrundelke blik nikte hai heur weer tou. Kieken noar hom gaf heur n vaaileg gevuil. t Schraaien begon vannijs. Veur Linda vuilde t as of hai heur toustemmen gaf, dat ze schraaien mog totdat heur verdrait vot was. Ze vuilde zoch aal lichter en blieder worden. Ze dreugde haar troanen en keek om zoch tou. t Was nait meer zo donker. Deur de gerdienen hìn kon ze zain dat t boeten lichter wui. t Mannechie zat nog aal bie heur.
Opnij vruig ze: ‘Wèl bistoe?’
t Manneke fladderde mit zien klaaine vleugeltjes en kwam op heur schoot zitten. ‘Ik bin t Ekkelmannechie.’

‘Hou komst doe din hier?’ vruig Linda.
‘Ik bin geboren uut de mörgendaauw en n zunnestroal.’
‘Wat komst doun?’
‘Wat dinkst? Wat vuildest tounst zagst dat k bie die was?’
‘Ik vuilde me nait meer zo allinneg.’
‘In de wereld vuilen veul minsen zich allinneg. Doarom bin ik kommen om ze te vertellen dat t allinneg moar n gevuil is. Veul minsen hebben verdrait, moar proaten der laiver nait over. Ik goa de minsen vertellen dat verdrait hailendaal nait aarg is. Minsen binnen n onderdail van de netuur. In de netuur is t ook nait aal doagen zunneschien. Sums störmt en waait t. Sums is der n verschrikkelke regenbuie. Loater schient toch altied weer de zunne. t Kin sums laank duren, sums is der veul wat de netuur ontloaden mout, moar loater schient de zunne ook weer. Zo is t ook met minsen. Minsen schraaien nait allineg omdat t apmoal zo verschrikkelk, is mor om t vervelende, t verdrait, de ainzoamheid, dij vervelende gevuilens kwiet te roaken. Waist waaromst zo schraaien most?’
‘Ik vuilde mie zo allinneg en mien opoe is dood.’ Linda heur ogen wuien vannijs nat. ‘Is t din goud om te schraaien?’ vruig Linda.
‘Ja, doar is niks mis mit. t Is juust goud om doardeur dat röttege gevuil kwiet te worden.’
‘Mor grode minsen zeggen altied dat je flink wezen mouten en nait schraaien.’
‘Dat komt allinneg omdat dat heur dat vrouger, dou zai nog kinder waren, ook leerd is. Ik kom de minsen vertellen dat ze weer terug goan kinnen noar de netuur. Schraaien, lagen, soms bibber je van angst of kolle. Nait dat dij angst en dij kolle zo aarg binnen, mor om t kwiet te roaken, bibber je om de spieren zo waarm meugelk te kriegen en te holden.’
De zunne was nou hailendal opkommen. t Zaachte golden licht scheen deur de gerdienen. Boven heurde Linda dat heur moeke en zussie wakker wassen. Ze vuilde zich bliede, tevree en opgelucht. Ze keek noar t Ekkelmannechie en ze wos dat heur leven der van nou òf aan aans uutzain zol. Veurzichteg streek hai mit zien vleugeltjes laangs heur gezicht en op n zunnestroal, dij deur de kier van t gerdien noar binnen vuil, verdween hai mit n daipe boegen. Linda begon vol moud aan heur nije dag.

Der waren ains drij waskniepers, dij mit mekoar op n boerenhek zaten. t Was n prachtege dag, de zun luit vergees heur waarme stroalen over t prachtege landschop goan.
t Boerenhek ston aan de raand van n gruine waaide. In de sloot kwoakten de kikkers, in de zun vlogen de vogels en t landschop, zo ver as je kieken konnen, t zag der prachteg uut. Allereerst zag je de vetwaaide, t waggelnde korenveld, de eerappels dij gruiden, vergees, mit heur gruine bloadjes noar de zunne.
In de wiedte zagen zai n spul met appel-, pere-, proeme-, en kaarzeboomen en alles gruide en bluide vergees onder dij prachtege, vergees schienende zunne.
De drij waskniepers keuvelden soam en genotterden van mekoar, van de zun, de kontrainen en ze bedochten bliede dat alles vergees was: t Genottern van de zun, mekoars gezelschop en rompslomps ontdekken ze in de verre waaide, prachtege peerden, hoornvij en schoapen.

Op t boerenspul, verscholen achter de bomen, heurden ze de kippen, ganzen en t rustege blavven van n hond. En alles was vergees!

Wordt vervolgd…..

Veur mien verjoardag heb ik n keer wat bedocht wat nait zo gebrukelk is. Normoal vier je joen verjoardag mit aal dij je groag bie joe hebben. Voak is t wel gezelleg, mor dit keer wol ik wat aans. Mainsttied kwedeln we deur mekoar hìn, mor echt kontakt hebben we mainsttied nait. Ik haar bedocht om wat mit te nemen van minsen dij overleden binnen of van minsen woar je groag nog wat mit oplözzen willen. Joa, dat was schoppen tegen zere schenen. Mor veurdat we begonnen, stelde ik veur dat wie eerst soam mit n laid begonnen. ‘Joe maggen t zeggen, want ik bin joareg en joe zingen veur mie.’ Noatuurlek wui dit Laank zal ze leven. k Haar der ook bie zegd dat ales meugelk was. Aigenliek: n grode schoonmoak. Ik vertelde dat we vanoet ons aigen denken d’aander voak nait begriepen kinnen. Woarom d’aander dut wat e dut: zo zien best dut om nait op te valen, dus loaten we ales mor liggen, proaten der nait meer over en loaten sums minsen in steek en … huil voak onszulf. Mien bedoulen was om dat op te roemen en kieken hou we me-1 koar doarbie helpen kinnen en mekoar beter begriepen.
‘t Wordt tied,’ zee ik, ‘dat dat aalmoal veraandert. Nait allinneg in familie en vrunden, mor aigenliek veur ale minsen om ons tou. Aaltied mor dij roezie, aaltied mor mekoar oetschelden, dood moaken. Loaten wie der ais soam noar kieken wat we der aan doun kinnnen. Dat is mien dinken.’
Woarom dat minsen dingen doun, waiten wie nait. Soms waiten we gainains woarom we zulf bepoalde dingen doun, dus overleg was n goud idee, docht ik. Mor zo as k al zee, ik schopte tegen zere schenen. Ik begreep dat, mor zee ook dat t tied wui dat we der mit nkander over begonnen. ‘Ik bin joareg, dus ik mag zeggen wat ik groag wil.’
Doarom binnen we bie nkander kommen. We hebben mekoar om de beurt verteld hou t der bie onszulf oetzugt. Doardeur konnen we mekoar dou veul beter begriepen, woardeur wie n menaaier vonnen hebben om n ende te moaken aan aal dij roezie en noatuurlek ook òfsproaken te moaken hou wie der in toukomst mit omgoan zollen. ‘Ie maggen mie aaltied vroagen om der bie te wezen zodat we t soam doun. Zo kinnen we hail wat vervelende dingen oplözzen. Aal dij roezie aaltied, dat mout veraandern.’ Der is gain mins geliek dus, wie hebben ons aan mekoar zain loaten. t Was nait makkelk, mor de femilie is doardeur wel dichter bie nkander kommen. Boetendes hebben wie òfsproken, as der weer ais wat gebeurt, dat we der op dizze menaaier mit aan gang goan. Goud noar mekoar luustern, alles zeggen wat je in de wege zit en din soam weer wieder goan. Aan t ende heb k ze aalmoal huil daip bedaankt en heb ik n laidje veurlezen.

Der is ter ain joareg

As der ain joareg is
Is der n reden veur feest
Pabbe, moeke, bruier of zuster
Zwoager, oompie of taande
t Moakt nait uut

t Is nait allinneg feest
t Gaait nait allinneg om kedo’s
t Gaait nait om geld
t Gaait om de femiliebaand

t Gaait ook om femilie dij der nait meer is
Wie kinnen din genieten van mekoar
Gedenken dij we laif hebben
En kinnen soam ain wezen

Bie vreugde en verdrait is t schier
Om op dij menaaier, soam te wezen
Soam te gedenken

En joa lu, zo is t apmoal beurd. De familie von t prachteg en ik? Ik was der slim bliede mit dat ik t zo aanpakt heb … dus ik wui hartstikke bliede wakker.