Miemern
Ik zit veur
t koamerroam.
De snij jagt
over t veld.
t Is kold,
k Goa nait noar boeten.
k Zit laiver
achter t roam…
k Wor old!
Ik zit veur
t koamerroam.
De snij jagt
over t veld.
t Is kold,
k Goa nait noar boeten.
k Zit laiver
achter t roam…
k Wor old!
Rentnaaier in Scheemde
aan t Vredenhovenplain
Knuuteroar tot in de tonen
puult rusteg deur
den in t holt, den in d’bonen
Het buurvrauw n laampke stok
of dut de lift t ais nait
den wordt e drok
vlogt mit zien raive-kiske der op oaf
In n mum van tied
is t euvel over en…
is der alweer n nije klus
Hai lopt over van de vliet !
Mor waarkt groag op zien gemak
doarom gript hai aal gedureg
noar zien puutje mit tebak.
Even smoken ropt e den
en klopt bie mie an deure
hai wait ja dat ik net zo ben
ik stoa in n mum boeten deure
k Was even weerom
in mien dörp Roon.
wiel n oal vrouw Boer
kreeg noa roem zesteg joar
11 augustus 2009
nog n eerbetoon…
Ze redde zes mensken t leven
deur heur in oorlogstied
-vatteg/viefenvatteg-
n schoeladres te geven.
Jeuden dankten veur heur moud…
As t olske nog leven zol,
haar ze vast bedankt mit woorden:
‘Dank joe: t WÁS al goud…’.
November twijdoezendnegen
Duuster, grauw…
Moeke drok in bewegen…
Sunterkloas, Kaarst…
Kiek ais op dien peecee!
Hest al weer wat meel?
Nee! Aine moar.
Narreg lopt ze henneweer
Schiet weer!
En mit dij krises niks te makken
Wat mout ik
In Godsnoam den nog bakken?’
Gain meel,
Gain sìnten…
Och moeke zee t luttje wicht
t Wordt toch dommeet ‘Licht!’
Hest jawel n beetje meel…
Den bakst toch n stoetje
Zunder krenten!!!
Het was neven en nichten-dag
Bruier was weer ais recht veur de raap…
Oaltje heur klainzeun
Dee aan as n wicht
“Dat ist ja kain gesicht!”,
Ruip e, haalf put- haal regen
(woont al joaren over de grup),
“Dat ist ja n ‘Nicht!'”
Ik, deur dij opmaarken glad verlegen:
Ging ook nog mit hom mit…
“Ja nicht…”
Stutterde ik in zien nije toal
“Mensch! Dat is doch auch n mens!”
Was MIEN enne van t verhoal…
Mien laive tied,
Wat is doar aan de haand?
Zailboten voaren doar
Over t gruinlaand!
Joa, Vraizen holden van spektoakel
Moar dit, dit…
Is echt n meroakel!
Vanòf de A-7 liekt dit n soort Fata Morgana…: Je zain oetstrekte waailanden mit koien en… zaailboten!
Sums dink ik:
as elk zo docht
as ik dink…
Zol t leven
veul beter weden.
Den was t goud!
Mor as ik zai,
hou blied
dij aander is
mit zien dinken,
Den dink ik nait
dat dat zo mout…
God muik de minsk…
en gaf elk ziend
Of je doar blied mit bennen
of nait
t Zel noeit veraandern kennen
Veur niks is der gain
onderschaid!!
n Koppel hounder
en vanzulfs ook n hoane…
n Echte!
Wat muik e zok drôk,
wat n gebounder!
Haar aale hennechies
goud onder doem
mor wat aarger was…
ook mensken wazzen nait zeef
As ze in buurt kwamen
kwam e hail slim op dreef…
Sums muik e t oareg gek…
wol e buren nait in toene zain
sprong ze op nek, zo ook vrouw Boer
en pikde heur stief in t hoar.
Wat n misselke hoane,
hou gemain!
Ik draai hom n loer…
“k Zel hom slachten”, zee ons voar
“den is t gedonder van de boane
komt t mit de buren
ook vast weer veur mekoar…”
Zo zegd, zo doan
Ain hoal mit t mes…
en dood was d’hoan!
“Hai ruste in vrede…!”
zee ons voar voldoan.
Heur kopkes gingen al open
Het was zo lekker waarm
Opains was doar de winter…
mit temperetuur n van min 10!
De knopkes bennen weer sloten
de bloumkes, dij hebben pien!
Heur lentegoud al kloarlegd
mit aal dij mooie, frisse kleuren…
Want t veurjoar zol ja kommen?
Hou kon dit toch gebeuren?
Het weer ken je nait regeln…
gelokkeg nait!
Mor k hoop wel dat t in t nije joar
de bloumkes…
t beter gaait!!
Kreeg n nuigen van ‘De Flint’ veur n reunie loagere schoul ’43 – ’48
As peuter en as klaine vent
ging k zo n vief joar noar de Flint!
Dij noam was dou nog nait bekend
mor ken mie wel bekoaren
omdat k mie vuil; nog aal n drent
en hunebedden prachteg vind
Bie de vievers, in de bossen
van de ‘Noatuurschoon’
was hossen
en speulen hail gewoon.
Mor dou ik t loater kwiet was…
ging k t pas missen
en k vertel joe, da k hail blied was
as mien ollen noa n zettje ‘vissen’
zeden: ,Goa mor!’
as n hoas ging k der den vandeur…
Liftend, op fietse of mit bus
noar Dientje Hof
veur onderdak…
as k weer ais zo neudeg
noar Neitap mus!
Al ben k der al meer
den viefteg joar vot…
Elke bod weer…
is t veur mie as levens sap
Neitap!!
Met daank veur de 2e Reunie van de Flint!
Vandoag vuil k mie as herboren…
vuil k mie vanneis, dat kind!’
Wat n ellende!
Dik zesteg joar goud veur t smieten mit geld…
Teminsen doar in den Hoag!
n Bodemloze put!
t Noorden wuir nait teld…
mor zit vandoag
wel mit de beem-prut!
(k)Wiebes, Ramp, Flutte en kozotten…
ie worden slim bedankt!
22 mai 2019 alweer n beven!
Dat biffe hier
in t noorden…
mor komt men ons
echt an de ziel,
zoas mit gas
en wind,
oetstel, oetstel
en nog ais oetstel,
den bennen
der partie luu,
dij zulf bepoalen
wanneer zai
zunder male woorden
heur gram wel hoalen!
Den Hoag…
moak joe alvast mor op!
Wie kommen der aan
ons geduld is op!!
bennen nou echt
goud roeg in d kop!!
Verward…
Vreugde
Bliedschap
Feest!
Verdrait
Endelk weer
VRIJ!!!
Mor wat is vrij
Noa vatteg/viefmvatteg
heffe aal joaren
nog oorlog had
Nee, nait hier!
Dus, dat rakt ons nait…?
Wie goan deur
met t herdenken van
ONZE slachtoffers!
Dij aandern
kennen wie ja nait?
t Moakt mie verward
k zai t haalfschaid nait!
Genot!
k Zat achter t hoes
Bienoa nait te doun.
Aal genut!
k Goa weer in hoes
overal op d hoed
jeuk!
Bah!
Mor dou k zag,
hou klain zo n wezentje is…
wuir k wakker!
Kerel man,
wat klain!
En toch
alles der op en aan!
Lopen, wupken, vlaigen
hou bestaait t!
Ik koop mie n microscoop…
k wil t beter zain!
Van nou oaf is genut
veur mie genot!
t Woord Genut liekt op genot…
As men in Nij Scheemde t over genut haar, raip mainegain:
Genut? … Onnut!!!
Van neerslag
worden wie neerslachteg
Wie roupen den voak:
‘Bah, wat n kikkerlaand’
Allend de zun vinden wie prachteg
desnoods in n hail vrumd laand!
Mor…
zunder neerslag
zol ook ons dail van d oarde worden
as de Hoorn van Oafrikoa.
Hier zol ook alles den verdorren…
En dat vin ik den meer…
om neerslachteg
van te worden!
“Zitst achter kompjoeter Opa?”
“Joa, mien laiverd, opa wil even n verhoaltje tiepen”.
“Dije, dij’st mie gusteroavend vertelt hest? Van dij baaide poeskes, dij noar disko gingen?”
“Nee, dizze gaait over Klinker.”
“Oh, joa, dat heurt bie toal he?”
“Klinkers en mede-klinkers, dat binnen letters he?”
“Joa, ol kwedel, dat hest al leerd op schoule he.”
“Joa, en even en oneven ook!”
“Dat binnen zievers!”
“Wait ik ook!”
Joa luu, toal is net as t leven; nait slim makkelk.
Wat mout zo’n luttje wicht toch nog n hoop leren, bedenk ik mie.
Lezen en schrieven zel wel goan, moar of ze t leven ooit begript?
“Oom Appie haar t doarnet ook over klinkers…?” kwam ze mie der weer tussen.
“Dat binnen stainen, dij ze broeken veur hoezen bouwen en stroaten leggen”, perbaarde ik dudelk te moaken.
“Oh” was t ainegste wat ze zee en ik zag dat ze doar stief over noadocht.
“En Klinker in Sodom gaait der oaf,” vuil mie der oet.
“Hebben wie den gain toal meer, as dij vot gaait?”
“Tuurlijk wel ol bliksem, dat is ja n gebaauw! Doar was t doe ja mit oma noar t kindercircus.”
“Oh, dije; is dat n klinker? Hou ken dat? Dat is toch n hail groot hoes?”
“Enne… doar goan oom Henk en tante Riekje toch wonen?”
“Zo wiet is t nog nait!”
“Hebben ze wel zegd! En den mag ik van oom Henk groatis noar t circus! En ook noar Harrie Potter en…”
“Hol die ais koest, doe revel! Ken t verstand der ja glad nait bie holden!”
“Bist nou kwoad op mie?” stutterde ze verongeliekt.
“Tuurlijk nait, moar opa wil t verhoaltje geern oafmoaken en as t doe der aal deur kwedelst, ken k mien verstand der nait bie holden”
“As ik niks meer zeg, vertelst mie den straks dien verhoaltje?”
“Joa!”
Weg was ze. In t keuken heurde ik heur zeggen: “Oma, opa vertelt mie straks t verhoaltje dat e aan t moaken is op kompjoeter!”
‘Zo’, docht ik, ‘en nou wieder…!’
Joa, mooi nait; t wol nait meer, mien gedachten wazzen in ware!
Toalklinkers, stroatklinkers, Klinker van Sodom, tou moar!!
Net dou k droad weer oppakken wol, – noa n kop kovvie en n pafke – kwam ze weer bie mie stoan: “bist kloar?”
“Nee, t wil nait meer.”
“Oh? Lees mie toch moar veur!”
“t Verhoaltje is nog nait oaf…” perbaaierde ik nog, moar t huilp nait: veurlezen!
Onder t veurlezen huil ze nog n moal oet: “dat hest mie zo-even ook verteld, mama zee t al: dat doun opa’s en oma’s voaker!?”
“Hou vondst?”
“k Snap nait woar t over gaait…! Dij van gusteroavend was mooier!”
“Gaait mie net zo” mompelde ik. Schrieven ken stoer wezen, net as t leven!!
Aigenlieks was t plan mien gal te oeten over t verdwienen van De Klinker.
k Besef mie nou, dat t doar gain spier aans van word!
t Was in joaren viefteg, dat k ze kennen leerde.
Job en Martje.
Heur hoeske, nait aal te roem, ston aan raande van dörp.
Hai n luttje gedrongen kereltje en zai n potert van n wief.
Baide wazzen ze slim spierd.
Dat kon ook nait aans, zai dainden baide bie boer en in heur tied was dat ploetern en zwaiten. Smörgens om 6 uur der veur!
Zichten, binden, dórsen, vouers vlijen, baiten op aine zetten, plougen, eggen, cullien, ja, wat nait.
Job in de viefteg dee al mit vanoaf zien twaalfde, Martje haar eerst nog n poar joar hoesholdschoule doan om koken en naaien te leren.
Doar kon ze loater mit veuroet vonden heur ollen.
Zai hadden geliek. Veuraal dou t oorlog wuir, kwam Martje der goud mit oet.
Sokken stoppen, borstrokken braaien, boksems en hemden verstellen, nuim moar op. Mos aal noa t waark gebeuren.
Zundoags wuir der wozzen. Den zag je in t haile dorp waske op liene en op blaike.
Zeuven doage in t enne! Mout je nou ais om kommen!
Job nait minder. Noast 20 rou toene haar e nog vaaier koien en twij zwienen op t hok.
De vaaier koien veur de melk en de botter, ain zwien veur de slacht en d’aander veur t neudege geld.
Ondanks d’oorlog haren zai t goud. t Neudege was aaltied veurhanden.
In zessenvatteg wuir t oareg aans. Zai kregen n settel van belasten oet Winschoot: of zai even langs kommen wollen.
Job der hén, nait waitend, wat hom te wachten ston.
“Neemt u daar maar even plaats meneer”.
n Stief ketaaier loater: “U bent aan de beurt meneer”.
‘Wat ja bekakt’, docht Job, ‘nuimen mie aal meneer?’
“Gaat u zitten meneer” zee d’ambtenoar en dou kwam t.
“Wij kregen te horen, dat u koeien houdt?”
“Joa”.
“Wat doet u daarmee?”
“Vouern en melken vanzulfs”, zee Job.
In gedachten dochde: ‘bis t toch nait onneuzel?’
“Dat begrijp ik, maar wat doet u met het geld wat u voor de melk beurt?”
“Geld?”, koien geven gain geld!”
“Maar u verkoopt toch wel melk?”
“Nee!”
“U wilt me toch niet vertellen, dat u dat allemaal zelf nuttigt?”
“Nee, swienen kriegen der ook van”, zee Job, dij deur aal dat gevroag toch wel wat onrusteg wuir.
“Heeft u geen spaarbankboekje?”
“Wat is dat?” vruig Job dreuge.
“U weet niet wat een spaarbankboekje is?”
“Nee!”
Ambtenoar trok n loa open en huil Job n mooi zwaart boukje veur.
“Dit is een spaarbankboekje. Daar zet men geld op en dan krijgt men van de bank rente.”
“n Mooi boukje, hebben aarbaiders dij ook?”
“U kunt gaan meneer!” was t nog ainegste wat ambtenoar zee en Job het der nooit meer wat van heurd…
n Joar loater op n zundagmiddag zee e opains: “k Wil mie n plof kopen.”
“Woarveur?” wol Martje waiten.
“k Wor aal stiever en strammer en den huif k nait trappen”
“Wat kost zo’n ding wel nait? k vindt t nait neudeg” zee Martje mieterg.
“Haarm en Jantje en Gittje en Gerrit hebben ook aine en zai bennen der meroakels over te broeken” perbaarde Job t op n aander toer.
“Doe most t waiten, veur mie huift t nait”.
Kloar was t. Moandags sprong Job op fietse en n uur loater vloog e noar hoes, dit mos Martje votdoadlieks zain!
“Wat ja n dik ding!'”
n Zundapp mit drij versnellens, mit n dubbeld zoadel; “kinnen wie baide op.”
“Leufst toch nait…” sputterde Martje, moar Job haar hom al keerd en zee: “Nait baange wezen, stap op!”
“Martje bedocht zok nog ais, moar zai haar Gittje ook al bie Gerrit achterop zain en verdriestte zôk.
“Zits t goud? Hol mie moar omzied.”
Martje sluig d’aarms om hom tou en zee: “kloar!”
Job trapte hom aan, zedde hom in d’eerste, gaf gas en…
t Veurrad ging omhoog en PLOF!!!, doar lag t hail spul tegen t hoes.
“Hes t die zeer doan?” vruig Job benaauwd!
“Vaalt tou, moar zo kin t nait!”
“Nee, perbaar doe t ais.”
“Ik?, kons t wel nait wie wezen!”
“Ben ik ook nait, moar t liekt mie beter!”
Noa nog wat oarzeln bedocht ze zôk, stapte veur op en zee: “tou den moar”.
t Gong meroakel. Twijde versnellen haar ze in t begun nog wat muite mit, moar op trograaize haar ze alles goud in de smiezen.
Job haar der gain muite mit, dat e achterop zat. Ook nait as buren hom voak beschimpten as kwoajong bie moeke achter op plof.
Hai haar der vrede mit. t Was naist aans.
In stilte genoot e wel as n kwoajong!
Zotterdag twij augustus twijdoezendaacht…
Vanoet Scheemde goan wie mit de bus van Pieter Dekker noar t Oogstfeest in Muntendam.
Roem datteg gasten en n haandvol vrijwillegers stappen in bie ‘Nij Vredenhoven’ en de tour ken begunnen.
Onderweegs vertelt Klaas, wat de bedoulen is en wat ter zo-aal te zain en doun is.
Onder ons bennen drij luu in rolstoule.
Lodewiek is der aine van. Evert, vrijwilleger het de toak hom te begelaaiden. Mooi span bie mekoar!
Geinponems en echte optimisten.
Lodewiek, nog vrij jonk, het last van haart en bloudvoaten.
Doar zit e slim mit: “aigenlieks ben k oafschreven. Deur aal dat dottern, bennen d oaders zo dun, dat opnij dottern slim riskant wordt”.
Evert het mit hom te doun. Hai is wel vief joar older en vuilt zok oareg beveurrecht tegenover Lodewiek.
Noa t aankieken van t boerenwaark als dörsen en zukswat goan wie mit n kander weer in bus en belanden via Tripskompnij bie t paveljoen van d Heemtoene.
Hier kriegen wie oetleg over de toene en kennen wie over d maarkt.
Evert en Lodewiek besloeten de maarkt te bezuiken. Dit vanwege de wat roege poaden in toene.
Loater op dag besloten zai nog n glaske bier te hopen bie t paveljoen.
Lekker waarm in zunne op t terras. Lodewiek wil geern zien rolstoule zo ploatst hebben, dat e d’boudel goud overzain ken.
“Gain probleem”, zegt Evert en zórgt n pracht steegie veur hom oet.
“n Doalders ploatse oareg nuuver zo” kraait Lodewiek en nemt n slok van zien bier. “Smoakt ook goud”.
“Wat ja schier, dat je om ons docht hebben” ropt Evert as twij wichter mit elk n glas wien in haand aanlopen kommen.
“Dij was veur onszulf bedould, moar ie maggen ze hebben” was spontoan heur antwoord.
“Nee heur”, ropt Evert gaauw, “dat was moar n grapke. Goa gezelleg bie ons zitten, den kennen wie even kwedeln.”
Hai haar t nog nait zegd of zai schoven al aan.
Vlötte wieven zo gezegd. Vrolek en waarm!
Dat bleek dou der over en weer proat wuir over t ain en aander.
“Bennen ie vriendinnen, of…?” mos Evert waiten…
“Nee, wie hebben manluu thoes loaten. Wie hebben hier ja kirrels genogt om ons tou! Ie hebben vrauwluu ook ja thoes loaten…”.
Evert, binnenkört viefenvatteg joar traauwd vertelt dat e n hotelletje boukt het om dat soamen mit zien partner te herdenken.
“Wat ja romantisch, dat zollen ons kirrels nou nooit doun!”
As ik t spultje benoader, zai k, dat Lodewiek deur baide omhelst wordt en n poar dikke smokken op waange krigt… “Kennissen…?”, vroag ik.
“Ken d hail wichter nait!”
Hai het net as Evert zien verhoal ook verteld denk ik en wichter geven spontaan bliek van heur mit-leven…
Mit zunne hoog aan de locht was dit veur mie weer n fijne, waarme Zunnebloumdag! Doar doun wie t veur!!
n Simpele noam, mit n fantastische oetstroalen.
Het is vandoag 20 jannewoarie. n Hail biezundere dag.
Obama, n swaarde, is om 18.00 uur, Nederlandse tied de vaarnvattegste president van Amerikoa worden.
Hou is t meugelk!!! Wel haar dit oeit docht!!!
Zel t din toch nog goud kommen mit dizze wereld, woarin je t gevuil kriegen, dat t aans naarns om gaait as om geld en macht?
Rillens luipen mie over rogge, dou hai zien eed oaflegde.
Hoop dut leven…
“Wost Knevel ook nog zain”, vragt vraauw.
“Hé, wat?”, vroag ik verbobberaard.
“t Elfde uur, waist ja wel!”, mompelt ze.
“Joa, mag wel”, antwoord ik en zai schoakelt over.
Andrais is in gesprek mit n schriefster over heur nijste bouk.
t Gaait over n verhoal, dij zai optaikend het oet de twijde wereldoorlog.
Ik luster moar mit n haalf oor. Ben nog aal bie Obama.
As de vraauw even loater oetleg geft over t ontstoan van heur bouk en de hoofdpersoon beschrift, (aine oet t verzet) kom k weer hailendaal bie!
Twijde wereldoorlog!!!
k Was n kirreltje van n joar of zes-zeuven en wie zaten der nog midden in.
De V-ains gierden deur de locht en zo nou en den smakte der aine bie ons omdele. Roamen noar de finoaters, pannen van t dak en aal zukswat meer.
Ons ollen haren t der stoerder mit as wie.
Doags noadat der n V-ain in de buurte noar beneden donderd was, mossen wie waiten hou n groot gat of e sloagen haar.
Zoveul te daiper, zoveul te mooier! Ons fantasie ging op loop en voak haren wie der in n mum n schiere hut van baauwd.
Ondaanks de tieden, aait wel diemdoatie!
Ook mit ons voar. Al was e veul van hoes, -mos deur de weke puttjes scheppen in Dieverbrug- wos ons aait bezeg te holden. Zo mossen bruir en ik achttien zegen melken en vouern. Zwoar waark veur n poar van dij keudels, moar wie wuiren der goud veur beloond…!
Dou ons hondje, Foxie jongen haar, muik voar ons n vij-woagentje mit n ainspan, woaras wie de pubs in vervuiren konden.
Foxie der veur en den noar buurvraauw.
Wie n koukje of n pepermunt en de jonkies n slokje melk.
Even kwedeln en den weer retour.
Wat n herinnerns!
Veuraal an buurvraauw Boer. Wat n golden wief!
Heur aigen noam was Knot, Anje Knot.
(Zai de tuddel van dit verhoal. n Knot(s) van een vraauw.)
n Zaachte stem, aait n glimlach en o zo goud veur elk.
Veuraal veur luu dij onderdrukt wuiren. In dij tied de jeuden.
Vanoaf drijenvatteg tot t enne van d oorlog haar ze drij jeudinnen onderdak verschaft om aan de gaskoamers te ontsnappen.
Wieders haar ze zulf ook nog drij zeuns dij nait veur de moffen waarken wollen, en onderdoken waren bie t olske.
Buur n haren wel wat in de smiezen, want de landwacht luit heur nait mit rust. Dij haren ook deur, dat ‘der wat zat’ en zollen köst wat köst dat ‘rapalje’ vinden!
Bie tieden kwammen zai wel zes moal op n dag langs! Mit n man of zes zeuven.
Mit t geweer in aanslag stonden zai den rondom t hoeske…
Ook snachts kreeg ze gain rust. Mien ollen zaten voak moal achter t gerdien.
Haren aarg mit heur te doun, moar wazzen ook nijschiereg vanzulfs.
Op n dag kwam ik even bie heur langs en zag, dat ze n bord op toavel haar mit n poar vermecelli-sliertjes der in.
“Hebben ie soep had”, vruig ik nijschiereg.
“Nee, ik mout nog eten” was t antwoord.
‘Dat was n dikke floater’, mout ze docht hebben.
Mor ik steurde mie nait en ging weer speulen.
Zai wos hou ze t aanpakken mos. Zeuven personen in hoes, en mor ain bord op toavel!! (noa mien ‘overval’ zel dat aait wel n schone west weden!)
De razzia’s wuiren aal feller. Zai kreeg gain rust meer. Elk onverwacht moment stonden dij broenhemden bie heur veur deure…
“Ja, roak!” fluusterde mien voar, “zai hebben aine te pakken!”
“Kinst zain wel t is?”, wol moeke waiten.
“Nee, t is routduuster”, sprak voar en stapde mit gemengde gevuilens weer onder de loakens.
Aanderdoags vertelde zai an moeke, dat ze heur oldste zeun mitnomen haren.
De broenhemden hebben heur wieders mit rust loaten. Gelokkeg moar.
In viefenvatteg kwam heur grode verhoal: drij wichter en twij jongs kwamen op ains veur t droad. Buren keken heur mit open mond aan.
“Haren ie zes onderdukers, en mor aine, dij oppakt is?”
“Joa, Haarm kon t nait langer verkroppen, dat ze mie t zo stoer muiken. Hai het zok vrijwilleg aanmeld.”
“Nog wat van hom heurd?”
“Ja, hai leeft nog. k Goa eerdoags noar hom tou in Bergen Belsen. Hai is slim zaik en mout broodmoager weden. k Hoop dat e t red!”
En dat dee e! n Moand noa heur bezuik was e zo wied opknapt, dat e noar hoes mog. Nog slap as n schuddeldouk, moar moeke haar veur hom genogt te eten om hom weer in t enne te kriegen. Loater is e directeur worden van de ploatselke baank.
Dat dee heur slim deugd.
Heur belonen was groot. Elk von zien stee.
Dat Gonda, ain van de jeudinnen, de moud haar noa aal de ellende, les te geven aan NSB-kinder woarvan d’ollen in t gevang zaten, was heur mooiste. Dat was heur bonus, boven op heur toch al goie belonen!
Obama dee mie vandoage weer staark aan heur denken:
“Wie willen mit joe proaten en nait omzain in wrok!
Of ie nou christelk, katholiek, jeud, Palestijn, moslim of nait geleuveg bennen…’
Endelk betere tieden?
Wie wachten oaf.
Berichten in kraande doun mie alweer twiefeln…
Grunnegers verkopen heur gas an Duutsers!!!
Nou zeg ik joe!
Anje Boer-Knot krigt postuum de Yad Vashem-onderschaiden van de stoat Israël. n Vertegenwoordiger van de ambassoade van Israël overhandigt mörgen (11-08-2009) aan Hindrik Boer de eremedallie en oorkonde dij heuren bie de onderschaiden.
t Was weer zo wied. Zunnebloum Scheemde stoan kloar om te vertrekken noar Emmen.
Mien gast van dei dag was GAIT. Ik kon t nait loaten -k ben van mien oard aibels neischiereg- om gewoar te worden of hai n Grunneger was of n Tukker?
“n Rasechte Grunneger” was zien antwoord op mien vroag. “Trouwes, der zit wel Overiesels bloud in t familie”.
Gait was keuterboertje west en haar n waarkzoam leven had. Van oetgoan en vakantie haar e gain keeze eten. Gain tied en gain geld, moar ook noeit behuifte!
“Hest der vandoage wel zin in den?”, vruig ik.
“Joa, deur mien roffel in kop, k haar n zwoare infarct, ken k nait veul en zit k veul thoes. Mien vrauw zit dus weer opnij mit n kind! En veur heur dou k dit. Zulf moakt t mie nait veul oet. Nou k ainmoal van hoes ben, liekt t mie wel schier… Het Trien even dagje rust he?”.
“Wat hest pesies?”, wol ik waiten, “dien proaterij is goud?”
“Joa, n aarm en bain willen nait meer. Doarom wil k geern, dast mie dommee bie haand holst.”
“Kinst ook in n rolstoule”, opperde ik, moar doar wol hai niks van waiten.
Onderweegs in daarntoene ging t oareg nuuver.
“As k n beetje steun heb, gaait t wel.”
As je older worden heb je wat minder kontrole over spieren en zuks wat. Gait kwielde. Haar dat noa zien roffel nog wat aarger as veurtied. As e in stoule zat haar e grode rooie buusdouk onder beriek, moar doar kon e nou nait bie, omdat e mie bie d haand haar…
Zunder dat e der bewust van was, streek e mit dij haand, woarmit hai mie vasthuil even onder neuze deur en … vot was t!
Dat doch de! Mien haand zat boven en joa, ie begriepen t al wel. Nait, da k vies van hom was moar lekker was aans…
“Wachtstoe hier even? Ik mout even pissen”, zee k en stoof t toiletgebougie in. Kloar! Gain probleem!
Zien neuze paasde zok aan aan ons ritme: Even stoppen en den weer lopen.
Noa n moal of vieve wuir e klouk: “kerel man, wat moust doe ja voak pissen! Kenst wel last van dien prostaat hebben… Goa doar toch ais mit noar dokter!!!”
“Zek doun”, zee k. “Joa, doe konst wel ais geliek hebben.”
Deur zien opgeroemde humeur en de grappen en grollen dij over en weer vlogen, was de dag zo om.
“Aander moal geern weer!?” zee e vroagend bie t oafschaid.
“Is goud”, zee k. “k Zel mie melden. MOI!!!”
k Zel hom zeker weer nuigen veur n oetje! Inclusief zien neuze… Ons plezaaeir van dij dag haar k veur gain geld missen wild!
Wilm en Grait, n oerdegelk en zuneg stel, mit n aigen hoeske aan raande van Scheemde zaten wat versuft bie d holtkachel kovvie te drinken. “k Heb slecht sloapen”, zee Grait. “Doe wilst mit kaarst kalkounen in pot, moar wel mout dij slachten?”
“Ik nait”, schrok Wilm dij van zokzulf wel wos hou omhandeg as e was. Op toene, joa. Moar n hoane kon e nog nait doodmoaken, loat stoan n kalkoun! “Andrais dut dat al joaren, vroag dij ais”.
“Dat ken. k Zel hom vroagen. Mor vandoage wordt dat nait. k Heb nog n bulde waark. Waske ligt der nog en k mout t eten nog kloarmoaken. As t doe nou de mous ais stroepen gaaist, den scheelt mie dat weer n beetje. Mörn goa k den wel noar Andrais. t Mout ook wezen, want mit n dag of wat is t al Kaarst en zai mouten ja ook nog n tiedje in t wotter…”.
“Dou was t zegst, den logst nait”, zee Wilm en muik zok op om mous te stroepen.
Aanderdoags sprong Grait op fietse en ging noar Andrais.
“Moi, moust es heurn…”, begon ze verwilderd.
“Man, wat bist ja wild”, zee Andrais zien vraauw Haarmke. “Goa eerst ais zitten, den schenk ik die kovvie in en kist doe dien aai kwiet”.
Grait lusterde nait. In heur kop spookten de kalkounen.
Zai nam n slok kovvie en spijde t sikkom oet… “Mens, wat is dat ja waarm!”, ruip ze verschrikt.
“k Heb t ook ja net inschonken, wat mekaaiert die wel nait! Wor doch ais kaalm! Hier, eerst nog n sigaretje, den komst wat tot t schandoal.”
n Stief ketaartje loater vruig Andrais wat ze op heur lever haar.
“k Zit mit dij verrekte kalkounen. Wilm het ze goud vetmest, doar ligt t nait aan, mor k wait mie gain road hou of k ze slachten mout!”
“Och mens, is dat t aal? Dat dou k al joaren. As je t waiten, het t niks om hakken… Wanneer mou t weden? Den kom k wel even.”
“As t ken mörn, den ken k boudel op tied aan zied moaken. Zai mouten ja ook nog n tiedje in t wotter!”
“Mörn kin k nait, den mout ik eerappels sortaaiern n bie bruier Lammert. Wonsdag heb k wel tied, den kom k tegen n uur of tiene..?”
“Dat is goud, ken k doar op reken?”
“Tuurlek, moak die mor nait zo drok, t komt aal goud. En kiek oet bie t pad, t is oareg drok!”
“Moi”
“Moi, tot wonsdag!”
Wonsdagsmörns. “Doar komt e aan”, zee Wilm. Hai het n emmer bie zok, wil zeker ook n beetje mit hebben…?”
“Hest ja n emmer bie die?” was Wilm nijschiereg. “En der is n loch in den Eimer.” zee e gnivvelnd dou e zag, dat der n gat van zo’n zeuven sentimeter in bodem zat.
“Joa, dij mou k broeken bie t slachten! Wils t ook nog n poar op t hok hollen, of gaait de rest in t vraiskiste?”
“Nee, wie willen geern alles in ainmoal aan zied, den bennen wie der ja oaf.” antwoorde Wilm hoasteg bie de gedachte; as t nait lokt…
t Vangen was makkelk. Wilm haar t hok nait te roem. Der mos ja gewicht op wollen zai der wat aan hebben.
“Dat bennen besten.”
“Mout ook, den heb je der laanger wat aan”.
“Nou dou ik de eerste en den nemst doe t van mie over…” zee Andrais en ging striedewiets over t kalkoun stoan.
“Ik”, ruip Wim verschrikt, “Grait zels t bedouln!”
“Ook goud”
De kop van t daaier, dij orreg tekeer ging huil e mit baide handen vast. “Nou d emmer over kop.”
t Gat was net groot genogt om kop en d haals der deur te hoalen. As n echte chirurg gaf e zien commando’s. “t Mes!”
Wilm langde hom n groot, schaarp mes tou en mit ain hoal har Andrais t kloart. “Wat heb k zegd: n kind ken de was doun! Nou doe” en langde Grait t mes tou.
Grait, deurgoans in dit soort dingen wat konsekwenter as Wilm haar der toch wel wat muite mit. Mor ja, as zai t nait dee, zol ze aait oafhankelk wezen van n aander en dat noeit!
Zai sluig t bain over t kalkoun en was der kloar veur. “d Emmer” dee ze Andrais noa.
Wilm langde hom aan en Grait stak baide aarms oet om hom over te nemen…
Mis! Ondanks heur gewicht, zag de kalkoun kans om t op n loop te zetten!
Mit Grait nog op rogge stoof e over t laand!
Wilm en Andrais eerst schrikkend, kon t lachen nait loaten…
Wat n gezicht! As n cowboy stoof ze over en deur t swaarde laand, dat Wilm net winterkloar haar.
t Lief dee heur zeer van t laachen!
Graitje stuiterde der op n duur òf en lag plat op t lief in de blubber.
Kalkoun stoof over t sloot en kon n zetje genieten van zien vrijhaid.
Foeternd en voel as de nacht kwam Grait aanlopen.
“Wasblik!” was veur dat moment heur leste commando…
Wilm het soamen mit Andrais t karwai oafmoakt.
Ook de oetnaaide kalkoun ontkwam der nait aan.
Aanderdoags hebben ze hom mit veul muite te pakken kregen en mos hai der net as zien ‘hoesgenoten’ toch nog an leuven.
Grait en Wilm hebben noeit gain kalkounen meer op t hok had.
Zulf slachten? Noeit van mien levensdoagen weer!
En aait n aander lasteg wezen was veur heur ook gain optie!
(dit is n woar gebeurd verhoal, moar noamen bennen vanzulfs wiezegd!)
Al weer roem zeuven joar leden betrokken wie ons flatje aan t Vredenhovenplain in Scheemde.
Van oet t loug (25 joar in t veld aan raante van t dorp) noar t Centrum!
Dat is nait niks zee moeke… Dat wordt wennen…
Vanoet de stilte noar de störm zol je dinken, moar t vaalt best tou!
Wat n diemdoatie!
Moandoags begunt dat al mit grode vrachtwoagens, dij of en aan rieden om de winkels te veurzain van koopwoar.
Wat n gedou! Den zai je pas, wat t is om zo’n truck mit treler of aanhanger goudschiks deur t krioul te kriegen.
Nait allaind mout je tussen aal dat blik deur manoevreern, ook mensken mit n kuierkoare (rollator) kennen joe t stoer moaken!
Is der nog n steetje van n meter tussen stoup en vrachtwoagen: ‘t ken nog net!’ zai je d oltjes dinken en hou troag dat t ook gaait, zai scharreln der tussen deur!
d Acordeonspeuler zet om n uur of negen zien eerste deuntje in, in de hoop dat t weer n poar stuver geft vandoage.
Tot soavends stait e te speulen: ‘drink, drink Brüderlein drink…’, en wieders nog twij deuntjes, dij hai schienboar oet kop leerd het om kost te verdainen…
Deur de weke word hai oaflóst deur twij aandere moaten. Alle drij oet Roemenie.
Stefan verkocht stroatkraande en Josef mit gitaar zingt der lusteg op lös.
Net as de visboeren het elk zien dag aan t plain.
Sjors heurt doar vanzulfs ook bie. Het is onze vaste plainbewoner.
n Rooie koater. Is vanoaf t vannijs indailen van t plain nait weg te houwen.
Veuraal as de visboeren heur stekkie innemen. Den is hai d eerste klant!
Aal doage wat nijs! En den komt noa zes doage weer n rustdag…
Tenminste dat main je!
Aal mörns stoa ik noa t eten van n stoetje vergezeld van n bakje leut even achter de geroaniums op t balkon n pafke te smoken.
Noa aal dat gedonder over t gevoar van smokerij het moeke mie ook zo wied kregen, da k nait meer in hoes smook, moar op t balkon en achter op de galerij.
k Mout wel zeggen, dat ik nou minder smook as aistieds en wat t mooiste van dat gedou is: elk joar sauzen en/of behangen is der nait meer bie!
Op joen oldere leeftied is dat vanzulfs n zegen!
Zundag veur n weeke was t roak!
Noa wat voetballers, dij zok verzoamelden, ston der n bus van Deiman, dij t volk van c-doezend vervoaren mog veur n schier oetje.
Loater laipen der nog wat kerkgangers, en dou was t stil!
t Plain wuir even loater bezet deur n vattegtal swaarten…
Nait da k n hekel heb aan anders- dinkenden of kleurden, moar aan dizzen heb k nait zoveul plezaaier.
t Bennen de assistenten van buurman Henk Stainhoes.
Zotterdoags noa t sloeten van C-doezend pakt Henk de grieper dij hai kreeg van Gemainte en pakt alle troep, dij achterbleef op.
Schienboar dut hai dat nait echt goud, want…
De koppel swaarten komt aanvlaigen en pikt alles op wat nog eetboar is.
Ie begriepen t al wel, ik hebt t hier over swaarte kraaien!
Lawaaischuppers ben t!
Opaains heur ik gerammel van n achtergebleven colablikje dij over t stroate rolt.
Schienboar is der ook nog wat jonkgoud oet berre vallen, docht ik…?
Moar nee: twij kraaien haren schienboar noar studio voetbal keken, zotterdagoavend:
Bek vuil mie bie t aanzain van heur trapperij wiedwoagen open.
Mit heur gele snoavel slougen ze ombeurt tegen t blikje en zowoar as k leef:
de Koemantjes wazzen der niks bie!
Over n kander hén stroekelnd en koppeltjedoekelend wol d ain schienboar nog beter wezen as d aander…
t Feest begon bie Henk ten Hoor en binnen een mum lag t blikje bie Harte van Dam veur deure, zo’n viefteg meter wieder!
Mien hekel aan de swaarde joekels, zoas k ze voak nuim, verdween as snij veur de zunne…
En nou stoa k elke zundagmórn om n uur of zeuven al op mien balkon oet te kieken, in de hoop, dat der n vervolg wedstried komt.
Pafke tussen de lippen vanzulfs!
Jammer, der liggen gain blikjes meer zundags.
Schienboar het Henk Stainhoes wat wiederop ook d boudel aanschiert?
Opoe Tjaddens, n tachtegplusser oet Kloosterholt haar net weer n joar heur riebewies verlengd kregen.
t Joar der veur was heur man overleden en omdat e n schiere levensverzekern haar, kon zai zok verploatsen in n spiksplinternije Ford Mondeo.
n Roeme vaardeurs, mit n grode kovver, woaras je veul in kwiet konden.
Dou heur man nog leefde, haren ze genogt aan n Golfke zee e, waitend dat moeke geern mit t knipke rammeln mog en maisttieds meer mit nam den ze neudeg haar…
Zai mos zok aait inhollen omdat t autochie nait veul baargroemte haar.
Ja, en wat dou je den as je endelk allaind boas bennen en t geld der wel veur is…?
Op n zotterdag stoof ze deur de dreven onderweegs noar Leer in Duutsland. t Was zogehaiten n laange zotterdag en den ken je bie d overburen ook noa de middag nog trechte.
Gang zat der goud in. Zoveul te vrouger in Leer, zoveul te beter.
Winkels zat om der weer ais goud tegenaan te goan…
In Bennerwol op Rederweg, woaras je zeuventeg maggen, was t roak!
‘t Zel toch weer nait zo wezen he’, schrok ze dou ze in achteroetkiekspaigel keek.
n Gruine Volvo zat al n zetje achter heur en zai wos, dat plietsie voak in dat soort auto’s snelhaidscontroles huil.
Joa, verdorie: n stoptaiken. Auto mos op t parkeerploatse en n luttje Blauwhemke beduudde dat ze deure open doun mos.
“Mevrouw, Uw rijbewijs graag”, zee e vrundelk.
“Heb k nait, ook nog nooit had”
“Oh? Mag ik dan Uw kentekenbewijs?”
“Heb k ook nait! k Heb dizze auto net stolen. Aigenoar ligt achter in kovver, Kiek moar ais…”
t Luttje plietsiemannechie schrok nuuver. Zien hazzens kon je kroaken heuren.
‘Geen rijbewijs, geen kenteken en een man in de koffer…?’
Hier is meer aan de hand! En hai vruig via zien mobilefoon om assistentie.
Binnen n mum van tied haar t olske vief auto’s van de Hermandad om zok tou en zag ze dat drij van de acht agenten een revolver in d haand haren!
Ditmoal was t n boom van n kerel dij heur vruig: “Mevrouw Uw rijbewijs!”
Laank nait zo vrundelk as zien luttje kameroad…
“Joa heur, asjeblieft”, was heur antwoord.
“Enne… Heeft U misschien ook Uw kentekenbewijs?”
“Joa, moar noatuurlijk”, zee ze en langde ook dat pepiertje tou.
“U bent de mevrouw Tjaddens, die op beide papieren vermeld staat?”
“Inderdoad, ie kennen goud lesen!”
“Wat zegt U?” vruig de reus, die kennelk nait oet dizze regionen oafkomsteg was.
“Loat moar”, schrok ze.
“Mag ik nog even in de koffer kijken?”
“Moar gerust heur, k heb veur gain aine gehaimen.” kraaide ze vannijs.
Noadat e zok der van verzekerd haar, dat der gain kerel in lag, vruig e:
“Hoe kan het, mevrouw, dat mijn collega vertelt dat U geen rijbewijs heeft en geen kenteken en… geen e…?”
“Dat wait ik nait, dat mout je hom zulf vroagen… Hai zel wel wat in waare wezen? Straks zeg de ook nog da’k te haard reden heb vast?”
“Mevrouw, U kunt gaan. Sorry voor het misverstand en een goede reis verder!”
“Dank je, t zel wel lukken”, mompelde t olske en mit n grode grijns op heur gezichte trapte ze t gaspedoal weer in.
“Honderd Euro verdaint!”, zee ze bie zokzulf. “Dizze dag ken nait meer stok!”
Onderweegs n ploatje van Andre Rieu in de ceedeespeuler frommelnd ging ze haard mitzingend de grup over. Op noar Leer!
In 1944, d oorlog nog in volle gang, wazzen wie op veside bie mien Grootollen. Opa, ‘Eppie’ haar wat koien en as dij molken worden mozzen, ging hai met Wodan (n trekhond) veur d kaare zo’n drij kilometer richten t Laikstermeer noar t gruinlaand, woaras koien laipen te groazen.
Noatuur en kinder wazzen zien alles.
Tegen vaar uur wuir Wodan veur kaare spant.
‘Tied om te melken’ was zien vaste taimke, woarmit hai aangaf dat e noar t laand ging en tegen mie: “Gaist mit mien jong?”
Wies as ik was as ik bie opa weden kon, ken je joe begriepen, dat mien antwoord gain nee was…
Over t hobbelege padje (zo n 80 cm braid) langs de Roonervoart stoof wie noar t laand. In werkelkhaid was t vast nait zo haard as ik dou docht…
Moar as kind heb je voak gain notie van dat soort dingen.
Wodan haar aan t comando ‘Vot’ genogt om de sokken der in te zetten.
Noa t melken gooide opa de volle bussen op kaare, en zee dat ik t spul wel noar hoes mennen kon…
Mit n braide smail op t gezichte gaf e mie d laidsel, sloug Wodan op kont en zee: “Vooruit moar, op hoes aan!”
Dat was even teveul veur Wodan en hai bleef den ook prompt stoan…
‘Vot’ was doarom t volgende comando en doar stoof t spul hen.
Mit n bloudgang over t smaale hobbelege pad en stoef langs t wotter.
Melkbussen slingerden hén en weer, moar smakten der nait oaf…
Dou Opoe t spul aankommen zag, sluig ze d handen veur t kop en ruip: “Dij verrekte domme kerel. Hou krigt hai t in kop om luttje jong allaind mit kaare noar hoes te sturen. Hai haar ja wel verzoepen kent!”
Ik, zo trots as n paauw: “Moi opoe, ik mog zulf mennen van opa…!”
“Joa, dat zai ik” mompelde zai binnensmonds.
Zai huil zok in om mie…
Moar dou opa noa n drij ketaaier aanlopen kwam stoof ze noar dam en foeterde hom d hoed vol!
“Ik wait, dat der nait veul onder dien pedde zit, moar dit gaait ja alle paarken te boeten! t Kind haar ja wel verzoepen kent!”
Bloazend van niedeghaid stoof ze in hoes. De deure wuir mit n smak dicht gooid asof ze wol, dat hai hom veur d kop kreeg…
d Òl wuir der echter nait hait of kold van: “Dij trekt wel weer bie”, zee e glimlaachend.
“Doe kist al hail goud mennen, mien jong. Ik krieg vast wel n goie knecht an die!”
De schrik dij ik opluip van opoe heur kwoadeghaid was in ainmoal vot!
Aanderdoags op schoule heb k mien schoulkameroaden verteld hou goud ik al mennen kon mit hondekaare!
t Is nait wizze, moar ik haar wel t gevuil, dat zai gloepens òfgunsteg op mie wazzen!
In de bouw.
Berend koekak, Fobbe moaze. Jans nakke, Gele Durk, Moos Nijland, Karel pinda, Jan Popije, Sam bukken, Haarm kniene, Tjump Nijland, Jurn Nakke, Gerrit piggo, Jan bee… Aal bienoamen, dij bie mie opkommen, as ik trogge denk aan joaren zesteg in Nij Scheemde. Ook wel Scheemterhammerk nuimd.
Moos is veur mie ain van de kleurrieksten, woarvan ik mien herinnerns geern mit joe dailen wil.
As Moos bie mien schoonvoar kwam, den nuimde hai hom in t begun bie d achternoam. Noa n glaske bier of n kloare ging e over op zien veurnoam en noa t twijde borreltje was t den Popije veur en Popije noa…!
Ik haar doar in t begun n roare kiek op, mor t was gain schelden… Hai vuilde zok den thoes en gaf dat mit t benuimen van de bienoam aan. t Was ook aait n sigoare, dij hai van t rooktoafeltje snapte. Nou is roken betuun, mor dou stond der in elke hoesholden zo’n ding in t koamer mit sigaretten en sigoaren, n asbakje en voak ook nog n puut pieptebak.
Moos was bouwvakker, net as mien zwoager en baide waarkten bie d zulfde boas. Der was n bult waark in de pervinsie. Maist nijbouw in dij tied.
In t begun mozzen zai op fietse, loater mit heur baide op n plof en nou was t al mit n buske. Zai haarn n put in de buurte van Zuudloaren, n groot nij hoes veur n meneer, dij t nogal nauw nam en nait echt gul was.
Al n moal of wat wuir der over proat en zegd, dat e gain kradde bier brocht. Moos von, dat t nou tied wuir om dat mor ais te regeln!
“Dat lukt die nait bie dizze kerel”, docht mien zwoager.
Moos docht doar anders over en haar aanderdoags al n goud plan…
“Moi!” Moos stapde in t buske en zette n grode platdrôkte deuze achter de baanke. “Nait tegenaan steuten”, was zien woarschauwen. “t Is nogal breekboar!”
“Wat zit der den in?” wollen jongse waiten.
“Dat zai je dommeet wel” dee e gehaimzinneg en smeigelde wat.
Aankommen bie t bouwwaark, luip e votdoalek deur noar t heerdstee.
Oet t keton kwam n groot stok helder glas, dij hai in de schöstain metselde.
Zien moaten wollen waiten, woarom dat was, mor Moos zee niks.
“Bek dicht, as dij kerel straks komt!” woarschouwde hai.
Om n uur of vaare kwam meneer aanreden in zien bolide. Even kieken, hou of t der bie ston.
“Zo, heb je de open haard al klaar?” maarkte hai op.
“Joa”, antwoordde Moos kört.
“Enne, doet ie het?”
“Dat zel wie even oetperbaaiern”, zee Moos en luip mit n poar olle kranten noar d heerdstee.
Vlam der in en in d’open heerd onder schöstain.
Gain trek…!!
Meneer kwoad en sputterde, dat hai docht mit echte bouwvakkers van doun te hebben!
Moos op rogge onder t schöstain: “Ik zai t duchtmie al. Dat hebben wie al voaker had. As meneer ons n kratje bier mit n liter jenever brengt, komt t wel goud”.
De man broesde wat over assosioal gedrag en stoof mit n dikke rooie kop vot.
“Zugst nou”, zee zien moat, “k Zee die ja, dat e dat nait dut!”.
“Wie zeln t zain”, was t antwoord, “zellen wie deuren der in hangen?”
Mit zien baide haren zai der vief deuren in, dou zai n auto heurden.
“Nou zelst hebben”, zee mien zwoager, “doar komt de boas!”
Dij was t nait. Mit grode stappen en nog aal rood om kop kwam meneer aanbentern en zette n kradde bier onder t venster.
“Zugst dat?”, glom Moos, “Ik krieg geliek!”
n Poar doage loater kwam meneer weer aanrieden.
“Hest dij glasploate der oet?”, vruig mien zwoager benaauwd.
“Aal op stee, loat hom mor kommen!”
“En…? denk je dat ie het nou gaat doen?”
“Ducht mie wel, joa, wie haren t mankement nogal gaauw vonden”, zee Moos.
Hai stapte noar d’heerdstee en stak vannijs de brand in n kraande. Dij vloog mit n bloudgang deur t schöstain en gaf meneer aanlaiden om zien gezichte weer wat in de plooi te trekken.
“Is meneer nou tevreden?”, vruig Moos laconiek.
“Zo hoort het…!!!!”
“Joa, mor t ken nait aal mitlopen in t leven hé. n Leven zunder hobbels is ook mor saai, vinnen ie nait?”
Op terograaize noar hoes was der van muieghaid niks te maarken.
“Mit Moos mog ik altied geern waarken”, vertelt mien zwoager voak op verjoardagsvesides.
En as je doar den noa viefteg joar nog om laachen kennen is dat hail begriepelk.
1952
Bonzo en Flip stonden soavends om n uur of aachte veur bie dam in Meulenstroate.
t Was n waarme zummerdag west en dij waarmte gaf aanlaiden om boeten nog even noa te kwedeln over de resultoaten van heur neren.
“Nait te roem”, zee Flip, “Meer as 10 klanten heb k nait had vandoage!”
“Den jeuzel mor nait”, zee Bonzo, dij n auto-reperoatie bedrief haar.
“Ik haar twij klanten mit n lege knibbe, n bult waark en gain hunneg!”
“Nou kiek toch ais. ..!”
Der stopde n nije Opel Kapitein en wel kwam der oet?
Pak -bienoam van d achterbuurman-.
“Dou mor duur” ruip Flip, “was d bus te min?”
“Nee”, zee Pak, “wie mozzen n poar uur laanger en dou zee de boas: ‘Ik mout nog noar Winschoot, stap mor in, den breng ik die wel thoes’.”
“n Mooie kaare, dij het wat kost”, zee Bonzo as deskundege.
“Joa, en wat wol e haard”, zee Pak, “wel 100 km!”
“Dou even normoal”, grijnsde Flip, “van Stad noar Scheemde is ja mor datteg!”
“Oh”, stutterde Pak…, dat wait ik den ook nait, mor t ging gloepens haard!”
As advertensie-verkoper kwam k aal weeke bie Manske. En k mout zeggen: mit veul plezaair!
Dinsdoags was de dag dat k eev’m langs ging om te kieken, of der wat te verdainen was…
Hail gauw haar k al deur, dat t zoaterdoags nog veul plezaireger was op zien luttje kantoortje in de enorm grode romney-loods vol mit allerhande spullen.
Den gooide hai de kiosk open woaroet patat en fricandellen verkocht wuiren.
n Drokte van belang! En… altied in veur n proatje!
Somtieds wel twaalf, dattien man in dat luttje kantoortje.
“As ie kovvie hebben willen, t staait op t aanrecht, melk en zuker stoan op toavel”, was aaiweg t taimke van Trijn -zien vraauw, dij nait minder gastvrij was-.
En den ging t loos! Stoere verhoalen over luu, dij langs west wazzen, moar ook over zien handel en nait te vergeten, de verhoalen over vrouger…!
Wat doar aan t verleden over toavel gung…
Nait allaind flauwekul, nee, ook over t ontstoan van Kloosterholt enzo.
“Manske, doe woonst aan Troanendalloane, woar komt dat vot?”
“Ja…, dat zelk joe vertellen…” t Stoule kwam wat noar veuren om zien gasten veuraal niks te loaten missen en den:
“Ie waiten vast wel, dat der vandoage de dag n bult luu bennen, dij in heur laand bedraigd worden en hier heur hail zuiken. Dat is altied al zo west, dus: niks gain nijs onder de zunne!!
Zigeuners wazzen vrouger luu, dij ze naargens hebben wollen. Oet Egypte kwamen ze mit doezenden noar Europa en honderden doarvan kwamen via Schanze in Kloosterholt. Hier, op dit stee, woar nou mien loodsen stoan, wollen ze heur woonwoagens zetten om vervolgens van hieroet heur woar aan de man te brengen…”
Je heurden mensen dinken: ‘zol hai ook n zigeuner wezen?’ De link mit zien neern was ja al gauw legd…!
“Heb je zin in n zolt heerntje?”
Onder heerns opmoaken pruit e gewoon deur:
“Kloosterholtjers wazzen t doar nait mit ains en kwamen s nachts mit schuppen, snitten en zaizen aanbroezen en hakten op dat volk in! Der was zoveul geweld, dat mainege zigeuner sneuvelde en wat der over was is vlucht richting Maiden/Muntendam. In tied dat dat west het nuimden d luu dit dail van Kloosterholt ‘Het dal der tranen’. Loater: Tranendallaan!!”
“Achter de Maiden bennen zai dou deelstreken. Zo as ie wel waiten, hait dat nog aaltied: Egypteneind!
‘Wat n logica’, docht ik. Moar t heurt goud…
“Al gaauw haarn ze deur, dat n beetje wiederop, n beter stee was om zok te setteln en doaroet ontston Muntendam…
As je d echte Muntendammers kennen, waiten ie dat dat aal gitswaarde luu bennen.
“Verrek, hest geliek”, was de reaktie van enkelden, dij mit bek open t verhoal tot nou tou aanheurd haarn. Ie konnen ze dinken heuren: ‘woar hoalt hai t vot…!’
“Den waiten ie ook vast wel”, ging Manske wieder, “dat Muntendam n echt koopmansploatse was?”
‘Joazeker!’, beoamden touheurders.
“Wait ie, houveul hondekaarn der dou wazzen?”
“Nee”
“Zes honderd! En dij zworven elke moandag oet. Zai laipen haile noar Drinte en Vraislaand om heur woar te slieten! Appelsienen was dou heur grootste handel, moar der wazzen ook pardie dij bozzels en aander hoesholdelek spul verkochten. En vis! Nait elk was vanzulfs koopman…”
“Net as overal, haarn enkelden gain brood op plaanke. Zai belandden loater bie boeren in t Oldambt.
n Poar handen vol settelden zok tussen Nij Scheemde en t Woar!”
“Verrek”, zee ik, “dat klopt! Doar ligt t streekje ‘Luttje Muntendam!'”
“Joa”, beoamde Manske, “en doar wonen Sam en Moos…”
‘Den is mien schoonvoar ook n zigeuner’, docht ik, ‘dij komt doar vot en is ook gitzwaart… enne… Den klopt zien verhoaltje, dat e as klain jonkje n moal kidnept is deur zigeuners ook!’
Mien hazzens begonnen te kroaken: de Nijlanten en Drenten, zai wazzen aaltmoal zwaart!
“Nou begriep k woarom die t zo goud gaait”, mos k nog even kwiet bie t oafschaaid.
“k Dink t ook grijnsde Manske; tot volgende weeke! Moi!”
k Mos t verhoal vanzulfs vot kwied aan moeke…
Moar dat heb k waiten!
“Hol der toch over op raip ze: wie zigeuners? Kirrel woar hes t dien verstand! Manske het joe der n mooi ploatje op draaid!”
Ik heb mie moar stil holden. Misschain haar ze geliek, moar k wol der nait van waiten: t Was zo’n mooi verhoal, dij goei je toch nait vot…?
Tot n aander mie bewiezen ken dat t oet Manske’s doeme kommen is, hol ik t veur woar!
Leven en dood…
Bie t lees n van de titel zel n ie joe oafvroagen:
Jong Ootje… 102?
Al liekt dat wat krom veur n boetenstoander; veur ons, klainkinder, was zai aait jong ootje!
Dat kwam, omdat ons aander opoe van moekes kaante dou older was…! En… veur t gemak Ol Ootje nuimd wuir.
n Forse, stoere vrouw, recht van ziel en leden.
Aait rechtop op stoule en nooit verlegen om woorden.
As je op bezuik kwamen, haar ze maisttieds wel n taimke of verske oet vrouger tieden.
Zai was de zestiende in t gezin, woaras der dou nog vattien van in leven wazzen.
t Traauwboukje was al vol! Zuuneg as men dou was 1895… wuir heur geboorte bieschreven op t omslag!
Veur zowied dat kon in dij tied, haar ze n goud leven.
Heur bruirtjes en zuskes wazzen wies mit heur en zodounde mos ze nogal ais heurn, dat ze verwent was…
Op heur twaalfde kwam ze van schoule. Dat dee zeer, want zai mog en kon goud leren. Mie dunkt, as ze in dizze tied geboren was, haar ze vast heur HAVO mit glans hoald.
Lezen was op loatere leeftied heur hobbie.
Dou wazzen kinder t hoes al oet en was t boerenwaark veur heur finito… Doan! Wat n zegen!!!
Of t kwam deurdat heur ollen zestien haren… Zai kregen zulf, ‘moar’ drij kinder!
Gingen vanzulfs ook alle drij noar boer.
Boeren wazzen bie heur nait populair, dat ken je joe begriepen.
Zo vertelde ze ons voak, dat ze mit n stôk of 10 – 12 maaiden op t laand lagen te baiten ruden enzo en den oet volle borst laidjes zongen.
Boer haar heur verteld, dat dag den gaauwer om was…
Doar haar hai geliek aan, moar vertelde ze den cynisch: t Mes snee van twij kanten!
De luu dij langs t laand laipen dochten den: dij wichter bennen zo monter, worden vast goud betoald…!’ Joa, kom der moar om!
Noa t waark op t laand mos der nog vouerd en molken worden.
Doarnoa eten en nait te loat op berre! Dag begon weer vroug!
As boer visite kreeg zundoags, haren ze der nog n toak bie: zoas gebroekelk wuir eerst t laand en de gewassen bewonderd en was der doarnoa tied veur kovvie/thee en zukswat.
Bie binnenkomst van t spul zaten de maiden tussen dele en t veurénne te wachten mit lappen en borstels om de klaai van gasten heur schounen te hoalen.
“Heer k ben U genegen, k zal U de schoenen vegen,
want Gij zijt de wijnstronk en wij zijn de ranken.
Voor hetgeen U ons geeft, zullen wij U bedanken!”
Den kregen wie n poar sìnt en mossen dat ook nog dailen!
Ook vattien/ achttien zat heur hoog! Wat n tied! Heur man haar n oneven nummer trokken en mos vaar/vief joar t leger dainen! (jongse, dij n even nummer trokken, wazzen vrij)
Noast heur inkommen, dij ze in heur allaintje bie n kander kraaben mos, kreeg ze van de tounmoalege gemainte 2 kwartjes ondersteunen. Veur elk kind n kwartje…
‘Doar mos je den elke moal veur van Nij Scheemde noar Scheemde lopen…!’
De börgemeester dij toun aanzat, gaf loater in Den Hoag aan, dat hai gain aarmoudege gezinnen in zien gemainte haar… En promt wuir de biedroage stopt!’
‘Dat het dij gloeperd waiten! Wie hebben hom wegpest!’ (glimlaachend)
Veur heur n reden om nooit weer n ambtenoar te respektaaiern.
Net as n hail bult boeren, haarn dij t veur aaiweg bie heur verpest…
Veur mie was t gain wonder, dat heur politieke kleur vuurrood was.
Doarom schrok ik indertied van heur mainen over de nije minister-president.
Aine van de PvdA: ‘Doar hebben wie niks aan! Dat is n mitloper!’
Of t zo was, loat ik hier in t midden. Persoonlek vond ik t gain slechte…
Loater, dou e stopt was, kreeg k doar aander gedachten over.
Tot negenteg joar op zok zulf woond, mos ze mit tegenzin noar bejoardenhoes t Hamrik in Nijwolle. (Zai kreeg n hazzenblouden.)
As wie op bezuik wazzen, mos ze voak waiten loaten: ‘Ik zel mie berusten, moar k zit hier nait mit plezaaier!’
Directeur Horst schatte in, dat ze wel nait meer zo laank in t bejoardenhoes zitten zol. ‘Al negenteg? Den zel ze nait slim laank onze gast weden’, was zien mainen.
Twaalf joar zol t worden! En vanoaf heur honderdste kwam börgemeester vanzulfs ook elk joar even langs op heur joardag.
‘Moeke, mouten ie ook nog n nij klaidje hebben veur joen verjoardag?’
‘Is goud, loat Hillie mie moar n stok of wat hoalen van Uffen’, was heur antwoord.
Zai zat der schienboar dou goud bie…
‘Íe mouten der n beetje schier opstoan, want börgemeester en zien vraauw kommen ook…’
‘Wat mout ik mit dat volk…doar heb ik niks mit!’
‘Joa, ik ken der ook niks aan doun, dat komt, dat ie zo old worden’
En den: op heur joardag, mit de haile zoal vol mensken dij hail drok mit zokzulf bezeg wazzen en heur vanwege heur doveghaid n beetje links liggen laiten:
begon ze te declameren. Keersliek op stoule, haar ze al n zetje in de goaten, dat ze nait al teveul aandacht kreeg en docht: ‘ben ik nou joareg, of wat is dat!’
Elk wuir stil en zat aandachteg te luustern noar vannijs n taimke oet vrouger tieden, woaras ze zo goud in was.
n Grode glimlach op heur gezichte gaf veur mie heur overwinnen weer: ‘Dij heb k te pakken! Ze kwamen toch veur mie!’
As de bórgervoader en zien vraauw oafschaaid namen, was heur bedankje gemoakt zuit. ‘Bedankt, meneer de burgemeester, dat U ook even langs kwam!’
Heur gezichte sprak doarbie boukdailen en ik kon heur humor best waarderen.
Börgrmeester oapetrots: ‘Tot volgend jaar Oma, dan komen we graag weer langs!’
En dou… in juli 1997, sikkom 102 en haalf… kwam t tillefoontje van heur zeun:
‘t Hamrik het mie net beld. Of wie bie moeke woaken kennen. t Gait nait zo goud. Kinst kommen om bie heur te woaken?’
Mit zien baaidend, hai roem tachteg en ik as aantraauwd klainkind in de zesteg… mochten wie heur begelaaiden noar heur enne.
‘k Heb dorst, dou mie n beetje wotter’ zee ze soavends rond n uur of aachte.
Hai druppelde wat mit n lepeltje op her lippen en dat vond ze moar niks…
‘Dat is ja niks, dou mie t komke zulf moar.’
‘Nee moeke, dat ken nait, den verslokst die…’ was zien antwoord.
‘Ie mouten hier op reken: as ik dommeet bainen boeten berre krieg, is mien eerste loop noar t kroane en loat ik mie vol lopen mit wotter…’
Even noa negen, n uur loater was t beurd: bluis ze heur leste oadem oet…
Der is veul gedou in de wereld, woaras je joe aan aagern…
As je older worden, ‘dreum’ je t laifst vot in mooie herinnerns.
As vrijwilleger van de Zunnebloum komt mie weer n raiske te boven as ain van dij schiere herinnerns…
Wie stonden kloar om oaf te raizen noar t Noorder Daaiernpaark in Emmen.
Het is n zunnege dag en zulf ben ik in n meroakels goie stemmen.
De eerste begrouten van mien gast is doarop n toffe aanvullen.
Op d zesde verdaipen lang ik heur d haand en stel mie veur.
“Goie mörn, mevrouw, mag ik joe mitnemen veur n schier tochtje?”
“Geern”, was heur antwoord. “As je goud veur mie zörgen en behollen thoesbrengen, want ik wil groag vanoavend weer zond en wel allaind in aigen berre sloapen!”
“Komt goud heur”, zeg ik berustend, mit n knipoog noar heur buren, dij ons oetzwaaien.
“Den staait t kraande mðrn wel weer veur t venster!” zee buurvrouw en wie stappen in d’lift om oaf te raizen.
(zai is nait meer de jongste en doarom holden de buren n beetje socioale comtrole: kraande veur t roam… den is t goud!)
Aankommen bie d’auto, geft ze aan; geern veur in te willen, vanwege -zoas ze t zulf nuimt-, mien bult!
Zai het mie al hailndaal om… en geef aan dij wens dus geern geheur!
Onderweegs vertel ik heur, dat wie noar daaierntoene in Emmen goan.
“Ach, wat ja mooi. Doar was ik vrouger, vot noa d’oorlog ook al ais mit n schoulraize….”
Baide aander gasten nikten instemmend, ook zai wazzen doar rond achtenvatteg west.
Aal keuvelnd, laachend en zulfs n laidje zingend, belandden wie in Emmen.
“Dat heb je rad doan!”, zee t olske, -nait in de goaten, dat tied deur heur gekeuvel- om stoven was.
De ontvangst was geweldeg! De rolstoulen stonden in laange riegen kloar en noa de kovvie mit kouke kon de ‘safarie’ starten…
“Ie hebben t vandoage zwoarder as ik…! Ik loat mie rieden, ie mouten waarken!”
“Geern doan!”, was mien antwoord en dat was eerlieks maind, want ik zag t mit heur hailndaal zitten!
“Och, kiek toch ais, wat mooie vlinders, Klaas!” (Deur heur enthousiasme vergat ze de U-vörm, woaras ze mit begonnen was en dat dee mie slim goud.)
Zai ruik nait oetkeken bie de vlinders, mor ik gaf aan, dat der nog veul meer moois was en as wie dat aal zain wollen, toch wel wieder mozzen….
Bie de vogels kwam ze sikkom tou t stoule oet van enthousiasme…
“Och, wat mooi! Wat is de scheppen van ons laive Meneer toch prachteg! Wat mooie kleuren!”
‘Ja’, docht ik vanachter d’rolstoule heur ‘bult’ bekiekend: ‘nait elk is zo beveurdaild!’.
Op terograize kwetterde ze aan ain stok deur…. (t leek net ain van de vogels, dij ze vandoage bewonderd haar).
“Dat ik dat op mien òl dag nog beleven mag, ik ben joe aarg dankboar!”
Ik was der even stil van en was mie slim bewust van t goie doul van de Zunnebloum….
Mor dou kwam de domper…
Bie heur appartementje aankommen, dee ze deure open en raip: “Goie dag altmoal… k ben der weer, t was n hail mooie dag!”
Licht schrikkend, omdat der gain aine in hoes was en t meschain veur heur leeftied toch wel n beetje te drôk west was… reageerde ik bezðrgd: “Gaait t wel vrouw K…?”
“Joawel, mor dit is aait t zwoarste noa zo’n oetje: gain aine, woaras je joen verhoal an kwiet kennen….! Mor t is ja nait aans…!”
“Ach, en ik mout noar hoes, want Hillie het de waarme prak kloar stoan”, zee ik impulsief. “Sorrie, mor ik beloof joe, da’k eerdoags nog ais aankom!”
Deure vuil in t slöt en noa n minuut op d’overloop te stoan…. drokte ik op belle.
“Ben je wat vergeten?” was heur reaksie.
“Nee, ik wilde joe vandoage even bezuiken, mor ie wazzen der ja nait. Toch nait zaik?”
“Welnee! Kerngezond en k haar n aibels mooie dag!”
Heur oogies glommen en ondanks heur leeftied haar ze mien bedoulen vot deur: “Kom der in, komst net op tied! k Zel die vertellen woaras ik d’haile dag west ben….”
Vannijs deden wie nog n moal de haile raize mit alles der op en der aan.
t Ketaaiertje, dij ik der veur oettrokken haar wuir n der vieve!
“Waiten ie, welk vogeltje veur mie vandoage de mooiste was? IE!!”, zee ik bie t oafschaaid.
“Dank je,” zee ze zaacht: “Dat ken schienboar nait aans? Mien waigje ston noamelk op Vogelzang.”
De zunne stait hoog aan de locht, de temperatuur 21 groaden! t Ken nait beter!
Van de Zunnebloum goan wie vandoage mit zo’n 20 man noar Odoorn. Het zogehaiten Volkloristisch Dansfestival. Wie kozen doar indertied veur, omdat wie vonden, dat t Noorder Daaiernpaark veur onze doelgroep oareg priezeg wuir.
De organisoatie in Odoorn is geweldig en hail klantvrundelk. Elk joar goan wie ain op ain. Dat wil zeggen: ain vrijwilleger op ain gast. Veur de gasten betoalen wie intree en de vrijwillegers bennen groates!
SIVO hait de organisoatie en stait veur Stichting Internationoal Volksdansfestival Odoorn.
‘Slim Interessant Veur Ollen’ moak ik der van.
Doezenden ollen, moar ook n hail bult jeugd is de vaaier doagen dat t holden wordt ‘ain’. En dat al geft n geweldege sfeer.
Joarlieks kriegen wie den ook de vroag: ‘Goan wie ook weer noar Odoorn?’
Dit moal waren Dick en zien vraauw mien gasten. Zai zunder makementen, hai in n rolstoule.
“Parkinson”, vertelde zai mie bie t ophoalen.
En dat was zichtboar! Aal zien leden schudderden en wat mie t maist zeer dee, was, dat zien heufd zo aarg ‘beweegelk’ was.
Kerel man, wat mouten ie doar ja muide van worden! Het aanzain dut mie al zeer…
Zo nou en den gaf e den ook aan, dat e slim muide in de nek wuir.
Den zette zien vraauw hom ‘vast’ aan de kopsteun van zien stoule.
De wieze, woarop zai dat dee en de laifde, dij ze doar bie oetstroalde deden mie zo goud, da k de eerste schrik al weer n beetje te boven kwam.
Ondanks, dat e ook slim muite haar mit t proaten, en ik hom voak nait verstoan kon, kreeg ik veul infermoatsie deur van zien vraauw.
Zai zag aan zien ogen, wat e wôl of bedoulde.
‘Hij geniet erg, Hij moet naar het toilet’ en dat soort dingen, gaf hai op veur mie onbegriepelke wieze aan.
Zai begreep hom as gain aander.
Twij podia en zo’n vief groupen wieder, kwamen wie aan op maarkt.
“Hij wil nu lopen”, vertelde zien vraauw.
“Kan dat?”, vruig ik bezörgd.
“Ja hoor, een klein stukje is nog best mogelijk”.
Al was ze orreg wat mans, het haar wat om hakken om hom tou ‘kaare’ oet te kriegen. Hai haar n staarke wil en perbaaierde op alle kanten mit te waarken, mor veur 99% was t waark veur heur!
Tuurlek luit ik mie nait onbetuugd en stak ook mien handen oet.
“Dat doun ie alle mörns en oavends?”, vruig ik onneuzel.
“Ja”, zee ze mit n glimlach. “Maar dat is niet erg hoor, k ben het gewend he.”
t Schudden in kaare was niks, bie wat wie nou zagen. Slingern en stunteln. Of e zo omsmakken zol…
Oet veurzörg ging ik dicht achter hom lopen. Ken k hom opvangen, as e vaalt, docht ik.
“Dat hoeft niet hoor Klaas, hij red het wel”, gaf ze mie mit heur vertraauwde glimlach te kennen.
Zai kon beter tegen n poale proaten. Ik bleef op hoog oet n meter achter hom en haar zo mien twiefels over heur welgemainde advies.
Hai luip mor deur. Alle luu, dij ons veurbie kwamen gaven aan net zo te dinken as ik.: de bezörgdhaid stroalde van de gezichten en as ze ons veurbie wazzen, kon je der steevast oprekenen dat ze heur kop 90 groaden draaiden. Hou bestaait t ! Heur je ze dinken.
‘Hou ken n mensk zo worden…’, docht ik en besefte mie, dat ik mit n joar of zeuven older as hai, wel oareg gezegender oet was…
Noa ongeveer n haalf uurtje en zo n twijhonderd meter wieder zee ze: “Hij wordt moe, houd jij de kar even vast, dan zet ik hem er weer in”.
“Gaf e dat aan?”, vruig ik. “Hou zag je dat?”
“Ik zag het aan zijn ogen. Hij heeft daar dan nog minder stuur in, dan anders.”
“Bie lutjen aan mouten wie noar hoes”, zee ik en langzoamaan luipen wie noar d’oetgang, woaras wie mit de aander raaisgenoten oafsproken haren.
Op weg noar hoes haar mien gast zien ogen sloten.
‘Hai mout wel slim muid wezen’, docht ik.
Zoas maisttieds was t oafschaaid wat emotioneel.
“Bedankt, Klaas, we hadden een fijne middag en mijn man heeft ook erg genoten”.
As bevestiging kreeg k n dikke smok op rechter waange.
In mien jongere joaren wol k niks waiten van vrijwillegerswaark… Waark mout betoald worden was aait mien devies. Dou wos ik nait dat ‘betoalen’ ook op n aander menaaier kon.
n Haalf joar loater het e net as onderweegs noar hoes, zien ogen sloten, mor nou veur goud…
Mien herinnerns an heur baide blieven. k Haar ze veur gain doezend euro missen wilt!
Vandoage, de 19e juli 2012 las ik n berichtje in t Dagblad van het Noorden over n olle kerel, dij ze asnog oppakt hebben veur oorlogsmisdoaden!
Dat is de twijde al weer vanweeke… Aine is 97 en d’aander 91!
Het dat nog nut, vroag ik mie oaf?
En den…, even loater: Joa, wis! Zai hebben heur straf ontlopen en dat ken nait!?
Mien herinnerns goan weer trogge in de tied.
k Was n joar of zesse, ducht mie en ik was geern bie boeren.
Maisttieden bie Hinderk Boer, mor ook voak n moal bie Jan Luung op Neitap.
Hai haar net n sedel kregen, dat e zien peerd inlevern mos… (zoas ik mie herinner, haar e dij soamen mit Hinderk)
n Mooi, staark peerd! n Broene mit n bles! Ik mog der soms op rieden! Zunder zoadel… striedewiets der zo op!
Ik vroug hom, of ik mit mog. Dat was hom goud en zo togen wie dij dunderdag soamen op t peerd zittend noar Roon.
Der wazzen wel vatteg boeren mit heur peerd.
k Heb mie ogen oet kop keken en woarschienlek oafvroagd, wat of dij Moffen mit zoveul peerden mozzen? k Haar ook ja nog gain verstand!
Luung kreeg te heuren, wat of e aal doun mos…
In looppas deur d’Heerestroat tot aan de Raiffeissenbank en den weer trogge.
Wat n pracht gezicht, aal dij peerden en wat laipen ze aal mooi!
Dou dat achter rogge was, kreeg e te heuren, dat t peerd goudkeurd was en dat e wel oafraaizen kon!!
Gain dubbeltje kreeg e! En dat veur zo’n mooi peerd!
Ik was des duuvels! Kon al noeit tegen onrecht… en dit sloug veur mie alles!
Hou mouten ie t heu nou binnenhoalen? En plougen? En d mizze over t laand brengen?
k Wait nait of k der antwoord op kregen heb van Luung. Wel zai k hom in mien herinnerns nog mit kop noar beneden lopen en rooie buusdouk aalgedureg aan d’ogen!
Bienoa zeuventeg joar loater wor je der weer aan herinnerd, deur n stokje in t Nijsblad van t Noorden… (sorry: Dagblad van t Noorden).
Zellen wie baide t zulfde docht hebben bie t noar hoes goan?:
VOT PEERD…!!!
n Joar of wat leden vruig Lineke Dekker oet Blijham mie of k n noam bedenken wol veur heur nije boot op t Oldambtmeer…
Zai wazzen d eersten, dij wel wat zagen in rondvoarten op t meer.
Van t ain kwam t aander…
Mien bedochte noam: ‘Windschere’ wuir oetkozen en as dank kregen mien vraauw en ik n schier dagtochtje aanboden.
Vanoaf Wedderveer mit boot over de Oa en t Boelo Tiedenskenoal noar Rhederbrug.
Onderweegs vertelde Alex Visschering over de noatuur. Iesvogeltjes, rötten vangen en zuks meer. Hai haar zien gitaar ook mit nomen en laidjes as ‘Lenin en Stalin’, ‘boeren bedankt’ schalden over t wotter.
‘Hollanders’ dij ook mit wazzen keken heur ogen oet!
“Wat prachtig! Het lijkt wel de Mississippie!” kraaiden ze in t Boelo Tiedens kenoal.
Jammer, dat ze nait alles mitkregen van Alex zien verhoalen…
Zo as t verhoal over Nij Stoatenziel. t Eerste stee in Grunnen, woaras de zunne opkomt!!
Zien enthousiasme dee ons besloeten, om dat ais te beleven.
Oaflopen zummer zee ik op n nommerdag tegen mien buurman: “Zellen wie mörnvroug noar Nij Stoatenziel?” (mien vraauw was t te vroug, mor hai hapte gelieks tou)
Om kwart over vieve vot. t Was oareg diezeg en t leek der nait op, dat zunne veur n dag kommem zol…
Dat was ook zo!
d Haile tied gain zunne zain! Jammer, mor t dee niks oaf an ons plezaaier.
Deur de raiten noar t vogelkiek-hoeske. Wat n pracht, wat n rust en stilte.
“Mooi he!”, mompelde buurman.
“Joa, asof der gain mensk op de wereld is.”, was t antwoord.
Mit ons baidend was t volop genieten.
“Kiek doar ais”, raip ik enthousiast. Aan t kaande van t wotter luip mouderziel allaind n mooie Ree. “En wie mor dinken, dat we hier mit ons baiden bennen!”
“Joa, zol hai der net zo over dinken? k Wol zien gedachten wel ais heuren!”
Tegen tien uur opperde ik, dat k ook nog wel ais bie de punt van Raide kieken wol.
k Was der nog noeit west! Buurman von dat n gemis en vertelde honderd oet over aal dij vrachtwoagens puun, dij hai doar stört haar en over de floater van Joop den Uil mit zien boeten- en binnendiek!
Thoeskommen vertelde ik moeke, wat n prachtege dag wie had haarn en nog dezulfde zummer bennen wie n moal of wat op fietse van Stoatenziel noar Termunten en noar Ditzum west…
Achterof vroag ik mie of, woaras ik mien verstand joaren leden haar.
Wie stoven mit caravan deur hail Europa! Stress en keboal wazzen voak ons dail.
En dat, terwiel t dichtbie zo mooi en stil is…
“Der gaait niks boven Grunnen”, heur ik Henk Vonhof op Noord zeggen.
En zo is t mor net!
Guster op de verjoardag van ons klaindochter wazzen kinder van klain tot groot drok dounde mit heur mobieltjes…
Ik zat dat wat mit gemengde gevuilens aan te kieken.
Zo van: mout dat nou? En toch wel schier, dat ze nait boven d’ollen oet kommen.
Even loater zat k mit mien gedachten in t verleden.
Aan achtenvatteg, dou wie noar Scheemde verhoesden en ons aigen telefoon hadden.
Nummer 66!!
In t kantoor hong n kastke mit n slinger der aan en bovenop t kaske lag d hoorn.
Wol je mit aine bellen, den gaf je n slinger aan dat ding en kwam Nonny van t postketoor aan d liene. “Wilst mie even verbinden mit…?”
Vief tot tien minuten loater ging den de belle en vertelde Nonny, dat ze kontakt haar en kon je t gesprek aan goan. Wat n weelde!
Ons overbuurman zat der dou nog zunder en kwam voak n moal langs mit de vroag of e even gebroek moaken mog van nummer 66.
As dank legde den n dubbeltje op t buro!
Net as kinder der nou spelletjes mit speulen, deden wie dat ook in dij tied.
Wel mozzen wie ze zulf bedinken!
Op t waark haar Christien mie n geintje flikt…
Onderweg noar hoes, bedocht ik mie hou ik heur weerom pakken kon.
Ik belde heur vanoaf hoes en gaf heur n advertensie deur van n gruinteboer oet Muntendam, woarvan wie wozzen, dat e geern n moal stunten mog…
“Hofman. k wil even n advertensie zetten. Spruten, n kwartje de kilo, fijne Gold renetten datteg sìnt, n emmer eerappels, dizze weke twij kwartjes, mit gratis n dikke praai. Enz.”
k Gaf heur n beste labbe tekst deur, zodat ze wat te schrieven haar.
Dou k weer op kantoor kwam zee ze: “Zol dat aal wel goud weden?” en luit mie de tekst lezen.
“Dat ken nait, gooi dij mor vot”, zee ik en scheurde hom stok.
Zai schrok doar nuver van en sputterde, dat Hofman dat echt zulf deurgeven haar.
Ik laachend: “Hast nait deur, dat ik dat was?”
Op zetterij bie t Nijsblad in stad was t ook voak roak. Doar waarkten meerdere doofstommen.
Voak as ik binnen kwam, was t: “Zon-ne-veld… te-le-foon!”
As k de hoake den overnam, was der vazulfs gain aine an d liene…
Deur de stress vergat ik den even, dat e doof was en dus nait telefoneern kon!
Op mien route Muntendam-Veendam was t bie slager Braauwer aait t zulfde laidje…
As e mie zag, reageerde hai nait op d winkelbelle. Lait mie rusteg tien minuten wachten en zee den voak: “Vandoage niks”, en kon k asnog mit lege handen votgoan.
In n proatje mit n PTT mitwaarker kreeg ik van hom n nummer, woaras je joe zulf mit bellen konden om joen telefoon te controleren.
Dou was t kloar!
Elke bod, as ik binnen kwam, toetste ik op t toestel, dij op teunbaanke ston, dat codenummer gauw in en legde d’hoorn weer op t toustel.
Mit rogge noar hom tou laip ik den wat hinneweer.
As t ding begon te rinkeln, kwam e mit n rooie kop in d winkel en greep d hoorn…
“Verd… weer loos alaarm!”, foeterde en vroug den, wat ik wol.
In twij menuten was ik den weer boeten deure! En mor laachen.
n Kollega van mie belde oet jiddelghaid zo mor n nummer en kreeg der n Chinees veur:
“Goeden morregen… PTT hier. We willen graag even uw telefoon controleren… Ik ga u een paar vragen stellen en als u die met ja kunt beantwoorden, wil u dan ‘tok’ zeggen?”
Noa drij vroagen zee e: “Wilt u eens achter u kijken? Ligt daar nu een ei?”
“Nee….?, dan is er goed wat fout! Ik stuur een monteur langs! Goeden morgen.”
Zulf wol ik n klant bellen… Nam d’hoorn op en wol t nummer draaien: Kom k midden in n gesprek van n moeke en dochter:
“Wat hest den?”
“Zwoar verkollen en wat broert.”
“Aigen schuld! Ligst ook ja noakend in toene!”
“Hou komst doar bie, doar komt t nait van…”
Doar dou k an mit, docht ik en zee…:
“Ie hebben geliek! Doar komt t wel van”.
Moeke verschrikt: “Wel hest doar bie die?”
“Gain aine, k ben haildal allaind in hoes.”
“Lokst! k Heur t ja wel ! Wel is dat?”
Dit komt nait goud… Ingriepen! Docht ik:
“Sorry wichter, woar zitten ie?”
“In Finnerwol”, zee moeke. “Blijham”, zee heur dochter.
“En ik op ketoor in Winschoot…!”
“Hou ken dat den?” wol moeke waiten.
“k Wait t ook nait, mor joen dochter het geliek, k ben nait bie heur…”
“Gelokkeg mor”, zee moeke, “k Mout der ook nait an denken.”
“Wie proaten mörn wel wieder!”, ruip ze heur dochter tou en smeet d’hoorn der op.
Dou de stemkompjoeters kwammen en je voak aaiweg in de wacht zet wuiren, kwam k op n keer in de verlaiden om ais net zo te reageern.
k Nam op mit: “U bent verbonden met het antwoordapparaat van Klaas van Zonneveld. Wilt u Klaas, toets 1, wilt u Hillie, toets 2, wilt u…”, en zo ging k nog even deur.
k Heurde an aander kaande, dat e n toets in drokte en zee dou: “Da’s nait neudeg jong, wat wolst mie vertellen?”
n Aander moal zee k der nog bie: “U kunt na de pieptoon uw boodschap inspreken…”
“Verrek! Dij begunt ook al mit dat gedonder…”
Woarop ik ruip: “Doe begunst nait te schelden he!”
Mor der kennen noatuurlek ook maale berichten deur kommen…
Zo kwam ik s mörns n moal op ketoor en was der n tillefoontje van n collega: “Willie heeft zich vanmorgen dood gereden!”
Ik ston aan de grond noageld: k Haar doags der veur nog mit heur lol trapt…
“GvD” was mien spontoane reaktie, woarop mien boas ‘zwoar christelk’ mie doar streng op aansprak.
Moandags op t biljarten krigt ain van d jongs aait n belletje van n annonieme:
“Teelefoooon! Pak hom nou op! Teelefooon! Heurst t nait? Pak hom nou op!”
Evert Babtist schient aan d aander kaante te zitten….!
Schier speulgoud! In de hudege tied is t nog makkelker… Ken je ook sms- n.
Is goudkoper. Stuurde mien klaindochter n berichtje mit felesitoaties veur heur 17e joardag. Kreeg k as antwoord: “k ben morgen pas jarig! Haha!”
Ik votdoadelk n nij berichtje: “Nog maar 75 en nu al vergeterig”.
Woarop zai weer: “geeft niks joh! Dikke kusss, Daphne!”
De meugelkheden bennen aans… De lol is nog aal t zulfde!
Banketbakken was zijn leven
‘De bekende Veendammer Ernst Puik (76) is niet meer…’
Dat kopte t Dagblad van het Noorden begun van weeke.
t Was even sloeken. Alweer aine!
Decennia geleden t feestbeest van de Parkstad…
En oet dij tied ken ik Ernst…
Binnen zien bedrief mos t aal perfekt wezen, mor doarboeten haar e schiet aan alles!
Dag en nacht knoeien was veur hom gain punt.
Mainegmoal ben ik snachts bie hom binnen wupt.
Den zag ik deur t achterroampie dat e nog drok dounde was en kon ik mien zinnen nog even verzetten deur wat mit hom te oll-hoeren.
Ernst was n Hilversummer. Was doar start mit n banketzoak, mor kon nait genogt omzet draaien. ‘n stee van niks!’
Dou e n advertensie las over n nije Winkelpromenoade in Veendam was e votdoadelk spekkoper. Hai huurde mit de waitenschop van zien veurege stee nog in gedachten- n houkstee, woaras e gloepens wies mit was. “dit is t mooiste punt van de Promenade! Hier loopt altijd volk!”
Hai kreeg geliek.
t Wuir beredrok. Elke moand lait e mie zien nije omzetten zain…
“Dat huift toch nait”, sputterde ik. “Doar moust nait zo open over wezen, wat gaait mie dat aan!”
“Jij mag alles van me weten, geen enkel probleem!”
Hai was as n kind zo blied, dat e noa zien foalen in Hilversum, de boudel in Veendam goud an d loop haar!
Doar waarkde hai slim haard veur. Sums nachten achter mekoar was e in zien domien: de bakkerij. ‘Wij verwerken uitsluitend roomboter’ haar e op meerdere plekken in zien bedrief hangen.
Loater kreeg e doar nog mot over. Bie controle van zien bedrief, vonden zai n pakje margarine! En dou verboden zai hom om dij tekst nog te broeken.
Duuvels was hai! “Die hufters! Ik heb ze uitgelegd dat ik vanwege mijn ‘suiker’ geen roomboter mag hebben en daarom de margarine op mijn brood smeer!”
Het het hom nait holpen.
De klanten muiken zok der nait drok om. Ik denk, dat t heur hail nait opvalen is, dat de plakkoaten verwiederd wazzen. Het dee aan zien gebak ook niks oaf…
Traauwens, wie haren mit ons baide al n nije rekloametekst bedocht.
t Is ERNST mit PUIKe kwaliteit.
Ik haar hom der al ais op wezen, dat e wel wat mit zien noam doun kon…
“Met zo n klote naam?”, was dou zien reactie…
Baide slogans het e volgens mie noeit neudeg had.
De kwaliteit van zien produkten was super en zien inzet om t de klant noar de zin te moaken meer as 200 procent!
Zien winkels stroalden luxe oet, -in mien ogen wel ais TE LUXE,- mor as ik mien mainen doar over zee, dee e n greep in loa en gooide mie zien omzetzievers van de leste moanden veur d’neuze: Aal moand zo n twinteg, datteg procent meer!
Ik kon mien ogen nait leuven! “Hou krigs t kloar!”, was mien reaktie.
In aal zien winkels het e kapitoalen verspiekerd. Aal mit n kander veur tönnen!
Hai beknibbelde naarns op.
“Ik wil al mijn drukwerk met een gouden krakeling”, zee e op n middag tegen mie en ik mos dat mor even regeln…
Hai docht an n golden opdrok mit n ondergrond in sjiek blauw.
Dat was veur ons gain perbleem. Wie haren as eerste in de pervensie n mesjien, woarop je alle soorten folie drokken konden en dus ook wel gold.
As n kind zo blied was e, dou ik hom zien bestell n brocht …
“Hee trut, geef die man effe zo’n heerlijke slagroomsoes! En doe er een zak gevulde koeken bij voor zijn vriendin!”
Hai klopde mie op scholder en zien enthousiasme was slim aanstekelk!
n Eerliekse kirrel. Gain blad veur de mond.
As t hom nait zinde, kon je joe wel baargen. n Wotterval van scheldwoorden was den joen dail!
Zo kom ik op n moandag van mien route en wil nog even bie Ernst kieken…
Mits ik d achterdeure open doun wil, vlogt dij mie sikkom tegen de kop.
8 man vlaigen der oet en ik heur Ernst roupen… “En je komt der niet meer in ook, ik heb het gehad met jullie sjachrijnege koppen…!!”
“Kerel man, wat is dit? Waist wel wast dust?”
“Kan me niet schelen! De hele dag kan der geen lachje af en ze doen anders niets dan zaniken!! Ik doe het zelf allemaal wel weer in mijn eentje.”
Bam! Dat was dat. Zien gramnieteghaid was reden om mie ook deure oet te joagen…
“En donder jij nu ook graag op! Ik moet zorgen dat ik mijn winkels morgen weer gevuld krijg.”
Hou haard e waarken mos, huifde ik hom nait vertellen!
De haile nacht het e waarkt as n peerd, gain tied veur n körde pauze, loat stoan veur n kopke kovvie…
Of dat loater de reden west het veur t oafsteuten van zien winkels, wait ik nait…
Der goan hail wat verhoalen over Puik van de Promenade.
Zien taande oet Hilversum het hom aait steund in alles wat e dee.
Hai ging der voak op bezuik.
Op n moandag vruig e mie: “Kun je effe voor me naar Assen?”
“Nee”, was mien reaksie; “k mout nog noar de Wieke, houzo?”
“Ben gisteren naar Hilversum geweest en in Assen uit de trein gezet.
Der zat een opgedoft wijf tegenover me en die dacht een opmerking te moeten maken over mijn kleding…
Je weet, dat ze dan bij me fout zitten en ik heb haar dus flink de waarheid gezegd!
Ze deed beklag bij de conducteur en ik ging er uit.
Ook dat dus niet zonder mijn agressie! Ik was hartstikke fout en nu wil ik mijn excuses aanbieden via deze taart!”
Hai was nait n man mit veul takt. Doar was e wars van. Recht veur de raap en veuraal as e n pilske dronken haar.
Op toarte haar en schreven: Sorry voor t ongemak! Ernst.
Dat was dus zien goie kaante en doarom mog ik hom geern!
Aander luu dij hom kent hebben, zellen der aans over denken…
k Ben blied, dat e op mien pad kwam en t dut mie deugd, te waiten dat e op zien aigen wens: te staarven in t harnas oet tied kommen is.
ERNST PUIK… Sjapoo!
Wie goan trogge noar negenenviefteg…
Viefteg joar leden, woar blift de tied!
Ons bedrief, n drokkerij was net verploatst noar Meulnstroate.
Ons voar haar n beste slag moakt deur t bedriefspand mit woonderij oet 1741! te ruilen veur t gereformeerde kerke mit jeugdgebouw.
Wat n roemte! En wat n licht!
Van 60 vaarkante meter noar zo n 150!
In t olle pand gain stee om kont te keren, nou mos wie hoast op fietse van d ain noar d aander mesjien.
Smörns nait meer hozen… zoas in t olle pand dij zo n datteg centimeter onder t stroatpail lag en woaras t grondwotter roem boan haar.
t Ainegste noadail in t nije pand was d ol schoulkachel… of beter zegd; de oafvoer der van. Piepen luipen noa zo’n drij meter omhoog mit n knik overdwaars tou ziedmure oet. En dat gaf nait veul trek!
As e moar eerst goud brandde, was t aal goud, moar veur dat t zowied was was t housten en noagais housten! En deur de kwaalm zag je gain haand veur ogen, aal mörns n goie start!
Dat was n biekomsteghaid…
Wie konnen mit zoveul roemte veuroet! En dat was n zegen.
Scheemter kraantje luip nait en ons voar haar d’euvele moud om den moar wat aans te perbaarn. Hai startte mit n hoes aan hoes kraante in Maiden en Muntendam. Mensken kregen hom veur niks! Betuilen gain lezersgeld! In dij tied n haile grode gok.
Het laip goud; van 2500 noar 22.000! in n joar of tiene! t Kon nait beter!
As titel haar t krantje de noam M-M-Nieuws (Maiden-Muntendam). In de volksmond was dat al gauw: MAU MAU!
Aal meer mesjienen en aal meer volk. Van vief man noar sums twinteg.
Ook Christy kwam der bie. n Wichtje van sikkom zestien.
Zai kwam van ULO-schoule en haar t plan om in verplegen te goan.
Doar kon ze pas mit begunnen as ze zeumtien was, dus mos ze nog roem n joar wachten. Maal veur heur, mooi veur ons.
Oerdegelk en zoas n Grunneger betoamt: nuchter en rusteg.
In n luttje kantoortje, dij wie onder d’örgelbeune bouwd haren, begon ze in administroatie. Zai haar der kiek op, was goud sekuur en was ook noeit te beroerd om ais n uurtje langer te waarken.
Ons voar was wies mit heur! Noa n goie moand zee e tegen heur: “Christy, dit ken nait langer zo, dien loon is nait goud!”
“Oh”, schrok t wichtje, “ben k te duur?” d’Olle laagde: “Nee, te goudkoop! Doe verdainst meer! Dust ja zo dien best!”
En zai kreeg honderd percent opslag…
Vanoet heur stoule achter t buro haar ze via n tussenroam oetzicht op d zetterij.
Haile dag roatelden doar twij mesjienen woaras zai slim in interesserd was. As dochter van de dörpssmid haar zai wel n beetje technische gevuil ducht mie. Noa n joar vruig ze d’ol of zai dat n moal perbaarn mog.
“k Ben n beetje oetkeken op t schriefwaark en mesjienezetten liekt mie hail mooi”
“Den doun wie dat,” was t antwoord, “dij aander baiden kennen t waark op ketoor wel oaf. Kloar was t. Mit n glunder gezicht stapde ze aanderdoags achter t zetmesjien en of ze t al eerder doan haar; t ging meroakel!
De vakbond was t der nait recht mit ains. ‘Vrouwen horen niet achter zetmachienes!’
Mien voar haar echter zien aigen regels: “zai dut t meroakel, wat is doar mis mit?”
En zai bleef woaras ze zat! Vakbond of gain vakbond!
Christy is bleven tot heur traauwen.
Zai was dou sikkom drijentwinteg. Aigenlieks was ze n beetje sneu, dat ze heur hobby; mesjienzetten opgeven mos, moar ja dat was in dij tied zo: Traauwen? Den ophollen mit waarken! Traauwde vraauwlu heuren in hoes! t Was nait aans…
t Gemis was aarg en aan baaide kanten.
Op n goie dag, t waark gruide ons boven kop, zee d’olle: “Christy. Ik vroag heur of ze gain haalve doagen helpen kin!”
“Dat mag ja nait van de bond”, zee ik.
“De bond kin ons nait helpen, wie mouten t zulf regeln”, was t antwoord en vot was e!
Aanderdoags zat Christy weer glundernd achter HEUR mesjien.
Dat huil ze vol totdat ze n potje kreeg. En vot was ze, joaren laank.
Tot veur n week of wat bie ons t schelle ging en Christy weer veur deure ston.
Wat n weerzain, wat n herinnerns kwammen der over toavel! Noa viefteg joar was t net of tied stil stoan haar.
Jammer genogt, het ze heur man verloren en dat muit mie veur heur.
Mit heur instellen en waarklust zol je denken, dat zai beter verdaaind haar.
Zo is t leven; je hebben het nait veur t kaizen.
Vannijs kennen wie ons verblieden mit t kontakt mit Christy!!
t Proat is den haail aans as de doagse roddels en mit n glimlach hoalen wie herinnerns op oet ‘dei goie olle tied!’
“Wie kennen nog wel n rondje fietsen”, zee moeke zotterdagmiddag onder t eten.
“Houveulsten is t vandoage?”, wol k waiten.
“De zesden”
“Den ken k nait. k Heb beloofd, da’k in de kroam van DIO stoa in d Eextahal”. (DIO is mien badmintonclub en wie konden nog wel wat leden broeken, zodounde.)
Om goud twij uur wuir k begroet deur Gezienus en Hillie. (collega-leden) k Was even te vroug volgens heur en dat gaf tied veur n proatje…
“Wat hest doe vrouger doan?”, wol Gezienus waiten.
Ja, en den krieg ik t op d heupen. Bekje staait mie nait stil, as k in t verleden doeken ken.
t Bleek, dat zai baiden bie de ritssloeten febriek van Optilon in Sodom waarkt hadden in d joaren vieteg/zesteg…
“Dou kreeg n wie Optilon as klant!”, ruip ik.
En ik vertelde van de wel aarg biezundere menaaier, woarop dat goan was.
In dij tied haren wie veur t eerst stanzmessen, dij wie in de drokpaarsen inbouwen konden en den alle meugelke figuurn oet t pepier stanzen konden.
As boetenmitwaarker was ik voak an t oetdinken, hou of wie nije klanten ‘vangen’ konden… en dou op n moal bedocht ik mie, dat wie n kloaver vaar oet stanzen konden.
Hai wuir zo groot as nou ongeveer n a vaar en as tekst drokten wie der op: ‘Uw geluks klaver vier?’. En wieders, dat de geadresseerde overwegen kon of e an n nije drokker tou was…
Van de zesteg verstuurde kloavertjes kwamen der twije trogge.
Bruir haar al aangeven dat e t mor niks von, dus was ik mit dij twij reakties nait slim blied.
De eerste wol stenselwaark veur n verainen… doar ging mie t nait om!
De twijde was Optilon… “YES!!”, was mien reactie.
Of wie langs kommen konden?
Bie mien bezuik, doarnoa, gooide de tounmoalege directeur mie wat drokwaark veur en vroug, of wie dat moaken konden.
Gelukkig kon ik doarop volmondeg joa zeggen.
Binnen n weeke haar e zien ‘proef’ opdrachten kant en kloar in hoes.
“Hoe kan dat? Hebben jullie wel genoeg werk?”
Ik legde hom oet, dat wie vief snelle mechienen haren en dat wie nog wel wat meer wend wazzen.
Kreeg geliek n stok of tien nije orders mit en dou ik dij oafleverde, vroug hai zok haardop oaf: “Als jullie dat allemaal kunnen drukken, waarom zitten wij dan bij een drukker in Eindhoven?”
Ik mos hom t antwoord schuldeg blieven. Van laiverlee kwam t zo wied, dat wie alle drokwaark kregen en kregen zai aal meer service van van Zonneveld Zonen.
Mozzen de priezen van heur produkten wiezegd worden, dan wuir dat wied van teveur n aangeven en kregen zai n haile weke laank de beschikking over aal t raive wat wie veur handen haarn…
Aander klanten mozzen den mor even n weke laanger wachten en haren doar gain muite mit!
Noa zo n anderhaalf joar kregen wie ook d aander fabrieken in Oostenriek/Zwitserland/Luxemburg en Duutsland as klant. In alle toalen vloog t drokwaark tou t kerkje in Meulen stroate in Scheemde der oet.
“Den hemmen ie de stoaken dou ook mitmoakt?”, wol Gezienus waiten.
“Nou en of, dat was mie n boudel… t Manvolk was op n gegeven moment over deur n geweldege vernijen. De vakbond mos der heer en kreeg t kloar, dat der gain ontsloagen vuilen. Zai mozzen den beraid wezen, om tegen behold van heur loon, t zulfde waark as de vrauluu te doun.
Manluu gingen akkoord, en elk was tevreden.
Dou, roem drijkwart joar loater, begonnen vrauwluu te sputtern, dat zai onder betoald wuiren -manluu kregen oareg meer as zai veur t zulfde waark- omdat oafsproken was, dat zai heur veurege loon beholden konden… d Aine jende d aander op en dou brak der n wilde stoaken oet! Dat het nogal even duurt. Zo laank, dat n ‘Hoge Duutser’ dij as tussenpersoon dainde veur de directie meldde: “Her n direktor hat gemeldet, die tuure zu schliessen, wen dasz zo durch geht!!’
“Of dat de deurslag geven het, dat men weer an t slag ging wait ik nait”, zee Gezienus.
“Nee, ik ook nait… Mor vanoaf dat moment wuir t der nait beter op in Sodom en brokkelde ons Geluks kloavertje stokje veur stokje oaf”, zee ik mit n kloede in d haals.
“Den is t nou dien beurt”, maarkte Hillie op en ik kon vannijs perbaaiern nije klanten te winnen. Mor nou veur D.I.O.
k Leuf nait dat der veul animo was.
k Heb nog nait heurt, of hier ook n kloaverje vaare zien waark doan het.
As je vandoage, de dag, zain hou of t Circus in Den Hoag heur best dut om ons aan t lachen te kriegen, ken je der wel n haartverzakken van kriegen!
De blaauwkoppen lachen zulf op t haardst en trekken doarbie de bek wied open!
Oh, mag je dat nait zeggen?
‘Sorry den! Dat haar k nait zeggen mouten! Mien ekskuuses!’
Al was boer Hendrik vrogger ook nait de beste…, hai was wel aine, woaras je echt wel ais smoakelk om lachen mossen.
Ik herinner mie nog, dat e noa n laank debat opains stoan ging en raip: Erectie! Erectie!
De veurzitter schrikkend: U bedoelt waarschijnlijk interruptie?
Nee! Erectie! Dat stomme gelul hier moet nou maar eens stoppen!
Kwait nait, of e doar dou zien ekskuus veur aan boden het….?
Anno twijdoezendvieftien ben je kloar mit ekskuus, as je n stomme opmaarken moaken en n aander de grond intrappen!
Is ook nait haildaal woar: As je zwak begoafd benn n en op feesbouk zetten, dat de minister presedent n koegel hebben mout, den ben je vanzulfs strafboar!
Liekt mie logisch?
As de blaauwkoppen (sorry veur t woordgebroek)
Joa, k wait da k doar messchain nait mit votkom, omda k nait bie de TOP heur?
Toch mien ekskuses!
As zai aal mor deurbezunegen op zörg en waark, den liekt mie t nogal logisch, dat t volk in opstand komt?
Aal dij stress over wel/gain waark en dat criminele gedou in de wereld (Nederland) moakt joen natuur der nait vroleker op!
En waiten de clowns doar in Den Hoag wel, dat je zunder geld niks kopen kennen?
t Volk gain geld, zai gain brood!
Nee, zowiet is t nog nait… jammer genogt!
Mor dij tied komt veur heur ook eerder as dat ze nou denken!
Vieze … (Sorry, sorry! Ondanks, da’k t woord, dat bie mie opkwam wegloaten heb… Dit had ik niet moeten zeggen! Beetje domme uitdrukking! Mijn ekskuus!)
De gaale lopt joe wel ais over…
t Woord Labbekakken was veur mie nij.
De betaikenis is mie nou dudelk! Gelukkeg het Hans de Boer zien ekskuses aanboden… en is zien noam zuuverd?
Den is der aanderdoags alweer zo n domme kerel… (Sorry beste mensen!) dij vindt, dat de trainen vlotter weer rieden mouten noa n zulfdoding…
Sorry! Zo heb ik het niet bedoeld! Mijn ekskuses!
An mien hoela! Denk toch eerst ais noa, veur je zowat zeggen!
Kl.. z..! (sorry hur! Mor hier lopt mie de gaale even van over! Sorry!)
Rusteg! Rusteg! Moak die toch nait zo drok!
Ach, verrek om mie…! t Is ja aaldoage rötzooi!
Nou lees k net in d kraande, dat t Oldambt vannijs sikkom vief miljoun bezunegen mout! En dat noa n eerdere van 6 miljoun! Ken toch nait?
Hou mout dat wel aal… Even wachten mit de Blaauwe Loper?
Zol je zeggen, mor dat is ook gain optie. Neerndounden hebben ja verlet om aal dat volk, dat vanoet de Blauwe stad winkeln komt!
t Is aal n boudel!
Haar Imca eerst ain grode scheure… nou zit ze der vol mit!
Bevens! Doar komt t aal van! k Heb der al n haartverzakken van had!
(weekblad Vriendin)
Luu om mie tou beweren, dat dat meer kwam van heur menaaier van doun?
En… dat ze de Vicarie nait kwiet ken deur n te hoge pries?
Zai haar zok bie t zingen holden mouten! Zol kennen…
(ook van dij oetsproaken woar ‘sorry Imca’ paast?)
k Wait t ook nait aal!
Wel is mie onder t schrieven de kop goud seupel worden en is mien hartslag nuver omhoog goan…
Mörn mor ais noar d hoesdokter… n pillechie zel mie helpen?
Of heurt dat nou onder labbekakken?
Dokter ken mie t hopelek oetleggen…?
“U moet zich dat niet allemaal aantrekken, denk aan de leuke dingen!”
Dat dou k! ‘KOEKOEK!’
Reageern? Groag! Mag best ook negatief wezen…
t Is krises…
Bezuneging op bezuneging.
Dammeet komt veur t volk de bodem van t knipke in zicht en worden ze dwongen snachts op pad te goan om de neudege middeln in te zoameln?
Meer en meer heur je rondom joe gemekker over graai n, steel n, corruptie en dat soort zoaken.
Nou is t volk ook nait aait zo laif as ze der oet zain, mor as je lees n en op t kiekkaaste zain, wel der aal mit doun an t plundern en hou ze zok der den ook nog oet perbaarn te proaten, den wordt t joe ja swoar te muide! Wat n zootje!
En wel gript nou ais ECHT in?
Het schient, dat t leven aal ondeurzichteger wordt…
Van Stoatslötterij net n meeltje: ‘U heeft nog geen Oranjeloten…!’
k Haar eerder al aangeven, dat k doar veur bedankte, mor dat negaairn ze gewoon!
Kl.z.!
Op mien oafreken zagen mien vrouw en ik, dat der n bedrag over moakt was…
‘Schade inz. Volmachten’?
t Is vanzulfs aait schier, dat men joe wat oetbetoald, mor wat mag dit den wel wezen?
Schoade volmachten?
Zai k opains de letters NN! Nationale Nederlanden! Oh, dus toch t bedriefspensioun!
Woarveur is dei veraandern nou weer goud?
Is dat n begun van t enne?
Kl.z.!
Der is n bult te mekkern vandoage de dag en dat liekt nog aarger te worden… zegt men.
Der mout van Brussel nog veul meer bezuunegd worden!
Hou nog meer? En… woarvan den?
t Vingertje gaait konstant noar onze intelligente bestuurders!
‘Hou willen dij dammeet nog draaien, as wie niks meer oet te geven hebben?’ vragt moeke.
Winkels goan aal meer dicht…!
‘Da’s nait zo slim’, zeg ik, ‘Dij hemmen heur best ook wel doan!’
En proat mie nait van lonen bie dat volk!
Zo gauw as d kindertjes 18 bennen, en der n beetje meer in t puutje mout, is t beurd!
Zuik mor wat aans! ‘Overtolleg?’
Roem datteg joar leden heb k mie doar al slim kwoad om moakt…
Direkteur van de tounmoalege hoesholdschoule vertelde op n olderoavend, dat de leerlingen in de zorg maar beter konden overschakelen naar de detailhandel!
Doar was veul meer vroag noar volk!
k Heb hom dou vroagd of e wel wos hou dat kon en… woarom hai aan dij viezeghaid mit waarken kon?
Laiden ie de wichter op om veur n kwartje in t uur de neerndounden te dainen?
Kl.z.
Ja, k heb in mien leven al hail wait mekkert…
Vandoage mekkert elk! Gain wonder!
Mien mekkern het n hail goie reden…
Mien voar haar in d’oorlog 18 zegen op staal!
Aal doage haar n wie bie t brood. dus:…Zegemelk!
Scheemde juni 2013
k Mag mie gelokkeg priesen da’k nog n beetje an sport doun ken.
En de zozioale kontakten doarbie mien leven verrieken.
Bie badminton heffe jonk en old deurnkander.
De jeugd smui en snel, de oldjes wat stram en troager.
Gainaine, dij doar muite mit het.
Veurege zummer was d’ol bakker goud op dreef…
Hai houwde asof e deur de duvel achternoa zeten wuir!
Zien leeftied? gaf doar n ekstroa dementie aan…
Racket stoof hom oet haand en kwam bie tegenpartij in t veld.
En wat nog schierder was, zien kunstgebit kwam doar weer achteran!
Proesten van t lachen en onder t kovviedrinken t gesprek van de dag!
Vanmörgn bie t biljarten snoof k opains n maale zuide locht op…
Zoas dat voak gaait, mit de opa’s, is de knalpot wat gauwer n moal lek.
Kwedel as ik ben en te voak n rap antwoord, zee k in alle ‘beschaidenhaid’: “k Heb niks gezien, k heb niks gehoord. Deze werd schijnbaar in de kiem gesmoord?” k Wait nait wel t dee… en al heb k niks zain of heurd… Roken heb k hom wel!
De moaze is die joa bienoa scheurd!
Man, wat n kwalm!
Kleur schoot hom oet…
En mie der bie!
Sorry, zo bedoul ik t nait! Blief kaalm… blief kaalm!
Ie kennen dat laidje nog wel?
Wat kon je doar vrouger wat veur kopen! An elke vinger n diamanten ring!
Aj nou t nijs op tillevisie zain, of d kraande inkieken, is t ja net, of d Euro gain ollerwetse stuuver meer weert is!
n Zootje! k Heb der gain woorden veur!
En den zeggen pardie luu: Aarger die doar toch nait aan… Is slecht veur t haart!
Joa, was t mor zo makkelk! Kop in t zaand steken wil k nait!
Tuurlek is t wel te begriepen, dat elk wel n beetje meer wil…
Veur pardie luu is t knibbeln en mout d aankoop van n nije wasmesjien voak oetsteld worden tot t vekansie geld komt…
Ging mien veurege verhoaltje over onze gemainte, nou las ik vandoage dat Willem H. deur zien aigen femilie aankloagd is…
Bah! docht ik: van joen femilie mout je t mor hebben!
t Verhoaltje wuir aans, dou k verder las… Wat n krimineel! En wat gewaitenloos!
En k docht geliek an Wladimir en Gerrit mit zien lach en open bek!
Apmoal minsken… hou bestaait dat toch in s hemelsnoam?
‘t Komt deur aal dij rekloame!’ mekkerde opa.
‘t Kopen wordt der in houwen… elke bod herhoalen en kloar is kees!
d Luu worden harsenspuild! Dat is t!’
Zo zel t wezen, docht ik, dij trogge docht an de verbouwen van C-1000 noar Jumbo… Doar kreeg aal t waarkvolk ‘n cursus’ ombatterijen…
Mit n rollenspel, meziek en aander gedou, mos C-1000 in ain moal wegspuild worden… ‘JUMBO!’ Dat was ja de toukomst!
Eem trogge noar Willem en kesotten. Welke partij je ook stemmen…
t Is ain pot nat! De crimineel n zunder streepkespakken goan de bak in…
Dij mit streepkespakken kommen vot mit: “Dat had ik niet moeten doen…”
en… stappen in n aandere bestuursfunctie, woaras de belonen voak nog beter is!
Mien leste perbaaiern, om nog wat te verbetern in dizze wereld was bie t verkaizen van d leste moal…
Dit keer heb k de lieste ais echt bekeken. Oet de vieve, dij k nog n beetje respectvol achtte, en zuuver op de groat, heb k mien keuze moakt.
Nog nait echt n grote pertij, mor wel wait wat nog komt!
Ik hoop van haarten, da k dit moal goud stemd heb…
Al zellen hier ook wel n poar bie zitten, dij t nait te nauw nemen?
Deugd dee t mie, dat buurvrauw -nait waitend, aan wel of zai heur stem geem mos- mie in t stemhokje zain lait, dat ze op dezulfde man as ik stemd haar…
Zai haar mien oetleg overnomen!!
Hoop dut leven!
t Was n schiere zummerdag. Manske haar zok net n pilske pakt en zat te prakkezaairn over de slechte handel.
Schienboar deur t waarme weer, haar e waineg aanloop en was de bodem van de kas goud zichtboar! “Hou mout dat wel wieder…”, dochde haardop.
Trijn komt aanlopen. Zai haar net n rondje lopen mit kinderwoagen en haar tussendeur nog even n kopke thee dronken bie Ol Graitje, dij stief zaik was.
“Hou was t?”, vroug Manske.
“Oareg nuver, zai komt der wel weer boven op.”
Ol Grait haar d enkel broken, dou ze d hounder vouern wol. Dou ze t hek open dee, bleef ze mit d aarm achter t goas hangen en… boms!’ doar lag ze.
“Hou is t meugelk”, vertelde ze. “Dou ik vuil, glee klompe mie van voute en knakde enkel mie dubbel. Gelokkeg heb k t aargste had. Dokter zee vanweeke, dat t zok goud herstelde en mit ain krukke rommelt t al weer n beetje aan….”
“Nait veul west?”, wol Trijn waiten.
“Gain knope beurt. En dat al drij weke!”
Trijn pakt Jampie oet kinderwoagen en lopt t ol hoeske in in.
“Moi!”, Haarm Gankemoa komt aanlopen.
“Moi!”, groutte Manske trogge. “Hou is t?”
“Nait te roem. Vrauw krigt n potje en ik heb gain dubbeltje om spullen veur heur te kopen!”
“Wat hest aal neudeg den?”
“Luiers, n kinderwoagen, klaaier en dat zok dingen, waist ja wel.”
“k Heb hier wel n kinderwoagen”, zee Manske, in de hoop, dat e toch nog n beetje vangen kon…
“Dat zai ik, mor ik zee ja: k heb gain dubbeltje!”
“Den kinst ook niks kopen!”
“Nee, mor ik docht: nisschain wil Manske wel wat ruilen…”
“Wat wolst din ruilen?”, wol Manske waiten.
“Nou, as ik dij kinderwoagen krieg, krigst doe mien hoes?”
“Dien hoes?!” t Was net of e t in Keulen dunnern heurde…
Dat kin k nait moaken… t Is wel n ol krödde, mor den hebben zai gain dak meer boven kop en krieg ik zulfverwiet! Docht e.
“Hou wilst dat den wel doun? Woar mouten ie den hin?”
“Oh, dat heb k al regeld. Taiske heur ollen hebben aanboden, dat wie wel bie heur wonen kennen.”
“Den is t mie goud”
Haarm schrok der van… Joa, ho even! Doar mout nog wel wat bie!
“Ook goud, zuik die nog mor wat oet!”
“Dij fietse en dij kopern bloumpot”, stutterde Haarm.
“Tou mor, neem mor mit!”, zee Manske, dij t veur Haarm den ook wat aannemelker von.
Haarm greep de fietse, slingerde d bloumpot an t stuur en pakde d kinderwoagen. Manske zol zok nog ais bedenken kennen!
Mits komt Trijn boeten deure en vlijt Jampie in t kinderwoagen om nog n klain endje te lopen.
“Dij heb k der nait bie kocht!”, raip Haarm.
“Hou, dij heb k der nait bie kocht! Wat hest den wel kocht?”
“Dij kinderwoagen!”, zee Haarm. “Kinder koop ik nait, dij moaken wie zulf.”
Trijn schrikt zok röt, draait zok noar Manske en vragt: “En woar loat ik Jampie den?”
“Leg dij mor in t hounderhok, doar bedenk ik wel weer wat veur!”
Haarm, baange dat de ruil asnog over goan zol, sprong gaauw op fietse en sjeesde as n raket t aarf oaf…
“Ol stumper!”, zee Manske. “Gain noagel om de kont te kraaben! Moust heur vanweke nog mor n pude vol potjegoud brengen en dou der din ook nog wat eerpels en gruinten bie. Zai kennen t best broeken!”
Trijn begreep hom en muik der gain woord meer over voel…
Baide wazzen aarg sozioal.
Dou Jampie n joar of twaalm was, kwam Haarm weer ais langs.
Manske schrok eem en kreeg der gemengde gevuilns bie…
“Moi! Hou is t? Enne… hou is t mit t luttje wicht en de vraauw?”
“Meroakel, t kin nait beter! k Heb vast waark bie d boer en doar bin k al weer n joar of negen tot baider tevredenhaid!”
“Mooi man! t Wazzen barre tieden indertied en bie ons was t ook gain vetpot! Doustoe bie mie kwamst veur n kinderwoagen haar k ook al drij weke niks verdaint. Mit dien aanbod docht ik weer n zetje veuroet te kennen…”
“Den haar n wie baide n goie dag. Ik kon t ol nust an stroatstainen nait kwiet en doe hest die der goud mit red?”
“Joa, k heb der nog n beetje aan overhollen. Bin blied, dat t veur ons baide goud oetpakt het! Doar mouve even aine op drinken.”
Manske pakde twij fleskes bier en langde Haarm ain tou.
“n Stokje worst der bie?”
“Joa. Proost den mor he!”
Nait, da k n echte laifhebber ben van t Köningshoes…
Mor k dink, dat wie beter oet bennen mit n monarchie as mit n republiek?
Trouwes, wie hebben t ducht mie wel troffen mit onze Oranjefemilie!
Gain jiddelderij of zowat.
Je mouten der toch nait an dinken, dat wie aal vaar joar n nije president kaizen mouten en doar miljarden aan oetgeven!
Ook nait, dat k wat mit voetbal heb…!
k Mag t naait aanzain en nait aanheuren.
Net zo’n geldsmieterij! En dat nuimt men sport!
Nee, mien Oranje gevuil is boven kommen deur t dörp Oranje!
Wat n menselkhaid, wat n soamheureghaid!
Gain ego-gedou, mor omdinken, om luu, dij verjacht worden oet aigen laand.
t Zel joe mor gebeuren!
t Is vanzulfs nait aal aarmoud en verdrait, der zitten ook luu bie, dij aander bedoulens hebben!
Je mouten t wel realisties bekieken…
Mor 99,5 persent zit knap in de stront!
In Geldermalsen wuir t opvangen van 1500 zielen op 15000 inwobers n hail groot probleem… Doar gingen ze op voeste mit de overhaid…
Nait zunder resultoat… t gaait over! 10% was te veul!
Oranje kreeg 700 op honderdvatteg inwoners (500%!)
En… zol doar bovenop nog ais zeumhonderd kriegen!
Dat was ook doar teveul van t goie! En terecht!
Nait op de voeste, mor n börgmaister, dij achter zien volk ston en heldin Hilde, dij pontifikoal veur d auto van stoatssikketoares sprong!
Wat n gemainschapszin!
t Verhoal wil, dat Den Hoag docht, makkelk over n handje vol bewoners hín te walsen …
Mor doar was de krachtege soamheureghaid! Felesiteerd!!
Ook wuir der proat over n deal tussen Mark en Hennie…
Mie ducht: nait zo vrumd? t Gebauw van Oranjestad ston ja leeg!
En volgens Hennie was der roemte veur 1800 luu!
Mit zien Oranjestad haar e t dörp n dainst bewezen en nuuver op koarte zet.
Dat Mark hom tegemout kwam, nou t park sloten was, liekt mie doarom nait verkeerd?
De menaaier, woarop t goan is was slecht en bepoald nait sympatiek tegenover n gemainschop, dij al slim tougeefelk was!
Woar vind je dat?
t Woord misbroek was hier op zien ploats!! Nooit meer doun!!
As genougdounen organiseerde COA n gezoamelieke Kerstmiddag…
Vannijs stonden de 140 bewoners doar achter!
De financieren van dij dag was vanzulfs mor drupke op n gloeiende ploate…
mor wel n geboar dij noavolgen verdaint!
Soamheureghaid, doar gait t om!
En dat is der in Oranje as naarns aans!?
Veur mie reden tot veul respect, meer as veur t belaid van Den Hoag en COA!
Honderdvatteg lintjes van d köning zol hier messchain op zien ploats wezen, mor huift veur mie nait! Ik heb niks mit hokjeploatserij… Bah!
Trouwes worden zai den hoogoet ‘lid van Oranje Nassau’ terwiel Officier veur heur nog te leeg is!
k Ben nou in mien leven veur t eerst ‘Oranjefan!’ en dat vuilt goud!
“Joa, dat liekt mie wel wat, mor hou stelst die dat veur den?” Mien doofhaid speulde mie weer ais paarten, dou moeke veurstelde om n haai-tie te doun mit mien 79e joardag…
Zai ging onlangs deur t knije en zag aarg op tegen de kommende drokte. Begriepelk. d Haile dag in t enne en s oavends nait sloapen van aal dij drokte!
“Loat dien oren toch ais oetspoiten! En goa den ditkeer mor noar de brandweer! Ik denk nait an n vekaansie mor an dien joardag! n Haai-tie! In Mewoll bie Simone, waist ja wel… woar ik van t veurjoar mit wichter west bin!”
“Oh, dat Engelse gedou? Dat is toch wat veur vrauluu?”
“Joa, en ook veur ol wieven, zoas doe!, bist nou lekker?”
“Doe waist ja wel, da k al joaren van thee of bin….?”
“Dat wait k! Mor kinst der ook wel kovvie kriegen en t is der hail biezunder! Elk dijst der over heurst von t n belevenis. Ik dou t!”
“Doe dust mor” was mien antwoord. Al laank bliede, da k nait in t vlaigmesjien huifde en laange enden over t strand sjouwen mos.
t Feit, da k mien kovvie en tebak nait missen huifde was al n zegen!
En…, de lokoatie, dij ze kozen haar, dee mie ook deugd!
d Olle gaiterei in Mewoll, woaras vrogger kerkklokken goten wuiren deur Van Bergen en anno twijdoezendzestien t domein is van jongeluu mit n klaine bepaarken.
k Haar aait al n zwak veur luu, dij zogenoamd n beetje boeten de boot valen wazzen.
Dou ons dochter en schoonzeun de stap muiken om krisiskinder op te vangen, haar k doar wel n beetje mien bedenkens bie, mor dou k mit aigen ogen zag, hou dij bie heur weer op verhoal kwamen, was k ain en aal trots! Onveurstelboar houveul pech dat je bie joen geboorte al hebben kinnen!!
Bie aankomst wuiren wie al welkom haiten via n bord boven d ingang: ‘Welkom Familie Zonneveld’. Vuilde waarm aan!
De vraauw van de oetboater dee doar nog n schepke bovenop en gaf oetleg hou ain en aander waarkte.
Zai felesiteerde mie ook noamens aal t personeel en ik wuir zowoar verrast mit n klain kedoochie! Ain van d wichter mog mie t aanlangen.
Wat schuchter langde zai mie t tou…
“Wat ja mooi, da k n kedochie van die krieg! Dat is n kuske weerd!”, zee ik. Trok heur noar mie tou en gaf heur, zoas men dat tegenswoordeg dut, drij doekjes.
Volgens mien klaindochter schrok ze eerst even, mor glunderde doarnoa van oor tot oor! (“dat je dat zomaar deed…!”)
Der zol hail wat lekkers opdaind worden en t wotter laip mie al in mond.
De bedainen was prima. Jonges en wichter deden heur uuterste best om t ons noar de zin te moaken en dat ging heur best oaf. Kon nait beter!
En de hapjes op d schoalen … Kerel man, wat lekker!
Manluu wazzen t dik mit vraauluu ains: ‘Beter kon t nait!’
Schoonzuske oet Hoorn haar nog wel wat laanger wilt… Zai kon mit heur twij loagere schoul vriendinnen herinnerns ophoalen en den heb je an n poar uur nait genogt!
Dat elk zo genoten het, dee mie slim deugd.
“Aandermoal mor weer”, was mien antwoord, dou moeke vroug: “Hou vondst?”
“Bist maal? Dat douve nait elk joar! Elke bod wat aans!”
“Is mie goud heur. Doe hest goie ideeen!” En k gaf heur n ekstroa smokje veur wie sloapen gingen.
“k Haar t aans braid noar zin in Taiti!” sputterde ik noa… “k Huif nait aans!”
Dat liekt makkelker den t is.
Gewoon verhoezen en dat is dat, zol je denken.
Veur mie leek dat ook hail simpel, mor ondanks mien enthousiasme pakde dat hail aans oet…
Zaand is lös, klaai haard en stug! En… zo as de grond, is ook de mensk.
Althans zo heb ik dat vuild.
In mien geboarteploats Nietap (Roon) was t aait gemoudelk. Elk kon elk en d achterdeure ston aaiweg open veur onverwacht bezuik.
Overal kon je zo even binnenwippen veur n proatje en n bakje leut.
En op nij-joarsdag hadden vrauluu t bere drok! De haile buurtschap kwam langs om joe t nij-joar oaf te winnen!
Manluu wazzen d hail dag onderweegs en de maaisten stonden voak tegen t enne van de dag, stief oet van draank.
Zo heurde dat. Punt oet!
Dou wie in achtenvatteg noar Scheemde verhoesden, haar ik as kind gain benul van aander luu en aandere levenswiezen.
Gelukkeg was ik n luttje krikhoantje en luit ik mie nait op kop zitten…
Mien rapport van d schoul in Nietap gaf aan, dat ik ‘bevorderd’ was noar viefde klas.
Mien klasgenoten van d Eexterschoule wazzen doar slim verboasd over.
‘Zo n luttje ventje al in d viefde?’
Zat nog drij weke in t vaarde bie meester van Zanten.
Doar begon mien eerste ervoar n mit d haarde klaai…
Wat ik doan haar, wait ik nait meer, mor as ik der nou an trogge denk, vuil k weer de haarde klap, dij k in de nekke kreeg… (schienboar verdaind?)
k Heb hom nooit meer lieden mocht!
En…. dat e loater maineg moal n pak houwe kreeg van de van der Schanske’s oet Luttje Rusland, dee mie deugd. Zo mos e der net langs!
Wel ben k doar vanzulfs nuver van schrokken… k Haar dat ja nog noeit eerder mitmoakt! Tjonge, hou duzzen ze!
Dou noar de viefde, bie meester Vrieze. n Laive man, mor voak slim muide en zodounde dommelde hai nogal ais in…
Wie schoten den mit propkes noar zien koale kop en was t roak, den sloug e d ogen even op om doarnoa weer weg te dommeln.
Al haar ik slim muite mit dat gedou, ik dee noar haartelust mit.
Woarschienlek oet levensbehold?
Zoas bekend, vergeten Grunnegers voak de H, of ploatsen hom, woar t nait heurt.
Veurbeeld: ‘Aarm et zien haarm broken’. Ie kennen dat wel.
Omdat wie dat nait deden, mos ik voak mien opstellen veurlezen.
Meester gaf den aan, woaras d aandern op letten mozzen…
Veuraal de H kwam doar bie te pas.
As vrumde ‘indringer’ dee dat gain goud.
Zo n luttje schieterd en ook nog as veurbeeld stellen? Wat doch e wel!
In de pauze mos k der an geleuven. ‘Wat mainst wel, welst binst?’
En de treiterei was begonnen. Tegen mie aan rammen was tot doar an tou en schelden dee nait zeer. Mor dou k n klap tegen kop kreeg en loater n trap tegen d schenen, was t doan! As n dolle heb k om mie tou houwen! En de schenentrapper haar gain boesderoentje meer om pokkel.
Dat gaf, – bleek loater – nogal wat indrok.
Elk wol vanoaf dat mement wel mit mie speulen!
Tot vandoage ken k nog altied goud mit de toun dikste raddraaiers.
Van Verbindensweg verhoesden wie noar Kerkstroate en mos ik noar Scheemter schoule.
Meester van der Tuuk haar d viefde en zesde klasse.
Hai kon mieters mooi veurlezen! En wat nog mooier was: wie haar n ook zingen!
En dat mog ik geern. Soamen mit Bé en Kootje Kuper zong ik eerste en twijde stem.
Ben der nog groots op.
k Vuilde mie op dizze schoule al beter thoes…
Mor ook hier was t voak kribben en wat mie achternoa opvaalt, is dat veuraal Iekje Venemoa en ik doar muite mit haren. As der roezie was, of dat der aine pest wuir, sprongen wie der tussen en muiken der n enne an. (Touval? Wie kwamern baide oet t Westerketaar)
Lest bie mien kapper heurde ik nog van n vraauw, dat ik zo voak veur heur in de bres sprongen was… ‘Ik wuir voak pest en as toe der nait west was, haar ik t nait vol holden, ducht mie….’
k Wait nog dat meester van der Tuuk der maank mos, dou meester Jonker sloag kreeg van Freerk Groenbroek, omdat zien bruiertje Joop doar straf van kreeg.
Joop nuimden wie voak ‘kniene’ en zel t der wel noar moakt hebben?
Of aal dij fiebelekwinten, dij ik beleefde op baide schoulen loater op d ULO aan d Kerkloane oorzoak west bennen van mien tegenzin in t leren, wait ik nait.
t Zel der wel invloud op had hebben ducht mie. In twijde klasse van d ULO begon k der mit de pedde noar te gooien en in daarde klasse heb k t hailndal verbruid!
k Was vieftien en k haar t hailndal had mit schoule. Mien leste rapport toonde aans niks as grafpoaltjes…! k Haar mien zinnen zet op n boantje bie mien voar in drôkkerij.
‘Komt niks van in!’ zee voar. ‘Eerst dien diploma en den zain wie wel wieder!’
Gelokkeg kreeg k steun van Jan Hendrik de Grooth. Hai was kruudenier onder toren en mien voar en hai konden aibels goud mit n kander.
Dou hai mie vroug hou of t op schoule ging vertelde ik hom de situoatie en zee, da k bie d ol in d zoak wol.
Nog gain twij doage loater brocht hai zien wekeliekse advertensie veur t Scheemder kraande en begon over mien wens om drokker te worden.
‘Dien zeun wil in t bedrief, Eppie van Zonneveld. Wat is der mooier!’
‘Doe wilst toch wel n opvolger? Ik zol t wel waiten’
Voar ging om! Wel mos ik hom in t volgende onderhold nog overtugen mor dou ik aangaf, dat je mor tot joen zestiende aannomen wuiren op de Grafische schoule in stad, mog ik mien bouken inlevern. Hoera!
TEST! Veur da k touloaten wuir tot de Grafische schoul in stad mos k veur n test noar Amsterdam. De bond stelde hoge eisen an t touloaten!
t Haar naait veul om hakken, docht ik, mor dou ik de test loater bie touval op t buro liggen zag en hom las, docht ik doar aans over.
Hou konden ze zo’n oetgebraid verslag moaken van t speulen mit blokjes en zuks meer?
Nou, in 2012, as k doar weer an denk, hebben ze mie pecies goud oetstokt!
Precies zoas zai veurspelden en adviseerden wuir woarhaaid!
En ik mog leren veur drôkker!!!
En de tied, dij dou kwam, was n supertied!
Twij doage waarken, ain dag noar Stad en weer twij doage waarken.
In ’58 t diploma hoald.
Inmiddels dus 10 joar op de klaai…
Deur t older worden en n beetje scharrelderij, kon k mie loater beter handhoaven op klaai.
En nog aait woon k in t zulde dörp…
Mor mien devies is en blift:
Beter van klaai noar zaand…
as van zaand noar klaai!
Al is t al weer n tiedje leden, toch denk ik voak nog an de joaren, dat wie mit ons gezinnechie aan d raante van Scheemde in t veld woonden.
Vanoet t centrum mozzen wie wel verhoezen, dou discotheek The Corner noast ons de deuren opende! Sjonge, wat n lewaai! Vanoaf dij tied was sloapen meer overdag den s nachts n gewoonte worden.
Op d bandrecorder kon ik zo de muziek opnemen!
Boeten Scheemde haren wie al n moal of wat n òl hoeske zain an d Hoanebietersloane en op n gegeven moment zee k tegen de vraauw: ‘Wie goan n endje lopen’.
Toch ais oetvogeln, docht ik of dat steegie te koop is…
Zo zegd, zo doan.
Dou wie d boudel van dichtbie bekeken en achter t hoes struunden, kwam òl buurman De Gries aanlopen. Hai was nijschiereg, wat of wie doar te zuiken haren?
‘Och, zomor wat kieken. Zol der wel n nije op maggen?’
‘Dat wait ik nait, mor ie kennen inlichtens kriegen bie Buseman.’
Gelukkeg haar mien vraauw vanoaf heur geboorte in t veld woont in Nij Scheemde en haar ze -noa eerst wat sputterderij- toch wel intresse in mien plan!
‘Doe hest aait wat! Mor ja, nog joaren noast dat helse keboal wonen is ook ja niks!’
Wie wuir n t ains en dat dee mie deugd!
Op noar Buseman… De aigenoars wazzen femilie van hom en noa laank over en weer bellen en proaten, kon k t stee n joar loater, op noam kriegen.
Dou kwam t echte waark! Gemainte wol nait zo as ik en ik nait zo as gemainte!
Ik wol op t midden van de kochte vattien rou baauwen, mor zai wollen, da k op de fundeminten van t ol hoeske bouwde!
k Zel joe n laank verhoal bespoaren… ik kreeg veur tachteg persent mien zin en net veur de kerst in zeuvenzeuventeg konnen wie ons nije stee betrekken.
De eerste nacht gain oge dicht doan… konnen van de stilte nait sloapen!
Mor as luttje kinder zo blied, dat wie van t lewaai oaf wazzen!
Al gauw kreeg we deur, dat der hail wat vogels rond t hoes wazzen. Prachteg!
Elke mörgen luipen de fazanten over d loane t veld in.
Wiefkes (n stok of tiene) veurop en even loater de mannechies.
Zai kwamen oet de hoge bomen, veur an d loane.
Aine der van kreupelde en dat was in onze ogen ‘opoe’. Zai het nog joaren de roete lopen, en achternoa heb ik voak docht: dij hevve te old inschat!
Wieders veul muskes, roodborstjes, merels, liesters, kraaien, oksters…
k Heb zo’n datteg soorten teld! Ook holtdoeven vanzulfs en… spechten!
Soavends op t terras heurden wie ze voak hoamern! Klop, klop, klop!
Op n dag, soavends rond zeuven uur kom ik aanfietsen en staait vraauw mie op te wachten… Vinger veur de mond. Moust doar ais kieken!
In boom boven sloot zaten drij oelen… Dou ik stoan bleef en noar heur keek, deden twije n oge open en geliek weer dicht. n Knipoog, zeg mor!!
k Haar t idee, dat ze zok wel vaileg vuilden en dat dee mie goud!
Omdat ik roemte zat haar, heb k ook nog wat hokken baauwd veur wat hounder en doarnoast n viever an legd veur eenden.
k Haar t idee opvat om Grunneger Maiwgies te kweken en k vond kwakereenden en Mandarijnen ook wel wat om te hebben.
De hounder en de kwakereenden was gain probleem!
Mor de Mandarijneenden wazzen schienboar van n hogere soort?
t Eerste nuske, drij jongen… Alle drije gingen dood!
‘Moust even noar Kloas Nijland in Nij Scheemde goan’, was goie road van mien moat Maarten. ‘Dij het zien haile leven al vogels had, ook eenden! Dij ken die wel perzies zeggen van hou of wat’.
Maarten haar geliek. Dou ik Nijland t probleem veurlegde was t votdoadelk: ‘Joa, dat probleem ken ik. As der genogt tiekjes in locht vlaigen, is t gain probleem. Doar happen zai op. Mor as dij der nait bennen wordt t n probleem!’
Wat ik oeit oetvogeld heb, is meel op d veren streuen. Zai perbaaiern den, dat der oaf te hoalen. k Heb der ook wel ais hounderkukentjes bie zet. Dij vreten wel oet zok zulfs… en d eendjes kieken dat den oaf!’
t Joar der op, haar k bie twij wiefkes vaaier jongen!
Inmiddels haar k hier en doar al keken, of der in mien omgeven aine was, dij n klokke haar te bruien… Gain aine!
Den mor n puutje meel hoalen en kieken, of dat de deurslag geven ken.
Gelokkeg zat dat joar de locht vol vlaigjes en was k t meel nait neudeg!
Tot mien grode verboazen zwommen ze n poar doage loater apmoal al in d viever! Ik ruip mien vraauw omdat k wol, dat zai der ook van genieten kon!
Zegt ze inains: ‘Pak tou! Zai verzoepen!’
En inderdoad, zai zwommen nait meer mor zakten noar de bodem…!
‘Verrek, hou ken dat den? Zai kennen toch zwemmen?’ docht ik.
‘Ja, mor t wotter is nou nog veuls te kold! Doar bennen zai ja nait op berekend!’
Inderdoad! Dou ik mit opstreupte maauwen de jonkies der oet haar, wazzen zai meer dood as levend!
Wikkeld in handdouken op radiator, kwam t leven der endelk weer in…!
‘Verduld! Hebben ze genogt te vreten, heb je dit! k Haar ja noeit docht, dat n eend verzoepen kon!’
Noa n poar joar gelok, heb k ze vot doan. t Bleek dat rötten op eendestront oaf kommen!
‘Hest vast n sloot in de buurt?’ opperde Kloas.
‘Joa, vlak achter t hoes. Op n anderhaalf meter van viever!’
‘Den dou ze mor vot! Rötten kommen aingoal trogge!’
t Was nait aans! Mor t muide mie slim!
n Joar eerder haar k mien kwakers ook al vot brocht. Dat op aandringen van mien dochter… Zai wuiren rebels, as der wat bie heur in de buurt kwam en veuraal s nachts. Ons dochter kon der den nait van sloapen en gaf aan, dat as ik ze nait vot dee, zai vertrekken zol!
k Was der wel n beetje sneu onder, mor gelokkeg kreeg k der dat veurjoar n kameroadje bie! n Klain vogeltje mit n schier rood borstke.
Hai wupde op t onderenne van mien schop en elke bod as k der n spoa grond oet mieterde, zat hai der op kop in om de wurms te pakken!
In eerst instantie docht ik an n roodborstje, mor dat kon aigenlieks nait… Hai was dikker en nait schichteg!
Soavends t vogelbouk der bie… Was t n grasmus! Haar k nooit van heurd!
De Hoanebietersloane, n prachteg stee…
Inmiddels zitten wie al weer vieftien joar boven Jumbo (eerst C-1000) en ook doar is t goud toeven, al zain wie doar minder vogels en meer mensken.
Ook nait verkeerd, mor wel n reden om zo nou en den even -mit ogen dicht- trogge te goan en vannijs te genieten van aal dat mooie gevederte!
Noa de val van de muur in Berlien 1989, besloten wie in t veurjoar ’90 mit ons vw-buske doar hin oaf te raizen.
Van bruier in Lübeck haren wie al veul heurd over de ritten, dij zien zeun dee as medezien-bezörger. Aal weke op en dele noar Berlien!
En aal weke n pas vol stempels! En…. nait te vergeten: bekeurns!
Onderweegs kwam t voak n moal veur, dat der schrikhekken op stroate stonden, dij aangaf, dat e links aanholden mos…
As e den zo’n vief kilometer wieder was, wuir e deur de vopo’s aanholden mit de vroag, woarom hai aigenlieks links ree?
As e den zee, dat der n endje trogge borden stonden dij dat aangavven, kreeg e te heuren: ‘Du bist ja verrückt mensch! Wo stehen die den?’
Zai haren ze den al gaauw vothoald!
Zien boas het t vanzulfs aal betoald… kaptoalen kwiet an bonnen!
Zel e wel deurberekend hebben vast?
Ain en aal corruptie!
Mit zien paspoort was t ook n boudel…
De Ozzi’s wazzen gek op stempeln.
Zo mos neef elk haalf joar n nije pas! Vol!
Op n duur kreeg e mitwaarken en kon e aine hoalen mit 100(!) bladzieden.
Koren op de meulen van de grensbewoakers! Aine?
Drije kon toch ook? ‘Du hast ja genug seiten!’
In Berlien zulf was t nog beter! Mainegmoal wuir zien bestelbus openbroken en was e n smak pillechies kwiet…
Totdat… e n grode swaarde bouvier mit nam!
Doan! Hai huifde deuren zulfs nait meer sloeten!
Van zien boas kreeg e t aankoopbedrag veur d hond dubbel trogge!
In de wereldstad ankommen hevve eerst oetkeken noar n camping…
Ston naarns aangeven, dus mor even vroagen.
‘Camping?’ Gain reaktie! Nog aal anti Amerikoans?
Kon k mie wel n beetje begriepen…
‘Wir wollen kampfieren….’
‘Kampfieren. Was ist den das?’
‘Jezus!, wat is kamperen in t Duuts?’
Mien vriendin kwam der ook nait op.
Ik n lucifers-deuske oet buutse en der gauw n tènte op taikend.
‘Ah….! Sie wollen zelten!’ en spontoan begon e mie oet te leggen, dat e gain zeltplatz wos.
Gelokkeg kwam der n jong deerntje bie, dij ons wieder oet douken doun kon en zo kon wie soavends in t duuster asnog n steegie vinden.
Aan d raande van t vlaigveld… waineg sloapen!
Mit de metro noar t centrumm glad n belevenis! Mooi? Nou neu!
De stad op zog was nait verkeerd. n Hoop te zain en te beleven.
t Vuil ons op, dat der nog zoveul olle gebouwen stonden!
‘Zeker vergeten’ docht ik sinisch.
In n ziestroate van t Alexanderplaz, n hail schiere winkelstroate, was n hoop reuren. Modeshows midden op stroate, stroatnuzikanten en… rond n klain plaintje zo’n vatteg Chinesen, dij heur woar an de man brochten -sieroaden, horloges- en zokswat.
In tied, dat wie bie ain van heur stonden te kieken, -t leek altmoal prachteg, mooi oetstald op n muurtje en schitternd in d zunne, stoven ze as muskes oet n kander! Wie schrokken ons lam!
Drij buskes mit plietsies kwamen der aangieren en stoven op de spleetogies oaf! Ik kreeg nog n beste roam en ging sikkom onderoet!
‘Moust dij kieken’ ruip mien vriendin… n Luttje pindaatje stroekelde over t muurtje, woarop e zien woar oetstald haar en kwam plat op bek omdele. Hai kreeg zien kovvertje, dij opensprongen was, nog wel mit, mor mie ducht, dat dij al wel haalf leeg was?
‘Vot hier! k Wil hier gain dag laanger wees n!’
k Mos goud op heur inproaten, mor k kreeg heur nog wel zo wied, dat we bie Chackpoint Charly de restanten van de muur bekeken, n stokje stain kochten en… in t draaiende restaurant, hoog in de locht lekker smikkeld hebben. Onder t genieten van t toetje zee ik: ‘Wat n oetzicht he… Kikst over d haile stad hén en zuchst ook pesies woar of de muur aal ston het.’
‘k Ben laiver in d luttje dörpkes as in dit gekrioul’ zee ze nukkeg.
Aanderdoags den mor t Oosten in… Wat n ainvoud… (armoude?). Grauwe hoezen, woar in aal dij vatteg joar noeit meer n kwaaste vaarve op kommen was! Stroaten mit koelen en zulfs goaten! Oetkieken gebloazen!
Nait allaind veur dij gammele wegen, mor ook veur dij mieghummels, dij t joe hoast onmeugelk muiken om n aigen koers te voaren!
‘Wat n Trammelanten!’ Tientallen Trabantjes (Trabi’s) stoven joe aan alle kanten veurbie en haren schienboar minder last den wie van de slechte stroaten…? Aalgedureg stoiterde der wel aine deur d locht, mor kwam wonder boven wonder weer op zien vaar pootjes trechte. n Belevenis!
Bie de wainege tankstations stonden de twijtakjes in riegen om bie te tanken. Benzine der in, kofferbakje open… n praane eulie der deur, even goud hinneweer schudden…(deden ze deur t t kofferje noar omdele te drokken en trogge te stoitern) en…. joagen mor weer!
Op t laand net zo n boudel! Zes luttje combines noast n kander…!
‘Kiek doar ais! Pond Tebak in zesvoud’ ruip ik verwonderd. (Pond Tebak was n man bie ons in t dö rp, dij in zoad handelde en op zien proefveldjes n hail luttje combine broekte.)
‘Zo hol je wel waarkgelegenhaid’ zee mien vriendin.
Manluu en vrauwluu, zai haren apmoal waark en n inkommen. Leek mie nait verkeerd!
Net as in d winkels: gain vaarkleuren etiketten, gewoon gries en swaart-wit! Dou ik t doar mit krudenier over begon zee e dapper: ‘Das sol man ja alles bezahlen! Wofür ist das den nötig?’
Geliek haar e! En ik zeg joe, dat t meroakels goud smuik!
De camping, dij wie dou opreden, was as t woare gewoon n groot grasveld mit in t midden n hokje woaras je joen behuifte doun konden.
Gain pot of niks… Gewoon n hail daip gat, woar je striedewiets boven stoan mossen. Niks veur mie!
Noa drij doage vroug k n mitkampeerder, woaras ik betoalen kon? ‘Ach wasz! Scheize! Hier brauchst Du nicht bezahlen!’
t Bleek, dat dat n kampeerploatse veur t volk west was.
Op t strand bie d Oostzee was dat wel even aans. Zwanzig D-Mark!
‘Ie waiten van wanten!’
‘Wie bitte?’
‘Ie hebben joe al nuuver aanpast!’
Dat was ook zo mit de vaileghaid. Noeit wuir hier stolen of inbroken… nou is t de orde van de dag!
Of dat de toeristen wazzen, of aigen volk is mie nait duudelk worden.
Van bruier wait ik, dat de Ossi’s over t algemain veul geld hadden…
Wollen zai n Trabantje of Wartburg kopen, den wazzen zai wel vattegdoezend Maark kwiet! En dat konden zai spoaren omdat baide an t waark gingen. Noa d aanvroag van n autochie duurde t den voak n joar of tiene, dat ze aan beurt wazzen!
Noa die Wende konden ze dat weerdeloze geld inwisseln veur westduurse Maarken en was ook doar t kapitalisme geboren!
Aarg jammer!? Elk zien mainen!
Bruier haar in dij tied n bult stress van aal dij Trabi’s, dij de centra van Hamburg, Lübeck inpikten. Zai smeten mit geld en de neerndounden haar n ter goud mit!
‘Ik ken ja nait meer op tied mien klanten beveurroaden!’
Noast hoesgeroad en klaar wuiren der ook veul BMW’s en Mercedessen verkocht.
Hou gek ken de ‘bling-bling’ joe moaken!
Volgens bruier vuilen der dou ook veul doden in t verkeer aan ‘d aander kaante’. Mit zo’n westduutse slee over dij strontwegen ging t ja veuls te haard!
Veur ons was t n haile ervoaren en n slim enerveernde vekansie!
Nou anno 2015 vroag ik mie voak oaf of t kapitoalisme doar inmiddels net zoveul vernaild het as hier bie ons?
Ik denk het! En dat te waiten, dut mie zeer!
k Mos vanweke noar dokter veur n gesprek…
Dat zit zo: ik haar last van de pillechies tegen chorestorol.
Veul piene in de gewrichten en doar was k bepoald nait blied mit.
Staarker; k Heb ze van gramnieteghaid stoanloaten en dat leek dokter nait zo verstandeg…
‘Zal best, maar ik heb ze gekregen ter voorzorg…’ was mien reactie.
In d wachtkoamer zatten twij doames, dij nait hail proatsk wazzen…
Dus, mor wat in t rond kieken en folders lezen.
Noa n zetje kwam der n nogal stevege ‘boy’ in.
d Ogen wat troanderg en zo hai zee: ook kolle handen.
“t Is kolder as k docht”, zee e en wreef zok zien kolle handen.
“Ook even n apeekaatje?” vroug ik.
En dou kreeg we op nogal n haarde toon te heuren, wat hai wel nait aal haar:
Choresterol, zuker, reuma en nog hail wat meer! En… veuls te zwoar!
Mor dat haar n wie zulf al wel zain!
“Laive tied, dat is nogal wat! Mout je joe ook spoiten, vast?”
“Zes moal doags! En oafvalen! Das nait zo makkelk, mor k heb der al wel tien kilo oaf in drij moand! Ik at nogal vet en doar ben k mit an t mindern! Helpt echt!
t Was ook wel bar, houveul of ik at. As k om zes uur op berre ging, zette moeke mie aait n schuttel mit fricandellen op t nachtkaske….” “Om zes uur al op berre?”, vruig ik schrikkend.
“Joa, en den knabde ik der even twinteg fricandeltjes deur”, zee e laachend.
“Ik lach der om, mor t is vanzulfs wel n beetje belachelk!”
“n Beetje?” raip ain van d vraauwluu, dij aans nog niks doan hadden as luustern…
“Joa, n versloaven he! Heb ik ook heur! k Ben al dik zeuvemteg joar an de tebak. t Veurdail doarvan is, dat je der nait echt dik van worden…”, zee ik.
“En nait groot he! Bist mor n luttje schietertje!”. En hai schotterde van t laachen.
“Ik ben van veur d oorlog en dou kregen wie voak pankouk mit n beker zegemelk! En k leuf verduld, dat dij zegemelk veuraal, mie deur t leven holpen het!”
Wat de baide vraauwluu van ons gesprek docht hebben, ken je gissen!
Dat dokter zien mainen der over ook nait echt positief west is, ken k mie best begriepen!
Mor dokters hebben ja n eed oaflegd, dat zai mensken helpen zellen…
En of dat nou gruinen, blanken of swaarten bennen, moakt nait oet!
Versloavens valen doar ook onder, net as soorten geleuf!
Schier dus, davve dokters hebben!
In Amerikoa was t nait van de locht bie t aantreden van Trump as president…
Mit zien dikke proellippen gooit e ter an d lopende baand oet : Go bl… Y…
Zai zeggen t doar dus aans, mor dat vin k nait passen in n Grunnens stokje.
Ik vond t wel n beetje veul, as k eerlieks ben.
Mor ja, k ben den ook nait ‘christelk’ ! (Althans gain kerkganger)
Nee, om eerlieks te wezen, hol k nait van dat gedou.
Volgens mie mainen zai t ook hailndaal nait, want tiedens de kampanje en noa zien aantreden wazzen d aandern apmoal mieskasters, dij der niks van moakt hadden. (heb Joen noasten laif as joe zulf!) Ja, ja!
Den heb k t hier vanzulfs over Trump en Clinton en… God zegen hom echt: Obama!!
Obama is hail aans. Al gaf e ook dudelk te kennen, dat Trump zien zegen veur t presidentschop nait van boven kommen kon en zok doarom inzette veur Hillary.
Al ben ik ook wars van Trumps goare oetsproaken, en vuil ik totoal gain verwantschop mit zoks luu, toch mout mie t van t haart, dat ik ook totoal gain aanbidder ben van aal dat vrome gedou dij summege van zien veurgangers verspraidden!
k Nam soms t woord ‘Godverneukers’ wel ais in de mond…! (noa t aanzain van n debat op tv).
Mooi proaten, en achter d rogge om d aander verneuken of beschimpen !
Dat is toch vluiken in d kerke? (Go… bl… Y… ! Hou duur je!)
Vluiken heurt nait!
En veuraal nait op zo n menaaier…
Dat was CDA-man van d gemainteroad in Scheemde mit mie ains.
Hai vertelde, dat ze bie elke vergoadern van zien club aait in gebed ‘veur’ gingen.
Op n oavend haar hai dat doan en noa t woord amen, ging t loos!
De aine schampte en roddelde nog meer as d aander over n collega!
Ik ben dou stoan goan en heb zegd, dat ik noeit meer ‘veur’ goan zol! ‘Dat nuimen ie christelk? Schoam joe!’
Hai gaf mie te kennen, dat mien woord godverd… hom gain vreugde brocht…
Mor wat dij luu mie doar flikten woog veur mie veul zwoarder!
Dat nuim ik vluiken in de grofste zin van t woord!
Noa dij oavend kon ik loater t nog beter mit hom vinden!
Wie begrepen n kander!
t Zol schier wezen, as ze in Amerikoa d zulfde kaande opgingen!
Toch mor even din…:
Got bless joe!
En… noeit meer vluiken in d kerke!
Mit toal kin je speulen…
Al joaren meel ik inmiddels mit mien nicht (Bettie) oet Roon.
Vandoar de titel van dit stokje.
Zai is ook gesjameerd van dialect.
Zit hom in de genen, vast?
In t begun, dat wie besloten mekoar zo nou en den te meelen, heb ik pebaard mien Roner dialect te broeken (wat dou slim stoer was!)
k Was der al zesteg joar vot!
Bettie, alias Hunebettie, nichtoetroon en zuks meer zol den in t Grunnegs schrieven.
Inmiddels is dat n beetje verwotterd en douve net as t oetkomt.
Dit onder t mom: aal wat mout is minder mooi!
Veurege moand kregen wie in d kop om ook ais Westerkwartiers te perbaaiern… Heurt verdomt schier en t leest ook nog goud! (en.. t klinkt wat vrundelker as t aander Grunnegs) sorry heur!
Ie mouten waiten, dat wie baide op de grens van Noordenveld en Westerketaaier geboren bennen en dus van baide dialecten wel wat mitkregen hebben.
Bettie is geboren an de Heuloan -de weg noar t Laikstermeer- en ik an de Leeksterweg, 100 meter wieder.
Achter ons hoes hadden wie De Natuurschoon, geweldeg veul bos mit vievers, doevetil, hertenkamp enz.
n Woar oard veur tieners om te speulen en heur woare ‘ik’ te vinden.
Aan d aander kaante van d stroate was de weg noar t meer. (Nou Meerweg, in ons tied : Heuloan) n Kilometer of drij vaare.
In de Noordmannen van n poar weke leden, gaf Wiebe Kleinstroa aan, dat hai in zien jeugd aait mit pa en moeke kampeerde bie t meer an stadskaante. Den voarden wie mit t bootje noar Cnossen aan d aander kaante.
Dat was mien mooiste steetje op oarde! Zee Wiebe.
Heb k geweldege herinnerns aan!
Leekstermeer
Cnossen jr. aan ‘ons’ kaante van t meer mos dat beoamen. ‘Ik ben hier geboren en inderdaad: t is ook mijn mooiste plekje van de wereld!’
Over heur oetsproak was ik nait verboasd…
Wel blied!
‘Dat is mien jank west om elke bod, as ik vrij was trogge te goan noar mien geboortestreek!’ Docht ik.
Nietap t mooiste steegie in de wereld!
Gain wonder, da k zo zaik wuir, dou wie der vot wazzen!
De Natuurschoon.
Dunderdag 19 juli 2018: twijde bieainkomst 80+ flinten!
Dou ik veureg joar 80 wuir, kreeg k gedachten aan mien tied op d loagere schoule… Ik was dou tien joar en k mout zeggen, dat mie dat zeer aangrepen het. (wie verhoesden van zaand noar klaai…) Van Nietap noar Scheemde.
Zeuventeg joar loater wuir k nijschiereg welke luu nog leefden enz.
Gelukkeg haar k t adres van twije en dij heb k vroagd of zai der veur vuilden om mekoar nog ais te ontmoeten.
Dat was nait an dovemansoren zegd… Aanderdoags al an telefoon: ‘Loat we vot mor n doatum nuimen!’
Wie gingen noar t restaurant De Es in Roderesch.
Prachtege lokoatsie! En geweldige hapjes, al haren wie doar nait zoveul aandacht veur as veur mekoar, vanzulfs!
Wat n herinnerns! Bie leven en welzijn aander joar weer! Was aller vaste overtugen.
Dus vandoage vannijs. Nou was t mien beurt om t ain en aander te regeln…
Omdat je op dizze leeftied nait meer zo vereg en vlogge bennen, en wat minder auto rieden, was mien veurstel: n lokoatsie in t Oldambt?
k Rie laiver vief as viefteg kilometer, mout je waiten!
Was heur best noar de zin. Gelokkeg mor!
n Schiere lokoatsie haar ik wel! t Rozenpaviljoen of… Wedderveer…?
Dou mor in t Rozenpaviljoen, zee moeke. n Schier stee en d rozen bluien denk ik ook nog wel… (dat haar ze mis: Waarmte en dreugte haren de fleur der al oafhoald!) Jammer!
Dit joar was der n kammeroad extroa. Jacob Noord haar heurd, dat wie bie n kander west wazzen en wol dat ook geern!
En Jacob zat bie mie nog schaarp in beeld…
Op zien achtste kwam e -noa laange oafwezeghaid- mit n bain in t gips klasse instrompeln…
Juvvraauw vertelde, dat hai net trogge was oet t groot zaikenhoes en zien knije kepot had haar… (loater bleek, dat e d heupe totoal verbriezeld haar!)
Bleek, dat n mof hom aanschoten haar…!!!
Dou wie vandoage onder d boom in Sodom zaten, wuir ik aal nijschiereger… en k vruig op n gegeven moment, hou of hai dat ervoaren haar?
‘Dat emotioneert me nog steeds!’
Hai was indertied in t gruinlaand an t speulen west en poestte wat oet op zo’n olderwets holten draaihek.
Opains kteeg e n swoare klap op t bain en donderde van t hek oaf…
Gieren van de piene en dou tegen de vlakte!
‘Mien ollen in paniek en mien voar as n gekke zuiken noar vervoer hén t zaikenhoes’.
Zoas mie verteld is, het e n brandstofhandeloar vonden, dij dat wel doun wol.
Mos e nog wel even de kolen der oaf halen!! (dat kwam in de gasgenerator boven op t dak van d auto!)
‘Bie t Akkedemisch hebben ze mie in ain van de barakken legd, dij der dou nog noast stonden…
Dat was vlak veur t bombardement! Elk wuir overbrocht noar de kelder… mor dou ze bie mie stonden, zee de dokter: Laat die maar liggen, gaat toch dood!’
Net as hai haar ook ik wotterlanders in d ogen! Stel joe veur: den bin je aachte!!
Op schoule luiten zowel meester as mede-leerlingen (gain klasgenoten) hom vallen… De leste twij klassen het e oafmoakt op n aander schoule!
Soldoaten en kinder bennen voak haard!
De schutter haar loater zegd: Ich meinde es war eine Katze!!!
Ja, ja!!!
Ken mie der nog helleg om moaken, mor de aander herinnerns wazzen gelokkeg van n vrolieker kaliber!
Aander joar weer?
Geern!!
Albert en zien bruier kregen muite over t belaid op d oll n heur boerenstee.
Bruier docht meer in geld…. Albert in goie gewassen.
Dou Albert vernam, dat e nait tegen zien bruier op kon, het e der mit kapt.
Mit n jutezak vol goud is e de wiede wereld introkken, op zuik noar vree.
Vanoet Tolbert belande hai bie de Belt an de Ronervoart en zag doar n poaltje mit n stok karton der aan. Te koop: acht deemt grond om te ontginnen… te bevragen bij…
Het was n aarg drassege boudel. Zeg mor gerust: n Moeras!
t Leek hom wel wat! Hier kon e zien gang goan. Zien aigen kop volgen!
En wat n rust! Wel n koppel waark, mor doar zag e nait tegen aan…
Binnen n poar doage het e t kocht. Op de Belt lag rommel zat om van te baauwen.
Teerblikken, golfploaten en zuks meer. Doar het e zok n hutje van baauwd.
Gain licht, gain wotter. Van alles niks!
Mit n proam, dij e omschik kopen kon ging hai der op oet om zwaarde grond aan te hoalen. Totoal het hai d haile lappe zo’n zeumteg sentemeter ophoogd!
Meer as n joar zwoare arbaid!
Dou bleek, dat der gain oafwottern was… Nog aal kon hai nait zunder stevels over zien bezit bentern!
Rondom den mor sloten groaven…
Dat gaf locht! Nou kon e gras zaaien en begunnen mit poten van eerappels, bonen en dat meer.
d Ol jong kreeg der moud van en luip doags te zingen in zien Parredies.
Mit n zaais het hai zien eerste gras maait en heut.
Dou kwamen der schoapen. Was makkelker en brocht ook nog wat op.
n Twijde hutje wuir baauwd om zien gerief op te sloagen en veur zien schoapen, zegen, n poar pony’s, n kaalfke… De veistoapel gruide as kool! Laand zat!
Via n smaal dakgeutje vong e t regenwotter op en kon dat via n slim vernufteg systeem mit n kroantje oaftappen.
De Belt was ook hier zien leveransier! Net as veur t licht!
n Grode zaklanteern broekde om zok bie te schienen as e der s naachts oet mos om te pizzen.
Wieders haar e gain licht neudeg! Zo gauw as t duuster wuir, was t sloapen en bie t lichten opstoan en an t waark!
Albert was gek op zegemelk. Aal doage anderhaalf lieter!
‘Bitter in de mond moakt t haart gezond’ was zien leus.
Socioale kontakten haar e nait. Enkel Wim Ploug, (mien schoulkameroad van d loagere schoule in Nietap) dij zien laand an zienend haar.
Het het n mooi zetje duurt, veurdat e kontakt wol, mor dou e vertraauwen in Wim kreeg was t kloar. Eem teuten mit n bakje zwaarde joege en mekoar helpen as t zo oet kwam.
Op zien drijennegentegste is Albert oet tied kommen.
As dank veur zien vrundschop het hai Wim t Parredies noaloaten.
Mit mien voar heb ik Wim doar n bezuik brocht. ‘Kerel man, wat ja n hemels stegie’ ruip mien voar en ik was t doar volmondeg mit ains!
Wim het der nog 25 joar plezaaier van had. Ook Martje, zien vraauw, dij der eerst niks van waiten wol, ging loater mit hom mit.
Der mos den wel n karrevan kommen, want in dij oale hut wol zai nait sloapen!
Wim haar n bult gelok! Mor… ook veul malheur!
Nou is e Martje kwiet en ook zien laand mos e vanwege zien leeftied verkopen…
Mor vannijs lacht t gelok ons tou!
Soamen mit ons allerlaifste vriendinnegie van d loager schoule, Jantje, hebben wie veureg joar ons tachtegste joardag viert in Roneresch.
En…. de oafsproak moakt, dat wie, -zo laank as dat kin- doar mit deurgoan! (en dat noa zeumteg joar…)
Houveul gelok kin je hebben!
(t bennen de klaine dinkjes, dij t voak doun!)
Zo midden oktober twijdoezendachttien, baauwt n holtdoeve zien/heur nuske vlak veur ons balkon, schier op ooghoogte…
“Wat n aansleperij van takjes!”, zegt moeke, dij der gain oog van oaf krigt.
Hai vlogt oaf en aan en as t kloar is, vleit e zok der netjes in.
“Doe bist in d ware! t Is ja haarfst!”, roup ik hom tou…
Mor ja, ik ken nait koeren en hai verstaait der dus gain donder van.
“Dat wordt ja hailndaal niks!”, perbaaier ik moeke an te proaten, mor doar wil ze niks van waiten!
“Doe mainst, das t aal waist! Het mooie weer blift nog wel n tiedje… t Komt vast wel goud!”
En geliek kreeg ze! Vraauwlu hebben doar ja schienboar n zintuug veur?
n Week of aachte mochten wie genieten van de wondere noatuur!
Dou d aaichies oet wazzen, en t bleek, dat e twij jonkies oetbrud haar.
Baide heur luttje koppie kwamen net boven t nuske oet.
Hier en doar n klain beetje dons.
‘Wat mout dat nou nog worden?’, docht ik.
Gelokkeg bleef t weer redelk schier en zagen wie bie luttjen aan, dat ze stapke veur stapke groter wuiren. Mooi man!
Zo’n drij/vaar moal doags vouert deur moeke.
t Was of ze oafsproken haaren… -of haar e messchain ook n mobieltje?- hou loat moeke t eten brengen zol.
Eem veurdat e aanvlaigen kwam, zagen wie d leutje koppies van heur kroost al omhoog kommen mit d bekkies wied woagen open!
Noa aankomst bleef d olle eerst n zetje in t rondte loeren of der ook onroad was… veurdat e in t nust stapte…
Baide jonkies gingen den as gekken tekeer en vraten heur t vouer an baide zieden van t snoavel tou d bek oet!
Hai, wat wild! Zai kennen hom zo ja wel d kop van d haals rieten!
t Leek wel n beetje op n ja-knikker oet Schonebeek! Wat vermuinend!
Zo’n zeuven, acht weke was ons eerste gang oet berre noar t balkon… (echt, sums veurdat wie de gang noar d wc muiken!)
Nijschiereg? Messchain wel, mor genieten is n betere benuimen! En dat weken achter n kander!
‘Mooi he!’, was elke bod onze mainen. En moeke kwam asmits wat dichter tegen mie aan stoan…! (asof zai de geboorte en t groot brengen van ons baide kinder vannijs beleefde.)
Wat ken t leven toch mooi wezen!
Noadat moeke d baide leerd het hou of ze vlaigen mozzen, was de grootste d eerste dij t aan duurde.. Noa eerst n wat ongelokkege landen op ons balkon, was de twijde poging roak: over t stroate noar bouwmaart Klus Wijs! Poeh!!
d Luttjeste haar wat langer waark. Was n kop klainer as zien bruiertje/zuske en volgens mie ook n echte boksemschieter?
Tot twijmoal tou n hotel-de-botel-landen op ons balkon en dou noar t boomke der noast op zo’n vief meter oafstand…
En nou, n week of drije wieder ben ve ze kwiet! Veur goud oetvlogen! Sneu man! Wie haarn der n bult dieverdoatsie aan!
Gelokkeg kreeg moeke drij weke leden n bos roze rozen van twij vriendinnen, omdat wie heur nuigd haren n vissie te eten in Termunten…
In hoes luiten ze d kop al gaauw hangen. Oet nood het moeke ze op t balkon zet… (inmiddels vief weke leden!)
En ie maggen t leuven of nait: mor zai bluien nog aal en dat dut ons vannijs slim deugd!
Bienoa al weer n joar om…!
Der was weer hail wat reur n in t oaflopen joar mit as oafsloeter:
Boeren leggen distibutiecentra supermaarten lam?
d Luu bennen woarschaauwd, dus hamstern mor! Gain probleem!
Oldern onder ons moaken zok doar nait zo drok om…
Dij hebben wel minder tieden mitmoakt!
Zai denken meer an d luu, dij heur dit joar ontvaaln bennen.
En… dat bennen der nogal wat!
Tjezus, weer veuls te veul!
Jaantje, Pietje, Kloaske en nou ook nog Meindert Schollemoa van Pekel!
69 joar nog mor! Veuls te jong toch!
Dij man mout n standbeeld hebben! Wat n toffe gooser!
Hai was der veur elk, pruit joe nait noar de mond en was der oprecht veur t volk!
Zo aine kriegen ze doar in Pekel noeit weer!
Zulf mog k hom veur t eerst mitmoaken op n feesje van de Zunnebloum Pekel.
Willy Petzinger – dij ik kon van de Seniorendag Winschoten – haar mie nuigd.
Touvalleg was ik bie de Zunnebloum-oafdailen Scheemde, zodounde.
k Heb joe op d eerste rang zet, zee hai bie binnenkomst.
Oh…?
Wie zaten net op stee, dou der n man tegenover ons zitten kwam…
k Zel mie even veurstellen: Schollemoa!
En hai ging in t Grunnens mit ons wieder.
Versta jij die man? Vruig mien moat. (hai was n Westerling en kreeg gain woord mit!)
Ja hoor! Mooi man, een burgemeester die zijn volks taal praat! Tof!
Schollema kreeg van ons gesprek n beetje mit en verontschuldegde zok:
Sorry hoor, ik kan natuurlijk ook ABN!
Paasde zok geliek aan. Tegen mien moat in t ABN en tegen mie in t plat!
Wat een aardige man, helemaal geen burgemeesterstype!
Zien openingswoord ging weer in t plat en mos ik noar mien moat tou vertoalen: Hij zegt, dat zijn vrouw een andere agenda heeft en niet aanwezig kan zijn…
Maar ze komt nog wel hoor!
Meestal gaan ze samen overal naar toe!
Oh? Wat leuk!
Mooie herinnerns aan n sypathieke man… n mens!
Schrifst doe de nijjoarskoartjes even, vragt moeke… (wonsdag de 10e dezember)
Hé? Joa, mout dat nou al?
Joa, mouten minstens aander weke op post, anders kommen ze nait op tied over!
Op heur zulf gemoakte koartjes stait de tekst: Fijne Feestdagen!
k Ben zo vrij west dat te veraandern in ‘Schiere doagen en n gelokkeg en veuraal Gezond 2020!’
Dat kommende vrijdag de dattiende Meindert Schollemoa veur t lest onder ons is dut zeer!
Tuurlek blieven de mooie herinnerns an hom, en mooie herinnerns bennen weer n beetje gelok…
Mor koartjes verstuurn mit de tekst ‘Fijne Feestdoagen’ gaait der nou even nait in!
Noordmannen. Wiebe Klainstroa en Erik Hulsegge brengen heur programma oet Muzzel.
Om haalf negen vertelt Wiebe over Dou en Nou en om haalf tiene het Erik zien biedroage over opa, dij zo’n hekel aan politiek en hounder haar!
Onder t lustern kom ik bie de neven van mien voar…
Apmoal boeren, dij deur t zwoare waark op t laand steveg oet de kloeten wozzen waren.
Grode handen en aarms as boomstammen…
Noa heur waark op Drees, mor thoes zitten konden ze nait!
Ep haar zok n steegie kocht tussen d luu dij t aait roem had haren.
Grode villa’s mit nog groetere toenen.
Hai was deur ain van zien noabers al ais vroagt of e zien toene schier holden wol.
In t begun haar e dat oafzegd, mor dou bruier Andrais ook op Drees kwam, mossen ze mor ais proaten docht e.
Andrais haar der wel oren noar en zo kwam t, dat ze mit zien baidend op stoupe bie d buurman stonden en zok aanboden veur t onderhold van meneer zien grode toene.
Man glom van bliedschop. Hai haar net zien veurege oafzegd, vanwege t roege waark, dat e leverde!
Komt goed uit mannen! Jullie mogen maandag wel beginnen.
Dat is goud, zee Ep… as t ook n beetje oplevert?
Meneer gaf aan, dat as t hom en veuraal zien vraauw noar t zin was, hai geern in de buidel tasten wol.
Den zai je ons moandag!
Je konden zain, dat de veurege toenman al n zetje niks doan haar.
t Was aal roegte en der mos hail wat snuid en biewaarkt worren.
Rusteg aan begonnen ze mit snuien. Bulten takken en twiegen wuiren op Ep zien boerenwoagen vleit en oafvoerd.
Meneer was aarg blied mit heur waark en zien vraauw nait minder!
Reden om d jongs goud te belonen.
En… bie zien buren te snaren, dat e endelk n poar geweldege toenluu vonden haar!
Het duurde mor even, of ook zai vruigen de mannen om heur toentje schier te holden…
n Joar loater haren ze meer den vief klanten!
Bruier Marinus, n nog grotere potert vertelde op n joardag, dat hai aander weke 65 wuir en doar nou al tegen opzag… Wat mout ik in godsnoam d haile doagen wel thoes doun?
Ons helpen mit toentjen! Zee Andrais. Wie kennen der nog wel aine bie broeken.
Ep het net aine oafzegd, dij ken der den ook nog wel bie!
Zo zegd, zo doan… Marinus ook in d ploug!
Omdat hai nog gramnieteger was den zien baide bruiers, ging e tekeer as n bolle.
Rieten, scheuren of t niks was!
Wie mouten even proaten zee Ep… As t doe zo haard waarkst, stoan wie mit n weke op stroate, en dat mout vanzulfs nait!
Dat is ja net politiek raip Marinus! Dat kin ik nait!
Zel wel mouten, as t in dien Dreestied ook nog wat verdainen wilst!
Marinus het t der zwoar mit had, mor zag wel in dat jongs geliek haren en meneren betuilen ja hartstikke goud!
Woar hai aans n uur over dee, haar e nou wel twij doage veur neudeg!
En mit heur drijen hebben ze der nog joarenlaank heur buudssìnten an had.
Het mooiste der aan vond ik, dat ze in dij tied meer begrip kregen veur de luu in d politiek in den Hoag!
Ook heur verstand kwam dus tot zien recht al was t wat aan d loate kaante!
Gain maal woord of noam, toch nait te vertraauwen!
Op t plain in Scheemde alle parkeerploatsen vol!
Mien laive tied, wat willen dij luu wel aal! Denk ik bie t zain van zoveul drokte…
“Hamstern! Baange, dat Corona heur te pakken krigt!”, mompelt moeke!
Ik goa in gedachten even trogge… n Vriendin, woaras ik op de kovvie was, haar t over de ik-cultuur!
k Von t wel n beetje overdreven, mor as ik nou zai, houveul der insloagen word?
t Mobieltje an t oor…, “Neem ook nog mor wat tandpasta mit”!
“Hmm? Der liggen ja nog vief tuubkes in t kastje van t aanrecht?”
“Dou toch mor! Enne… chips en bier! Enne… melk, stoete, kouken en veuraal wc-papier! Dou nog mor n pak of drije!”
Joa, denk ik: as je veul eten, mout der ook weer hail wat oet!
Tuurlek bennen der ook luu bie, dij de bosschoppen hoalen veur d oltjes en doardeur d kaare flink vol hebben! TOP!
Even loater: de schappen mit melk en stoete bennen volkomen leeg!
Wat nou?
Perbaaier t nog even bie bakker Prins? Dij het ja gain melk!
Zo ruireg as t op t plain is, zo rusteg zit t holtdoefke op t nust te roupen om n partner… Zai wil starten mit t baauwen van n nij gezinnechie…
Ook vogels kennen in de waare wezen… in dizze tied nog jonkgoud?
De doffers heuren heur schienboar nait, of… benn n der nait an tou?
Of zai ook in de ik-cultuur zit?
Ze vlôgt wel veul voaker of en aan…
Zel ook wel stress wezen!?
Jan woonde an de Laangeweg in Scheemde, gitswaart hoar en vlaigens rad as t om voetballen ging.
k Haar nog noeit zo n speuler zain!
Joa, loater wel vanzulfs, dou Cruiff in beeld kwam…
Volgens mie was Kiete nait minder as Cruiff, al vinden ie dat messchain gain vergelieken.
Loater, in de joaren viefteg -hai was n joar of zestien zeuventien?- speulde hai al in t eerste van Scheemde! (dou dertied daarde klasser)
k Heb ait al n moal over hom schrieven wilt, mor t bleef der bie.
Tot in 2018 t WK op t beeldschaarm kwam…
Al ben k al joaren gain laifhebber meer, de partij woarin de Kroaten speulden, brochten hom veur mie weer in beeld!
Doar zaten ok n poar Kietjes tussen, zag ik!
Al mout ik der bie zeggen, dat dat der meer op leek den as t was.
Kiete was fel en fanatiek en was nait baange om n aander baaintjen te loaten of n scholder te geven. Eelsk noar de grond omdele goan, as e t nait redden kon, dee e nait! Noeit n keer! Vechten! Nait jeuzeln!
Mor vergeten? Doar was e barre slecht in…
Bie t eerstvolgende duel tegen dij speuler, zol dij zien haile leven bieblieven, dat e tegen Jan Kiete voetbalt haar.
Dat wos zien voar Alko ook bliksems goud! Dij wol, as ze op n veldje aan d Laange weg an t trappen wazzen ook wel ais stoer doun en hoalde d jeugd den lachend onderoet…
Bie Jan was dat noa n poar keer wel oaflopen… Dij spoarde ook zien voar nait!
Jan was n echte vechter! Gaf noeit op en haar n conditie as n peerd!
In t eerste van Scheemde kwamen zien tegenspeulders hom wel drij keer tegen in n wedstried. d Bek vuil heur open van verboazen, as ze hom passeerd hadden en hom vannijs tegen kwamen.
Jan verdween bie mie oet beeld…
Hai haar waark vonden in Veendam.
Doar haar e joaren bie n boas waarkt, mor was e mit n kwoaie kop votlopen…
Dat haar veur hom male gevolgen: Gain oetkeren!
Laip n beetje bie t pad te zwindern en verveelde zok steveg!
Niks veur Jan.
‘Gaist mit noar Sodom? Doar is braand!’, vruig zien moat Wilm.
Omdat e zok toch verveelde, was hom der gain koare an hakken bonden en togen ze richten Winschoot.
In Westerlij kreeg zien kameroad n lekke baand en is Jan allend deur goan.
Zien kameroad wol nait wieder.
Aankommen in Winschoot, bleek dat de Venne oafsloten was.
NEMA ston in de fik! En wat veur aine!
Dikke rookwolken boven t centrum, d locht was der swaart van.
Mit fietse an d haand perbaarde Jan zo dicht meugelk in de buurt te kommen.
n Poar uur loater, onderweegs noar hoes het e besloten aanderdoags nog ais te kieken en dou was t gelok mit hom…
‘Zit der wat veur die bie?’ ‘Wait k nait, mag k ais kieken?’ Zo kwam hai bie n bult zaklanteerns, dij wel swaart van t rout wazzen, doch oareg nuuver in tact.
‘Mag k dit ook aal mitnemen?’
‘As t ons der viefteg gulden veur dust, bennen ze veur die!’
Jan haar sikkom gain inkommen, dus ook gain viefteg gulden!
‘k Zuik d boudel bie n kander en den kom k dammeet weer… Goud?’
Hai noar zien moeke en vraauw om geld te lainen.
Aanderdoags haar e baide an t poetsen, om de boudel verkoopboar te moaken.
Smiddoags vot op stap om te kieken of dat ‘goud’ te slieten was…
Tegen acht uur soavends kwam e mit n grijns op t gezichte en n dikke rooie kleur op kop weer thoes.
‘Super! Wat n handel! Hier hebben ie de vief sofies weer en den heb k ook nog zeuventeg gulden over! Wat n schiere dag!’
Bie zien leste klant dij dag haar e n bestellen van 150 stôk!
Mos e wel binnen n weke levern… Moeke en vraauw tot daip in de nacht an t poetsen. Lanteerns inclusief batterij veur fl…?
Batterijen kon e veur niks mitnemen haar de verkoper zegd! (omdat dij gevuileger wazzen veur hitte)
n Poar joar loater mos ik van mien voar noar Zuudwenden en De Wieke.
Volgens hom kon ve doar ook nog wel wat adverteerders vinden?
En verdold! Dou kwam k bie Jan in d winkel… (n ol bakkerijchie)
‘Ah, Klaassie, wat bist doe ja wied van hoes mien jong. Verdwoald?’
Ik zee woar k veur kwam, mor wol wel geern eerst waiten woarom hai noar d Wieke goan was en doar n bedrief start haar.
‘Goa mor mit! Wat wilst van mie kopen? n Wasmesjien, n fietse, n plof of n zak mit onderdailen? Ik heb t aal!’
k Heb mie d ogen oetkeken. Zulfs in zien hoeske en rond t berre lagen honderden onderdailen van fietsen en brommers!
t Wiefke mout der mor over hín stappen as ze op berre wil, k heb veuls te min roemte!
‘Hou wordst weer kwiet? Of beter: hou komst doar wel aal aan?’
‘Oh, dat is gain probleem! Aal zundagsoavends vlaig ik noar d maarkt in Apeldoorn en Utrecht!’
‘Ik sloap in mien bestel. En k heb voak tegen vief uur al koopluu bie deure.’
‘Jan? Ben je wakker? En den gaait de handel loos!’
‘n Poar moand trogge haar k in Apeldoorn nog n koetse kocht…
Dij heb k achter de bus knupt en ben k mit noar Utrecht voaren…
Onderweegs aanholden deur twij blauwpetten…
Mag ik uw papieren even zien? Joazeker! Asjeblieft!
Jan Mulder?
Joa!
Familie van?
Ja, das mien neef. Beste voetballer hé!
Zekers! Rijdt u maar door. Wel voorzichtig hé!’
‘In Utrecht kon k dat ding ruil n veur tiendoezend fietsbanden…
Aal swaarten zunder reflectie… (even veur de reflectie verplicht wuir!) Kl.
Heb k sleten an n boetenlander!’
Voetballen haar e overgeven. Joaren laank dee e an motorcross…
Bienoa tot aan zien dood! t Leste joar mit nummer 62 (zien leeftied)
Ook toun kwam de jeugd hom voak tegen…
Was der aine, dij hom van de boane drôkde, den ging dij gegarandeerd in de volgende race zaand vreten!
Kondietsie gain gebrek, hai trainde aal doage: 25 boantjes om zeuven uur in t zwembad en noa t waark mit de ‘jeugd’ noar Gaiten om zien rondjes te runnen in t bos.
Op zien drij-enzestegste is e oet tied kommen… haartstilstand, in d ol eerappelmeelfabriek op Zuudwenden, woaras hai dou woonde.
Zuudwenden was sikkom te klain, dou Jan zien gigantische veurroad vailt wuir! (foto: Fam. Sluis, archief O’wijk-Zuidwending)
t Febriek was wel honderd moal groter as zien eerste winkeltje in d bakkerij op de Wieke!
Daip respect!!
n Toffe Commenist. Nait allend veur de kartonarbaiders in Pekel. Mor veuraal ook in zien benoadern noar aander luu tou!
In zien tied ree e in n Audi 60. n Zandkleurege. Nait bepoald n commenistisch karregie!
Ik kwam hom tegen bie d benzinepompe van n ‘gereformeerde’ aigenoar!
Mien gedachten doarover dee mie vroagen noar zien tankgedrag en zien chique kaare…
Is dat nait wat krom veur n commenist, wol k van hom waiten?
Wie mouten mit mekoar de wereld deur, mien jong! Dizze man mout ook leven en n commenist krigt ook last van zien rogge in n Trabantje.
Omdat ik veul kilometers moak, Grunnen/Den Hoag, v.v., mag ik dizze kaare broeken van de partij…
Hai het geliek, docht ik en gunde hom zien Audi!
De oetslag van zien inzet veur de kartonarbaiders is bekend… Zien standbeeld meer as terecht! De loonsverhogen, dij hai der veur t volk oetsleepde was nait mis!
Ondanks, dat Fré veur de Pekelders n oafgod wuir, was der ook veul teleurstellen! Teleurstellen in de vakbond, woaras zai bie aansloten wazzen en aait docht haarn, dat dij veur heur traauwe leden opkommen zol!
Joaren achtermekoar kwam der n vakbondsman mit de directie onderhandeln over ‘n beetje meer’ …. Ieder bod was t den: Sorry, de tegenvallende resultaten staan geen verhogingen toe!
Mit n flezze draank en n dikke sigare in de mond gingen ze de der den rap vandeur!
Bennen dij der nou veur ons? Of speulen ze onder ain houdje mit de directie?
Nee, den Fré! n Commenist mit n grode bek! n Kerel, dij vocht veur zien volk! Wel of gain lid van zien partij! Onrecht! Doar ging t om en dat mos ais oaflopen weden!
In d joaren zesteg wuir ons hoes-an-hoes bladje ‘Mau-Mau’ vergees in dizze regionen verspraid…
Bie binnenkomst en t oafgeven van n stoapel kranten, zag ik de bezörger mit d handen onder kop zitten te schraiven…
Wat is dit? Ie kriegen n fikse loonsverhogen en toch janken? Vroug ik…
Joa, zee zien vrauw: Hai ken mor nait begriepen, dat zo n staarke bond niks veur n kander kreeg en Fré opains wel! Hai vuilt zok zwoar belazerd!
t Standbeeld van Fré Meis staait nou al joaren stoer in Pekel… Haar de vakbond nait zo laks west, den was t beeld der noeit kommen!
Nou, noa zesteg joar bliekt, dat de bonden muite hebben te bestoan… Zol der n verband weden?
Bie n veureg stokje op Dideldom : ‘Gloepenshaard’ gong t over n olle Opel Kapitän…
Loat dat nou aanlaiden wees n veur dit verhoal! Van t ain komt t aander hé!
Van n Kapitein Mobylette (ploffiets) n Solex, n poar Quickly’s noar n luttje motortje (DKW 98 cc) en dou k dij in flaarden ree : n echte auto!
Omdat ik nait in dainst huifde (boetengewoon dainstplichteg) kon k deurgoan mit waarken en al gaauw, -nou ja!- haar k doezend gulden in t spoarpot…
En as je t riebewies den hoalt hebben, denk je as kwoajong al gauw an n autootje. In mien geval docht ik an n Fiatje, n NSU-tje en zokswat.
Nait te groot en betoalboar… Docht ik.
Bonzo Kuper -garageholder in Meulenhörn- brocht mie van dat idee of.
‘Koop die doch n fatsounleke! Doe wilst toch nait om d hoaverklap mit zo’n ding noar de garage?’.
As vakman, overtuugde hai mie van zien geliek en ik aanderdoags op struun noar n grotere, minder kostende bolide.
Bie Doeko Blaauw in Mewolle zag ik veur thoes n mooie rooie en roeme auto stoan. Aigenlieks, docht ik dat Bonzo Kuper an zowat dochde.?
Noa wat hinneweer geproat kreeg k der honderd doalder of en kon k hom mitnemen veur doezend gulden…
Hai was nog mor drij joar old… As nij haar e, besef ik mie nou, roem drijdoezend gulden kost! Anno 2021 nait meer te begriepen!
Hai laip ain op tien en an belasten betuil ik fl. 12,50 per drij moand!
Veur n tientje haar k n volle tank bezine… Wat wil je meer!
Deur de weeke wuir e nait veul broekt. Maisttieds gingen wie der mit noar dancings as Beijering, Dommering, t Kraaienust en Dik in Delfziel.
En den haarn wie nog n spesioale oetgangsoavend. s Moandags noar d automaart op t Damsterdaip in Grunnen. n Belevenis van jewelste!
De handel begon pas as t duuster wuir en was tegen middernacht oaflopen.
Maineg wrakje ging doar veur n poar tientjes over in aander handen…
As je n handeloar vruigen noar de kwaliteit den wast voak: ‘veur zover ik wait, mekaaiert der niks an’. En den dee e n poar passen over zied, zodat e veur d auto ston en vervolgde mit: ‘ik stoa veur de gebreken…!’ woarop de maisten deurluipen en n enkeling ‘spot’ bood op t ding.
Tegen n uur of elm besloten wie voak nog even noar t Keldertje te goan in de binnenstad… n Oer gezelleg ding en maisttieds n hoop schiere wichter!
Zo ook n olle vriendin oet Sodom, woaras ik n zetje mit goan haar.
As wie n kander troffen, klikde t weer vannijs en zo haar ik noa n blauw wiekenne zunner vrauwluu aait nog n schiere oafsloeten.
Noa twaalven ging der vanzulfs gain bus meer en den was zai wel te porren veur n lift noar Winschoot.
Mien kameroaden op veurbaanke en ik mit mien scharreltje op de achterbaanke…
Ain van mien kameroaden zee lestens nog: ‘as dei Ol Opel proaten kon, den stonden wie noa zo n viefteg joar hier nog mit n dikke rooie kop…!’
En zo is t mor net! Ja, ie bennen mor ainmoal jonk!
Tot zowied mien eerste verhoaltje over de Kapitän.
Tussen t schrieven deur, kommen der aal meer belevenissen boven…
Messchain zet k dij ook nog op pepier en kennen ie n volgende moal lezen hou of t mit hom oaflopen is…
Belevenissen mit de Kapitein…
k Zol der nog even op trôogge kommen…
In n veureg verhoal konden ie lezen, hou as k aan de Kapitein kommen ben.
Nou t ain en aander tussendeur, en doarnoa de leste: t òfschaaid…?
As wie t aits wachten konden, smoandags, den gingen wie geern richten t Damsterdaip in Grunnen, noar d automaart.
Mien kameroad haar n olle Austin kocht van Pijp oet Boertange. Omdat e nait an de proat te kriegen was, en mien kameroad doar nogal nusteg over was, zol Pijp hom dij moandagoavend trogge nemen en perbaaiern om hom in Stad te slieten. Mien kameroad zol zien betoalde geld den trôgge kriegen.
Berend haar mit veul muite t ding an de proat kregen en Pijp zol hom rieden…
“Gas geven blieven! As e die oafslagt, lopt e nooit weer!”
“Ie kommen achter mie aan he”, ruip Pijp oet t openstoande roampie.
“As e mie stoan let, reken ik op joe!”
“Aal op stee”, ruip Bé, en wie sprongen in t aander òl ding, woaras Pijp mit kommen was.
Nog veur Zuudbrouk zagen wie Pijp al in de baarm van de weg stoan te zwaaien.
“Hest n stuk taauw?”, vruig Bé.
“Nee, mor messchain kinst hom wel drukken?”, kwam nogal benaauwdereg oet Pijp zien strödde…
“Schoade veur die!”, zee Bé en stapde in zien grode Ford Custom.
“As dat mor goud komt”, was onze reaksie.
“Dat leuven ie toch nait? Veur dat wie in stad bennen zit k in zien kovver!”, laagde Bé.
En n lol dat wie haren!
Noa n poar kilometer, rolde t bumper over t stroade en even loater zwaaide Pijp nogal hefteg mit zien linkeraarm, dat e stoppen wol!
“En nou?”, ruip Bé.
“Wacht mor even”, antwoordde Pijp en sprong over t sloot richten n kwekerij.
n Zetje loater kwam e trogge mit n laank stuk taauw.
“Dat liekt mie nait veul beter as dien ol brakje”, gaf Bé hom te kennen.
“Staark genogt”, was Pijp zien mainen.
De Custom der veur, taauw der tussen en doar scheet t weer hén…
In opdracht van Pijp reden wie rusteg de maart op en dou hai docht, dat e wat aargens n steegie vinden kon, trapde op rem en draaide wat noar rechts om hom tussen t aander òl rommel te stallen.
Zien tactiek was, dat koopluu den mait zain konden, dat e sleept worden was!
Veur de Custom was ook al gaauw n steegie vonden en noa hier en doar wat snuustern zagen wie Pijp bie n ol Renooltje stoan.
“Ik stoa veur de gebreken’, was zien proatje en inderdoad, hai ston an veurkaante!
“t Austinnechie al kwiet?”, wol Bé waiten.
“Joa, en ook nog schier aan verdaind”.
Loater vertelde hai ons, dat e der n poar ,’redelke’ accu’s in zet haar veur n vlottere verkoop.
Onderweegs noar hoes kwam d geldbuul teveurschien en vertelde hai ons, dat e dij oavend 9 auto’s verhandeld haar en der 100 gulden beter van worden was.
“k Leuf, dat k aander weeke weer goa”, zee ik. “Den wil k perbaaiern of k de Kapitein verpatsen kin…?
Jongs wazzen ter nait mit ains, mor beloofden wel weer mit te goan.
“De mazzel en tot d aander weeke”, was t oafschaaid in Scheemde.
In de joaren viefteg haar ik n Opel Kaptän van t geboartejoar 52.
Zoas ik in n veureg verhoaltje al schreef; n lekker ding! Hail rustege motor, Fl. 12,50 belasten in drij moand en veur n tientje n volle tank.
Mout je nou ais om kommen!
t Is moandag en zoas ofsproken bennen wie onderweegs noar d automaarkt in Stad.
Wie, bennen dizze raaize Derk Puck, Bonzo en mien persoontje; laifhebbers van alles wat mit auto’s te moaken het.
Veur mie wordt dit n zwoare raaize. Ik heb besloten om mien ‘traauwe Kaptein’ te verbatsen en omdat e hier en doar wat goaten in t pokkel het, is d automaarkt n oetstekend stee om te sloagen.
“Aiweg zunde, dast hom vot dust, hai lopt as n naaimesientje”, zee Bonzo en ik wuir der nait zekerder op, of k hom wel weg doun mos…
Mor dou wie in Stad, t Damsterdaip op reden, wos k t weer wizze: Hier mout t weden. Wat n volk, vandoage! Dat gaait lokken!
Aalgedureg kreeg k bezuik van n sjacheroar, mor zoas aait, braaken ze hom tot op t droad òf en begon ik te twiefeln, of k der wel goud aan doan haar…
In elks geval, wos ik, dat pries oareg zakken mos, wol ik hom hier slieten.
Van vaarhonderd den mor noar drije…?
Dat scheelde wel. n Òl voelderd, mit n board van zeuven weeke was al drij moal langskommen en dee zowoar n bod van honderd doalder!
“Dat is veuls te min”, zee Puck, dij ondertied n olle plof kocht haar en an t oetzuiken was of dij in de koffer paasde.
t Wuir elf uur, haalf twaalm en wie dochten der over om noar hoes te goan…
Puck pakte zien plof op en schoof hom mit t achterende in de koffer.
“As t n stukje taauw hest, zet ik t stuur vast, den kin der niks mit gebeuren…”
Pijp haar t der nait op begrepen, dat e n omraize moaken mos over Scheemde…
“Hou laank ben k den wel nait onderweegs!”
n Poar handeloaren gingen op de voeste. t Ging der gewoapend an tou!
Pijp kreeg t der benauwd van en zee: “Vot den mor. Instappen en wegweden. Doar komt dij draanksteern weer aan… nait meer op ingoan…” was zien remedie. Hai zag t aankommen… Auto vot en den…?
“k Geef die twijhonderd gulden”, zee de draanksteern.
Dou ik zag, dat e sikkom nait op zien bainen stoan kon, zag ik mien kaans…
“Twijhonderdviefenzeumenteg”, was mien antwoord, en der vot achteraan: “As t n kerel bist, den pakst nou deur… dit is dien leste kans!”
“Twijhonderdviefteg den”, sputterde hai.
“Gelok!”
“Dat ken nait”, ruip Puck, “leste bus en train bennen al vot. Hou kommen wie thoes? Enne. Woar mout ik mit dij plof hén?”
“Pijp is nog nait vot, regel t mor mit hom. Zeg hom mor, dat e over Scheemde rieden mout”.
Wie konden maarken, dat t al oardeg loat was… Hoogoet nog zo’n twinteg sjacheroars stonden nog wat te kwakken en haren lol mit n stok of vaaier wilde wieven, dij nog geern n poar buudscenten pakken wollen.
Twije luipen op ons of en haren al gaauw deur, dat wie gain sjoege gavven.
Wel kregen zai de Garribaldi in de smiezen, dij ik aait op d houdenplaanke liggen haar.
En dou ging t loos! Mit t houdje op kropen zai op t dak van de Kaptein.
‘Draanksteern’ kreeg nou n auto, woaras hai wel n volkstoentje van moaken kon.
In n deuk van rond 80 centimeter kon hai, mit wat swaarde grond der in, zo zien praaien poten.
De sfeer wuir der nait beter op. Puck haar zien plof bie zien bruier stald, mor mos hom doarveur eerst oet bêrre bellen!
Wie blied! Al was de roemte in de Hilmann nait om over te snaren.
Gelokkeg konden wie der onderwegens aalgedureg n moal oet.
Wotterslaange lekte. En t motortje sluig aalgeduureg oaf.
Mit n fleske evem noar t sloot en ‘Even steuten’ was Pijp zien devies.
Vlogen wie normoal in zo’n drijketaaier noar Stad, dizze raaize wuir t wat laanger.
Om vaaier uur reden wie Scheemde in! “k Goa nait meer op berre”, zee Bonzo, “mout om haalf zesse de kroane al weer draaien loaten! k Leuf da’k mie n oetsmieter bak en den mor richten Delfziel goa.”
“Ik doek der nog wel even in, ken nog wel drij uurkes pakken”, zee ik.
“Tot vrijdagoavend MOI!!!”
Veul oltjes denken, -deur t doageliekse gejammer in de media over gezond leven-, goud eten, veul bewegen’ en dat soort ‘welgemainde’ adviezen, dat dat wel mout, as je n beetje schier old worden willen.
“Denkst derom, dat wie vannoamiddag n rondje op t rad goan!
Moust dien pillegies mor n haalf uurtje eerder innemen, kin best!
Kikst ook nog even of de banden wel haard genogt bennen?
Wie willen op tied vot, dus dien middag sloapke moust mor n moal over sloagen!
k Heb n schiere route in d kop.”
“t Is goud”, zeg ik en loop alvast noar beneden om d banden nog wat op te pompen.
Moeke en ik bennen nait aans as aandern…
As moeke heur zin krigt, wil ze aal doage wel op t rad… gezond!
Zai leest aal dij bloaden, dij t goud mit joe veur hebben.
Zond eten en veuraal bewegen!!
Net as bie mie dat t geval is, wordt t lopen der nait beter op en dat zel veur heur d reden weden, dat ze zo geern fietsen wil?
Om twaalf uur haren wie t waarm eten op en noa t oafwasken greep ze wat keeze en worst oet koelkaaste veur t geval je onderweegs ‘geihonger’ kriegen zollen…
Nog n poar deuskes met energiedrankjes (aal zuker!) mor… gezond. En wie wazzen kloar veur vertrek.
“Ik docht: over Nij Scheemde – t Woar, t Evert Kloosterpadje op en den langs d linker kaante van t Hondshalstermeer richten Zibboeren?”
“Prima!”, mommelde ik.
Alle routes bie ons in de buurt hevve al wel honderd moal fietst, dus, t was mie om t even: linksom of rechtsom!
t Was dij middag oareg waarm. Wie zaten in t bloeske op fietse.
Op t pad langs t meer zit n oplopend brôgje en an t enne mout je zowat hoaks noar rechts…
“Ik stap oaf heur”, ruip moeke achter mie.
Vraauwluu bennen veurzichteger as manluu!
Kerels mainen voak, dat ze nog n kwoajong bennen… (ik nait minder).
Fiets over t brôgje en draai t stuur noar rechts om de hoakse bocht te nemen…
MIS!!!
Mien veurrad komt an d linker kaante van t padje in de baarm en… woeps!
Mit n enorme zwaai -of k an t judo’en was- noar rechts en in de plomp!
Dou k bie d waale omhoog kroepen wol, bleek dat dij stail omhoog luip!
Verd… doch ik, hou kom k hier oet? Konditie was ook ja nait te roem!
Gelukkeg lag k oareg dicht bie t brôgje en overzied kroepen ging mie beter oaf den omhoog!
k Greep mie vast aan n baalkje van d brôgge en joa verduld!
Noa n ketaaiertje wurgen, poesten en klaastern kwam k op d bovenkaante van d waale.
Kreeg doarbie nog wat hulp van n passant.
Dou k fietse omhoog rieten wol, bleek dat dij haailndal vast zat in t gras.
Asof e kompleet vastbonden was!
Gelokkeg haar de passant alle tied om mie doar ook in bie te stoan.
“Bist slim nat?”, vroug moeke…
“Allend d vouten en d onderenden van bainen”, laachde ik wat zoer.
“Mouve noar hoes?”
“Nee heur, t is ja mooi en waarm weer, dij dreugen onderweegs wel”, wol ik mie nait kennen loaten!
En net zo as t was. Dou wie Zibboeren inreden, wazzen sokken al sikkom dreuge.
Lekker op n bankje ons keeze en worst schier moakt en ons, zo neudege energiedrankje, nuttigd.
“Kinst der weer tegen?”
“Joa zeker!”
Moeke veuraan… Gelokkeg mor! Want bie t opstappen glee mie t veurrad oetzied en lag k bienoa alweer op bek!
“Mor nait wieder vertellen”, zee moeke bie thoeskomst, “het ja gainaine wat mit te moaken!”
“Net!”, mommelde ik.
Krieg k n poar doage loater n meeltje van nicht Frederieke oet Sodom…
‘Hoi! Wat hoor ik? Ben je aan t oefenen voor de triatlon? Fietsen, zwemmen.
Goed afgelopen? Had erger gekund!’
“Verrek, hou ken zai dat nou waiten?”, zee ik verboasd…
Kreeg der vanzulfs gain antwoord op!
Zulks humor slim waarderend, heb k heur onmiddelk antwoord:
‘Joa, en noa t zwemmen nog 50 (k)m lopen!
Hast nait docht vast?’.
Old worden is mooi, mor nait elk blift zo vereg as wielen Jan Oetham!
Nog duf in de kop van n zwoare sloap, pak ik mien olle sporttasse en racket om dammeet noar d sporthal te goan…
Tegen haalf negen komt moeke d koamer in en vragt verboasd: “wat wist doe nou den?”
“t Is toch dinsdag? Den mout ik ja badmintonnen!”
“Ach man, vuil die ais veur de kop… Dat is ja al stopt in 2020!”
“Oh, is dat al zo lang over? Joa, den wor ik wel haard minder he!”
Smiddoags vertelt ze luttje Bram (al weer 36!) hou dom opa was…
“Wol noar d sporthal om te badmintonnen!”
“Wat is dat?”
“Waist dat nait meer? Doust doe viefe wast ging st ja wel ais mit dien pappe en opa mit!”
d Jong kraabt zok achter d oren, mor komt der nait oet.
“Den slougen ze n pluumke over t net!”
“Oh… nou begint het mij te dagen!
Ja, dat vond ik leuk… maar ook erg stom!
Veel te vaak bukken, om dat pluimpje van de grond te pakken!
Niks aan toch!”
Opa: “Nee, veur joe nait! Mor veur ons was t elke weke n oetje, woaraan wie veul plezaaier beleefden!
Ik wil nait zeggen, dat t leven van nou niks meer is, mor wie hadden vrouger veul meer sosjoale kontakten en… meer omkieken!”
Joa, tieden verandern en t verleden komt noeit weer…
k Mos der guster even an denken, hou of t mit datteg joar weden zol?
Wuir de leste sport bedreven in 2020? Of is dat te zwoar op d haand?
Oafwachten mor!
Staarkte mit n kander!
77 Joar vrede!
Teminsen, zo hait dat hier…
Wie waiten beter. In d haile wereld worden nog aal mensken om zaipe brocht!
Vanmiddag docht ik aan vatteg-vievenvatteg…
Veul luu omkommen, mor ook veul hebben t red, omdat aander luu heur, ondanks gevoar veur aigen leven, onderdak geven hebben. Hail stoer!!
Affijn, ie waiten t maiste ja al wel, denk ik?
Veul bouken bennen der intied over schreven en op tv wuiren in d oaflopen joaren ook de neudege series oetzonden.
Zo ook de komische Engelse serie Alo Alo!
Wat wil t geval…? Mien voar, waarkzoam veur d Laikster kraante, was mit mien oldste bruier onderweegs in Roon (Roden).
Dou hai bie kefee Scheepstroa (Dikke Wilm!) langs kwam, raip dij: “Eppie, ho even! k Heb n putje veur die. Moust mie n sege slachten”, (voar slachtte in dij tied alles…)
“Woardat?”, wol voar waiten.
Omreden, dat t veurénne vol zat mit Moffen.
“Op deel!”
“Konst wel gek wezen! k Bin t leven nog nait zat!”
“Dij krieg ik wel om! Gain probleem, zai kriegen zat!!”
Ep, sikkom nooit baange, en aait stamgast bie Wilm, kreeg t vertraauwen, dat t wel kon en zee: “Tou mor den…”
Tegen bruiertje: “Goa doe doar in deure stoan en let op luu mit broene hemden! As t dij zugst, moust n moal of drije mit klompe tegen deure schoppen! Goud?”
“Joa Pa!”
Woarschienlek hebben zai n hoop mazzel had, want voar het de klus zunder problemen kloart!
De sege wuir keureg in mootjes oafleverd…
En zo t verhoal wil, hebben de aanwezege Moffen der ook lekker van eten!!
Kin ook n foabeltje wezen n vanzulfs, mor wel is bewezen, dat ter op zo’n 50 meter oafstand van t kefee n Engelsman stoan het en in de joaren noa d oorlog, der n tv-serie van moakt is?
En of je t leuven of nait, wat ik hier net schreven heb, is woar gebeurd!!
Der wuir al veul over roddelt in t dörp.
Weer n stel westerlingen, wat zuiken zai hier?
Wat ducht die! Goudkope hoezen!
Goudkoop? Man, zai binnen ja nait te betoalen! En mit dij euro is t er ook nait beter op worden.
Drij april kwam verhoeswoagen. n Stel groten, drij kinder, vaaier honden en ook nog n poar katten. Doar kinwe mit veuroet!
“Goeden morgen, mogen we ons even voorstellen? Wij zijn de nieuwe buren. Jaap Westers, Lia Westers en onze kinderen; Rob, Michael en Wendy.”
“Oh… wie binnen Naantko en Lieske Blokziel.”
“Ja, ja, nou we moeten maar gauw uitpakken want de weerman voorspelt regen.”
“Hier nait”
“Wat zegt U?”
“Mien man denkt dat het hier wel mee zal vaalen, meesttijds koomen wij er goed af hier”
“Oh?”
n Goie moand loater stait Lieske t wasgoud op te hangen en zugt ze buurvraauw achter t hoes.
“Moi.”, ropt ze, as taiken dat ze heur zain het.
“Ja, mooi he?” antwoord Lia, die denkt dat buurvrouw haar planten en vruchten bewondert.
“Pure zelf-werkzaamheid, hebben mijn man en ik samen gedaan. Moet je die aardappelen zien groeien” -wist doarbie noar de vrouge boontjes.
“Bonen zel je mainen”, sputtert Lieske.
“Oh, zijn dat bonen? Sorry hoor, wij boeren voor het eerst en we weten nog niet precies hoe de benaming van de diverse groenten en zo is.”
“Haar k al schoten!”, zee Lieske mit n stiekom lachie om heur smoel.
“Mag je der wonen?”, vruig ze nog even nijschiereg.
“Ja hoor. Jaap heeft nu alles geregeld. Vorige week moest hij nog naar het gemeentehuis. Hij was vergeten ons over te laten schrijven van Nieuwkoop naar hier. Maar nu is volgens ons alles rond en mogen we hier dus wonen.”
“Net”, zee Lieske. “Kom, k zel t eten opzetten want Naantko komt zo thoes en as hai wachten mout, den zwaait der wat!” En vot was ze.
“Wie kriegen der nait veul aan, ik ken der nait mit proaten”, zee ze onder t eten.
“Hou bedoulst?”
“Nije buren. Zai snapt mie nait en van toene het ze haailndaal gain verstand”
“Nou en…, loat heur, zai zitten ons ja nait op rôgge”, zee Naantko, dij best zunder buren kon, as ze hom moar nait in weege laipen.
Op berre begon ze der weer over: “Hest al zain dat knuppels n takke van peereboom broken hebben? Baale hadden zai der in schupt”.
“Zel k mornvroug wel bekieken, wie willen nou sloapen, want t is weer vroug dag; sloap ze”, zee Naantko en draaide zok op aander zied.
Lieske sputterde nog wat, moar zai wos bliksems goud, dat Naantko aanderdoags slim vranterg wezen kon as hai zien sloap nait kreeg.
“Welterusten.”
In de begunjoaren van ons traauwen gongen wie in Hoogezaand wonen, Atlantapad.
Noast ons woonden oale mìnsen, Huusman haitten ze, fijne luu wazzen dat.
En Henk Zeeman zol Henk Zeeman nait haiten as e gain daaiern om t huus tou lopen haar.
Zo bin ik n moal noar Zuudbrouk goan op plof en ik kwam terôg mit n jonge hangbuukswien in n kist.
Ik wol hom in zien hok doun, dou e mie deur d’handen hìn glipde en der van deur gong vanzulf.
Noaber ston veurover in toene mit zien gezicht van mie of, wiedbains vanzulf.
En dij swien snitterde hom mit n gang deur zien bainen hìn, dat Huusman schrok zuk hailndaal wild most reken.
Wie achter t swien aan. Hai gong richten Kerkstroat en even loater luip e midden over dij drokke Kerkstroat.
De mìnsen dij door luipen mozzen der smoakelk om lagen vanzulf.
Mor wie hebbem hom tegen t leste toch kregen.
As k der nou aan terôg denk schaiten mie de troanen weer in ogen van t lagen.
Zol dat nou woar wezen? Kinder wollen t eerst nait leuven. Moar elkenain zee t en din zol t ja wel zo wezen.
Der kwammen twij nije kinder op schoul. Twij wichtertjes. Dat was op zokzulf gain sinekure, want der kwammen wel ais voaker nije kinder.
Moar dit moal was t wel wat biezunders.
“Dij twij wichter, binnen dat Sinezen?” zee lutje Hindek.
“Joa zeker mien jong,” zee meester tegen hom.
Hindek von dat hail spannend. Twij Sinezen, hai haar nog nooit echte Sinezen zain. Sommege lu zeden dat ze geel wazzen, moar doar leufde Hindek nait veul van. Geel, net as zien knarriepietje zeker, dat zol ja n maal gezicht wezen.
Op t schoulplain was n oploop. Ale kinder stonden op n kloetje bie n kander en koakelden as hounder dij net n aai legt haren.
Doar was wat loos. Hindek der op òf en joa heur, midden maank ale kinder luipen vaaier vrumden. Twij lutje wichter, n mevraauw, dat zol heur moeke wel wezen, docht Hindek en ook nog n hail ôl opoetje. Dij luip al krom van olderdom.
Ze wazzen wat zenewachteg, von Hindek, want ze deden aans niks as lagen.
Nou eerst ais even kieken of zai ook geel wazzen. Nou, dat vol hom smereg tegen. Zai zagen der hoast net zo oet as aandere kinder. t Leek hom hail schier tou.
Inains zee dij opoetje wat tegen dij twij wichtertjes. Hindek schrok der van. Wat pruiten dij minsen ja roar. Konst der gain woord van verstoan. Zol dat nou Sinees wezen? En zollen dij baide wichtertjes ook zo proaten? Mien gomkesdoagen, din konnen ze mekoar ja nait verstoan. Hou mos dat din dammeet wel as zai in klas zaten, want meester kon vast ook gain Sinees, docht Hindek.
Dou schoul aanging zee meester: “Hindek, ik heb nog n toaveltje over en dij wil ik bie dienent aanschoeven, din kin dat aine nije wichtje bie die zitten en din most doe heur mor n beetje vertellen hou alles hier raailt en zaailt.”
Hindek von dat hail schier, hai haar der n kleur van. Allain, hou zol dat worren mit dij proaterij, hai kon ja gain Sinees.
Meester gaf beurten mit oardriekskunde en hai vruig ook wat aan dat nije wichtje. Zai antwoordde in keureg Nederlands en zai wos al n hail bulde van Grunnen en Vraislaand, hoast nog meer as Hindek zulf.
Dat was ja n mitvaalder, zai kon twij toalen proaten en Hindek von dat hail knap van heur. Moar, ho ais even, ho ais even, hai was ja niks minder. Dat kon hai ook, schoot hom inains in t zin. Hai kon ook ja twij toalen proaten. Joazeker!
“Ik kin ook twij toalen,” zee Hindek tegen t Sinees wichtje.
“O,ja?” zee zai.
“Joa,” zee Hindek: “Nederlands en Grunnings”.
in t zwiegen
heur ik dien stem
uut n wied verleden
en vandoage
n jonk wichie
mit glinster-ogen
allaint veul older
in dizze stoule
zunder noam
dai bist vergeten
wenneer ik mien haand
op dienent leg
kieken wie mit zien baaident
uut t roam
trugge in de tied
stief tegen nander aan
k volg n spoor van troanen
laangs brokstukken
woar van alens had bluien kind
stroomt nou stoatkundeg gif en liggen d’leugens
te drieven op drasseg laand
d macht van Moloch het zien bek wied open
t vuur verschroeit t volk
mor haanden dai kinnen haandeln hebben heur haart
sloten
en doun niks boeten aigen veurdail
wat wie mit nander opbouwd hebben
wordt inains ofbroken
deur ainder lu
dij heur aigen olders muiteloos offern
op t altoar van aalbegeer
ik stoa eem stil
en kiek verbiesterd in t ronne
zug scheuren in d huzen en gezinnen
zunder waark
in heur aarmoude leegzogen
mor n massoal protest blift uut
n poar schoapen bloaten
de rest het de kop loaten hangen
wel de laifde zuikt
huift zich nait te verboazen
dat ò allaank op t pad lopt
want wie verdroagen t onrecht nait
kieken nait bieziet
wanneer wie t lieden van ain aander zuggen
goan evengoud nait over de rugge
van onze noaste
ook oal trekken wie ons van god of gebod nog wat aan
wie loaten ain mins dai in nood is nait stikken
en geven aine dai op de grond ligt
gain trap noa
wie wiezen nait mit de vinger
moar doun aan innerluk verdaipen
haauwen die vot aine op de snoede
aast respektloos bist
mor helpen die weer overìnne
wanneerst spiet est
wie vergeten niks
mor vergeven gaauw
wie doun nait moeiluk
moar as ons dien kop nait aanstoat
komster bie ons nait in
mörgenrood mörgenrood
d veumiddag sprekt van de dood
heur de vogels mit elkoar proaten
wel nait sprekt is der west
het zien stee verloaten
om noeit meer trugge te keren
dat geldt veur elkenain
ook veur de hoge heren
in de dood binnen wie geliek
de dood is gain racist
Mussolini wel ain fascist
Hietler ain haalfe Jeude
d ain staarft riek
d aander in de geude
moar hebben wie ook woarlieks leeft
Hai staait met de baaide bainen op de grond
zien vouten in t zaand
ain onkreukelboar beeld
alles wat hier beweegt respecteert vot de stilte
ain serene rust
dij hai met ain poar penseelstrepen vastlegt
jenever en vaave
en veur de rest allinneg moar zee.
Dag see’k buur see’k vraauw see’k,
Heb see’k joe see’k ook see’k ain see’k kop see’k gört see’k veur see’k mie see’k?
Want see’k mien see’k man see’k is see’k noar see’k meuln see’k.
En see’k as see’k mien see’k man see’k trug see’k komt see’k,
Dan see’k sok see’k joe see’k kop see’k gört see’k wel see’k trug see’k geven see’k.
Dag see’k buur see’k vraauw see’k.
Oet overlevern, dit taimke is al joaren in de femilie.
Ik zuik en zuik, kin t nait meer vinnen, woar is elk en ain.
k Woonde mit Pa Moe en bruiers in Oetwierderwegflat, aarbaidersvolk, klaine hoeskes en wie heurden de roezies van boven, elk kon elk, wie nuimden buurvrouwn tante, tis aalmoal vot.
Vroag mie oaf, woar binnen aal ons noabers bleven, aal mien kammeroadjes, en buurjongkje Geert, doar heb ik lopen leerd, doar speulde ik mit buurwichje Ida, doar heb ik vuurtje fikt, en klom ik op dak van A&O, doar luip ik mit ons hond.
Mien kleuterschoul de Schans is al laank sleupt, en legere schoul Orion oafbroken.
En woar was de viever nog moar weer, woar ik scheuveln leerde, doar heb ik voebald en knikkerd, doar heb ik jankt om n kappodde knij, doar heb ik fietsen leerd, woar heb ik nog moar weer mien widde moezen begroaven.
En woar woonde schele Bertus, doar kreeg ik gimmestiek in de Hekla, en doar kwam ons melkboer Kappelhof an deur, doar heb ik vochten mit Kovviebonen, doar zat buurman ons achternoa, omdat wie hom altied ploagen deden.
Vroag mie oaf, is opoe-zwaai al joaren dood, woar is Venustroat-vogelhok bleven, woar was speultoen Argo, en de Spar woar ik zuurtjes stal, woar is kapper Stoffers, en Warnes woar ik n plakje worst kreeg, doar har ik verdrait om dood van mien buurjong, en woar woont buurman Turk nou en Oma Blaauw.
Woar binnen aale schiere wichter bleven, doar heb ik mien eerste verkeerns had, vrijen in kelder, doar heb ik stiekum smookt, en doar ging ik noar Disco Bolwaark en Sjangpauk.
Loater woonde ik opmiezulf in flat in Palisadestroat, ging op fiets noar t waark bie Sander, doarnoa woonde ik soamen mit Janet in zulfde flat an Oetwierderweg, kloaverjazzen mit noabers tot midden in de nacht, alles is vot. Dameet ook nog Kuilsburg, zwembad en Olympiahal.
Mien haile jeugd, alle herinnerns, de haile buurt, doezend mensen, woar ist aalmoal bleven.
t Word nou misschain wel mooi, moar ik herken t nait meer. k Woon nou al joaren in Daam, moar blief denken aan Delfziel, mien Delfziel Noord.
DELFZIEL, Delfziel, k vroag mie oaf…??? Woar is mien thoes ???
‘n Olle merel uut Stadsknoal
ging mit ‘n Fraize liester aan de hoal.
Hij zee: “Dat vaalt nait mit,
ain wief mit zoveul pit
en ‘t stoerste is dai vrumde toal!”
Ain kappersknecht uut Stadsknoal
Ging mit de boas zien geld aan d’hoal.
Hij ruip: “‘k Bin nou meneer,
Want knippen huif ‘k nait meer,
Mien boas is nou toch koal!”
Verjoardag, Oh wat ‘n feest!
d’r wordt weer hail wat kwedeld en niks verteld,
d’Ain drinkt fris, d’aander bier of staark,
Mor straks is men weer vergreld
Den denken z’aan mörgen en aan ‘t waark!
‘n Maiwe vlogt zien vlucht
Over ‘t wotter en de waalekaant.
Het gras zuzooit zachies, zucht.
En ik… ik zit dit alles te bekieken
En schrief “Geluk” in’t zaand.
Dit was t winnende gedicht van de Gemaintelijke Grunneger Schriefwedstried Stadskanoal 1998
Nog even ter informoatie over dit gedicht:
Dit gedichie is ontstoan toun ik op n zeker mooie zummerse middag in 1996 op n baankie in het Pagedal van de netuur zat te genieten.
Ik luip noar Laang Houve de bussen te veuren
Ik zag dingen van toun: twai oversieden
Dai n kander vrouger leken te mieden
Worden weer buren
Sikkom t ketaaier dat ik doar lag
In t gres n poar brummels eten
Mien kop vol zuite eerabbelgeur en laiwerikkenlaid
Heur ik doar midden oet de aiweghaid
n geluud deur mien oren meten
t Was n vraauw mit rode buusdouk op
Zo zat ze doar; half damp, half licht
De koien te melken
Mit kop tegen t waarme koulief
Allaint mit heur gedachten
Heur levent, t bedrief, de sinten, de zörgen
Heur man, heur olden, de kinder
De vogels, de bloumen, de zunne dizze mörgen
En wat ze zong heurde ik nich
Moar de stroal in d’emmer zong gezangen zunder woorden
O doch ik, o dat doar mien moeke is,
‘looft God’, molk ze, ‘Zien haand zal ons bewoaren’
(Slim vrai noar ‘De moeder de vrouw’ van Martinus Nijhoff).
t Licht is stoef bie mie
Moar t duuster holt t nog vast
Ik vuil de waarmte langzoam noadern
Toch binnen mie de haanden nog kold
Zo is mien leven dubbel as knoaldiek
Diek en t wotter van t knoal
De ain hef d’aander neudeg
Om te wezen woarveur t er is.
Nog nich zo laank leden
Binnen ze baaident mit haand groaven
Hail liek op t eerste oog
Moar as je d’r goud noar kieken
den zain joe ook wat speulen
Wat joe eerst zo strak tou leek
Hef aigenlieks heul veul kronkels
Wie zain t pas as wie d’r nich over hìn kieken
Den zain joe n plons van n snouk
Een pluk gele lissen
Mit dai aigen geur
En in walle van baarmsloot de brummels
n Ekster in d’ekkelboom
n Dampend peerd komt van overvér
dis kaante op
Het is oal Kroeze
vrundelke wedeman op wupkoare
mit piepe in mond
Woar hef hij al dai laange joaren van aineghaid
over docht?
t Licht is stoef bie mie
Moar t duuster holt t nog vast?
In de stilleghaid gait weer open
Wat zo laank vergrendeld was
Ogen zain wat vergeten en vot was
Baangeghaid hold dat nich langer vast
In de stilleghaid geef je leven
As d’aander luusteren wil
Leven dat je deur kinnen geven
Aan wel t moar heuren wil
In de stilleghaid kriegen je laifde
As je aanderen binnennuigen
As je aal joen zörgen even
In joesulf dele loaten
In de stilleghaid as joen handen
Net as bloumen open goan
Ken je as je hail goud luusteren
Vannais t woord van d’Aander verstoan
(Vonden in Abdij van Berne)
Jong wat proaten ze hier radjes
Ken t ja hail nich biehollen
En as zai lopen gait t al net zo
Man zai bent zo biederhand
En has joe hier deur winkelstroate lopen,
Den groeten zai joe nich ais
Ik pebaaier nog t wol ais met ‘moi’
Moar gain oazem heur
Dat is in Grunnen wel even andere kouke
Doar swaaien, as ie bie groube langs lopen
koien alderdeegs nog mit steerten
Ie mouten d’r ook nog mit oetkieken.
Lest groette ik n vraauw
hail nich in t Grunnigers
moar in mien schierste Hollands: ‘goedenmiddag’
En wait je wat er boven vanoet t mantelpakje klonk:
‘Pardon meneer, ik meen niet aan u te zijn voorgesteld’
Seupel kiekt e veur zuk oet
Swaart en veterloos ligt hai doar
Zole in lösse loagen oet mekoar
Sunder d’aander, midden maank roet
Moar herinner mie dien bestoan
n Leven droagen mit daans en oaventuur
loden stilstand en veurop deur t vuur
Vouten eertieds daint binnen wieder goan
k Roek het laand
k Vuil de lucht
k Heur de troage stilleghaaid
k Zai wat gainent zugt
Goldlicht glinstert
Deur takken van d ekkelboom
n Dunne wind dai fluustert:
Kom in ruumte, zunder toom
(30 jannewoarie 2007)
Dien walen vol bochten
Verkoavelt groaven te liek
Boeren en woorden vochten
En dien begun kreeg geliek.
Buksen van oal boerrigters
Hupzelen van nije tied
Vrundschop veur zichters
Dieverdoatsie veur luu van wied.
t Wotter rakt in roeten
Zail begint te stinnen
Vloot is boeten
Daip is binnen.
(22 april 2007)
Veur t heuren van n roupen
mouten ie wol luustern
zegt doomnee in preek
t Wichtje in baanke veur mie
stöt heur lutke zuske aan
en wist noar vlouer
t Jonkje in mie kikt mit
Dele veur d holten buksem
kropt troag n ieme
van staine noar staine
noar t löcht wied vot
en nog wieder d körf
t Is mor even biegoan of
aal lu oet veurste riegen
dwoalen van t hoge woord
of noar t lege kroepseltje
Woart joe veur taikens
-zo stèt t in biebel-
En as ie joe noar boven rekken
komt t onverzains van under
Ieme sleept zok
-tegen beter waiten in-
nog n ìndje veuroet
en den is t doan
t Wichtje lopt baanke oet
schoft d ieme
op heur liturgie
en wupt weer op stee
Man mout nich te groot
van zok zulm denken
den komt er veur
joen roupen ruumte zat.
Oamen – zo is t- zee doomnee.
(1 juli 2007)
t Was mor even bie goan
ik keek aandre kaande op
en dou k mie umdraaide
wastoe groot
In dien ogen
zai k vertraauwen
zin in t levent
Ik heb t haalve docht
en doe hest t haile zain
Tou mor mienjong
goa mie mor veurbie
Hol die nich in
pruif de ruumte
En intied dastoe
wied vot
dien richten zöchst
kiek ik
noch even
under dizze staine
(3 juni 2007)
Wereld slept nog
Zunne is al op
t Hoes eerst nog duuster dicht
Open deur speulende stroalen van licht
Deurnat gres en koperen kleuren
Stillighaid dai wacht in dook
Tussen veurbie en wat kommen gaait
Dat herhoalt zok n aivighaid
Treeën op trappen en Bach op t örgel
Roeken van kovvie en waarme stoetjes
Dizze dag om niks te huiven
Kloar om t levent vannais te pruiven
(15 oktober 2006)
Goiedag wereld
Vandoage heb k even
gain bodschop aan die
Zunder mie draait t aal
best n dagje deur
Ik zit hier as n Boeddha
in schare van d ekkelboom
Mien denken drif vot
en k heur t geluud
van wol honderd vogels
t belken van kinder
n oftovvelde moeke d’r achteraan
n Windje poest deur takken
Ik zit, bin en luuster
en wod langzoam boom.
(29 april 2007)
Raaist mit as mien schare
mor as k om kiek bist vot
k Wol die vangen mit toal
mor latst die nich dichten
t Vuilt zo ongenoadig goud
astoe
bie mie
achterop fietse zitst
Bist was t dijst
drifst mie
(8 juni 2007)
Eerder hef west
dammeet komt mie tegemuide
Tied in twai vrumde helften
sneden mit n vliemschaarp mest
Veurbie is n ervoaren
ken t bloots mit kop nog roaken
Noar wat komt ken k rekken
haail zo gaail as koren
(10 feberwoarie 2007)
t Vuilt zo as heu rokt
vergeten en vertraauwd
Hier heur ik
Stem krig leegste bas
dreum hoogste loop
en tred wordt troager
Vanoet gruinlaand
kikt kou mie aan:
bist d’r weer?
Eerappels bluien:
lila, paars en wit
n Kaamp rogge:
hoge dunne bainen
nuigen tot riepen
Ol daip schut oet bochte
en gain loantje is geliek
t Laand is nooit vlak
en aiweg en altied
stèt d’r n ekkelboom
As ve proten
pruif k t zwiegen
Brannekkel stèt nich in weg
en eekster wupket op klompen
k Wol hoast wat zeggen
mor sloek t weer in
Mout nog even wazen
t is nog nich zo wied
Dammeet goa’k weer over d’Iessel
noar mien gold
noar mien vree
en n daip pienscheutje
-t mag gain noam hebben-
raaist mit.
(1 juli 2008)
Hoarig en krom kom ve
weer oet onze holen
van duuster en stooklucht
woar wie ons verscholen
Ons neuzen in de wind
mit nog wat touknepen ogen
zain ve t eerste veujoarswild
en span ve onze bogen
d Eerste jacht wil nog nich
winter muik ons stram en stief
Mor t dut ons nich veul
zunne gef ja waarmte aan t lief
In t gres leg ve ons dele
luustern ve noar t akkelaaienflòit
Mit verwondern zoeg ve alles op
t liekt of de wereld net bestaait
…
Hemmelt en schoren goa ve op weg
Waark wacht, tied wodt zöcht
flitsen mit traain deur t landschop
haand op laptop bekiek ve t nije löcht
(3 april 2007)
Gruine jazen
keken mie taksaaiernd aan
totdat mie t zwaart veur d ogen wui
Vandoage
-dou ze mien zeun
stoef bie
wied vot
under handen nammen-
hebben ze
mie in pokkel sneden
k Zat in wachtkoamer
man t blouden huil nich op.
(8 meert 2008)
Maank t vrouge haarstlöcht
kiddelt t nije mie in t lief
Riepe droeven en brummels baiden
-as nuigende borsten-
zuk onbekommerd aan
Waarmte en troaghaid fluustern mie mit
en k kiek vree daip in ogen
Moi
k Roak körrel van bestoan
k wordt weer kaalf
en pruif t vergeten melk
27 augustus 2009
t Haarstlöcht gript mie bie strödde
overkomt mie golden stilleghaid
In duukvlucht deur tied
over lege kaampen rogge hin
blief ik valen
totdat ik leste strohaalm griep
waiten dat ik vongen wor
Vannijs geef ik mie over
drief mit laange liene mit
Hou zel t zoad ooit verriezen
as bloaden nich dele komt
(6 september 2009)
Metbrouks ekkelbomen in rugge
kiek ik over t Eemboerveld
Grond eertieds kloarpokkeld
-gewazzen gruin van gold-
gong mit shovels trugge
Kört verzet mit stoalen geweld
Veur t lest plougd veur aiweg
boeren kregen bundergeld
Op roakeldais nij parredies
man gainent dij t swait vertelt.
(Smilke, 1 maai 2008)
Vroug op zundagmörn
wizzel ik Bach veur klompen
Goa k op
noar t widde zwiegen
t Heuren vergèt mie
en t kiddelt mie in t lief
Ies kìn hollen
dragt mie in ruumte
Op scheuvels
wordt haile wereld smui
Lözzer bestèt nich
k Boeg, mok sloagen
en binnen wordt t deu
In t riepte laand
wordt loper n diezel
Ridt vot
en komt nich weerom.
Daip vot
trilt der n snoare
as ik joen
vrumd vertraauwde
woorden lees
Man eerst as ik ze fluuster
kom ik thoes
heur ik ze weer proten
en heur ik ze zwiegen
zai ik ze pokkeln
en zai ik ze dreumen
Deur voldeure
t golf
peerstaal
achter bijsten laangs
stevels oet in pombhok
-emmers en teemze bint bound-
kom ik in keuken
Twai zielen aan toafel
vongen deur t lege winterlöcht
eten stamppot mous mit stip
Waarme kaggel op haide kolen
piepe wis weg noar boven
Worsten in wieme
en ol klokke tikt
Pedde aan stoule
en aiweg ligt op bözzem
n sloatje zuk te verbieten
Leren handen vollen op swilk
en van d overkaande
valen woorden
as regen
oet t Olle Bouk
En wie bint stil en zwiegen
stoan in laange liene
Zo gungk t en heft goan
en vanoet n hörn
hef Meester mitkeken
alles opschreven
schilderd in ploatjes van toal
wat er docht en
-biezetten veur t lest-
dreumd is
En n lutke honderd joar loater
fluuster ve woorden weer mit
goa ve van boeten noar binnen
vin ve wavve in mane hebben
pruif ve t mous
en metworst oet wieme
En kommen
dij sikkom vergeten wadden
weer terugge in tied
12 november 2009
Der wordt roupen
t is etenstied.
Raive rappelt
en tred van stevels
smoort in t achterìnne.
Stil as n moeske
zit ik op hoge takke
van ol ekkelboom
en kiek in tied.
Wereld boeten is leeg en slicht.
Mensen en wat ter heer gijt,
kommen in troage ketten laangs;
woanen zuk lözze vogels
mor holden nkander stief in aarm.
Petten, houden, krullen en koale koppen,
lucht en leven, vluik en zegen,
trekken aiweg zuikend under mie veurbie.
Vanoet laange riege kikt n jonkje umhoog;
vindt verbilderd – dwaars deur bloaden – mien ogen.
Roupen – oet tied in tied – glie ik in toeze dele;
guster umaarmt wat mörn komt.
Aan toavel binve even stil:
dampende eerappels
umaarmen Aiwege.
(26 december 2010)
Dansende koppen
en drijende konten
Boksems zunder upzelen
hangen op knijen
Griezende kirrels
mit laange aarms
slepen matten mit stoere stukken
Swaarde Beren pingen ritme
in nije tied
n Ol vraauw mit stok
perbaaiert op roltrappe te stappen
man duurt nich recht
t Blift duken van hoge plaanke
Schounen schoeven mit nkander
zuikend over perron
noa t zoegend gat
dij t aal insloekt
en boven weer oetspijt
Doar verdunve
maank doezend bainen en vouten
en vindt gainent ons weerom
(28 april 2011)
Bloumen vernuvern zuk in n stukje
schikt veur t volk en dammeet n enkel mens
t Olle Bouk ligt nuigend open
drinkensdòbbe veur lu dij t leuven
Deupvont wordt vandoage nich bruukt
mor nikjet aanwezeg kerke in:
mooi dat ie der aal weer bint.
Zunne speult mit oavendmoalszulver
stroalt doetjend haile scheppen in
Veur collecte liggen puutjes kloar
-raive van barmhaarteghaid-
um dioakens n haand te geven
en aarmen n aarm
Örgel speult wat Bach
gef t opgoan zwiegend vlouer
en högte aan t zoesende proten
Koor kledt in stille kleuren het al repetaaiert;
zuikend noar stemmen
kieken zangers ruumte in
Psaalms hangen kloar op bred
um as riepe droeven
aine veur aine plukt te worden
veur goie smoak van t parredies
Amos en Lucas stoan as bruiers ook op t bred
op sprang um ons te oarden
(domie is wol wat van plan)
Köster kelnert n glaske wotter
en poest lichtveerdeg in microfoon
Den verschient der van achteroet n riege
brengt n olderling swaarde toga op:
kleur is eerns mor in ogen glinstert löcht
Veurspel beslagt
wizzelt mit genoadeg zwiegen
Aivege holt oam weer in
t volk zet lofzang in
-vannijs en aalvot-
smui um weerom te keren
Doe gefst mie
n kedde van hondebloumen
ik dou die
mien tirreltòppe
en mit ons baaident
poesve de pluusters
tiddeln mit in ruumte
drieven noa t nije laand
tied bestaait nog nich
dat komt loater
veur de swoa
en noa t oarden
en t is mor even biegoan
den sweevve wieder
en vinnen nander vannijs
hier in slootswale
In Grunnen scheuren ons de hoezen
beven lu en daaier wat benaauwd
Den Hoag dinkt: wat kellen ons de koezen
mor Holland zó binnen wie nait traauwd
NAM nemt t gas, blif as spekkoper beuren
t kamnet gramfoont: Nederland het t stoer
Grunnen mout even nait zeuren
dropt wat woorden, vougkit en swoer
Grunnegers heur je nait gaauw kloagen
doe bistoe en joe binnen Ie
as ze slicht n onske vroagen
dou der den mor n kilo bie
Grunnen loat moudveren noeit hangen
nait boegen veur macht en kapitoal
hol kop t er veur, blief weerde vangen
rogge recht en wille vast as stoal
Woart joe volk van Nederlaand
dit het woarachteg wat um hakken
eer dij lu oet golden raand
en loat Grunnen nait daiper zakken
t Laid is zongen in Olle Lutherse Kerk tiedens Grunneger Dainst deur Marlene Bakker Bekiek t op Joetjoep
hou laank ligt hier al?
noakt
deurzichtig
ainvoudig
niks meer weerd
vot gooid
woar ist aingst veur broekt?
wat heft schonken
n medicien?
heft ain van mien veurollen t leven redt?
Heft eulie geven
Veur d muie vouten
Van moekes moekes moeke
Egberts&Co Groningen
Staait d’r op
Internet muik mie lozer
Ik von d’r n ploatje van t fleske mit t etiketje
Hoofd eau de cologne
jachtwoater tegen loezen
(kriegen joe ook z’n jeuk?)
(haarst 2005)
Vandoage was k in Kringloopwinkel. n Nije olle tillevisie kopen veur mien dochter. Mös aine zunder dikke kont weden, n pladde.
k Vin dat zulm wat overdreven want wat gef dat non, n tillevisie mit n dikke kont? Persoonlijk heb ik zo’n dikke kont niks in de reken.
t Gijt ja um t veurwaark. Boetendes ons aigen -volgens kinder prè-historische- tillevisie het ook n dikke kont en dat mokt veur ‘Boer zöcht vraauw’ hailendoal niks oet.
Mor tou mor. Der stön ain pladde en wieder hadden ze aal n dikke … Nou ja ie waiten wol.
Der zat aan ziedkaande ook n braivenbuske veur n dvd. Dat leek mie schier veur dochter, mor op t prieskoartje stön: ‘dvd werkt niet gansch’.
k Haar tillevisie sikkom kocht um dizze beschrieven. ‘Gansch’.
As n mitwaarker in Kringloopwaarkploatse zien raive op toavel legt, zuk dele legt bie t broken bestoan en dat toch nog recyled mit proza ‘werkt niet gansch’, den bin ik verkocht.
Mor ja, t ding was veur mien dochter. Ik luit hom stoan.
Mor nou toch ainmoal bie Kringloop luip ik deur noar boukenhörn. Even snuustern. t Was mor even biegoan of ik haar al n nuver stoapeltje te pakken.
Aal bouken dij je mit goud fatsoun nich stoan loaten kìnnen. Zo stönnen dizze raaize n Maigretje, Vasalis en allerdeegs Groen van Prinsterer op mie te wachten…
Plaanke mit letter ‘B’ kön k nich recht bie. Der stön n moagere kirrel veur. Hij haar n laange steert in t hoar en op aarm tatoeages.
Mooi ja dat zo’n man ook geern bouken leest dochde ik nog. Op zien t-shirt stön ‘Richard’. Dus ik zee: ‘moi Richard’.
Man keek mit ogen as theeschuddeltjes um. Schuddeltjes wuien vroagtaikens en doarnoa kneep e ogen dichte en zee e taksaaiernd: ‘wel bistoe?’.
t Kwam der nich slim vlugge oet. ‘Ik bìn Hanne ja, kìnst mie nich meer?’ Hai kraabde zuk ais op kop en doarnoa op kont.
‘Kìn mie die nich heugen, woar kìnst mie van den?’. ‘Van dien t-shirt’ zee ik en ik begon te lagen.
Richard kön t ducht mie goud velen en laagde mit. Mor dou e wieder luip – k wol net n Martin Bril oet riege ruggen trekken- keek n doodskop op zien aarm mie gramniedeg aan.
k Kreeg t roggels hoast nog wat benaauwd. Mor dat is achternoa en van achtern kikt man kou in t kont.
Sinds n poar weken waark ik in Amsterdam
En ik ben gek genog al hailmoal went
Eerste week was t nog wat vrumd
Joa, t gaait t er toch aal wat aans aan tou as in Westerwolle
Moar ik rie nou al volleerd deur t rode stoplicht
en spring mit ogen dicht op juuste tram
Eerst mos k nog voak op koarte kieken
Moar nou wait k al hou ie van Museumplein
noar t Spui rieden mouten
Amsterdam is net n dörp
Moar den wat groter
Ik dochde dat luu hier veul jachtiger wadden
Moar dat vaalt slim mit
Luu binnen aingst oardig open
Groeten doun ze nich recht
moar as ie zelf begunnen den willen maisten best even proaten
En wit, swaart of broen, dat moakt den aal niks oet
En op dai menaaier heuren je nog ais wat
Zo ree ik mit mien Gazelle split-fietske over de Prinsengracht
wod ik van achteren aansproken
deur n broene man met n tulband op kop
en n laange slipjaze aan
t gong in t Engels
‘You are a good man’ zee hai
Non dat begunt ja goud dochde ik
Even kieken wat hai mie nog meer te vertellen hef
Hai frommelde n stukje papier in nkander en laangde mie dat tou
‘Say a number between one and five’
Da’s nich zo stoer: ‘Three’
‘Now blow in your hand’
‘Non tou moar’ dochde ik ‘gain half waark’ en ik poesde in mien hand mit t braifke d’r in
‘Open it’ see meneer Tulband n beetje laankzuikig
En… hou is t meuglijk, d’r staait n drai op.
‘In April you will get a lot of money, you’ll get € 50.000!’
‘O, that is very nice’ zee ik
‘You are a good man and you’ll become very rich’
‘Not wrong’
Hai dee n lutje boukje open veur mien neuse en zee ‘put the piece of paper here and also some money’
Verdold… dochde ik dat t gewoon oardige kirrel was en nou wil hai geld. Non ik loat mie nich kennen dochde ik and ik stopte rejoal n haile haalve Euro in zien boukje
‘More money, put paper-money in it’ zee hai wat vergrèld
Joa dank je de koekoek: ‘when I have got that € 50.000 you come back and I give you the rest’
Wat ook de toukomst bringt
ik goa deur t leeven mit n lach
Al komt sums ook ain troan
dai lach weer veul vermag
Al goa ik ook deur t leeven
mit lach en troan tougliek
ik bin in dit mien leeven
aaltied ontieglijk riek
Wat doun wie aal doagen
Wat hebben wie te vroagen
Wat hebben wie te zeggen
Wat mout ik weerleggen
In dag en in nacht
In vrougte en loate
In aal dei doagen
Blieven mie mor vroagen
Wat mout ik toch aal
k Zol t nait waiten
Of k vandoag of morgen
Nog bie die kom
k Zol t nait waiten
Of ik vandoag of morgen
Nog van die heur
Wat k wel wait
Is dat elke dag
Mit aigen kleur
Genog het aan zokzulf
En dat k niet wait
Wat d dag van morgen mie brengt
k Zol t nait waiten
Moar t leven gait
Dag noa dag
Zien eigen gaang
dat kinnen wie waiten
dij dag
scheen zun tot de avondwolken
heur verdonkerden
En de nacht
heur met zien
sluiers bedekte
Dij naacht
scheen moan
tot de vrouge
morgen kwam
mit t zunnegie
stroalend
en met heur
waarme deken
de moan
zien glaan oafnam
dij morgen
kwam het leven bie mie
mit zien waarmte
mit zien glans
en donkerte
toun het leven
mie een levem oafnam
In de stille uren
van de naacht
brocht de moan
het licht
met sluiers van beschaarming
doeknekt
as waarmte van de zun
zodat leven
weer leven wui
Mit bovenstoand gedicht haar Hillie eerste pries bie gemainteleke (Hoogezaand) en daarde pries bie pervìnzioale Grunneger schriefwedstried in 2002.
Ze was nog mor n hail leutje wichie
En haar al zo veul verdrait
Pabbe haar heur weer ais verhauwen
En moeke haar al weer zo schrait
Ze was nog mor n hail leutje wichie
En luip doar zo haildal allain
Pabbe was hier nog wel zo wied vot
Mor zai kon hom aaltied nog zain
Ze was nog mor n hail leutje wichie
De zun scheen wind waaide t zachte rait
t Wotter was zo baange en duuster
Mor lokte ook as eend van t verdrait
Ze was nog mor n hail leutje wichie
Baange veur heur goie goud
Ze volde t op op de kaande
Ging in t wotter mit grode moud
Ze was nog mor n huil leutje wichie
Vuilde in toukomst verdrait van de older
Dou t wotter over de scholdertjes sloot
De voutjes in t zwaarde aal kolder en kolder
Het was mor n hail leutje beesie
t Scheuvelde over de spaigel van t nat
d Oogies zagen hom mit t wotter tot t neusie
Met keroazie en zien dappere kracht
De kracht van dat huil leutje beesie
De kracht van dat heul leutje wichie
Was noatied in t leven hou zwoar t ook wui
Veur heur in duusterste naacht n hoopvol lichie
Wasgoud aan de liene
Zunnechie op dak
Rimmetiek geft minder piene
Alles gait met meer gemak
Widde kopkes boven de grond
Vreugde klaanken, kinderstemmen
Vrauwlu, bliede laach om mond
Veujoar is nait te temmen
k Bin zo bliede dat k ter bin
En ik zing mit vreugdestem
Veujoar geft een goud gevuil
Elk begript wat ik bedoul.
Lest luip ik over stroat
Zong in miezulf n laidje
In zo’n kennelijke stoat
In mien aigen levensklaidje
k Zag de zun ondaanks de regen
k Zag de bliedschop ondaanks pien
k Zag de minsen op aale wegen
Ondaanks pien t geluk uutschien
k Zong zo blied en zunnekloar
Mit open haart en mond
Mor mien man ze, dou nait zo roar
k Vuil uut mien berre en op de grond.
As ik in t duuster van de nacht
Denk aan de moan zien pracht
Din kin ik zingen van aal dat gold
Al is t soms ook gloepends kold
As ik in t duuster van de dag
Denk aan wat de zunne mag
En mien levenspien kin vuilen
Wil ik groag mit zunne ruilen
Regen zun en duustre naacht
Alles het zien aigen praacht
Alles sprekt zien aigen toal
In t leven van ale dag
Heurt toch alles bie mekoar
Duustre naacht en zunnege dag
In t wotter van de nacht
Bie t licht van d volle moan
Ligt n donkere stille vracht
Gainain wait het woar vandoan
Stil en zaachkes ligt het doar
Stillechies dobbernd op het woater
t Leek of t leven was al kloar
Gain toukomst meer veur loater
In t woater van de nacht
Gruit haaldal gain lichie hoop
En ik stoa doar en ik wacht
t Was het ind van heur beloop
In het woater van de nacht
Is haildal gain lichie hoop.
As ik boeten noar de zun kiek
En ik vuil de pien van t leven
Kin ik ook de vreugde vuilen
Aan n minsenkind soms geven
Bie t leven heurt de zunneschien
Want noa n laange duustre nacht
Komt weer de hoop op vreugde
Zodat mien leven weer lacht
Tussen bloumen op de velden
Gruit ook de vergeetmienait
Hom te zuiken en te vinden
Geft mie vreugde noa verdrait
As ik boeten noar de zun kiek
Geef ik mie halendal
Wil mien ziel de waarmte vuilen
Van dit leventig zunnebal
As ik in t haart van dij bloumkes kiek
Din vuil ik mie zo riek
As ik in t haart van kinder kiek
Din vuil ik mie zo riek
As ik in t haart van die kiek
Din vuil ik mie zo riek
As ik din in mien aigen hart kiek
Din vuil ik mie geliek
Wat t leven bringt
Wat t leven geft
Hai vragt het soms weerom
Wat t haarte zingt
Wat t haarte bringt
t Gait veubie in n zucht
t Geft mie levensbesef
Kin ik nog ain keer mit die proaten
Kin ik nog ain keer bie die wezen
Doe huifst toch niks om mie te loaten
Moar in mien haart zit n lichte wee
k Heb die in mien haart ains touloaten
t Klopt toch nog warm voor die en mie
Loat mie toch evenpies met die proaten
k Verwacht nou gauw n besloet van die
Is der nog hoop veur die en mie
Wie konnen aaltied op mekoar baauwen
t Leven gaait ja veul te snel voorbie
Aaltied konnen wie mekoar vertraauwen
Meschain wilst doe mie wel vergeven
As ik die ooit verdrait heb doan
t Haile leven dat duurt moar even
En ik wil groag weer noast die stoan
Is der nog n beetje hoop voor die en mie (2x)
Kin ik nog even mit die proaten
Loat mie nog even bie die wezen
Aargens, hier hail ver vot en toch dichtbie, ston n grote boerenploatse. Op dij stee woonden veul minsen. Ain van dij minsen was Kees, t zeuntje van de boer. Kees was groag op stee, t leven was der goud. Elk dee ale doage zien waark. De boer, de knechten, de maaiden of de kinder, elk dee wat e doun mos. Ze haren respekt veur mekoar, dailden vreugde en verdrait en elk wos dat zien of heur waark net zo belaangriek was as van d’ aander. Kees was nog mor n leutje jonkje mor hij begreep dat elk gelieke belaangriek was.
Op n boerenploatse binnen netuurlijk ook daaier. Hounder, n hoan, sikken, schoapen en n hail grode koppel gaanzen en boven in t heu door woonde Minet, n grode swaarde kadde. Zai zörgde der veur dat d moezen op heur aigen plek bleven en nait in t huus kwamen. Zo wui de boer zien oogst goud beschaarmd. De toak van Minet was belaangriek, net as dij van Pluto, de goldglaanzende hond. Hai beschaarmde t stee van boer zo dat t ter aaltied vaaileg was. Kees zien waark was ook belaangriek, hai zörgde veur t eten van Minet en Pluto. Ale doage speulde hai ook mit Pluto en bozzelde zien glaanzende vacht.
Bie Kees woonden ook peerden. Dij luipen in n groot stok gruinlaand. Der was n broene, n grieze en n widde en in de vetwaaide luipen schoapen en hoornvij.
Op n mooie nommerdag wui der in t gruinlaand n veulentje geboren. Zien moeke was tröts op hom en Kees haar mit wènst uutkeken noar dij dag. En nou was t zo wied. t Was de mooiste kidde dij je joe mor veurstellen konnen.
Hai haar aal kleuren van d’regenboog. Zien heufd was prachteg rood met n bles van fel oranje. Zien poten wazzen kleurd van lichblaauw tot paars. Doar deurhèn luipen golden strepen asof de zunne hom smokt haar. Zien lief was taikend as de golven van de zee. Boven op zien rugge zat n broene streep en zien steertje was klaain en daip swaart. Je zollen hom n kleurenvol peerdje nuimen kinnen.
Zoas e van boeten was, was e van binnen. Aaltied vrolek en blied. Hai was zo groots op zien mooie kleuren, gainaine was zoas hai. Hai daansde en sprong deur t gruinlaand en was n speulkammeroad veur elk. Ook Kees was hail tröts op t nij veulen en daanste en huppelde mit hom over stee.
t Was n feest om ze soamen te zain.
Zien moeke was huil wies mit heur zeun, mor toch…
De boer en zien knechten stonnen ook wel n beetje roar te kieken. t Was n prachtbaist, dat wel, mor aal dij kleuren…?
Zien moeke docht: ‘Woarom kin e nait wezen zoas d’aander peerden. Woarom mos hai der zo aans uutzain, woarom mos der zo ofsteken.’
Gainaine duufde der echt over te proaten mor zai stonnen wel roar te kieken en te smiegeln.
t Veulen kreeg in de goaten dat ze noar hom keken en vonden dat e aans was. Veuraal zoas ze agewaaierden dee hom zeer.
En Kees? Ook Kees haar in de goaten hou de minsen fluusterden mor hai begreep nait woarover ze t haren. Soamen speulden ze mit zoveul plezaaier dat ze de moezenusten vergaten.
t Kidde was nait allenig blied mor ook laif en geheurzoam. Al was hai ook vremd van kleur, ze wazzen wies mit hom. Mor toch…
Op n dag, boer en knechts haren n daibe koele groaven, dou t snachts huil haard regen ging. De koele zat vol mit modder. In zien speulseghaid koegelde t peerdje derin. Hai ging hailendal koppie onder.
Dou hai deruut kwam, waren aal zien kleuren vot. Hij was nou n gewoon gries peerd.
Zien moeke was slim schrokken mor ook huil blied dat t goud oflopen was en dat e nou net as ale aander peerden was. Nou zollen ze ook wel nait meer vremd noar hom kieken.
En t veulen? Dij was ook slim schrokken mor dou hai zag dat zien mooie kleuren vot waren wui e huil verdraiteg.
t Was doan mit zien vrolekheid en gejuchter. Hai was nait meer blied en wui n hail stil peerdje dat praktisch nait meer mit Kees en d’aander daaier speulde.
Ook Kees kon hom nait meer bliede kriegen en op n duur trok t kidde zuk terugge op t uuterste puntje van t gruinlaand. Wat zien moeke, d’aander daaier of Kees ook deden… Zien luchteghaid was vot.
t Duurde n haile tied. t Veulen wui zaik. Vreten wol e nait meer en drinken dee e ook nait. Zien moeke en Kees wazzen baange dat e doodgoan zol. Hai lag mor doelloos veur zuk oet te kieken en t mooiste weer kon hom nait lösmoakken en dou de wolken zich soamentrokken en der n verschrikkelk onweer kwam, bleef e op zien plekje liggen. t Regende uren aan ain stuk en aal dij tied zag Kees t veulen liggen woar e lag. Of zien moeke ook vrinskede en ruip.
Kees keek deur de beregende roeten noar zie kammeroadje en de troanen biggelden hom over de wankies.
Noa n haile tied kwam zunne weer te veurschien. t Kidde vuilde de waarme stroalen op zie vèl. Hai keek noar zien poten… t Leek of de zunne hom smokt haar. Hai keek en hai keek. De regen haar hom schoonspuild en de zunne haar heur waarmte geven en hai was mooier as ooit! Nog wat wankel op zien pootjes sprong e overènde. Hai runde noar zien moeke tou.
Zai vuilde zuk zo blied. Heur vrolek, bliede kind was der weer en al zag hai der din aans uut as d’aander peerden, hai was heur biezunder kind.
Op stee was elk weer gelukkeg. Gainaine vond hom nog vremd. Hai heurde gewoon bie heur. Net as veurtied speulde Kees weer mit zien kammeroadske. De minsen en daaier van dij grode boerenploatse in dat laand hier huil vèr vot en toch zo dichtbie, leefden nog laank en gelukkeg. Zai wozzen, dat elkenaine is zoas e is en dat is goud.
En Kees? Dij wos aaltied al dat elkenaine briek is.
t Was kòld dij morgen dou Gerda veur de letste keer noar heur waark ging. De kòlde oostwind snee in heur gezicht en brocht de troanen in heur ogen. Was dat allineg van de kòlde of haar ze verdrait?
De wind poeste deur heur jazze en zai kon amper op d’ bainen blieven, zo aggewaaide de wind om heur tou. Mor t leek ook asof hai heur onnersteunen wol, heur van zien kraacht geven.
Noa n naacht van kopschraben, wuilen en draaien luip ze doar in t duuster van de vrouge mörgen, Thuus kon ze t nait meer uitholln en zai haar deure, as in n dreum, achter zok dichttrokken. En nou noa uren dwelen, was t tied om naar heur waark te goan.
t Leek asof zai hailendal gain rust kreeg. Nait in d’ naacht mor ook nait in d’ dag. Aigenst was zai ook veuls te muide om te waarken moar heur letste dag verzoemen…?
De wind was liggen goan en uut de donkerte van de vrouge mörgen dwaddelden grote widde vlokken omdele. n Glimpke hoop siepelde deur heur hén.
n Widde Kerst? Zoals vrouger? Dou alles nog goud was? Kon zai nog vertraauwen hebben in Kerstmis?
Vannijs begonnen heur gedachten te draaien. De leste dag. Kreeg zai wel weer waark? Wat mos ze doun as dat nait beurde? d’ Er wazzen zoveul minsen zunder waark. Hou mos dat din met eten, drinken en d’ huure? Zai haar gain aine woar zai bie aankloppen kon en din in Kersttied!
Allinneg luip zai over stroat, verloaten deur man en kind. Gainaine dij zok om heur bekommerde. Vertraauwen in Kerstmis? t Laifst ging ze laankuut op stroade liggen om nait meer op te stoan.
Ondaanks heur verdraitege gedaachten kwam ze aan bie t ketoor woar de metershoge kerstboom zien tuutjes stroalen luit in t duuster en t waarme licht van n wakker wordend gebauw naar boeten kwam. t Was n haile veroadem om doar binnen te kommen. Zai trok heur jazze oet en schudde d’ snij deroaf. Automoatisch gong ze aan t waark en langzoamerhaand kwam d’ waarmte, t leven weer in heur verkleumde lief. Handig muik zai d’ asbakken schoon. Muik prullebakken leeg en stofde alles oaf.
Op t bero van d’ directeur ston n foto van zien gezin. Gerda zag de foto en vuilde n jaloerse steek.
‘Kom nou!’, ruip ze zokzulf tot d’ orde! Moar t dee heur toch zeer, dij vrolijke gezichten te zain.
Heur gedaachten gingen trugge noar dij golden doagen. Soamen mit man en zeun. Mor zai gingen vot. Luiten heur allain. Nait omdat ze nait om heur gaven, moar ze wollen veuruut in t leven. Zai gingen heur veuruut noar Canada. Doar wollen ze n nij leven opbauwen.
In t begun stuurden ze regelmoatig braiven en geld. t Ging ze d er goud. Totdat der op n dag gain braif meer kwam en ze doagen en weken achtermekoar op d’uutkiek ston as de postloper zien ronde dee. Twij joar was t nou alweer leden dat ze veur t leest wat heurd haar. Gain taiken van leeven, gain geld, zelfs gain koartje veur heur verjoardag. Dit zol de twijde Kerst worden zunder man en zeun.
Vertraauwen in Kerstmis?
Directeur van Bavel kwam binnen en wènste vrolijk “Goede morgen Gerda.” Zunder dat ze der aarg in haar waren der twij uur veurbie.
Vrundelk beantwoordde zai zien groet. Hai keek heur noadenkend aan en zag t bedruifde gezicht.
“Vind je het zo erg dat je hier weg moet, Gerda?” Vruig hai mitleevend?
“Ja, dat ook.” zee ze met smoorde stem.
“Wat is er dan nog meer?”
Zien vrundelkheid deurbrak de muur om heur tou en veur dat ze der op verdaacht was, haar ze hom heur zörgen verteeld. Hai heurde n verhoal van grode ainzoamheid en daip verdrait.
“Zonder een woord,” zee ze, “zonder een woord zijn ze uit mijn leven verdwenen en verder heb ik helemaal niemand.”
“Waar zijn ze heengegaan, heb je hun laatste adres?”
Ze zee et hom. t Adres kon ze wel dreumen.
“Ga maar naar huis” zee e tegen heur. Ga naar huis en neem rust. Je trilt helemaal. Ik zal mijn best doen om het uitzoeken.”
t Was uren loater, noa t gesprek mit de heer van Bavel, dat ze de d’ aander mörgen wakker wuir. Dou ze de gedienen open dee was d’ haile wereld wit. n Widde Kerst as in n sprookjesbouk.
t Gesprek met de directeur haar heur moud geeven en boetendes zol hai der veur zörgen dat ze aander waark kreeg. De toukomst zag der inains wat vroleker uut. In heur keukentje taikende Keunk Winter prachtige blaumen op t roam.
Op kerstmörn trilde de tillefoon deur de vrouge mörgen. Waarktuugelk nam ze de hoorn op en heurde de stem van heur zeun. t Was asof e noast heur ston.
Bibbernd over heur haile lief kon ze gain woord uutbrengen. t Was asof ze dreumde.
“Mark! Mark! Woar bist?” steutjede zai.
De deurbelle ging!! Was hai dat???
Trillend dee zai d’ deure open. Hij nam heur in zijn staarke aarms.
“Mam! endelk!”
Even vruig ze zok nog oaf wat ter apmoal beurd was. Mor op dit memint was dat nait van belang. Hai was weer in heur leeven. Ze was nait meer allain.
Zelfs, heur klainste vertraauwen in Kerstmis, wuir beloond.
Voader is soldoat en komt mit verlof thoes. Moeke zat bie toavel te naaien en klein Henkie zat op de vlouer met de blokken te speulen.
Hij haar zo zien aandacht bie t baauwen, dat e Voaders thoeskommen nait ains vernomen haar.
“Henkie, kiek ais wel der is”, zee Moeke.
t Jongske kikt op en zucht zien Voader vremd aan mor zeegt eerst niks. Toch gaait e opstoan en lopt op zien Voa tou en bekikt hom van ale kaanten.
“Pa, woarom hebben joe zo’n roar pak aan en wat is dat veur n roar ding dat je op joen rugge hebben?”
Pa tilt t jonkje op en zet hom op zien knij.
“Wolst doe groag waiten mien jong woarom Pa zulke klaaier dracht en wat dat veur n ding dit is? Kind, dat begripst nou nog nait, mor dit kin ik die wel zeggen: met dat ding schaiten wie de vijand dood.”
“Vijand?”, dinkt tjonkse haardop. “Mor, Pa, dat is toch ook n voader en het ook een Moeke en n jongske zoas ik bin Pa?”
Joa, mien jong, dat het e woarschienlijk wel mor dat kinst nou nog nait begriepen, woarom Voaders mekoar in de oorlog doodschaiten mouten, mor as toe groot worden bist, zals dat beter begriepen kinnen en din krigst doe ook zo’n pak en zo’n ding, net as de pa’s van nou. En din staaist doe messchain tegenover dat jonkje, om dij deel te schaiten.”
“O, nee hur, dat dou ik nait. Ik goa noar hom tou en geef hom n haand en din binnen we gain vijanden meer mor dan binnen wie vrunden en din huiven wie zo’n ding nait te droagen.”
Voader keek Moeke ais aan en baiden kregen troanen in d ogen en Voader docht: ‘t Is mor kinderproat, mor hai het wel geliek’.
Mor zeggen dee e t nait en dou t verlof om was, ging Voader weer noar t front.
Dou hij de vijand veur zuch zag, mos e aan zien zeuntje dinken en kon nait schaiten. Hij wuir zaik en kwam endelk weer thuus. En t eerste wat e vruig was: “Woar is mien jongkie.”
En dou Henkie bie hom was, zee e: “Kind, ik wol dat ale Voaders zo’n jonkie haren as doe, din was der ook gain oorlog meer. Want doe haas t geliek, heur”.
En zo was Voader bekeerd deur zien aigen zeun.
Mor, aale Voaders binnen nait geliek.
Schreven deur mien Moeke Pietertje Tuizenga-Ploeger in de oorlogsjoaren van 1940 – 1945 en omtoald deur heur dochter, Hillie Wildeveld Tuizenga (Jil Wildenga)
Jan kwam loat thuus dizze oavond. Normoal kwam dat nait veur.
Noa tienen thuus? Dat dee e nait. Dizze oavond wazze zien goaie gewoontes vergeten. Woar dat deur kwam? Hij wos t nait.
Het zaachte gevuil binnen in hom; hai haar der nog gain woorden veur.
Rusteg dee e veurdeur open en ging deur de gaang noar d huuskoamer.
Vremd? t Licht was oet. Woar was Grietje?
Zol zai zuk zeurgen mokt hebben? Hom wezen zuiken?
“Grietje?”
Nogmoals ruip e heur.
“Grietje?”
Heurde hai zaacht geschoevel?
Zunder t licht aan te doun ging hai op t geluud oaf. Zien vout kwam tegen t buro.
Zien haand ging noar de knop van t burolichie.
“Gain licht!!”
Weg was t zaachte gevuil,
‘n Vremde stem? Weel kon dat wezen? n Daif? n Inbreker? Of nog aarger?’
Deure was gewoon op slot weest.
Op t zeulvde moment vuilde hai een zaacht windje laangs zien oren en n kreunend geluud.
Dat was zien vrauw! Hai wos t zeker! Roazend van aangst de hai n stap in de richten van t geluud en vuil laankuut op vlouwer.
Bie leutjen weenden zien ogen aan t duuster. n Donkere schim kwam op hom tou…
“Woarom kwams t nait eerder thuus. Nauw is alles verloren.
k Zal die nooit meer vertrouwen. De woarheid of gain woarheid, doe huifst niks meer te zeggen. t Is over en veurbie. Alles is aanders worden. Hest zulf om aans had.”
n Zacht ploffie klonk. n Geluudsdemper? n Klap op kop? Hai wol reeren moar der kwam gain geluud.
“kkk In tttt uutleeggen,” Stuttjede hai.”
“Bek dicht!” klonk t bevel.
Toun?: Gain moesie meer te heuren. Jan lag nog aal op t lief zo as e deelkommen was. Zachies draaide hai zok op rugge en pebaairde op te stoan in de nou doodstille koamer. Hai kon zich nait bewegen.
“Heelp.” jammerde hai.
n Daibe lamheid kwam in hom op. Dit is t eend. Nooit zal Grietje de woarheid waiten.
Nooit zol hai zulf de woarhaid waiten over dizze aovend.
Nog n keer perbaaierde hij om in t eend te kommen. t Ging nait. Hai was as verlaamt.
Dou leegde der ook nog aine n aarm over hom heen en huil hom vaast. Hij kon gain kaant meer oet.
“Jan! Jan!” heurde hai opains van huil ver de stem van Grietje. “Wat gebeurt ter. Wat is t er mit die!”
Zai dee t licht aan en mit n daipe zucht uut zien dreuge keel zag Jan dat het drij uur in de mörgen was.
(Mit dit verhoal won Hillie de eerste pries bie Grunneger Schriefwedstried 2006 van t Hogezaand.)
Der was er ais n vogel dij biester mooi zong
en t deurtje ston open, dou e t kooichie oet sprong.
Woar of t gebeurd is dat bin ik vergeten,
mor t was in n hoes doar zatten ze te eten.
En wel riezenbrij en t smuik heur hail lekker…
Mor kiek wat gebeurt doar? t Kon biekans nait gekker!
Doar vlogt mie dat ding op de raand van de komme
en huppelt en springt doar omme en omme
en let doar in t lèst in de brij mie wat valen…
wat huif k joe nait zèggen, ie waiten t wel alen.
Kiek, t stumpertje wos nait dat zoks gain versoun gaf…
mor ie begriepen wel, dat t nou wat te doun gaf!
“Bah jakkes!” ruip t wief, “is dat nou nait grof!?
Wacht, ik zel die kriegen en leren die t of.”…
En kiek, was de man dou nait gaauw bie de haand west,
ze haar hom vast nekt en t ding was van kaant west…
Hai huil heur de haanden vast en zee: “Laive vraauw!
Wat bist doe ja lèlk vot; wat zol mie dat nou!”
En dou e dou dat, woar de roezie om kwam,
veurzichteg en kaalm oet de brijkomme nam,
dou zee e: “Nou is der ja niks meer te doun,
wat wait mie zo’n dairtje den ook van versoun?”
Mor dou haar je t goande: “Joa, nou ken t niks schelen,
van aandern kenst aaltied van alles wel velen…
mor ik wol wel es zain houst te kere wast goan,
as nait de kenarrie… mor… ik … t ais… haar… doan!!”
Instuurd deur: Meindert Jager.
Waiwerd, Heveskes en Oterdum
waren dörpkes in d Oosterhouk.
Waiwerd, Heveskes en Oterdum
allìnt nog te zain in n fotobouk.
Vrouger mit peerd n en woagens
noar de vaalgen of de maiden
over wegen en daipe loanen
om de natuur weer aan te klaaiden.
Elk ging noa kèrk, schoul en kroug,
elk was tevree doar in t loug.
Meester leerde joe fatsoun
en domi sprak zo mout je t doun.
Waiwerd, Heveskes en Oterdum
waren dörpkes in d Oosterhouk.
Waiwerd, Heveskes en Oterdum
allìnt nog te zain in n fotobouk.
Toun kwamen de widde boarden
wat haar n dij hier verloren.
Ze beloofden welvoart en waark
in de febriek en nait meer op t laand.
Hoezen mozzen verdwienen
ain veur ain mit mesienen
en toun spoten ze zaand
op ons mooi gruin laand.
Elk ston verboasd te kieken
elk mos weg zo ook de lieken.
Din brèkt joe doch de klomp
hou kinnen ze wezen… zo lomp.
Waiwerd, Heveskes en Oterdum
ze stonnen nait meer op de koart.
Waiwerd, Heveskes en Oterdum
het begroot elk, mor t is nou te loat.
Ik at op zoaterdag attjenat,
paan leeg, k was toeterzat.
Voar zee: “Hèie t in de krös,
din komt mörn t gas lös.”
Zo as t was, löslievegaid
op zundag. n Maal moment,
onder preek tot groot verdrait
flotterde mie de eerste in t hemd.
t Was n zachte, nait haard,
hopelek haren ze t nait maarkt.
Dèrk noast mie, fluusterde “arregat
wat hest had, attjenat?”
Onverzain knalde de twijde droet
Dèrk noast mie dee handen veur snoet.
Ons kerk haar n gòie akoestiek,
t was wis, te heuren tot aan diek.
Domie stopte onmiddelk mit preken,
t volk begon te bidden en te smeken.
Mien hoze begon alweer te trillen
en de daarde glee zo langs mien billen.
Lutje vairke huil zien fatsoun,
t was n lözze t was te doun.
Doorìntegen de viefde n bloaze,
en knalde vlinthaard oet mien moarze.
Ik knikte en wees noar Dèrk.
k Zee verbilderd: ”Dees t doe dat?”
t Was Dèèrk, fluusterden ze in kèèrk.
Arregat dij het zeker attjenat had.
Gozze von in Onstwedde n popke van pastelaain,
Hai nam t mit nor hoes en luit het Geeske zain.
Geeske, aans zo’n kring, von t mooi ding.
en zo woar het kreeg in t optrekje op bozzem n plekje.
Toun ging t mis, de daaiern en mit heur zulf was t ook niks.
woar kon dat aan liggen t ging ook nait goud mit de biggen.
snachts dat geblèr van kou, ol kwak mos der mor even over tou.
Kon niks vinnen, wer kwoad en vruig pastoor om road.
Dij kwam ter plekke en zee t mout toch ook nait gekker.
Hai zag t mit ain, t was het popke van pastelaain.
Toornmantjes waren votlopen en dit was der ain.
Kon nait van bozzem kommen en as ze dwaas zitst moaken ze die klaain.
Noordbrouk dat is een ploatske,
doar woonden wie as kind.
As wie ons dörpke binnengoan,
Is doar de plek,
woar wie ais woonden.
Ons Hoes is ook nog doar
mien Pa was kapper op ons dörpke
vlak bie de meulen van Ekamper
In mien gedachten zai ik die nog stoan
Ik wil ons dórpke nooit vergeten
woar ik ook mag goan
Noordbroek blift toch altied
in mien gedachten stoan.
Dinsdagoavend luip t tegen n uur of aachte, dou ik der nog even oet mos.
“Ik goa nog evenpies noar Hinderk tou ! “ruip ik vanoet t achterhoes noar moeke in de keuken. Ik haar d’achterdeurklinke al in d’haand. Stel die es veur, dat ze mie nog es terogge roupen zol. t Begon ja al te twijduustern. Joa, net zo as t was:
“Ik zol mor nait meer goan. t Begunt al te twijduustern. En dien achterlicht dut t ook nait.”
Mor de leste woorden sluigen al tegen n dichte deure aan. Ik zat al boven op mien fietse en ree zunder op of dele te kieken al bie t keukenroam langs. In n flits zag ik moeke schuuns achter d’gediene veurbie schaiten.
“Wonderliek, toch aiglieks, “docht ik bie miezulf, “dast zunder der aacht op te geven, persies noavertellen kist hou d’gezichtsoetdrokken in n fractie van n seconde west het. t Huil bie moeke n beetje tussen bezörgd en vergrèld in.”
De weg was laank, kòld en verloaten. De tempratuur was in n poar doage tied noar beneden schoten. D’maiste minsen haren den ook heur stee bie d’kaggel al weer innomen, ofschoon t nog mor haalf september was. Ik zag ze in t veurbierieden zitten. D’lampen deden waarm aan. En ik ? Ik in mien zummerjassie vuilde de kòlle tot op mien hoet. Terwiel ik miezulf verwieten over mien kouachteghaid begon te moaken, ree’k over d’batten bie Dinoa, om op dizze menaaier aan d’landskaante van t daip te kommen. Aan d’kaante woar Hinderk Bos, mien kammeroad, woonde.
Ik rappelde mit mien fietse over d’planken van t krakkemikkege battentje, dou’k inains n knal heurde. En tegeliekertied ston’k twij centimeter leger en ree’k mit velge over t haarde holt. In n floep en n scheet ston’k noast mien fietse. Ik voulde aan mien kont en dou aan mien baand. D’boetenbaand was borsten.
Hou nou wieder. Terogge lopen noar hoes tou, kwam mie wel op n ketaaier te stoan. Noar Hinderk tou was t ook nog wel vief menuten lopen. En den mos’k loater ja dat haile ìnde nog weer terogge. Dat wui mie aal veul te loat.
Zol’k t es perbaaiern bie Dinoa ? schoot t mie dou in t zin.
Dinoa, woarst aaltied terèchte konst, net geliek woarmit. Dij op heur boerderij aaltied wel n putje veur die te doun haar. Aaier zuiken in t tutehok, de peerden òfmizzen, swienen vreten geven. t Mog aal bie heur. En veural nou ze gain laand meer haar en allendeg heur boerderij mit daaier overholden haar, haar ze nog meer tied veur d’kinder, dij bie heur op t haim kwammen.
Ik keek op mien allozie. t Was bienoa kwart over aachte. Dinoa zol nog wel nait op bèrre liggen, docht ik. Nee, wel mit de tuten op stok, mor nait zo vroug. Ik luip om d’boerderij hìn en zag in d’keuken nog licht brannen. De grote zeuvenaarmege laampe boven toavel stroalde n zacht, geelachteg licht oet. Ik loerde es tussen baaide hanggedienen deur, mor kon niks zain in de lege koamer as wat ter nait heurde.
Zol ze der nou wel of nait wezen ? Net dou’k mie weer omdraaien wol, heurde ik inains wat gestommel. Ik ging rechtop stoan om es goud te luustern woar t geluud vandoan kwam. Ik zag naargens aans licht. Wat zol dat toch wezen ? Ik muik mie recht n beetje ongerust. Der zol toch niks mit Dinoa gebeurd wezen ? En as je normoal kind aan hoes binnen, kinnen je nou nait zo mor opsakkerdaaiern. Ik trok mien drieste schounen aan, ik nam n oam en stapte de laange gaange in. Ik ruip heur noam: “Dinoa !!”
t Geluud klonk hol in de laange gaange. Mor n antwoord kwam der nait. Pas noa n hail zet, zo leek het tenminnent wel, wui deure van sloapkoamer vezichies open doan. t Heufd van n verschrikte Dinoa kwam teveurschien. Ze kneep heur ogen haalf dicht en dou ze aan t haalfduuster wìnd was, dee ze deure achter zok tou.
“Wat wolstoe wel, doe male jong, “zee ze verbolderd, dou ze deurhaar dat ik t was.
“Wat dustoe hier soavends nog zo loat. Kinder mouten op bèrre liggen. “
Ik haar heur weschienlek zo verrast mit mien bezuik, dat ze mie aal nait nuigde om in d’achterkoamer te kommen. Noa n zetje haar ze heur pozitieven weer bie mekoar, zo leek t wel.
“Kom binnen, “zee ze en ging veur mie aan t kaande.
“Nou, kiek, “zee ik doarop, “aiglieks was ik allendeg mor even langeskommen om dien bandenplakspul te lainen. Mien achterband is hier bie die op d’brogge borsten en nou wil k even kieken of ‘k hom repareren kin.”
“Dus doe kwamst nait bie mie op veziede, “zee ze wat ploagend. Gelokkeg haar ze heur vertraauwde rust en ironie weer terogge vonden. Ze was aalmoal zokzulf nait, dou ze doarnet d’kop om d’hörn van d’ziedkoamertje stak.
Vrumd toch, dat je soms mainen, dat je aine kinnen en op zo’n ogenblik blieken ze den inains weer volkomen vrumd veur joe te wezen. Ik mos der mor nait teveul achter zuiken. Wel wait, haar Dinoa doar heur geld wel begroaven en vuilde ze zok deur mie betrapt op heur grootste gehaim. Inwendeg mos’k ook nog wel lagen.
Noa n zetje ston d’fietse op d’kop in d’keuken. Onder d’laampe. En terwiel ik mit de bandenòfnemers bezeg was, zette Dinoa de kedel mit wotter op. Ik haar wel n beker waarme thee verdaind, zee ze.
Bie de daarde bandenòfnemer, haar’k genog roemte om d’binnenbaand der oet te hoalen. Dinoa, dij intussentied bie toavel was goan zitten, schudkopde es n moal. Ook ik haar t al wel zain. Doar was gain begunnen meer aan. D’haile binnenbaand lag aan fozzels.
“En nou ? “zee ik, mit toch wel wat angst in mien stem. Wat zollen ze thoes wel zeggen. En mörn mos’k ja weer op fietse noar school tou. O, goi, o, goi, dat mie dat nou weer overkommen mos.
“Goa eerst mor n koppie thee drinken, mien jong, den kieken we dammeet wel weer wieder. “
Zo kwammen mien aigen problemen op de veurgrond en vergat ik t vrumde tavvereel, dat ik doarnet zain haar.
En Dinoa haar ook al n oplözzen veur mie. Ik as hendege jong, kon makkelk op heur fietse. Ik mog de volgende dag heur fietse wel mit noar school tou. Mien pabbe zol den wel zörgen, dat mien aigen fietse weer in odder kwam.
Bie t noar boeten tou goan, stötde ik per ongelok tegen t theekassie aan. Doarbie vuil ain fotoliessie om. Hai was mie nooit eerder opvalen. In d’gaauweghaid zette ik hom overìnne, mor ik zag nog wel dat n jong van mien leeftied mie doarbie lagend aankeek. Dinoa haar t incident nait zain.
Tegen n uur of negen was ik dij oavend weer in hoes.
Moeke was in t begun nog wel wat franterg, omreden da’k der, zo as ze zee, tussen oetnaaid was, mor pabbe was reedleker: “As hom dit meleur mörn overkommen was, haar e der onderwegens noar school mit zeten en kist ter gif op innemen, dat zien baand vandoage of mörn toch knapt was. Ik zel mörn noa t waark d’fietse wel bie Dinoa weghoalen en der n nije baand omdoun.”
Doarmit was t onderwaarp ofsloten.
Dij nacht lag ik op bèrre te prakkezaaiern.
Der zat mie wat dwaars en ik wos nait wat. Ik wos zulms nait woar t mit te moaken haar. Haar Dinoa wat zegd of haar ik doar wat zain in d’achterkoamer ? ‘k Wos het nait.
En den kin je nog zo stief denken as je willen, as t nait vanzulf komt, den komt t nait.
En zo inains kwam der n schip aanvoaren en doarop stonnen n ol mannechie en n ol vraauwchie en dij legden heur boot aan veur d’boerderij van Dinoa.
Op de boeg stait in kleurege, golden letters de noam “Johannes “schreven. t Is ja net of aine in schoonschrift mit n kroontjespìnne, deupt in verguld inkt, doar zien uterste best doan het om dat bredje zo mooi meuglek te versieren.
Op t dek stait ook nog n lutje kirreltje. Dij stait doar te speren mit d’aarms as n meulen bie windkracht aachte.
En onder t zwaaien lopt e haard in d’richten van n jonge vraauw dij aan d’kaante stait. Zij dut ook heur uterste best om zok mit braide aarmgeboaren te loaten zain. Heur gezichte let n bliedschop zain, dij je wel es zain bie minsen, dij mekoar laank leden veur t lest zain hebben.
Mor wat lopt dat kirreltje gevoarlek dicht bie d’relen aan d’kaante.
“Pas op ! “roupen t ol mannechie en vraauwchie.
“Let nou op t gangpad ! “ropt de jonge vraauw.
D’jonge vraauw aan d’wale slagt heur handen veur t gezichte en t schip komt inains mit n batse tot stilstand tegen t lutje aanlegstaigertje. D’onderbokkens en d’handdouken aan d’liene hangen n zetje stil, asof de wind even is goan rusten. Vedders liekt ter aalmoal gain geluud meer te wezen. n Vacuüm. n Lochtledeg, woarin de tied n tel liekt stil te stoan.
Ik dou d’ogen open.
Wat is der gebeurd. Wel waren dij minsen, dij ik doarnet zag.
Dij òlle minsen kin ik ja hailemoal nait. Dij jonge vraauw komt mie bekind veur. Was dat Dinoa ? Zai leek ter wel wat op. Mor den joaren leden. En hou kom ik aan dizze waitenschap. Het aine mie zoo’n verhoal es n moal verteld.
Ik kiek op mien wekker. Dij wist haalf aine aan. Te loat om pabbe en moeke wakker te moaken.
Mörnvroug den mor.
“Moeke, waiten ie woarom Dinoa nooit traauwd west is ?”
De vroage blift as n triezeltoppe midden op toavel sirreln. Pabbe en moeke kieken mie verboasd aan. Pabbe zien kraante liekt inains nait meer intressant en moeke stopt mit brood smeren:
“… Hou bedoulstoe … , “zegt moeke mit n lichte hoaperen in heur stem.
Pabbe het rimpels in zien veurheufd en dat veurspèlt maistied nait veul gouds.
Den begunt e zok der ook verboal mit te bemuien:
“Hestoe gusteroavend mit Dinoa nog over meer zoaken proat as over dien fietse en dien school ?”
Ik mos mie doar es goud op bedinken:
“Nee, eerlieks woar nait, “was mien eerns antwoord.
“Woarom vragst dat den, mien jong ? “zee moeke, mie wat benaauwdeg aankiekend.
Ik trok mien scholders op. Mos ik nou vertellen van mien dreum van vannacht. Dreumen binnen toch nooit woar. Haar ik de vroage mor nooit steld. Dat wos ik wel zeker. As grote mìnsen zo tegen joe pruiten, den kon je joe mor beter baargen.
Pabbe legde dou zien kraante op toavel en keek mie dou recht in d’ogen:
“Ik wait nait ofst dit op de vrouge mörn verdroagen kist, mor … Dinoa is vrouger traauwd west. Mit n flinke boer. Mor n lutje dattien joar leden is dij bie t zichten op t laand… “Hier stopt e even.
“Ik vertel die dit vanmiddag wel vedder. Veur mörnkost ligt die dit weschienlek te swoar op de moage.”
“Kist mie dit rusteg vertellen, pabbe. Ik dink noamelek, dat ik t verhoal al kin.”
Verboasd keken mien ollu mie aan.
En zunder woord of wieze herhoalde ik mien dreum van d’òfgelopen nacht.
“En dat kind…, “keek ik vroagend in t ronde, “was dus heur kind.”
“Joa, “zee moeke, mit tippe van t schoet in d’ooghouken heur troanen wegvegend, “dat was heur kind. En dat aal binnen ain joar.”
“Hou laank is t nou leden ? “wol ik waiten.
t Antwoord kwam nait direct.
Zachies zee moeke: “Klaaine Johannes was nou vieventwinteg west.”
En verschrikt kikt ze noar d kalender en den noar pabbe.
“t Was guster twaalf joar leden, dat lutje Johannes bie dat ongelok om t leven kommen is. “En noa n zetje, fluusternd, meer in zokzulf as tegen wel den ook, as of ze zok n beetje schoamde:
“Maistied goan wie op zien staarfdag even noar Dinoa tou. Mor guster binnen we t ja glad vergeten. “
Wat n glimp van n foto wel nait aal te wege brengen kin.
is onze beste kammeroad.
zien laifde veur ons is grenseloos.
in stoere tieden, staait hai as n rots.
moudeg en staark geft hai ons waarmte en zekerhaid.
nooit kloppen wie vergeefs bie hom aan.
staait veur ons kloar met road en doad.
Pa, ie bennen onze laifste touverloat.
moeke mos der aaltied wezen,
aal doage, ook bie nacht.
mos dokter en verpleegster wezen,
want dat wuir van heur verwacht.
smörgens was ze n uur aan t roupen,
veur dat elk van bèrre was.
zulf ais n uurtje langer sloapen,
kwam nait in heur kroam te pas.
appels stelen, deurtje bellen,
joa, veur aal ons kaddekwoad.
speulde voader veur ons rechter,
moar moeke was ons avvekoat.
moeke, woar binnen mien schone sokken,
mout vanoavend ja noar t wicht.
kwam je snachts weer om drij uur binnen,
moeke haar nog gain oge dicht.
zundoagsmörgens kwammen de kinder,
t huuske leek den meer n kefee.
moeke was der veur de kovvie,
en doar was ze mit tevree.
zai verdaint n golden medailje,
moar ze wordt nog meer beloond,
as de kinder nait vergeten,
woar of moeke nou nog woont.
Heur ies Pa, zee guster lutje Pait,
Ie kennen mie leuven of ie leuven mie nait,
Ik kom doarnet van klapbrug vandoan,
Woar honderd swaart-bonde honden bie n kander stoan.
Och Pait, zee Voader, ze hebben die bedonderd;
Ien t haile loug, doar binn’ner ja gain honderd.
Want honden, Pait, dat mout ie onthôllen
Doar mout ie swoar belasting veur betoalen.
Nou Voader, zee Pait, en hai keek wat grêl,
Vieftig van dij daaier wazzen der wel.
En ik zee nait, dat mie dat is verteld,
Mit aigen ogen heb ik dij honden teld.
Pait, zee Voader, dat hait ik laigen,
Doe most die schoamen, mie zo te bedraigen.
Vieftig honden, mien jong, om te begunnen
Dij binnen nog nait ien haile stad Grunnen.
Ken wezen, zee Pait, dat ik mie wat vergis
Moar vief en twintig wazzen der wis
Ik heb ze teld, leuf mie nou moar
Aal laip dij bende moar aal deur mekoar.
Nou, zee Voader weer, as ik den zo reken,
Dan is t mit haalfschaid al nuver bekeken.
Moar n dezien van dij swaart-bonde daaier
Dij kosten nog wel een honderd gulden of vaaier.
Joa, zee Pait, doar heb ik nog hail nait aan dacht,
Den wazzen er zeker nait meer dan as acht.
Moar Voader dij kende ons Pait onderhaand
En zo izze den endlieks op vaaier belaand.
Dij doadlijk moar leuft, wat de mensen beweren,
Dij ken van ons Pait en zien honden wat leren
Ook dat hai doarbie de kleuren verwaarde
Want Pait zag twij honden: n widde en n swaarde.
Der is mie guster n laamp stukgoan van t schemerlaamp ien koamer.
“Kinst d’r even n nije laamp iendraaien.”
Ien de meterkaast heb ik n hail rits laampkes as veurroad veur dit soort gevallen.
De juuste laamp vonden, op noar ploats delikt, bie t oetdraaien heb ik t glasbollechie ien haand en vitting zit der nog ien.
Dou ik de vitting der oet wol hoalen vergat ik dat stekker der nog ien zat, bie t aanroaken krieg ik n abbedoedas.
Moie, bie mie ging t licht aan asof ik n peune ien kont kreeg.
Mit twij swaarde vingertoppen kom ik der genoadeg oaf, en hartje het even n poar ekstroa sloagen moakt, door bien k ja helder van worden ien kop.
“Haast stekker der nait oet?”
“Nee, nait aan docht.”
“Hest die ook veur de kop smeert?, swaarde strepen zitten d’r nog, en dien ogen stoan wild ien kop.”
t Was ook best wel n haile belevenis, woar ik nait aal zeten heb in dij ogenblik.
‘Terogblik’. Ik stoa op raand van t zwembad en badjuf zegt, “Doek d’r mor ien”.
‘Ik duurf nait’, docht ik biemiezulf, as t net zo gaait as guster, plat op lief ien t wotter, haar t lief zo rood as n roboit.
“Doek mor, aarms en kop noar veuren”.
‘Joa, dat zeest net ook’, mor ik heb aans wat woar ik mie drôk om moak. Ik krieg n opdrokker en oet alle macht mok ik der van wat der van te mokken is, ain Olympische sprong ist nait worden, mor t klapde d’r goud ien.
Dat je ien n kört ommezain zoveul terog kieken kinnen. Mor bin groots op t rezeltoat, mit de waitenschop dat bie n aander moal in elksgevaal de stekker der eerst oet mot.
Nog gaauw even veur we noar Itoalie goan wat zummerklaaier kopen, want dat haar we nog nait genog dochen wie, t weer zat ons nait mit leste tied en den dink je nait aan zummerklaaier.
In de klaaierwinkel haar ik mooie kombinoatie vonden, maauwhemd en boksem mit dreikwart kördepiepen. Ien n te klaine pashok t spultje perbaaiern aan te trekken, blief ik met grode teun hoaken en stao mit hail spul weer aan boetenkaant paskoamer, in t gedien verstrengeld, dij heb k mor ien loop mit nomen.
k Hebt t waarm en zwait brekt mie oet. As ik toonboar bin loop k oet paskoamer en is Wia nait te vinden. De juvvraaw wenkt mie dat ze noar boeten lopen is, ik zai d’r bie de taskes kieken.
Heur passie veur taskes, begun d’r nait over as je gain tied hebben, je kom wizze te loat weerom. As ik heur mien oetzögde kreaotie zain laoten wil, en vroagen wil hou of t staait, mor dat wér oetstelt, mond klapte mie ien ainen dicht, flik ik mie doar biet glas omhoog, wat ik docht n open deur te wezen, mor ik zat d’r noast. Ik zai heur op knijen omdeel vot zakken van t laggen, en ik vuil mie of k n slechte grap vertelt heb ien volle zoal mit volk.
“Op wél wilst doe indrok mokken mienjong”, zegt ze.
“Joa hest geliek ook, zuik wel wat aans, tied van Aloha maauwhemkes hebben we leuf k wel had”.
t Is best nog loat worden mit dat gezuik en we binnen op weg noar hoes, de zun staait al op haalfzeuven en het miggelt n beetje, deur d leeg stoande zun krieg ik de kribbels en mot k proesten. Even zo veul sputters aan binnenkaant as boeten t glaas en t gebit ligt mie sikkom op dashboard. n Zunbril ligt ien hoes en was nou gain luxe west en hol n je t roam beter schoon.
Dieken; n schaiden tussen wotter en laand, groot en zwoar lichoam onverzettelk en onaantastboar, t ligt d’r stillekes bie en ien free.
Van wieken doar veur mot je bie ain diek nait weden, mor veur viefenzesteg joar leden waren wie nait tevreden.
Woar doe joaren laang wassend wotter hest hoalen, luitst doe t goan woar wotter mot blieven stoan.
t Wotter haar die te pakken en dien ains onverwoestboarhaits weden ging met t wotter noar beneden.
Deur buldernt geroas en staark verweren lukte die dou even nait het tij te keren.
Noa joaren binnen wie nationoal goan herdenken dij Minsen waren aan t verdrinken en oet tied kommen veur oans nou ain tied leden.
Nou wie waiten wat wotter kien doun, hebben wie ain Deltaplan om wat oans dou is over kommen noeit weeromme loaten zain, aan verval van dieken dij aigenliek noeit magen wieken.
As vaaier woorden nait genog meer binnen en t gemis ien tied en ien gedachen bie ons binnen.
As vaaier woorden léste is, de oardese doagen veurbie de horizon liggen.
As vaaier woorden dij wie ien gedachten herhoalen, en wie t allinneg mouten kloaren.
As wie oans laange tied nait meer zain.
As vaaier woorden nou as n steern ien de locht.
As vaaier woorden vreugde vonden ien n vogel dij vlocht, nou is dij vogel ain steern aan t firmament.
Het hét nog noeit zo donker west of het wér wel weer licht.
Mam ik hól van Die.
Woarom is missen en ófschaaid nemen zo stoer woarom nou en nait loater, loater was ook vroug genog wést.
De gedachte van toun en t waarme gevuil is vot, lege gedachten noar de toukomst, woar gemis ien tied en ien gedachten bie oans binnen.
Pien nait oans vrund is en oet zuch ien troanen aan de momenten van eer, dou het goud was en zunder end leek te weden.
Nou vuilen wie de onmacht en waiten dat strieden het verlust van het weden van eerder.
Niks meer kinnen doun niks meer kinnen redden, woorden gain beriek meer hebben en stil verdwienen.
Wél nemd het besloet om dit vot te nemen van ain zo goud en onmisboar, versloagen en leeg blieven wie achter.
Woarom ófschaaid woarom nou, nou ‘Doe’ het zo verdaint hest hier te weden, loater word t dudelk woarom dit mos, as wie oans weerom zain.
Lig al n dag of wat plat en mien blikveld ist t plafond en liek wel n ofspoigeln van mien leven op dit moment sligt en aintonig zunder kleur of franje, creëer mien aigen leefwereld zai aal meer figuren aant widde firmament, mot d’r sums om lachen wat ik in mien verbeelns denk te zain. n Hond zit achter n knien aan, knien spurt ient hol en hond perbaaierd hom oet te groaven, ik schrik wakker en denk dat dij hond mien plafond over de kop aant hoalen is. Het zellen de verdovende pillen en broestabletten wel wezen dij mie woanbeelden zain loaten.
Gelukkig heb k mien laptop om aander beelden op mien netvlies te kriegen, aal vaalt t nait tou, krieg zere plekken van t liggen.
Dokter is der wést en het mie aander pillen veurschreven, dizzen motten mie minder singelier en waik moaken. Hoi het nog wat reflexen test mit zien hoamertje. dij bleken goud te wezen, loater bliekt dat e zien stethoscoop (heb t woord pas bie twijde keer goud schreven), liggen loaten haar. Heb om mor eefkes op mie zulf oetperbaaierd, aal wat ik heur is mien aigen oorzoesen en ast der op tikst ist oft boeten onweert mit flinke dundersloagen woar ik van opschrik. Volgens mie hedde hom allenneg bie zuch om indrok te mokken, of batterijen binnen leeg.
Boetenkaant glas kiekt aal n tiedje ain mie aan en het mie stief ien de goaten, ik vanzulf haar hom ook aal zain, mor let om goan, elk zo zien ding. Wat zol e dinken woarom ik hier lig en niks dou, n beetje de tied aan t verknapbuzzen bin, het zel mie ook wat wezen as Wia de glimmers schoonmoakt van de week binnen dij gliesporen wel weg van dij slak.
Dit is nou de twijde moal mit mien Hernia, zes joar weerom bien ik d’r aan opereert, ain klaine Hernia is dou zitten bleven, dij speulde n onbelangrieke bierol as figurant veur t opvullen van t gehail. As figurant kienst vörderingen moaken, die ontpoppen as hoofdrolspeuler dij de eer noar zich tou hoald en zain loaten wel mit de scepter zwaait, ain woar in de toukomst reken mit holden worden mout en t allainrecht zuch touaigent het.
Ain dij welhoast n Olympisch medaille verdaind het veur zien oetzunderlieke prestoatie. Ain dij alleneg mit het beste middel tevreden en tot zien beschikken het, zuch mit niks aans tevreden stelt. Zo ain worn je den je loaten je nait òfschepen mit kwakzalverij en zo joa den protesteerst, desnoods speulst veur Tiran om dien zin deur te drieven, aal mot t heul gezin d’r aan mit doun, heur vekansie d’r om òfbreken mout en weerom noar hoes keren.
Mor doe vuilst dat dien strategie aan t wankeln komt dien attractief levenke ien t geding is, het verzet ain bedraigen vörmt en van zich heuren loat. Magnetische en radiogolven deur die hén goan en van alle kaant bekeken en ien de goaten holden worst, dien bewegensvrijhait inpaarkt word. De prognose veur de komde tied d’r minder rooskleureg oetzicht.
Mit injecties word die het stilzwiegen oplegd de Tirannie oet die verdrieft, doe inzichst dat dit gain leven veur die is en stilzwiegend het firmament en toneel oafschoit most nemen de spotlichten motten goan missen. Dien gastheer die oafdankt en weer ain leven weerom kriegt. Mor sums krieg je ain terogval en lig ik mit Zulfmedelieden op baank, mit pien zo as het guster was is het vandoag om te grienen.
Mien blik is weer op t plafond zol willen dat het aanders kon. De pillen dosis verdubbelt misschain was het guster te veul van t goie en liek ik nou wel n loie. Oet vervelen schrief ik dit bericht en dink dat het de pien verlicht. Dink dat het mörn beter gaait t is ain lutbeetje vervelens verdrait. Gain dag is geliek al hoapert mien fysiek. Het beste moak ik van dizze dag en wait dat ik d’r mörn om lach. Doezend gedachten goan deur mie hén, tis nou nait as veurhen. Dou t zunder pien de dag begon en nou steunend deur t hoes hénkom.
Mot mie de komde tied d’r mor ien schikken t zal mien toukomst nait verstikken. De pien verdroagen as last, loater wor ik wel weer enthousiast en zai de dingen nait zo duster en weer noar vogelgezang luster. Pien is nait mien grode vrund, ach mörn lach k as dag begund.
Veur dag en dauw bér oet, dat mot anders hoite t wel zunneboaden. De mörngloren is prachtig om te zain soamen mit de natuur te ontwoaken tis nog diezeg alles komt tot leven, zai t zunne deur de bomen hén verriezen, de vogels ontwoaken en zetten hun beste zanglaid der op.
Wie zain de knientjes rond huppeln ien t hoge bedauwt gras liekt wel of ze verkroepken aan t speulen binnen. De stilte smörgens is n oase van rust en vree, t is lijwindstilweer as we laangs t bosraand fietsen en ik bin al gain fietser mond open om genog lugt te kriegen.
Ik krieg n tieke ien mond dij mie geliek achter ien haals schut, ik sloek hom vot mor deur want oetspijen haar veul langer duurd. t Is vroug opstoan mor je hebben n dag laank om der van te genieten. Gewoapend mit n camera om mooie ploatjes en momenten vast leggen, kennen wie loater de momenten nog ains terog kieken.
Strunen deur t bos schrokken wie op, je vuilen t moagzoer branden in keel, de knijschieven trillen der van, d’r vloog mie n fezant op mit zien geretteketet. Haar ik nou moar n jachtgeweer docht ik, moar goud haar toch niks roaken kint, je binnen haalf verlamd van schrik en t is metain over en veurbie mit de vree.
Noa nog stukje fietst te hebben goan we padje langs daip, tussen de mollebulten deur manuvreern, ik heur Wia roupen schait es op man “joa even trankiel bin onder weg haar last van stötwind”.
n Verhoal van mien old collega dij ook aan t fietsen waren op n landweggetje as n auto heur inhoalen wil, fiets doe mor even veurop, as auto verbie is zegde tegen de vraauw “dien achterwaark is ook net n dörsmesien”, hai kreeg gain antwoord weerom. Soavends op berre wol e nog even van bil, woarop zien vraauw zegt veur zon beetje zoad zet ik dösmachien nait aanloop.
Noa n tiedje eefkes van de fiets oaf aan t kaant zitten ien t gras, beetje ranja drinken en oetpoesten, “dit mouten we voaker doun” zee de vraauw.
“Joa mor we hebben d’r nait altied tied of wie gunnen ons nait de tied der veur, en t weer zit nait aalwegens mit”.
As Wia van heur waark thoes komt vragt ze mie of ik de achterbaand van fiets even wat nij locht bie pompen wil, baand is slim zaagt en het fietst swoar, liekt wel of t hoes aal wieder vot stoat van t waark.
Geliek mor even doun den is e veur mörn weer kloar, t was ook wel neudeg, mit doem drok ik baand sikkom tot velg ien.
Fietspomp der bie en even n poar sloagen der ien en nog even n poar extroa, doem der op, joa haard zat, de veurbaand nog en kloar.
De volgende dag biet waark aankomen de fiets ien fietsrek zet, op dat moment n knal woar je hoast n haartverzakken van kriegen, heur collega’s rennen noar boeten van schrik en om te zain wat of der loos is.
Verbouwerreert stoat ze om zich hen te kieken, beseft mor haalf wat of der gebeurt is. Mien laive deugd ik schrik van joen rap verschienen.
“Wat hest doe?” vroagen ze. “Ik wait van niks, kom ook net aanwaaien, stoa net noast mien fiets, mor geleuf dat mien baand knapt is zai ik net.”
Sums kin n beetje extroa toch teveul wezen en dat geft nait het beste resultoat en achteroaf n baarg extroa waark.
Vandoag met kollega Jan oppad veur n melding van moesoverlast.
Om even n profielschets te moaken van mien kollega Jan, hai is op n sentimeter noa twij meter, as e zien hoar rechtop kamt is e boven de twij meter en blieft om t spinrag ien t hoar hangen as e deur n koustaal lopt. Wieder is e massief en vaaierkaant as n blok beton.
Zien traauwring is zo groot as n neusring van bolle, mit n haart van gold en oetstroalen van teddybeer, slimmer as dit zol t nait worden.
Op t adres aankommen lopen wie noar de veurdeur van de wonen, zeg mor kasteel, kollega Jan veurop, de knop vonden van de veurdeurbel, je waiten wel zo ain woar je aan trekken motten.
Jan trekt aan dij kopern knop en het t hail spul ien haand, wie heuren de bel aan binnenkaant in gaang op de plavuizen klettern.
Ik wol votdoadelijk vot runnen, mor Jan bleef stoan as of d’r niks loos was.
“Dat krieg je van dat old spul”, zegd Jan en perbaaiert t hail spultje weerom ien gat te stoppen.
“Hest t weer veur n kander?”
“Joa aal kloar, tou dan Tammo, tik even tegen t roam aan den!”
Noa n tiedje word deur open doan deur n klaine luxe mevrouw, t hoar ien stutten of ze noar n feeske mot.
Jan: “goidag even”.
“Uh, goede morgen mevrouw”.
“Goede morgen heer”.
Ik kiek achter Jan vot, “Oo u bent met z’n tweeén.”
Wie: “Wij komen voor een melding van muisoverlast in de woning”.
“Ja komt u verder heren.”
Wie worden noar de keuken laait, bie ons thoes is koamer half zo groot.
“Hier in het keukenkastje onder de spoelbak zag ik een muis”, zee mevrouw.
“Goed, we zullen eens kijken wat er aan de hand is mevrouw”.
“Mooi heren, u red zich wel?”
“Joa, ja mevrouw.”
Jan hoalt de spullen oet t kaske, stekt zien kop der in en zuikt noar sporen van moes.
Op dat moment striek ik mit haand over zien bain woarop Jan van schrik sikkom ien t aanrechtkaske stoan gaait.
t Hail spul komt ien bewegen, aanrechtblad staait d’r bol van.
En gieren of ik mit n vraauw op pad bin, Jan is ainglieks n beetje baang veur moezen, mor gain mìns wait dat.
“Ze binnen zo rap as wotter”, zegd e.
t Verhoal gaait dat Jan in n naauwe ruumte n rödde bie zien overallpiep ienlopen is en mit wat omwegen aander piep weer oetkommen is.
Hier het e volgens mie nijmoods dansen leert, sunds dij tied binnen nauwe en donkere ruumtes nait zien affeer en gefde n schup tegen deur aan as e dizze ruumtes in mot.
“Waiten de rötten dat ik d’r aankom”, zegd e.
En ik heb hier sprinten leert en magst mie leuven of nait k heb mien eerste pr lopen en mag k van gelok spreken dat e mie nait te pakken kregen het mit zien grode handen.
As ik aargens n hekel aan heb bint wel neefkes, ze hoalen nait allenneg t bloud onder joen noagels en vel vot, ze zörgen der ook veur dat je sloap te kört komen en smörgens as n vaal van bérre glieden.
As k net rusteg lig en t stil is heur ik hom, hai vlugt mie om kop en wil k om n klets geven heb k mie zulf te pakken.
Licht aan en op zuik noar dij onruststoker en mooi is dat…, niks kin k vinden, op bér en licht weer oet even loater heur ik dij bloudzoeger weer.
Nou wol ik dat ik ogen haar van n kadoele, den was e mit mie nait kloar, of ze mozzen zo groot wezen as n euliefant den valen ze wel op aan t plefond.
Licht aan en weer op zuik noar dij roeziemoaker, en nou zai ik hom aan t zietkaande van t kaske mit mien widde maauwhemd geef k om n fleer en k heb hom.
Rode vlek op kaast en ien maauwhemd, mor dat zol mie wat, k heb om deel.
Opgelocht goa k weer op bér, rust is van körte duur, schienboar hedde nog n bruiertje dij zien potje waarm eten hoalen komt.
En nou wor ik vergréld en filaain, hai zit op muur aan t kopénd van bér, hai krigt n petetter, aal wat blieft is n poar vleugels en vlek op muur en ben d’r kloar mit, licht oet en sloapen.
Lig k net, mot ik pizzen, eerst mor even aanzain meschain gaait bui wel over.
Noa n ketaaier toch mor d’r of en pizzen aans, blieft d’r niks van d nacht over, nou lekker nog even n poar uurtjes sloapen, licht oet!… en Olske zegt “licht aan ik lig te lezen”.
Bin nou toch kloarwakker mit dien licht oet licht aan fiebelkwinten.
Eindelk bin ik in dreumenlaand en heur n wekker, non most oetschaaiden nacht is veurbie.
Vertraauwen is, as je ain wat vertellen en dij mag t nait deurvertellen aan n aander, teminnen dat was de lezing van juvvraauw, klas vief binnen inmiddels n joar opschoten.
Vertraauwen zoas juvvraauw zee was n groot goud doar mozzen wie goud omdenken…
Om ain en aander oet te duden har ze n veurbeeld en wèl je stoan achter n kander en de veurste sloet zien ogen en let zuch achterover valen zodat dij der achter staait hom of heur opvangt.
Vertraauwen ien klazze was groot en juf was groots op de kiender ien klazze.
Soavends thoes was bruier Jan ien keuken zien pankouk aan t eten dij e vannommerdag nait meer op kon.
Ik vruig hom of e wis wat vertraauwen was.
“Joa n scheet loaten as je ien schieterij binnen”, mit zien andwoord was e dudelk n joar oalder dan ik.
Goa hier mor stoan den leg ik die oet wast doun most. Sloet dien ogen en loat die mor valen, ik goa achter hom stoan en veur ik om griepen kon en docht dat gaait nait goud, klapte hai mit de kop op t kokosmatte.
Jan har dou e mit muite omhoog kwam de oafdrok van kokosmatte veur de kop stoan.
Mit veul gesputter kon e nog oetbrengen, “Doe solst mie toch opvangen!”
“Joa ik har t ook aanders docht!”
“Ik zol die nog ains vertraauwen”, waren zien woorden en ging noar boeten om t ain en t aander te verwaarken, rest van pankouk heb ik opeten.
Vertraauwen komt te vout en gaait te peerd.
Meester ik moet plassen, had je het daarnet niet kunnen doen voor het instappen!, toen hoefde ik nog niet meester, ik vraag de chauffeur of hij tijdens de reis wil stoppen.
Klas vaaier 1967 krapaan onderwegens noar Slagharen, Ponypark Slagharen, wie binnen al n tiedje aan raaize en chauffeur het nog aal gain plek kinnen vinden, ik wèl vatteg.
Mien bloas hold nait laang meer en Slagharen nog laang nait ien zicht, ik vroag meester nog mor es en dij zee dat we der zo waren, dèn geleuf ik dat t nog net vol holden kin.
Bie ponypaark aankommen zet chauffeur bus veur ingang, onderwegens har k aal bedocht hou ik t snèlst de bus oet kom. Ik zit mit ain bain ien looppad en half op stoul, zodroa deur open gaait ren ik veuroet mor wor weerom roupen deur meester.
Wie mouten eerst in rieg stoan om ain verhoal aan te heuren wat oaf wie wèl en nait maggen, en as we dörst kriegen!, konnen we bie meester drinken hoalen, tou even docht ik nou even gain drinken.
Drinken ranja, was bie schoul ien melkbussen doan en stoan onder ien bus. Dat spul was zo aaldernoast zuit dat je t noa t drinken der dörst van kregen, van t verhoal heb k nait veul mitkregen. Wie maggen oans oetleven in t paark en ren zo haard ik kin noar wc’s gebaauw woar alweer n rieg stoat, èlk ien rieg ston te huppeln en mossen denk mie net zo neudeg as ik.
t Lopt mie nou wèl hail aarg ien t gemoud, ik docht goa achter t hokje stoan, en doar stoan meer dij t zulfde docht hebben. Gaauw snèl lös, nee!, verrek knopen!, boksem haar ik zulf oetzöcht omreden ik dij knoopen zo schier von, mor dat komt mie nou min oet.
Knoop veur knoop löspeutern en de leste loat ik dr bie, op t gevuil grabbeln, of mien vingers binnen körter worden oaf dr zit niks meer.
Noa t pizzen mien mooiste moment van dag tou nou tou.
Stoat der n jong noast mie en zag dat e zuch tegen zien boksem pist haar, hest die tegen de boksem pist?, vroag ik, joa t was n spannende moment, dreugd ien loop van dag wèl, ruip ik om noa, dag is verder schier verlopen en veur vertrek noar hoes heb k toch mor eerst pist.
‘Dikdoun ien toene’ is altied n feest, wie stoan al dag of wat op camping en plan was om te goan bbqën, t begund al bie t aansteken.
Wia het n nij toustel kocht, makkelk veur op camping. Ze haar om al kloar zet in houkje op verranda.
“Ast doe om even aanmoakst hoal ik de speklapkes.”
Mor aal wat ik perbaaier ik krieg om nait aan de proat, op leste moment gaait dat ding mie weer oet, zwiennebloasen en pauken gerommel !!
“Wat n schietding van mie part vlochde ien de braand.”
Perbaaier t nog ain moal mit n vlot braandspiritus, dij zag k ien kaske stoan en as t den nait lukt, kin e geliek in t container hier even verder op.
t Is n wonder en t wil meroakels goud. Mor slecht veur de wenkbraauwen is t wel, zeker as je hom perbaaiern aan te poesten.
Baangschieterd bin ik nait, mor dit moal lopt t oardeg schier oaf. Woefff en vot binnen ze, aal wat blieft, twij swaarde bözzels boven de ogen, staank van verbraand hoar en glend veur de kop.
Mor braanden dat dat kreng wol.
Wia komt mit de speklapkes noar boeten, “Wat kiekst doe verbraand oet”.
“Joa nogaal, ik krieg om nait aan.”
“Hest stekker der ook nait ien?”
“Wat stekker”!!??”
“Doe kloothommel, dat is n elektriese mit van dij nepkolen en doe perbaaierst om ien braand te steken?”
“Joa mor mien hazzens hemmen ook vakaansie?!!”
Ik wait t joen hazzens mot je broeken aans bist n daif van dien aigen geest, zo dat binnen nog es oetsproaken woar we mit oet de vouten kinnen.
k Zat op n duuntop, en keek noar de zee
Dreumde mie op n schip, voarde n inde mee,
Dreumde van woeste boaren, zag einder gloren..
Moar t mog nait, k wos dak weer op huus aan mos.
Mout dat non aal?
Elk smokt ja elk
Tot drij moal tou
Links – rechts – en den nog n moal links
Op bruloft en partijen
Recepties en cremoaties
Vezides en bie n reünie
In t Zuden en in t Westen
Mor non ook al in t Noorden
Bie ôns!!
Op heur traauwdag krigt het wicht
Van ale gasten drij smokken
Komen d’r twijhonderd man?
Zeshonderd bie t kommen
En zeshonderd bie t goan
Dij stumper.
Dat ken je glad nait moaken
Geef mie mor weer
As—-eerder—- gewoon n haand.
Goud stevig en oprecht
Want-bie n haanddruk ken men—-
Dat zel blieken
Mekoar in d’ogen kieken.
Vrouger waren de donkere doagen veur de kerst en joarwizzeln huil mooi.
Mien voader haar den op t laand niks meer te doun en wie waren gezelleg thoes.
Van PC, TV, DvD, Mp3 of wat veur lewaairommel ook haren wie gain last.
Wanneer om n uur of vaaier t begon te schemern den wuir t gezelleg.
“Loat t licht nog mor even oet”, zee voader den, “ik stook kachel nog wat op.”
As de brand der goud in kwam den gaf dat ook nog licht in koamer.
Wie zaten den in twijduuster mit mekoar om kachel stil en voldoan.
Katte lag te spinnen bie t törfmandje en hond lag op deken noast voader.
Boeten was t pikke duuster en je heurde of zag niks weer tot t licht was.
Noa t eten wuir kraant lezen bie eulielaamp en wie deden n spultje.
Om n uur of tien zeden voader en moeke: “Wie moaken kloareghaid”, dat was t den mit aandere woorden: op berre en sloapen.
As wie de kop aan de kussen haren den sluipen wie ook al, dat was gain wonder, t spoukde ons nait in de kop van films boordevol geweld en proatprogramma’s vol problemen, en journaalprogramma vol rampen, oorlog en ellende.
Zunder de gemainde welstand dij wie momenteel denken te hebben, kin ik nait aans zeggen as dat mien jeugd echt n geweldege tied west het, aal dij lu dij dat nait mitmoakt hebben, dij hebben wat mist.
Op zoal twij c is t aibels stil, mor n poar uur leden was dat hail aanders.
n Zaike vraauw, zo om en bie tachteg joar, is aan begun van oavend binnenbrogt.
Mit veul proat noar zusters tou, zol zai wel oet goan moaken, hou gang van zoaken weden zol.
Mien tas, woar is mien tas, doar zit Jan Hoagel en zien grootmouder in. Mien opschriefboukje, woar is dij?
“Wees maar wat rustig vraauw Modderman” pebaaiert zuster. Mor niks helpt.
Vraauw Modderman het aal bie kop, het wis nait deur dat zai in t zaikenhoes is.
‘Woar bin k nou toch wel, groot is t hier, wat dou k hier’.
Aal mor rommeln in heur kastje noast bèr.
Dokter komt bie heur veur n flès mit vocht, dij aan n stang hangt, mit n lèlke prik in heur pols.
“Woarom mout dat, wil ie gliek wel eefkes wat oet mien tas pakken”?
Dokter is zo goud, om heur blomkestas te goan pakken.
“Wil ie mien bruier wel bellen”? vroagt zai aan dokter.
“Nou, nee”, zegt dokter, “Dan moet u zelf telefoon aanvragen.”
“Hou mout dat din”, vroagt vraauw Modderman.
“Dat zullen de zusters u wel gaan vertellen”.
Dokter gaait bie heur vot, want zai het aalaan wat nijs, doar het dokter ja gain tied veur.
“Kriegen wie hier ook eten”? “k Heb honger as n peerd.”
Op zoal goan wie ons mit vraauw Modderman bemuien. “Joe kriegen vanoavend gain eten, zuster zee dat joe vloeiboar spul kriegen.”
“k Heb ook hoge nood, woar mout k din noar tou”
Wie weer.”Din mout ie op dij rooie knop drukken, din komt zuster wel.”
Zuster komt.
“Mout k op dat ding,”
“Ja” zegt zuster.”
Mien gunst, op n ondersteek, dat kin ja nait”
“Zo zal het wel moeten” zegt zuster.
Vraauw Modderman is bekòf, wie der bie.
Zai blift n Jaantje onrust. Ain man op zoal dut van aal veur heur.
“Binnen hier ook tillefoon bouken?” “Wait mien overnoaber dat?”
“Hier gaait aal mit kompjoeter, wis gain bouken”
Mor doar komt n mevraauw bie joe, of ie ook tv en tillefoon willen”
“Vanoavend nog?” vroagt vraauw Modderman.
“Mörnvroug, din komt dij vraauw bie joe.”
Grode kèlleghaid op zoal, vraauw Modderman vaalt sikkoms oet bèr, lu op zoal hangen aal weer aan bèl.
t Is wied in nacht, as wie gestommel heuren, vraauw Modderman zit mit heur körte baaintjes deur spielen van bèr hin, zai is aan t wuiven noar ons. Wie binnen haildaal ontdoan, t is gain wodder woar ze in zit, mor bloud.
Krekt of zai op boot zit, oetkiek wiedvot, naald bungelt aan heur haand. Bloud drupt op grond deel, zai denkt aan hoge golven op zee.
Twij zusters kommen op ons gebèl of, zain heur doar zitten, strieken heur over heur hoaren.
“Nait aan mien hoaren kommen, wil ie mien kaam wel eefkes veur mie pakken”, vroagt zai.
“Nee, u moet eerst schoongemaakt worden, en onder de douche”
“Onner douche, hou kommen joe doar wel bie, k heb ook gain pon bie mie, wil ie mien bruier eefkes bellen?”
“Weet u wel hoe laat het is?”. “Het is drie uur in de nacht, dan gaan wij niet bellen om een nachthemd” zegt zuster.
Mit bèr en aal gaait zai oet koamer, ons onwis achterloatend.
Zusters binnen drok hinneweer om aal weer ribschier te kriegen. Bloud liekt ook zo aldernoaste slim.
n Dik haalf uur loader is vraauw Modderman weer op zoal.
“k Bin der weer, wat n toustand mit mie nait?”
Zai zit as n keunegin boven op bèr, hoogste woord het zai.
“Zuster wil ie mie mien kaam wel oet loagje pakken, want n schiere pon of klaaid, mor gain schier kapsel, din is t haildaal niks.”
Nait te gleuven, dat zai doar aan gaait dinken, in dit uur van nacht.
Vanoaf dij nacht is zai veur ons Willemientje Modderman. Van zuster kriegen wie nog n kopke thee.
Dij nacht komt ter nait veul meer van sloapen, wis nait. Blomkestas, aantaikenboukje, tillefoonbouk, n rooie droad deur zoal.
t Gaait nuver mit heur, mor t is n sjieke vraauw, doarom blift zai veur ons : Vraauw Willemientje Modderman.
Taande Maarchie
is nait meer,
twijennegentig
is ze worden,
óld en op zeg moar
en nou mos heur hoeske
leegroemd worden.
Toun k doar guster
over drumpel stapde
-schane genog
wait hou laank leden-,
kwam t mie veur
niks veraanderd was,
heur ólle meubeltjes,
t toaveltje mit drij
inlieste petretjes van doomnies
dij ze overleefd haar
stonnen der nog,
net as op bozzem
t blaauwe lepelvoaske
mit zulveren raand
woarin wat grond
oet n vrumd vèr laand
woar joaren leden
bie n dikke störm
heur Haarm, heur jongste
overboord sluig
en verdronk.
Ieder bod weer
as e bie heur kwam
kreeg e t verhoal te heuren
over dij laive jong
dij as kind aal,
net as zien voader,
zeeman worden wol
…
Kom, nait laanger
omdiedeldaantjen nou,
t hoeske mos leeg.
t Voaske, doar gain minsk
belaang bie haar
het e mitnomen
en grond in toen
verdwienen loaten,
t staait nou
mit n stok of wat
kunstbloumkes dr in
bie hom op tillevisie.
Op n onzoalege oktobermörn ontdekte opoe Ottens, opa observerend, opa’s opzette ontstoken oog.
Opa, onverzettelk óld onderzeeboot oplaidens officier, ontkinde t opzettelk.
Opoe’s opinie, n onmiddelk oogonderzuik omzailde opa onomwonden. “Onzin”, oordailde d’olle inverschilleg, “onbedudende onschuldige ontsteken!”
“Onschuldig…”, oroakelde opoe ontgoocheld, “och, och…”
“Ollevrauwluteut”, opperde opa d’opposant ongenoadeg.
Opoe ontstelde. Onthutst ontdekte t olske opa’s opkommende ongeschikte onverschillighaid.
“Onvermurwboare onverstaand!” ontvuil opoe ongewild, “n oogspecioalist ontdekt oorzoak van t ongemak ommers onmiddelk.”
“Oogspecioalist”, onderbrak opa onopholdelk ogenknippernd t olske, “ondubbele onzin!”
Opoe overdocht opa’s onredelke opmaarkens, n ongezellege onaineghaid ontston.
d’Ogenschienlek onschuldege ontsteken ondermiende opa’s optimisme opmaarkelk. t Ol, t ongemak ontkinnend, onderging n ongekinde ommekeer, overaal ontstemd over ontdekte t onmeugelkste; onzörgvuldeg opvóllen overhemden, onvindboar, onordelk opbörgen; t onoverzichtelk ontouriekend ollerdomspinsioun, d’onverkloarboare onnutte overhaidsoetgoaven, t ongezond ontluusternd ollerliek overwicht, d’onrustboarend opbluiende ontucht …, overaal over!
Opoe onderging t overgens onversteurboar, d’onsteken ontkaimde ondertuzzen opzainboarend.
Op n onverwacht ogenbik overwon opa t oorspronkelk ongewilde, n oogspecioalist ontving opdracht d’onsteken te onderzuiken, t onderzuik ontketende n ongekind opwinnen!
Oogspecialist oordailde n overgens ongevoarlieke operoatsie onvermiedelk.
“Overmorgen ontvangt u een oproep”, onderving e opa’s ontdoane opmaarkens.
Opoe, opa’s ongewone opgewondenhaid ontwoarend, ondervruig t ol onopholdelk over t ondergoane onderzuik.
Opa ontweek d’ongelokstieden ongelokkegerwies onvoldounde. “Oogspecialist oordailde n operoatsie onvermiedelk”, openboarde opa opais openhaarteg.
“n Operoatsie”, ontvuil opoe ontzet, t overrompelde t olske. “t Ol overleeft t onmeugelk”, oordailde opoe overgens onoordailkundig.
Opa ontving d’oproup.
Opnomen in t oogliedersgesticht ontwoarde t ol d’operoatsiekoamer mit oogdruppels, oogbadjes, oogzaalf …, t ontzette d’olle!
Opa onderging, ondaanks opoe’s onoordailkundege opmaarkens, d’operoatsie overweldegend.
Oogspecioalist oordailde opa oerstaark, onverslietboar! n Ooglapke overdekte t oog.
Opoe, overgelokkeg opa opzuikend, omhelsde d’oogspecialist ongeveer, d’occulist ontweek d’omhelzen overgens onfair.
t Olske omhelsde opa ononderbroken, t ontstemde t’ol. t Ontlokte d’oogspecialist, ooggetuge, n ongekinde opgewekthaid!
Opa onderdokte d’onnatuurlieke opstandeghaid ogenblikkelk, t ollerwetse onverwoustboar optimisme overwon!
In mien pyama zat ik bie te kommen,
en wat ik doun mout vandoage op te sommen.
Ik mag noatuurlek niks vergeten,
mor eerst n poar koppies thee en wat te eten.
Twij kwassantjes heb ik had,
meelkoekies, n stuk of wat,
ain beschuut mit sjèm, hm lekker
plus nog ain volkorenkrekker.
En toun ik wol goan stoan
kwammen de krummels overaal vandoan.
Ut mien snorre en mien kruus,
rond mien navvel en deur t haalve huus.
Tussen de tonen en op mien stoule,
man man, wat ain boudel.
Dat har ik ja noeit en te nimmer docht,
gelokkeg har k mie net ain krummeldaiffie kocht!
Mit dit gedicht het Ids de eerste pries van 22e Pervinzioale Schriefwedstried 2018 wonnen!
Van roggenbrood worden wie staark,
roggenbrood is veur t swoare waark.
Mit keese, aaier of mit stroop,
doar blief je van aan de loop.
Roggenbrood in t zulverpepier,
jongens, wichter kom es hier!
Eet laiver roggenbrood dan te snoepen,
want je kin d’r roazend goud van poepen.
Van zo’n broen stukkie stevig brood
wordt n klaaintje zo mor groot.
De bakker gaait vroug uut zien nust,
omdat elk en aine t zo geern lust.
Mit roggenbrood in de moage
redden wie t wel vandoage.
Roggenbrood, ik hef mien hoge houd,
doe gefst mie altied weer nije moud.
De winterlucht is geel en graauw
op t Knoal lopt Hendrik met zien vraauw.
Zai lopen recht, nait schaif of schroat
en aal moar langs dij lieke stroat.
t Woater swaart, de wind is schroal
links lopt zai en rechts lopt t knoal.
Van Troapel tot aan Bunermond
t is alles recht en nooit es rond.
Sloot of daip of knoal of wieke,
almoal hebben ze dat lieke.
Plat is t laand en plat ons toal,
links lopt zai en rechts lopt t knoal.
Fladen meziek van d’winkelweek
verwaaien in de lange streek.
mallemeulens, bellen, toeters,
euliekouken, autoskoeters.
Joa, t is prachteg allemoal,
moar links lopt zai en rechts lopt t knoal.
Doar kreeg e nog zowat weer sjans,
moar t vraauwtje geft hom nait veul kans.
n Vieze wind strikt over t laand
zai gript zien eelterege haand.
Over de badde, langs t gemoal,
links lopt zai en rechts lopt t knoal.
Hai lopt allain bie strenge vorst.
De piene trekt hom deur de borst.
Op zes vout is de grond nog zacht,
asof t op t nije veujoar wacht.
Hai lopt wat krom, zien kop is koal
want links luip zai en rechts lopt t knoal.
As aine n vertelster schrift over t ain en aander, dat zok n dikke zesteg joar leden òfspeuld het, den zol men dat mit n gerust gemoud bestempeln kennen as n histories vertelster. Benoam as de woarhaid gain geweld aandoan wort.
Dr is gain minder ding as de woarhaid geweld aandoun. Schane genog binn dr hailwat lu, dij van aander gedachten binnen en doar ken men den nait van op aan of dij heur vertelsters aal of nait histories binnen. Wat je nou te lezen kriegen, is ,n stok of wat dichterlieke vrijheden doarloatn, woar gebeurd : n histories vertelster dus.
Jan Groenbroek, n jong van Richte Groenbroek, het n bouk moakt over Henderk Prins. Nog nait zo laang leden ; 2004 of doaromtrent ducht mie.
En dat het e goud schier doan.
Henderk Prins is, was, laivergezègd, de algemain gangboare noam bie òns in hoes veur : Chr. Muziekver. “Prins Hendrik” te Scheemda, opger. 1927. Mien voader was doar vlak noa de twijde wereldoorlog dirigent van worden.
Zodounde zai je hom, mitain op t eerste ploatje van t bouk, veurop lopen; alpinopetje op – regenjaaze over d’aarm; zoas e kon, parmanteg stappen. Having Stainhoes, dij vot achter mie woont, en Jacob Mulder binnen de baide tromsloagers. Tjabbo Joager, grote trom, dr achter.
Dij foto, van de optocht dij deur t haile dörp ging, is nomen liek tegenover de vrougere Eexterschoule. Dat deden ze om dij lu, Eexterkattn, woar wie as kwoajongs altied al roezie mit haren, te stiekeln. Wie hebben lekker feest; wie hebben viefteg joar bestoan, en gain aine ken zokke mooie optochten moaken. Sliep oet! t Zol mie niks nij doun as dr ook nog n opnoame is mit Schèmterschoule as achtergrond. Want zo wazzen wie wel, as koksioanen zijnde. Gainaine veurtrekken.
Woar ik t aiglieks mit joe over hebben wil : optochten en goud is n mooi ding, doar nait van. Moar Henderk Prins was ook voak bie zoalfeesten te vinden. Benoam in dij tied dou de oorlog net òflopen was. Elk dij moar even wat te vieren haar, muik dr n feestoavend van. Grote verainens mit veul touloop huilen dat bie Panman ; leutjen, dij mit geringere aantallen volstoan mozzen, konnen wel bie Buremoa terèchte.
Nou wil t geval, dat as n verainen in 1956 zien viefteg joareg bestoan viert, den het dijzulfde verainen in 1946 recht op vatteg joareg bestoan. Of zai den feesten goan of nait mouten ze zulf waiten. In 1946 leefden wie weer ais in n vrij laand, en omreden dr de lèste joaren waineg van oetgoan terechte kommen was en, ie begriepen t al : feest zol t worden ; bie Buremoa oaliejas hotel Hoen, en Henderk Prins mos dr heer.
In dij doagen was t zo: woar Prins Hendrik optreden dee, was Nico Viëtor ook van de partij. Nico woonde in de Meulenhörn, bie zien bruier en de vraauw. Woar heden ten doage de chinees zit. Ming Garden hait dat, leuf k. Hou dat dat sekuur in mekoar zit, wait ik nait goud. Ik heb wel ais n bouk lezen dij schreven was deur Robert van Gulik, en dij haar t erover dat dij Ming gain kerel was, moar ain dynastie in het vrougere China.
Omdat dij aigenste RvG aal zien bouken in de engelse toal schreef wos ik nait wat ik van zo’n dynastie denken mos, moar Garden was n stok makleker, dat haar ik al ais in engelse les op schoule had. Garden is aans niks as toene. Doarom nuim ik in mien gedachtn Ming Garden : gewoon Ming zien toene. Vrouger haitte dat Cafe Viëtor; was dat n café, mit n echte jachtwaide; weliswoar nait mit n deurrit zoas Hotel Hoen haar, moar wel annex stalhouderij en ze haren doar n dekstatsjon. Zoas zuls de jongsten onder ons wel waiten, was n dekstasjon et domain van n dekhèngste. Ik haar hoast zègd: dij huil doar zitting, moar zitten is nait de staarkste kaante van n dekhèngste en doar zol gain mens hom ook moar ain krummel hoaver om geven. Om mie nou ais nijmoods oet te drokken : t daaier dee aan sex, nog slimmer : betoalde sex. Zien boas en hai konnen dr nait genog van kriegen, zien boas van t betoalde en de hengste van de sex.
Wie as kwoajongs net zo min (Van t toukieken den hè). De baauwboeren in de omgeven ook al nait, aal oognblikken kwammen ze weer mit n mere aanzetten, n stok of wat aarbaaiders dr bie om de zoak in goie boanen te laiden. Was tountertied n bult verlet om peerden, trekkers wazzen nog slim betuun.
PH (het niks mit zoereghaid te moaken) en Nico Viëtor dus, stonnen onder orders de “geachte aanwezigen” veur of noa zoaken zoas : openingswoord door de voorzitter – inleiding van de hoofdmeester – liedje gezongen door klas 4 – en zo wieder enzo wieder, aangenoam te verpozen; PH mit zien meziek en tegen ain pazende en doarom oetknepen vergouden, Nico, dij zok ongevroagd opdrongen haar, kreeg niks. Want niks is goud in de ogen, zoas t gezègde lut, en Nico was blind. Noar men zee : van zien geboorte òfaan. Wat dat aangaait haren ze hom gerust wat geven kent, goud of slècht veur d’ogen haar hai nait veul in de reken.
Blind geboren ; dat is wat aans as dom geboren. Nico was gain muzikant, stekeblind as e was kon e gain noot zo groot as n kou lezen. Nico dee t veurdroagen. Braille vuilen haar e leerd en dr wazzen in dij tied al n stok of wat brailleboukjes mit veurdrachten.
Schane genog allain in t hollands, en doar was e nait bliede mit. Deur de weke, as hai in zien hörntje in de jachtwaaide zat heurde hai slim waineg hollands proaten en hai haar t zulms fikse stoer mit de a.
Zien repertoire (wat dat is mout je moar eevm opzuikn in Koenen/Endepols) was den ook nait aal te oetgebraid. Dat weerhuil hom nait van t veurdroagen. As ze hom geworden luiten kwam dr gain ènde aan ; as e weer aine doan haar en t applaus sturf weg, den zee dei rötterd : “k heb nog aine.” Net zo laang tot mien voader (ie waiten nog wel : dirigent van PH) hom bie de jaaze greep, hom van t podium wegtrok en zee : Wie willen ook wel ais.
Moar goud : Nico was zok bewust van zien bepaarkens ; hai zöchde n menaaier om zien veurdrachtn oet te braiden en den t laifst in t grunnegs. Ongelukkegerwieze wos hai dat ik in dij tied in Grunnen noar schoule ging. Doags hinneweer mit train, doags lopens van en noar t stasjon. Op wat tieden ik dr langs ging, wos hai sekuur.
Ik zee t al : blind geboren is aans wat as dom. Nico ston op t tegelpad.
Ho es even, verloorntje, ik wil die wat vroagen ! En dou kwam de oape oet de maauwe !
Of ik hom gain stok of wat veurdrachten in t grunnegs leren kon? As ik n lavve kerel wèst was, haar ik jò zègd en was deurlopen. Den haar hai sekuur kregen woar e om vroagd haar. Woar of nait?
Dizze raaize bleef ik stoan; heb om duudelk moakt dat as je in Grunnen noar schoule gingen, je doar nait mitain grunnegs leren deden. Van gain kaante! Aal wat doar (in 1943) tou huil was n leroares Duuts, dij ons duuts proaten leren mos. Dat kwam in t begun goud oet, want in dij tied stikte t van de duutsers in Stad, moar dat wazzen gain blievertjes, bleek al gaauw.
Boetendes haren wie dr n leroar Frans bie, en dij nam ons aalgedureg mit noar de eglise wallonne in Pelsterstroate om psaalm vaaierntachteg in t frans te zingen. Dat luit zok beter heuren as in t grunnegs. As daarde man in t span was doar ons leroar Engels, dij in slipjaaze en bolhoud aanzetten kwam, allain om de movven te pesten en aal zien best dee om Oxford-engels te proaten. Dat wazzen zo de drij veurnoamste vrumde toalen dij ons doar onderwezen wuiren. En as vaaierde vrumde toal kwam t nederlands. Aal mit aal grunnegs lauw lone.
Zodounde heb ik hom eerst : de “ballade van de boer”, wait je wel, dij van : en de boer, hij ploegde voort; oet de kop leren loaten. Dat was vanzulms n best ding, benoam as je deur de weke veul klandizie aan dij lu haren. Aagt Morsebel dij kon e al, dij ston in t brailleboukje.
Dou mos Staring dr heer : De hoofsde boer. Dat ging over n stiefkop, dij aan de verkeerde kaante van de brogleunen over de wieke wol, in zien zundagse plunnen nog wel. Succes verzekerd.
Slakke in t sloat was zien ainege grunnegse veurdracht en doar wol òl jong nog wel n poar bie hebben.
Omdat mien pa, de dirigent van PH, van Stadskanoal òfkomsteg was, haar ik wel es heurd van Geert Teis. Dij muik riemsels dij je hail goud broeken konnen as veurdracht haar ik zo bedocht.
Touvalleg haar ik ook ais n poar boukjes van hom kòft. (nait van hom, moar van Mulder in Stad)
Wie binnen begonnen mit n körtje : (oet Tiepelzinnege Maggels )
Ja, dei was t
Lest was k in Stad, ~t was Dinsdagmörgen
Mien zoaken doan – veur niks meer te zörgen.
Tou koierd’ ik wat hier en doar
En kwam in n stroade aargnswoar,
Doar stonn woagens op n riege,
Mie ducht ik zag dr wel n stiege.
‘t Was ‘n deftege begraffenis :
‘n smerig rieke dooie, wis !
En ik – neisgierig – vruig ‘n jong,
dei net mit n körfie verbie mie gong,
Wel word doar wel noar t kaarkhof droagen ?
“‘k Leuf” zee he, “deie in d’eerste woagen”.
Zwoar waark het t wèst en t het hail wat tied nomen en vouten in de eerde had, veur òns veurdroager dizze onder de knije haar, moar van stond of aan was dat t peblieksnummer; al gaauw wer dr, deur zien geacht pebliek om de eerste woagen bölkt ieder bod as Nico t toneel opkwam.
De twijde dij e leren mos was “Geestelke bewoapen” (oet Op Drumpel), dat was haildal n heksenkarwaai, moar op t lèste zat dij ook in zien bovenkoamer(tje).
De daarde : Job Jodocus, ie wait wel, dij van Òlwieke ; is dr nait meer van kommen.
Zoveul tied haar ik, ook al ging ik noar schoule, nou ook weer nait.
Dij aigenste oavend is mien voader in ongenoade valen. Bie Domie Bloem (of Poot, doar wik òfweden)
Dou t òflopen was mit de feesterij keerde hai zok noar t pebliek en zee: Ziezo, dat was dat.
Domie Bloem (of Poot, doar wik òfweden) gaait mit ons beden en den speulen en zingen wie nog : k wil Buremoa mien drank betoalen ; en den goan wie noes.
Mien moe, dij aan de veurste toavel zat, zoas t heurde, zat te schudden as n eerappelzeve en het tot aan heur dood tou niks, moar den ook haildaal niks, meer mit gezang 390 worden kent.
“O na me liet”, vol overgoave en mit aal zien aandacht dr bie, was Hennie aan t zingen.
“Veul koste niet”, overtuugd van zien geliek, trok e zien mangel n ende noar zok tou.
“Ho, ho”, zee zien voader Eltjo, “nait zo wild, dammee vlogt dien keerze dr oet en den ist mooie dr oaf”.
0al Knelske ston, net as aal jaor, in deure mit n schoet vol aanstoken en zoere appels.
“Hôl die toch stille, oal grienderd”, zee Knelske, “hai zingt ja net zo mooi! Tou mor mien jong heur, goa moar mooi wieder”.
“Geemie moar n appel offe peer, assebief”, Hennie huil zien matte alvast op.
Oal Knelske, dij meer verstand in heur linker neusvleugel haar as dij baident veur heur in de kop, dee de jong drij appels in de matte.
“Dè”, zee ze, “hest ja ook zo mooi zongen, wel het die dat wel leerd”?
“Juvvraauw Batjes, vrouw Tekker”, zee Hennie, zo wies as schiette, “doar zit ik bie in t klazze. Vleden joar al, en omdat t heur zo goud bevalen was, mog ik van t joar ook weer”.
“Oerrekeerl, zee oal Knelske, “et is toch meroakel as ie zo goud mit nander opschaiten kennen”.
“Net wat ie zeggen”, dee Eltjo, sikkom net zo slicht as zien jong, n knope in de bule.
Moar Hennie keek wat zuneg, ston wat te wubbeln en zee inains, “Ze hauwt mie wel voak n moal mit lineoal over de fikken”.
“Den zelst et tr wel noar moakt hebben oal jong, beter acht geven en mit twij woorden proaten, zelst zain dat t den n stôk beter wordt”.
“Ik wol toch laiver bie meester Knippers in t klazze”, dochde Hennie haardop.
“Goa nou moar eerst wieder mit kipkapkogel lopen, aans binnen aandern die dammee aalndonder in t veuren”, zee Knelske, dij oareg wizze nog wel wat ABN bie juf Batjes opdoun kon. “Hiernoast huifst nait aangoan, dij geven toch niks, doun aal t licht oet, zo as t net liekt of dr gainent in hoes is, liggen op knijen mit de kinne op vensterbaanke veur t roam noar boeten te loeren”.
“En slagter Doanje den”, vruig Eltjo.
“Net as aal joar het e weer leverworst maokt, zee oal Knelske, “toun t zowied was en hai et broeken mos haar e zulms de lever al opsloken en mos e zok redden mit swoar. Dat het e dr dou moar indoan, t hoar was dr nait aal te goud oaf, moar ja ..t is moar veur t opeten haar e zegd en ie kennen t leuven of nait, k heb nog noeit mitmoakt dat dr aine aan doodgoan is”.
“Ik wil nait noar slagter”, zee Hennie.
“Wat den nait, mien jong?”, vruig Knelske.
“Slagter”, zee de jong, “let joe n haile zet zingen veurdat e wat geft”.
“Zo slim is dat toch nait”, zee Eltjo, “wie hebben t ja wel aan tied”.
“Joa, moar ik wait ja nait wieder as ‘appel offe peer assebief’.”
In de leste joaren van achttiende, en de eersten van negentiende joarhonderd was der n peerdekoopman Hesse in Scheemde woonachteg.
De man dee in peerden en dat was in dij tied n goud affeer.
Napoleon was al n joar of wat aan t oorlogvoeren en leventege peerdn gleden hom as lös zaand deur de vingers.
Was ol Hesse den ook gain aanslepen aan.
Zo voak as e kon, gong e op raaize : bie Schanze de gruppe over, bie Bremen langs, Mecklenburg – Pommern – Polen en as t neudeg was alderdeegs aan de Baltiese Stoaten tou.
Veurdaileg inkopen net zo laank dat e genog haar en den gong e weer op hoes aan.
Doar stonnen Napoleon zien konsorten hom al op te wachtn en nammen in n soeze de haile boudel veur dikke sìntn van hom over.
Gainaine dij hom dat kwoalek nam, der wazzen hier ja sikkom aans gainent as fransgezinden.
Zodounde kon e zok in 1802 n dik hoes, aan wat vandoage de dag de Torenstroate is, zetten – wat e den ook dee.
Dou Scheemde den loater veroverd was deur Frankriek en Lodewiek Napoleon de boudel veur zien bruiertje onder de doeme holden mos, wol dij in elke ploatse n maire hebben (maire is de franse menaaier om n börgemeester aan te duden).
Hesse wos goie road (nait duur).
Hai zee tegen Lodewiek dat e nog n zogoud as nij hoes veur hom te koop haar; nait biezunder goudkoop, moar t hoes was der den ook noar.
Lodewiek Napoleon dij de weerde van geld nait veul in de reken haar, (hai oogste ja toch, woar e nait zaait haar) betuil wat Hesse vruig veur t hoes, en muik in ain loop deur dij zien meesterknecht de maire van Scheemde; elk bliede.
Benoam meesterknecht. De man was al nuver op glee en wol t wel geern wat makleker hebben; dat geraais en getrek begon hom stief de keel oet te hangen en nou huf e bloots noar t veurénde verhoezen, n hoesholderske op de kop tikken, en den zol t zien tied wel duren; elkenaine rondkommedaaiern kon e bie leutjen al wel; börgemeester speulen zol wel aangoan.
Nait laank noadat Lodewiek keunk worden was, stapt e in koetse om zien laand ais te bekieken en beland op t allerleste (hou ken t) in Scheemde.
Hai zöcht onderdak bie de maire.
Stapt de veurkoamer in, moar zugt gainaine. Lopt op toavel oaf, woar n bret op ligt. n Schoakbord zo te zain.
Komt n maaid overtou.
Lodewiek vragt: Schoakt e?
Nee, zegt de maaid en draait t bret om:
“Ol damt” !, “asmis heur je de brikken klikken”.
Dat is, leuf ik, wat Nico Viétor, ie waiten wel, de veurdroager van de joarfeesten en goud, joe veur woar vertelde as ie hom vroagen deden hou ze dr bie kwammen om dizze streken te benuimen as Oldambt.
Dokter Siert, n tiedgenoot van Nico, dij n dreugisterij haar, net over de brogge noast t postkantoor, haar zien twievels over de lezen van dij blindganger, zoas hai Nico nuimde.
Want Lodewiek zag, as je dokter Siert leuven willen, wel wizze aine zitten.
Laankoet in leunstoule, vouten op n stove en n dikke kwaalm om zok tou.
Man nog aan tou, ropt Lodewiek, verbaldereerd, wat zel wie nou hebben?
“Ol dampt”, zegt de maaid: leutje knecht het hom zien sloatje onder wat törfmot in de piepe stopt !
Dat is, leuf ik, wat dokter Siert der van zee.
Ik ken mie best begriepen, dat ie t noadje van de hoze waiten willen; zol mie ook zo goan.
Vanzulm het Siert n P in zien lezen, dij Nico nait het; zol doarom wat noader bie de woarhaid weden kennen, zol doarom de keudel wel ais bie t schone ende hebben kennen.
Dat haar je docht !
As ie inkeld en allaine genougen nemen mit de noakte woarhaid, mout je bie mie weden, ik wait hou t goan is.
Zo het t zeten. (zee t ol wief, dou haar ze de pispot broken) :
Lodewiek komt d achterdeure in en vragt de maaid: “Woar is de maire?”
Dij zit, keunenklieke hooghaid, hier in keuken -stoef op de kaggel.
Lodewiek stapt over drumpel, zugt zien maire zitten, en ropt stomverboasd :
“Ol dambt”!
Gain wonder, zegt de maaid, hai is ja net oetgleden bie peerstaal en in de jirregeute beland. Zien goud is sjoempenat en nou mout e eerst opdreugen, eerder mag e van zien hoesholderske nait in t koamer kommen.
Ik heur joe al zeggen: dampt is mit n p, dat ken gain b weden !
Ik wait dat, ie waiten t ook: moar Lodewiek wos naargens van. Zol t ook noeit leren. Zien liefspreuk was, as je geschiedenisboukjes leuven kennen: ‘Doe wel en zie niet om’.
Lodewiek schrift : D’ou vel ainsi ni d’homme.
Gain meroakel dat je den dampt ook verkeerd schrieven of zeggen.
Onnie swah kie mallie paans.
Mien bruirtje hèt mie loos moakt.
Weliswaor nait slim, moar toch zoveul dat ik dr bliede van wèr.
Mien moe – wie wazzen gewoon te zèggen: pa en moe; – nait : voader en mouder of pabbe en mamme of zokswat – mien moe den, zee voak n moal, dij leutjeste (van de zèzze) het meer snötte in de kop as aal dij aandern mitmekoar.
Wie kregen den ook n gewone buusdouk mit noar schoule, en bruirtje zo’n grote rode.
Moar goud, t duurde nait laang of hai leverde t bewies : muik dat e wegkwam. Noar Austroalie.
Moe nait haalf bliede. Pa net zo min, moar dij dee, zo as t heurt, het zwiegen der tou.
Prins Hendrik wel de pest in :- n goie bloazer noar de giegom.
Hai zulm docht dat e der best weden kon – waineg last van grunnegers, doags veul beter weer; ie huvven nait veul oetgeven aan klaaier en kaggelholt. Aal mit aal oareg schier, bloots de zunne zat hom in de wege. Dij ging de wereld rond net aansom as dat e wènt was.
Mit ale gelukken haren ze ain keer in de zoveul tied n bewolkte dag en den vernam je dat nait zo en nou hai der zo’n vatteg joar touholt, ken e der mit leven.
Aal dounde hebben ie meugelk in de goaten kregen dat der laankdroadeghaid in ons femilie veurkomt.
Verwonderliek is dat nait.
De moe van mien bruiers en zusters was n geboren Scheemteres, n Schèmterske.
Heur òllen (Òl, hest mien òl ook zain ? Òl ?) kwammen van Finnerwolmer en Oostwolmer Aikamkp noar Scheemde te wonen. Om en bie 1895 ducht mie. Heur veurzoaten wazzen oet Nijwolde en Woldendórp heer. Zuver en gedegen Oldambsters zol k zèggen.
Wat mie t maist wondern dee : ze konnen lezen en schrieven, en wazzen nait haalf achteroet!
Laank van stof, dat wel ja!
Ons pa kwam in 1927 noar Scheemde; op fietse van Stadsknoal – (vandoar dat ons Pa en ons Moe). Hai vertèlde geern en voak dat hai bie dij gelegenhaid rode sokken aan haar, en dat haren ze nog nooit eerder beleefd in Scheemde..
In dij tied – en veul loater – was der al wel rood in Scheemde, moar dat zat wat hoger, en het doarom het dörp nait veul gouds doan.
De olders van ons pa en n haile riege veurollen hebben sunds 1700 touholden op t Knoal (nait aalmoal tougelieks).
Rasechte veenkolonioalen zol ik zo zèggen.
Wat mie t maist wondern dee : ze konnen lezen en schrievm, en wazzen lang nait achteroet.
Laank van stof; dat wel !
Aal Verloren.
Nou willen ze wel beweren dat het oldambsters en veenkolonioals de baide maist sproken varianten binnen, van wat ze het grunnegs nuimen.
Mag om mie.
As joe der den aine tegenkomt, dij zègt dat e oet Scheemde komt, doar zien haile leven woont het, altied plat proat het, onderschaid wait tussen oldambtsters en veenkolonioalen en dat e zien sproak dudt as Schèmters, en duudlek nait as grunnegs (Op t Hoogelaand houwen ze der zo roar in om dat ze zokzulf nait begriepen kennen, in Stad moaken ze der n potje van, en in de rest van de pervincie is t haildal oremus.)
As ik zèg : as je zonnent tegenkommen, zol ik as Musselknoalster zijnde oetzudeln of dat Schèmters meugelk onder joen GGG valen ken.
Oarzelnd
roakt zun mien gezicht
Snij versmelt
vaastholdend
Gain gedachten
gain gevuil
allennig tied
dij stoadeg veurbie gaait
As mien oazem
wintervummerdag tweidoezendtien op fiets noar waark (Stad > Sappemeer)
Hai staait veur kerk
soldoatenpakje aan, baret op
jongens en wichter kieken noar hom.
Zai ook.
Hai is verlaifd op heur
hed heur schreven.
Schrieven is makkelekker den proaten
hai hed aal n vracht braiven schreven
zai ain braif weerom:
Ien t duuster kwaam er bielaangs
achterom, gain mens hed t zain.
Op baank trekken ze nkander kleren oet
verlegen, veurzichteg,
ien t duuster.
Buurvrouw komt plötseling terug
vroagt: – bin joe wel veurzichteg west –
Zai schoamen zich röt
hai stopt bruukt kapodje gauw ien buus.
Zai lopen noar hoes, t is al loat ja
n leste doetje, n leste aai
Hai staait veur kerk
soldoatenpakje aan, ped op
vanmiddag mot er weer vot
voaderlaand dainen.
Hai knikt heur tou
dut mit haand alsof er schrieft.
Zai krigt n kleur
vuilt heur nog waarme braivenbuske.
Waas t moar weer zodderdagoavend.
Ik zit bie t roam
zai komt binnen
roekt noar swaart en jong.
Gaait noast mee zitten
dut leunen van baank noar beneden
Fien
wies gezicht
Ze pakt leesbouk oet tas
volgt mit vinger
en fluustert woord veur woord
regel veur regel
liekt wies mit t resultoat
Groots zegt ze haardop n haile regel
en kiekt mie aan
nou joe weer
Traain stopt
ze verloat coupé
giebelt wat schieterg
“bonjour” en “tot kiek”.
Nog even
en ze wiest mie de weg
Augustus twijdoezendtien, onnerweg ien train van Stad noar Utrecht.
Domie komt dizze keer oet aaner dörp.
Komt preken,
bidstond veur gewas en waark.
Midden ien week op n wonsdagoavend.
Kerkeroad hed beslist:
domie logeert bie weduwvrouw,
net als veurige keren.
Hai is op fiets,
kleddernat van regen
as hai smiddags aan komt.
Hai klaidt zich oet, tot op kont tou nat.
‘Dreug joe eerst moar of’,
zegt weduwvrouw.
Zai geeft hom ondergoud en pak van overleden man.
Hai komt heur sloapkoamer ien,
piemelnoakend.
‘Pak paast mie nait.’
Weduwvrouw gait veur hom zitten.
Zo binnen zai t wend
van andere keren:
vrijen tot zien goud dreug is.
Tied om noar kerk te goan;
preek gait over gemainschop.
Domie kiekt weduwvrouw aan.
Hai versprekt zich zowat, hed t over
bidstand veur gewas en waark.
Negen moanden loader hed zai n zeun,
n mooi kereltje.
Ollerling komt laangs.
‘Hou is dit meugelijk;
dit kin toch nait ja.’
Moar weduwe geft zich noit bloot;
allennig veur domie oet ander dörp
klaidt zai zich oet.
Volgende bidstond
wil zai nog n podje van hom,
laifst n dochterke.
Zai dainde bie hom
hai haar n winkel ien dörp, krudenier
Zaike vrouw ging dood
Zai bleef bie hom
zai traauwden binnen n haalf joar.
t Was aan t end van oorlogstied
t dörp zo luddek
dat n Duutser meer of minner
t Haile dörp was zowat gerefermeerd
Noa t eerste kiend, n wichje
kwam n veendje
loater nog n wichje.
Femilie deursnee
mit gerefermeerde kerk as middelpunt.
Boerenwaark en gemaintewaark veur pabbe
moeke dut t hoesholden en verkocht blikjes paitereulie
Kiener goan noar gerefermeerde schoul
gerefermeerde jongelingsverain
gerefermeerd muziekkorps
speulen mit gerefermeerde kiener
loater verkeern mit gerefermeerde jonges en wichter.
Zegt t olste wicht tegen t veendje, toun tien joar
moeke is ien hemel
t veendje haar heur doags doarveur nog zain
ien rooms katholiek zaikenhoes, ien Stad
nou laip hai veur swaade kaar mit swaade peerden.
Mit moeke ien kist
overaal kraansen en blommen.
Vaste rots van mien behold
gezang negenvaddig
veul troanen en snokken
want moeke was t laifste dat ze haren.
Joaren goan veurbie
t olste wicht krigt verkeern
mot traauwen
pabbe kwoad vanzulf
vent gaait t hoes oet, noar Amsterdam
verplegen ien
pabbe blift toes met jongste dochter.
Op station ien Grunnen
staarft pa – haartaanval –
runde te haard mit swoare kovvers.
Begroaven is n kolt kunstje
pabbe ligt tussen eerste vrouw
en moeke ien
kerkhof verbiend ien dood.
Kiener leven wieder
traauwen, schaiden,
kriegen kiener en klainkiener
goan noar boetenlaand
en kommen weerom.
Bezuiken pabbe en moeke op t kerkhof.
Dij liggen te wachten
tot wie ook kommen.
Kruusweg / Stad
juli twijdoezendzeuven.
k Zai de tied aan mie veurbie goan
As in de vrouge mörgen t landschop ontwoakt
In de stilleghaid wòrt mien oam opnomen
Deur de dook om mie tou
Nog eem,
Din zellen de kleuren bie het doagen
t Landschop weer zien vrizhaid geven
En bin ik ain mit mien omgeven
t Grunneger laand, al aiwen old
Mor toch doags nij
k Zai de tied aan mie veurbie goan.
Pollerlaand, gruine waaide
n Maiwe dij noar hemel vlugt
Golden zun in vrouge mörgen
Blaauwe wolkenlucht
t Riepe koorn, n zaachte wiend
De roek van klaai en zaand
Meulenrouden in bewegen
Kloaver bluiend aan wotterkaant
In dij wereld wil ik leven
Dat is t laand woar k zo van hol
k Huif der nait wied veur te raaizen
t Ligt tussen t Wad en Westerwol.
Wiendkracht negen
t Störmt over t laand
Vroug vaalt duusternis
Zee gaait roeg tegen waal tekeer
Onberekenboar as e is
Mit haanden in buus
Kop daip in kroag
Doags eefkes over diek
Regen slagt mie in t gezicht
Stevels zoegen vast in t sliek
Novembermoand
Lucht haangt leeg
k Heb t hier goud noar t zin
t Grunneger laand in de haarst
Gain ain dij mie tegenholden kin.
n Kroeke verwaarmt zien kolle vouten
En zien vergruide rugge dut pien
Hai denkt mit weemoud aan vrouger joaren
Mor wait, je wodden veur leeftied straft
Hai zel nog even wieder mouten
Mit dizze vraauw dij
Keer op keer trugkeert in tied
Din vlugt naacht veur weer n nije mörgen
En zachies aait e heur waangen
Ze is zo laif, zo laif.
t Miezert in Stad
In de stroaten gain mins te zain
t Is al kwat noa elven
k Bin kold en allain
Bist onze òfsproak weer vergeten
k Stoa weer ais in kol
Mor toch blief ik hopen
Omdak van die hol.
Kold en guur
De wiede wereld
Woar de Grunneger woont
Op grode òfstand
Van raandstad
En t drokke stroatlewaai
In de iezeg kolle stilte
Dij hom stoateg moakt en mooi
Grunnegers kinnen proaten
Zunder woorden
Grunnegers kinnen spreken
Zunder stem
En as e swiegend
Zien verhoal verteld
Din vaal k stil
Zo mooi …
Zo mooi …
Noajoarszun scheen op t koale laand
t Was n vrouge zundagmörgen
Dou op mien pad, van d’aander kaant
Dij ol man kwam
Hai huil wat in zien haand verburgen
Mor dichterbie, mit n dwoaze laag
Dee e haand open
k Zag n botterbloum … n botterbloum
Toch niks biezunders
Mor dou, dij bloum, dij ol man …
k Bin ze noeit vergeten.
Lest kwam ik bie mien opoe op bezuik
In t bejoardenhoes, op n zundagmörgen
Ze vuilde heur minneg, t was nait best
Ainzoam zat ze in hörn
Verzörgen is goud, niks te kloagen
t Is n schier nijmoods hoes
Mor heur lutje koamer
Is toch heur leste thoes
k Brochde veur heur n fleske klonje mit
n Bos bloumen en n bouk
Ze was blied dat ze eem keuveln kon
Bie n kop kovvie en kouk
k Zag dou ik deur t hoes hin laip
Minsen mit rolstoulen in gaang
Old, ainzoam en dement
t Muik mie verdraiteg en baang
n Zetje loater bie vot goan docht ik:
“Ze hebben t hier best goud
Mor wat bin k toch bliede
Dak hier nog nait leven mout”.
As in n zucht de zun eerde streelt
Draai ik mie as n blad noar t licht
Langsoam deur t roam
Veegt n schaar mien gezicht
Swaarft over muur
As wiezer boven de ploat
Tied tikt nait …
Schoft stil dailtjes daansend
Deur boanen van lucht
Het uur kold as oam op t roam
Ik strek mie oet, ik goap
In de wiend dij stilkes zucht
n Nije aiwe komt.
Valende bloadern, haarstkleuren
Elk joar weer t zulfde laid
Wie huiven doarom nait te treuren
t Is echt t inne nait
Valende bloadern, haarstkleuren
Elk joar weer t zulfde laid.
Wie daansten soamen op meziek in Stad
In n discotheek
Dou ik hail dicht tegen die aan ging stoan
En die in ogen keek
Zachies fluusterde ik die in oor:
“Laiverd, k hol van die”
The Beatles zongen heur grode hit:
“Let it be”.
Ze belde mie daip in naacht op
“Moi, mit mie, ik kin nait sloapen
Slaipst doe”?
“Joa”, zee ik, “k lig al n zetje in bèr”
Ze vertelde mie wat heur dwaars zat
Uren loater dou zai al uren slaip
Draaide ik mie om en om
Denkend aan heur.
Guster is west, veurbie, doan
Mörgen is onbekend, dichtbie, te goan
Vandoag is om te leven
En je mit haart en ziel te geven
Nait aan de toukomst of t verleden
Mor aan t nou, t hier, t heden.
De hel van Auschwitz wòrt herdacht
en TV dwingt mie te kieken
noar dij skeletten en lieken
van minsen dij òfslacht binnen
Ik zap en zai op t eerste net het nijs
Omliest met holle woorden
Op grode schoal doaglieks t moorden
Ook nou weer, gainain dij t tegenholdt
Ik schoam mie daip, want het vernien
zit ook bie mie tussen d’oren
Bel gaait
n Vraauw vragt om centen
veur dij, dij vluchten veur geweld
Zai het de hoop nog nait opgeven.
Kiek hom doar nou zitten.
As n pudding dij inzakt is. Zien kop is blaik en moager en hai kikt mie mit grèl-ogen aan. t Is n hopeloos geval.
k Wor mizzelk as ik laank noar hom kiek. As ik hom zo zai, vroag ik mie òf hou hai t zover het kommen loaten, mor ik kom der nait oet. Zulf zegt e dat het ‘ales’ is, gewoon ‘ales’.
Ik bin hail aans. Ik broes van energie, bin creatief en zit vol ideeën.
Hai zegt dat e in een cirkel terechte kommen is, mor nait in stoat om der deurhin te breken. Ik begriep dat nait. Hai kin toch wel n begun moaken en zien hoar wasken goan? Of ains wat aans aandoun as dat groezelg maauwhemd dij e sikkom aaltied dragt. Hai mout es n moal deurzetten.
Gewoon smörns n bedie vrouger van bèr; ik bedoul, ook echt van bèr en nait geliek noa t pizzen der weer in doeken. Nee, loat e hond oetloaten; der is hier in de omgeven een hail mooi paark. “Mor dat gaait nait” zegt e, want din mout e eerst tanken mit zien lutje auto en din duurft e in ains nait meer. Woarom nait? Nou gewoon, hai zugt ter nait oet en het al zo laank gain vremde minsen meer zain. Kin t maler? “Dou der wat aan”, zee ik, “klim op dien fitness-apperoat dastoe in sloapkoamer stoan hest, goa bewegen, goa noar de kapper”.
Omreden hai d’haile dag, nou ja, vanòf dat e oet bèr komt – om een uur of twaalven smirregs – tot soavends loat, rokend as n schösstain op baank zit, piept, houst en ragelt e as n ol kerel. As de dood is e dat e longkanker krigt, net as zien pa. Aigenlieks is hai der van overtuugd dat e de zaikte al het. “Doarom bin k ook zo muide”, zegt e. En din zien eterij. De aine dag haildal niks en aanderdoags vret e as n slootgroaver.
Ik heb n zet leden al tegen hom zegd dat e professionele hulp inschoakeln mout, mor hai het n schörf aan dokter; “dij begript mie nait en wil nait lustern”, zegt e. Joa, dat kin wel weden, mor woarom nemt e din gain aander; zo kin t nait deurgoan.
Ik heb der haildal gain zin meer in om mie om hom nog drok te moaken. Ik bin der strontzaik van aaltied mor weer n oplössen te zuiken. Ik kin nait aal deurgoan om pebaaiern hom te helpen. Hai zel t zulf doun mouten en dat dut e nait, dat is nou wel dudelk genog.
Joa, as ik wat zeg din is e het mit mie ains; aaltied is e mit mie ains, mor der veraandert niks. t Wort allinneg mor aarger en het male is dat de boetenwereld het nait ains in de goaten het. As je bie hom aan deur bellen, dut e gewoon nait open. Gain ain dij hom zain kin achter de dichte gerdienen.
As e der ains nait onderoet kin om deur oet te goan, zoas veur n bezuik aan zien moeke, din zugt e der nog wel schier oet. Din liekt e op mie. Mor zo gaauw as e weer thoes komt, is het weer mis. Nog daiper as doarveur kin je hom vinden in zien zulfgroaven òfgrond.
Ik kiek nog ains in de spaigel en zai hou e doar zit. In zien ogen de grode onverschilleghaid. Ik zai hou ik der langsoam in verzoep. Tot der niks meer van mie over is.
Mit n haarde klap sluig e deur dichte. Ze schrok van t geluud en heur heufd kwam lös van kopkussen, dij nat was van t reren. Ze heurde hou e pebaaierde auto aan loop te kriegen, wat hom noa n haile zet lukde. Mit gierende banden ree e vot.
Ze is baang en blied tougelieks dat ze even tot rust kommen kin noa de zoveulste roezie mit hom.
“Hai komt wel weerom en din proaten wie het oet”, zee ze zachies; “dat gezoes ook over, wel der nou aiglieks beslist woar onze kiender noar tou goan as ons baaidend t aargste overkommen zol”.
Aanlaaiden tot proaten hierover was het te vroug oet tied kommen van vrunden en de touwtrekkerij van femilie om de twij kiender, dij nou zunder olden achter bleven waren.
Hai wol het bie notoares vast loaten leggen. Mor dat het zo stoer goan zol, haar ze nait docht. Zai haar tegen heur man zegd: “ons kiender gan noar mien olden vanzulven, want dij binnen veul jonger as dij van die”.
Hai op zien beurt haar reageert met de woorden: “mor dij van mie wonen hier om houk van stroat; kiender huiven nait noar n aander schoul en heur vrunden wonen hier ook apmoal in dizze buurt; en traauwens, zo old binnen mien ollu nou ook weer nait”. Zo ging t aal over en weer en t laip aaltied weer op roezie oet. Op n gegeven moment ging het nait ains meer over de kiender. Van alles wer der bie hoald, totdat zai zegd haar dat ze gain zin meer haar hiermit deur te goan.
“Ik goa op bèr”, haar ze mit n vergrèlde kop zegd; “mörn kieken we wel verder”.
Dou wer e pas echt goud kwoad; “loop mor vot, dat dust nou aaltied, ast n bedie stoer wort, lopst vot; nou, doe dust mor wast nait loaten kinst; mor most hier om denken, ast nou op bèr gaaist, din goa ik vot; k woarschaauw die! Begrepen?!” zee e mit n haarde raauwe stem.
“Sodemieter din mor op!” haar ze hom veur de kop knalt.
En nou was e dus vot en zai vruig zich òf, woarhin.
Heur haart sluig over, dou ze aargens in de verte n sirene heuren dee; “het zol toch nait”, docht ze haardop.
Mor het geluud verstomde. Het duurde n haile zet, veur ze onrusteg in sloap vuil.
Aander mörn wer ze wakker moakt deur n zaachte kinderstem. Ze zag dat e nog nait thoeskommen was. Wat mos ze doun. Angst bekroop heur. Ze keek op klok en zag dat het nog gain zes uur was. Ze ging noar sloapkoamer van t lutje wicht, gaf heur wat te drinken en stopde heur weer in.
“Goa nog mor even lekker sloapen laiverd, t is nog vroug” zee ze.
Ze perbaaierde kaalm te blieven mor vuilde hou t bloud in heur lief tekeer ging.
“Ik blief hier wachten tot zeuven uur; as e der din nog nait is, goa ik noar hom op zuik” zee ze haardop.
Mit n kop kovvie ging ze op raaiten stoul bie t roam zitten en wachtte.
Telefoon ging. Ze schrok doar zo van, dat ze kovvie gruimde. Dou ze hoorn opnam vruig n onbekende stem of ze noar t zaikenhoes kommen kon, der was n ongeluk gebeurd.
“t Is gelukkeg nog apmoal goud òflopen”, haar dokter tegen heur zegd; “hai het geluk had”. Dou ze bie zien bèr ston vruig e: “woar binnen de kiender?”
“Bie buurvraauw” zee ze en gaf hom n aai over waang.
Noeit weer hebben ze over notoares proat.
Wel hebben ze de òfsproak moakt soamen old te wodden.
Ain en ain is twij, is mie ooit n moal verteld. As kind bin je al laank blied as ze zokswat tegen je zeggen, want dat moakt t leven lekker makkelk. Din huif je nait zoveul noa te denken. Bie t oller wodden kom je der al gaauw achter dat ain en ain nait aaltied twij huft te weden.
De eerste ervoaring woar je in de waar van roaken is, as der aine komt dij het sommetje op zien vingers oettelt. “Ain en ain is vief”, is de overtugende begelaaiding van dij slimmerik, as e bie elk woord n aander vinger oetstekt. Doem, wiesvinger, middelvinger, ringvinger, “is vief”, oftewel t lutje ding. Ain en ain is dus twij of vief. t Ligt der aan wel je t vroagen.
Je wodden oller en afhankelk van je interesses begun je bouken en aander spul te lezen. Kaans is hail groot dat je belanden in psychologische verhoalen dij je vertellen, dat ain en ain geliek is aan drij. Bie mie op Akkedemie is hierover wetenschappelk onderzuik doan en doar is oetkommen, dat twij minsen dij soamenwaarken meer presteren as twij dij allinneg waarken. Dus kin je zeggen dat ain en ain ook drij weden kin. Ain en ain is dus inmiddels twij, drij en vief.
t Wort aal stoerder. Vandoag de dag, kennen wie de kompjoeter. Nou moakt dizze kompjoeter, om te kinnen waarken, gebruuk van ainen en nullen. Mit n stoer woord hait dat ‘het binaire stelsel’. As je t kompjoeter vroagen, din wort ain en ain op ains ain. We hebben der weer n meugelkhaid bie.
Ain en ain is ain, twij, drij of vief.
Dus as n kind op joen vroag: “houveul is ain en ain”, antwoord: “dat wait ik nait”, din is t nait dom, nee, zien antwoord is hail logisch.
Ede Staal het ter ooit n laidje over schreven.
Wel kent het nait: “Twijde perron”.
As ik dat laidje heur, mout ik nog aaltied aan mien eerste laifde denken.
Ik heb het ter nog aaltied stoer mit der over te proaten, mor ik wil perbaaiern joe t oet te leggen.
t Is al n hail zet leden dou wie, zai en ik, ik mit heur, op t perron in Stad stonnen, omreden zai mit traain vot mos. Dat was aiglieks mor goud ook, want aans haren wie baaide veur “Jan Doedel” op t perron stoan. Mor goud, wie stonnen op t perron en traain zol der sikkom aankomen, op t perron dus… enne…
Zai mos noar hoes en ik brochde heur noar t perron om mit traain te goan.
Wie stonnen dus op t perron op traain te wachten en dou dee ze.., dou zee ze.., dou gingen wie.., doar op t perron.., woar zai op traain ston te wachten…
Wie hebben, dou ze mie aankeek.. en dou.., t was… t was n ofschaaid veur herhoalen vatboar, mor n ofschaaid kin je ja nait herhoalen.
En dou… wie stonnen dus op t perron op traain te wachten en dou het zai… hebben wie… dou wie aal stonnen te wachten, op perron Twij B en traain der sikkom aankommen zol en der n poar minsen stonnen te kieken – meer noar heur as noar mie, want t waren apmoal kerels (en ik zai der nait oet, mor dat vint ze nait aarg- VON ze nait aarg tenminzent, want wie hebben nou ofschaaid nomen en veur de toukomst is t nait belangriek meer)..
Mor dou ik doar dus.., nee, WIE doar dus op perron Twij B op traain stonnen te wachten, dij heur noar hoes bringen zol, dou hebben wie.., het zai as eerste, mor ik dee hail geern mit, hebben wie mekoar smokt. Veur de eerste moal. Ik hol van heur, mor zel heur nooit weer zain, omreden centen op binnen.
Drij uur veur mor Fl 200,–.
t Was n zotterdagmirreg en ik zat in bus op weg noar Stad. Noast mie kwam n ol man zitten; ik docht n joar of tachteg. Ik knikde hom vrundelk tou en hai knikde trug. Messchain was e doardeur aanmoudegd, want hai begon geliek n gesprek.
“Ach, waiten ie”, zee e, “ik bin n man allain en din is n proatje op zien tied welkom”.
Hai vertelde dat e Diekstroa haitte en oet Waarvum kwam. Noa vief menuten wos ik ook dat e ain dag doarveur zien 78-ste joardag vierd haar en dat zien vraauw twij joar leden oet tied komen was.
“Waiten ie wel dak aal zotterdoagen noa Stad goa? Pieterke mien vraauw het, dou ze op t lest hail min was, nog tegen mie zegd: doe most mie beloven, as ik der dommit nait meer bin, din gaaistoe nait de haile dag thoes zitten kniezen.
En dat heb ik heur touzegd meneer. Doarom goa ik zotterdoags veur boodschoppen noar maark in Stad. En ze haar geliek. As je aal doagen mor mit gat op stoul blieven zitten, din begun je te prakkezaaiern en je veraandern der toch niks aan en zolaank het nog gaait mou je in bewegen blieven. Der binnen n bult minsen dij geern zollen willen, mor nait meer kinnen, omreden bainen heur in steek loaten. Ach, t is nait best, mor t kin minder”.
“Hebben ie ook kiender?” vruig ik, omreden ik von dat n proatje n mooie òflaaiden veur hom was en t gevuil haar dat e ainzoam was en zien vraauw nog aal doagen hail aarg misten dee.
“Joa”, zee e, “k heb ain zeun. Dij woont in ain van dij nije boetenwieken van Stad; mor dij het het aaltied drok. Hai dut in kompjoeters en het zien kantoor bie Groot Maark. En omreden ik zotterdoags toch in Stad bin, goa ik, as hai t wachten te minzent, bie hom aan veur n kopke kovvie. Vrouger gingen wie aaltied soamen noar Stad, zundoags, mien vraauw Pieterke en ik. Din gingen wie noar zien hoes. Mien zeun is traauwd mou je waiten, mor ze hebben gain kiender. Zien vraauw waarkt ook nog n poar doagen in week; zai staait veur klaas. Mit Kerst hebben ze mie nog nuigd om bie heur te komen eten en dou hebben ze mie n haile bult foto’s en dia’ s zain loaten van apmoal vremde landen. Ze mouten toch wat meneer. Ach, t is nait best, mor t kin minder”.
Dou wer t even stil en ik zag dat bus over n poar menuten bie t stoation aankomen mos. d’Ol man haar dat ook in de goaten en begon hail langsoam zie jaas dicht te knuppen. Dou zette hai n pladde taas op zien knijen. “Veur d’appels, proemen en gruinte”, zee e, wiezend op zien taas; “en veur n homp olle keze vanzulven. t Kin weden dak vandoag ook nog n gebakken viske mitneem”.
Dou bus bie stoation arriveerd was, stapden wie oet. “Je wodden bedankt veur t proatje meneer en t allerbeste” zee e tegen mie. Dou laip e vot, op weg noar maark en zien kovvie mit proatje bie zien zeun. Ik keek hom noa; k zag n man dij perbaaierde zien leven weer wat inhold te geven, mor gebukt ging onner verdrait en ainzoamhaid.
k Haar meelie mit hom en mien haart schraaide.
Loater bin k hom nog wel es weer in bus tegenkomen, mor wie hebben noeit meer noast mekoar zeten. Wie groetten mekoar vanòf òfstand. k Heb hom nog es n moal bie t oetstappen vragt hou t hom ging. Dou zee e: “ach meneer, t gaait zo as t gaait; je wodden oller hè; t is nait best, mor t kin minder”.
Dou ik n zetje leden van n kennis oet Waarvum heurde dat Diekstroa oet tied komen was, haar k veur miezulf besloten noar zien begrafnis te goan.
n Poar noabers, drij olle kammeroaden van zien koartclubje en zien zeun en schoondochter vanzulven, kwammen bie mekoar.
Domie zee n poar woorden dij bie zo’n gelegenhaid mainsstied zegd wodden: “de overledene was een goed mens en was na een lang en vol leven op weg naar zijn Huis.”.
Dou ik dij dag achter de olle hoge bomen van t kerkhof laangs laip op weg noar mien auto op parkeerploats zag ik n visioen:
Licht veurover bogen, in n laange jaas en taas in haand, laip doar Diekstroa.
Hai draaide zich langsoam om, keek mie aan en zee: “din goa ik mor. Ach, t is nait best, mor t kin minder. t Allerbeste”.
t Was op n dunderdagmirreg tegen vief uur, dou ik in n laange rieg in winkel van Appie Heijn ston te wachten. t Wicht achter kassa dee slim heur best en kon t bult winkelvolk mor net aan. k Haar meelieden mit heur.
“Nog twij minsen veur mie”, ruip n lutje stem in mie. Veur mie ston n olle vraauw. Zai keek tou, hou heur bodschoppen scant werden en grisde noa oafloop bon oet hannen van t wicht achter kassa. Mit grèl-ogen en rechte rug bekeek ze hom. “Hier is mien bonus nait mitteld!” zee ze, wiezend mit heur klaaine kromme vingers noar t onrecht op de kassabon. “Bonus nait mitteld?”, zee t wicht en bekeek de bedroagen op t papierke. “Din beduilen ie zeker de hoagelslag; mor dat was veurege week n bonusartikel mevrouw, dizze week nait meer” en gaf bon weerom. Mor t minske was t nait mit heur ains, snapde het nait of wol het nait snappen en keuvelde lekker deur mit t wicht, dat nait onbeleefd weden wol tegen n wieze olle vraauw.
k Wol mien winkelwoagen wat noar veuren schoeven, mor dat haar gain zin.
t Minske ston in weeg. Ik haar t slim drok en doarom waaineg tied. Mien vingers begonnen al meer te jeuken. Ik kon t nait helpen en veurdak der aarg in haar, greep ik de pak spinoazie, dij ik even doarveur oet t vraisvak holdt haar oet mien kare en luit dizze mit n mizzelkmoakende smak boven op de gevaarfde grieze kop mit hoar neerkomen. Zai vuil veurover mit heur gezicht tegen de grond en luit doar n plaas bloud achter. Ik ging der ains goud veur stoan. Ik nam mie n aanloop en schopte het miezerg hoopke mins aan zied om mit winkelwoagen te kinnen passeren.
“Sodemieter op fossiel”, brulde ik haard. d’Olle vraauw stènde zachies, mor dat was gaauw òflopen, deur vief gerichte haauwen dij k heur gaf mit n blaauw droag-mandje. Zai lag bewegenloos op grond, dou ik bie de kassa òfreken wol.
Der wer op mien scholder tikt.
“Hé, wakker wodden, ie mouten betoalen, zee de man achter mie. Ik schrok, keek wat in de ware om mie tou en schudde kop weer helder. “Sorry”, zee ik, betuil en ging mit mien kare richten oetgang. Op parkeerploats zag ik t minske lopen. Der vuil n puut woddels oet t mandje dat achter op heur elektries woagentje vastbonden zat.
Ik pakte het op, huil heur in en gaf het heur. “Kiek mevrouw, ie hebben wat valen loaten”. Ik gaf heur de woddels en luit doarbie mien mainst zaachtoardege glimlag zain. “Bedankt mien jong”, zee ze zaacht en ree vot.
Ik luip noar hoes. t Was gelukkeg dreug.
t Is al slim drok in nijmoodse wachtkoamer as ik mit mien kat binnen kom.
“Goie-oavend”, zeg ik, as ik deur achter mie dicht dou.
Der binnen n poar dij wat mompeln, wat n groet veurstellen mout.
Ik blief bie deur stoan en aan koppen kin k zain dat ze echt nait veur mie opstoan zellen. Ik verwacht dat ook nait, omreden ik dat zulf ook nait doun zol.
Mor dat kin mie niks verröddekonten; as der dommit ain noar spreekkoamer gaait, kom ter n plek vrij en kin k ook zitten.
n Olle vraauw kikt nijschiereg en mit n kennersblik in mien kaddemand. “Zai is zeker nog nait zo old?” vragt ze terwiel dat ze mit heur kop richten mien kat knikt. “Nee hur”, antwoord ik mit veul ironie in mien stem, “dizze kat is pas vattien joar old.”
De vraauw gaait vlug weer rechtopzitten en kikt vergrèld noar boeten. n Wichtje mit n gries knien op schoot het grode muite nait te laggen.
Ik kiek ains in t rond. Echt n wachtkoamer, bedenk ik mie. Aan muur haangt n poster woarop staait hou ik mien hond eten geven zel. Jammer dak gain hond heb, want t zugt der lekker oet. Mien moag begunt dudelk te moaken dat ter nog niks in zit. Ik haar ook ja gain tied om te eten. As je nait tot n uur of elven ‘s oavends in dizze wachtkoamer zitten willen, mouje der al hail vroug bie weden. En ook al heb ik mie hoast, wachtkoamer zit aan kop tou vol. Ik kin nait begriepen dat ter zoveul hoes-daaiern binnen dij juust vanoavend noar veearts mouten. Kinnen de baaisten din nait op n aander moment zaik wodden?
Mien kat loat maarken dat ze genog het van t laange wachten. Zai miauwt dat ze noar hoes wil, mor dat kin ze wel vergeten! Ze mag mie aiglieks wel dankboar weden dak nou even tied veur heb.
Links in houk zit n keerl mit n grode swaarde hond dij hom aankikt mit n baange blik in zien ogen.
Noast hom d’olle vraauw mit heur stofzoeger dij veur n teckel deurgoan mout.
Aan t enne van baank zit t gries knien mit t wichtje onner zuk. t Wicht kikt mie aan of ik messchain nog n grapke moaken goa, mor ik wait even niks. Aan overkaant van baank zit n vraauw mit heur lutje zeun. t Jong mout wel hail veul van zien rooie jonge katje holden want hai smoort hom zowat, zo stief holdt e hom vaast. t Katje zugt de hond wel zitten en perbaaiert mor aal bie dat swaarde monster te kommen, mor t jong knipt nog wat haarder zodat t lutje baaist mit tong oet de bek, haildal nait meer bewegen kin.
Mor de grode hond het heur al in de smiezen en dut haard ‘woef’ om t mormel te vertellen dat e nait te dichtbie hom kommen mout. Teckel van d’olle vraauw denkt ter geliek zo over en dut hail haard ‘kef’.
“Stil, stil doe” ropt ze en de geheurzoame teckel keft gewoon deur.
Noa vief menuten “stil” en “kef” is t weer rusteg.
Der binnen wat geluden te heuren dij der op duden dat het slachtoffer dij bie dokter is, weer noar boeten mag. Deur noar ‘de hel veur hoesdaaiern’ gaait open en de boas van de swaarde hond gaait stoan.
Zien hond nait: “ik goa nait”, zeggen d’ogen van t daaier. Intussen lopt der n vraauw oet de spreekkoamer mit n lutje hond, dij blied is dat e het overleeft het.
De man sleept zien kaalf spreekoamer in. De hond kikt nog even mit n doodsbaange kop richten wachtkoamer, as deur achter hom sloet.
Ik goa zitten op plek dij vrijkomen is. Mien kaddemand schoef ik onner baank. Het miauw oet de mand moakt dudelk dat mien kat der nog aaltied nait bliede mit is, mor zai het pech: ik denk ter nait over om nou vot te goan.
d’ Olle vraauw en heur teckel kriegen nou ook wat last van zenen, wat dudelk moakt dat zai votdoadelk ook martelkoamer in mouten.
t Knien loat intussen ook maarken dat het t haile gebeuren hom nait kold let. Hai perbaaiert mor aal van schoot van t wichtje te springen om, as e kaans krigt der vandeur te goan. Mor zai geft hom dij kaans nait. t Knien kikt mie aan en geft mien knipoog. Ik knipoog weerom en zai dat t baaist der spiet van het dat hai zo neudeg knien wodden mos.
Deur van spreekoamer gaait alweer open en t kaalf komt springend van bliedschop noar boeten. Elk en ain krigt n lik van hom en ‘woeft’ noar d’aander daaiern as of e zeggen wil dat ze nait baange huiven te weden.
d’Olle vraauw gaait stoan en tilt teckel aan zien haalsbaand op. t Aarme daaierke krigt even gain lucht meer en veur hai t wait ligt e op toafel van dokter.
Even loater heur ik hail haard gekef en gepiep oet de spreekoamer. “Teckel wordt dood moakt”, is mien eerste gedachte. Din heur ik n stem dij “stil” ropt. Het gekef gaait in dizze gevallen gewoon deur. Noa zo’n drij menuten drok gekef en gepiep is angstaanjoagend stil in spreekoamer wodden.
‘Hai is nou hardstikke dood’, denk ik bie miezulf.
Din gaait deur van dokter inainen open en d’olle vraauw mit n hail baang kiekend hondje komt noar boeten. “Hai mos in-ent wodden”, zegt ze. Asof wie sums denken zollen dat ze t daaier dood muiken.
t Wichtje pakt heur knien vast as of t heur aigen kind is en lopt spreekoamer in.
t Is al minder drok in wachtkoamer wodden. Allain t rooie katje is der nog mit zien lutje boas en de moeke van t jong. Zien moeke woarschaauwt hom dat hai het katje verkeerd vast het en dat het daaierke dat nait leuk vint. Mor t lutje jong vint t wel leuk en drokt t katje nog haarder tegen zuk aan. Gelukkeg zugt zien moeke dat en pakt t daaier van hom over.
t Lutje jong is t der nait mit ains en zet zien luudspreker open.
Nog gain twij sekonden loater het hai zien katje weer in d’aarms. t Aarme baaist haangt nou ondersteboven in n holtgreep van dij etterbak.
Ik denk dat dokter veur vanoavend nog aander plannen het, want noa twij menuten gaait deur alweer open. “Mooi”, denk ik, “dat schut lekker op”. t Wicht mit heur knien komt noar boeten. Zo te zain is der niks aargs gebeurd.
De sikkom-leste-slachtoffers van vanoavend goan noar binnen en din is t stil en leeg in wachtkoamer. “Zo, dommit binnen wie aan beurt” zeg ik tegen mien kat.
Ik krieg n miauw weerom as antwoord.
Omreden ik mie zo aargerd heb aan dij lutje etterbak, dreum ik dat hai zulf mit n grode spuit deur dokter in-ent wort. Zo’n haile grode, dij dwaars deur je hin goan. Ik heur t jong schraauwen en ik kin n glimlag nait onderdrukken. Ik wort opschrikt as deur weer opengaait. t Etterbakje leeft nog. Ze kommen mit zien drijen spreekkoamer oet, moeke nou zunder centen.
Ik pak mien kaddemand en goa noar binnen.
“Goie-oavend”, zeg ik en de zet mand mit inhold op operoatietoafel.
“Hallo”, zeggen dokter en zien assistente touglieks.
“Wat is de naam van de poes?”, vragt de assistente mie.
“Poes”, zeg ik.
“Oh, mooie noam, hou kom je der op”, zegt de assistente, zunder gevuil veur humor.
“Ik heb ook nog n hond” zeg ik “en je mag roaden hou dij hait” zeg ik tegen heur.
“Hond zeker” zegt ze, zunder twiefel in heur stem.
“Zai mout weer in-ent wodden tegen kaddezaikte”, zeg ik, wiezend noar Poes.
“Wel?”, vragt de assistente.
Ik krieg het gevuil dak verneukt wor mor veurdak kin antwoorden: “mien knarrie”, zegt ze: “oohh Poes, haha, ik dacht al” en nemt de patientenkoart van Poes oet de koartenbak.
Dokter vuilt intussen Poes over heur buuk, kiekt in heur oren en lustert even noar haart en longen. Dit pakt hai t spuitje dij zien assistente al veur hom kloar moakt het en hail veurzichtig drukt e de noald in t vel van Poes.
“Miauw”, zegt Poes en ik zeg ,”rusteg mor.”
“Kloar” zegt dokter en aait t daaierke over rug.
Ik dou Poes weer in de mand. De assistente vult de patientenkoart in en dokter moakt n rekening en ik betoal.
Bie t dicht doun van boetendeur denk ik: “zo, weer n joar wachten veur t volgende wachtkoamer-cabaret.”
Dou ik aal doagen nog mien hondje oetluit, kwam ik regelmoateg n keerl tegen dij bie mie achter in stroat woonde en om dezulfde reden as ik boeten laip. As wie mekoar tegenkwammen muiken wie noeit n proatje omreden ons honden de pest aan mekoar haren, dat wil zeggen, mien hondje haar n gloepende hekel aan dij van hom.
n Zetje leden dou ik in mien toene bezeg was, kwam dij man veurbie. Hai haar zien hond aan de liene en kon dus n proatje moaken.
“Moi buurman, ie hebben het zeker wel schier veur mekoar mit joen baaident nou kiender deur oet binnen”, begon e.
Verboasd antwoordde ik dat wie hail tevreden waren.
“Din kinnen joe nou gezelleg soamen mit de caravan der op oet.”
“Wie hebben haildal gain caravan” zee ik.
“Dij zai ik summers toch aaltied bie joe achter t hoes stoan?” zee e, as of ik mie vergist haar.
“Dij is van de buren”, verontschuldigde ik mie.
“O, mor mit de boot vot liekt mie ook wel mooi.”
“Ons boot hebben wie veureg joar verkòft”, zee ik.
“En dij trekhoak din?”, zee e, wiezend noar achterkaant van mien auto.
“Dij binnen wie neudeg as ain van de kiender weer ais verhoezen willen”.
“O, hebben joe din n aanhanger?”
“Eh.. nee, dij lainen wie din.”
“Nou, ik docht veur t kamperen of zo.”
“Wie kamperen noeit”, zee ik körtòf.
Hai lait zuk nait gaauw gewonnen geven en nou kon e te minzent te waiten kommen woar klepel hing.
“O nee? Joe gingen toch aaltied mit de haile femilie noar de Veluwe?”, zee e sikkom draaigend.
“Joa, in n hoeske”, zee ik muide.
“Ha, joe hebben doar n hoeske”, klonk het vastberoaden.
“Nou, dat is te veul zegd” zee ik lutteg, “wie huren het aaltied.”
Hai leek ontgoocheld en zee: “kom, ik goa der mor ains weer vandeur, hai – wiezend op zien hond – wort ongeduldeg.”
“Joen hond is dood hè?”
“Spieteg genog”, zee ik.
“Joe nemen zeker n aander?”
“Ik denk het nait, wie binnen voak vot en zo.”
“Dat is woar en zo’n baist mitnemen noar t boetenlaand is ook nait ales.”
“Persies”, loog ik.
Ik wol hom nait nog meer in de ware bringen.
Mor om nou te zeggen dat wie voak in t boetenlaand binnen?
Dat ook nait echt aigenlieks.
t Is zundagmörn en ik goa – zo as aal doagen – even bie mien moeke laangs.
n Haalf uur veur t mirreg-eten bin k bie heur. Ik zai heur zitten in t haalf duuster achter in gaang. As ik veur heur stoa, kikt ze noar mie op en zai n glimlag om heur mond verschienen.
“Moi, mien jong, bistoe doar”? zegt ze mit zaachte stem?
Ik vroag heur of ze zin het even mit mie deur toen te lopen. Langsoam staait ze op en haand in haand lopen wie deur de gaang. As wie in de grode hoes-koamer ankommen binnen, gaait ze aan n klaaine toafel zitten en ik zet mie noast heur. Laidjes van vrougertied klinken deur de luudsprekers. Meneer van der Zwoag dij wat verder van ons òf zit, perbaaiert teksten mit te zingen.
Vraauw Diekstroa ligt op bèr, stoef bie t roam.
Toafels wodden dekt. t Toafelklaaid mit bloummotieven vörmen een vrolek contrast mit de widde toafelloakens. t Eten wort brocht. Droadjesvlaais, woddels en eerappelkroketten.
t Zugt der lekker oet. t Bewies wordt levert deur mien moeke, want ze begunt mit smoak te eten. Op mien vroag of ik het vlaais veur heur snieden mout, mompelt ze wat en geft mie heur vörk.
Ik snie t veur heur in klaaine stukken.
Vraauw Diekstroa wort mit t eten holpen deur n bezuiker, mit wel ik n poar moal n proatje mokt heb.
“Nou vraauw Diekstroa, doar goan wie din”, heur ik hom zeggen. Hai vouert heur het eerste hapje en vragt of t lekker is. Mor veurdat vraauw Diekstroa antwoorden kin, zegt mien moeke: “heerlijk”. “Wollen ie wat drinken vraauw Diekstroa”? vragt e. “Geern”, antwoord mien moeke der geliek overhin. Ik hoal n glas wotter. “Kiek ains moe, hier is n glaske drinken” en zet t veur heur op toafel neer.
“Ie mouten toch echt n bedie meer eten heur, drij hapjes dat is te waaineg”, zegt de bezuiker tegen vraauw Diekstroa, woarop mien moeke geliek reageert mit: “dou ik” en eet kaalm deur.
t Male is dat, as ik mit mien moeke proat, ze waaineg of nait reageert.
Vremd genog binnen wel heur antwoorden, dij de bezuiker stelt aan vraauw Diekstroa, goud.
Het toetje, gele en broene vla mit n toefke slagroom, is veur mien moeke n feest. Mit hail veul smoak eet ze t met klaaine hapkes op.
t Wort tied veur mie om weer vot te goan en ik vroag mien moeke of ze mie noar lift tou bringen wil. Zai nemt mien haand en wie lopen soamen dij kaant oet.
As lift der is geef ik heur op baaide wangen dikke smok en zeg: “moi moe, tot mörn”. Ze kikt mie aan mit n lege blik in heur ogen. Even veurdat liftdeur dicht gaait, kiek ik nog even noar heur. Ze legt t lutje klaid op toafel recht dij in de hal staait.
Lift zet zuk in bewegen en mien gedachten goan trug noar dij haarst, noar dij zotterdagmörn, laank leden.
Zun scheen en t was as of der nog wat van dij zummerse waarmte over-bleven was. Wie waren op t laand aan t eerappel-reuen, mien moeke soamen mit heur drij kiender.
Ons knecht haar zien peerd en woagen op klaaine òfstand neerzet. Hai was aargens n proatje aan t moaken. Mien bruier – elven was e – klom op woagen en mien lutje zus klauterde op balk, net achter t peerd. “Zai ging mit heur bruier aan raais, soamen op groot oaventuur” haar ze nog roupen.
t Peerd sluig inainen op hol en binnen n poar sekonden vuil mien lutje zus van woagen en bewoog nait meer. Ik runde zo haard ik kon naar de plek woar zai lag. k Zag heur ogen dij niks meer zagen, al wait ik nait hou ik dat wos, messchain wos ik het ook nait. Moeke kwam en sloot d’ogen van ons Trientje en zee geloaten: “de Heer heeft gegeven en de Heer heeft genomen. De naam des Heren zij geloofd”.
Heur verdrait en wanhoop kwammen loater.
Het verlais van heur jongste kind het ze noeit verwaarken kint. t Is al n hail zet leden, mor dat moment staait in mien zele grift. De leste tied as ik bie mien moeke vot kom stel ik miezulf voak de vroag: “wat zel der nog in mien moeke omgoan?” Ook vandoag weer.
“Ik goa vot” schraiwde ik en mit n hoop lewaai gooide ik deur achter mie in t slöt. Aal dat gezoes aan mien kop! Ik kon het thoes nait meer oetholden. Elk en ain zat te soezen; over t kovviezet-apperoat dij nait meer wol, over t eten dat de kiender ze nait lusten deden, over telefoonreken dij te hoog was …
Ik laip noar schuur pakde mien scheuvels, ging achter t hoes bie sloot zitten, bon ze onder en ging het ies op. Hier kon k nog allinneg weden mit mien gedachten. k Was n stief ketaaier aan t scheuveln dou der ain om hulp ruip.
“Help, help mie din, ik verzoep!”
“O nee hè?” docht ik, “dij is deur t ies zakt”.
t Ies was nog nait overaal vertraauwd, mor doar wer je deur borden veur woarschaauwt.
Dou ik op de plek was woar t lewaai vot kwam, zag ik dat ter n vraauw in t wotter lag.
“Ik goa ain, ain, twij bellen” heurde ik n aander roupen, dij aan kaant van sloot op waal klaauwsterde en der vandeur ging.
“Mooi is dat”, zee de vraauw, “loaten ze mie hier allinneg verzoepen”.
“Verzoepen vaalt wel n bedie tou” docht ik, want ze ston mor tot knijen tou in t wotter. Ze was zeker drijhonderd pond en ik von t doarom nait zo vremd dat het heur overkomen was.
“Kinnen joe mie der even oethoalen?” vruig ze.
“k Wil t wel perbaaiern, pak mien haand mor” raip ik.
Ze pakde mien haand vast. Mor kaant van waal was te hoog om heur der oet te trekken. Ik dee mien best, mor t wol nait lukken. Inainen luit ze mien haand lös en vol doarbie achterover trug in t wotter.
“Joe binnen te swoar, zee ik.
“Nee”, broesde ze “joe binnen nait staark genog”.
“Der komt dommit hulp” zee ik.
” t Is mie wat moois”, blèrde ze, “je kinnen vandoag de dag nait ais meer even scheuveln. Overaal dun ies. Waiten joe hou dat komt?”
“Messchain omreden joe nait op de bordjes letten woarop je woarschaauwt wodden dat t ies te dun is?” vruig ik weerom.
“Welnee”, zee ze. “Vrouger konnen wie gewoon overaal scheuveln. Mor tegenswoordeg het elk en ain zo’n droadloze telefoon.
Ze lopen op stroat te bellen en gooien ale rommel dij ze bie zuk hebben gewoon op grond. Doardeur mouten dij woagens van de Gemainte-reiniging de haile mikmak oproemen en dat zörgt weer veur files. Deur aal dij files goan minsen nait meer in auto noar heur waark, mor lopend over t ies. Ik bedoul, als elk en ain nou over t ies lopen gaait, din wort dat toch veuls te dun”.
“O”, zee ik, “t is dus de schuld van de mobiele telefoon, dat joe nou …”
“Dat ik hier nou in t wotter lig, joa! Geleuven joe mie sums nait? En dommit kom ik te loat veur mien video-apperoat dij ik nog ophoalen mout en wait ik nait hou ik dat ding opnij instellen mout”, reerde ze.
Ik kon der gain taauw aan vast knuppen en gain sukkeloa van moaken wat ze bedoulen dee.
“t Is mie wat” zee ik muide.
“En lest wol ik noar de bibeltaik en dou mog mien hond der nait in! Ik….”
“Mevrouw” onderbrak ik heur, “ik kin dat gezoes van joe nait langer aan-heuren. Ik bin aan t scheuveln goan om van t gezoes of te weden en aal dat gerevel van joe het niks mit dizze situoatie te moaken.
“Nee, din mouje mien zuster heuren! k Was lest …
“Opholden nou” zee ik draaigend “as joe nait opholden mit soezen din goa ik vot en din mouje t zulf mor bekieken. Mor din is kaans groot dat je verdwienen onder t wotter en verzoepen. En dat is gain mooie dood, dat kin k joe wel vertellen”.
Dat muik indruk op heur.
“Woar zellen wie t din over hebben?” vruig ze.
“Naargens over, antwoorde ik. “Woarom mout elk en ain zo neudeg soezen? Der binnen toch ook wel positieve dingen te nuimen, zoas de netuur mit aal zien mooie kleuren woarin wie in genoade en bliede veuroetzichten in vrijhaaid leven maggen?”
k Haar dit net zegd, dou ik n zaikenwoagen en twij van plietsie zag aankomen, mit swaailicht en sirene.
“Dat het laank duurt”, zee ik tegen plietsie-agent.
“Joe mouten nait soezen” snaauwde hai mie tou.
Mit n taauw en n ledder kwam plietsie in aktie.
Vief menuten loater stond de vraauw verhieberd tot op heur bonken op kaant van waal.
k Was net achttien wodden en haar t gevuil da k doarmit nou ook n echte keerl wodden was. Geert, mien beste kammeroad en ik waren gelieke old, mor hai haar meer snöt in de kop as ik. As t om vraauwlu gaait teminzent.
Deur zien verhoalen haar ik de indruk dat e meer ervoaren mit wichter haar as ik, al mog e wel hail geern snakken over zien oaventuurtjes. Bie hom vergleken was ik ‘n loate leerling’ mor haar miezulf touzegd doar binnen nait al te laange tied veraandern in te bringen.
t Was n kôlle winteroavend dou Geert mie mitnam noar de “Vishouk” in Stad. Hai haar mie verteld dat e al voaker in dij noaberschop west was.
Ik haar der wel es van heurd, mor was der nog noeit west. Wat ik doar zag was veur mie apmoal nij. Achter elk rood verlicht roam van de klaaine hoeskes, zat n wicht in sikkom blode kont. Zai muik n geboar mit heur kop en hannen van: “kom binnen, t is hier lekker waarm”.
Bie elk roam woar wie even stoan bleven heurde ik Geert zeggen: “wat n lekker poedie” en “wat zol t kosten”?
t Was net of e van iezer was en doarbinnen n magneet ston. Hai wer as t woare noar binnen trokken. Verlaaiden was te groot veur hom, want in-ainen zee e: “ik kom zo weerom” en ging t hoes van t wicht binnen. Zai ging achter roam vot en dee gerdienen dicht.
Tien menuten loater kwam Geert weer noar boeten en aan zien kop te zain was e dik tevreden.
Dou keek e mie aan en zee: “nou bistoe aan de beurt”.
Ik haar hom aan t begun van de oavend al verteld da k gain sinten bie mie haar. Doarom vruig ik hom: “kinst mie n tientje lainen din?”
“Ik heb al veur die betoald” zee Geert, “ze staait op die te wachten”.
Mit lood in schounen en t hemd trillend veur t gat, ging ik noar binnen.
Ik von dat t wicht der nou nait zo schier oet zag as zo even nog achter t roam. t Was nait echt mien smoak. Mor ja, ik wol mie nait kinnen loaten en ging noast heur op raand van bèr zitten. Ze begon geliek over sinterij.
“Mit is tien en zunder is viefentwinneg gulden” zee ze.
Ik wos nait wat ze bedoulen dee.
“Hou mit, hou zunder” docht ik “ik bin hier toch nait bie de petatboer?”
Dij vragt mie dat noamelk ook aaltied as ik bie hom n petatje koop.
“Mien kammeroad het 10 menuten leden al veur mie betoald”, zee ik.
“Doe bist hier nait bie t Haailsleger mien jong, betoalen of opsodemietern” snaauwde ze.
Twij menuten loater ston ik weer boeten.
“Hé” raip Geert, dou e mie zag, “doe kinst vlug”.
Ik vertelde hom wat ze tegen mie zegd haar. n Dag loater heb ik Geert mien schulden betoald. t Waren mien buussinten veur de haile week.
Ik heb der ain ding wel van leerd: bie zukke vraauwlu in t veuren betoalen, is t zulfde as aan n hond vroagen, te pazen op n stuk leverworst.
Ze was noeit groot, taande Jaantje van moekes kaant. Mor nou, mit heur drijennegenteg joar en noa twij moanden zaikenhoes, is ze krompen tot liliputternivo. Dat vuil mie op dou ik noa n hail zet weer ais bie heur op veziede was in t bejoardenhoes.
“Waistoe hou swoar ik bin”? vruig ze.
“Viefteg kilo”, loog ik.
“Vatteg”, zee ze.
t Was te zain. Taande Jaantje het noeit kloagd, ook nou nait.
“Nee, lopen dat gaait nait meer, mor ze zörgen hier hail goud veur mie”.
Ze vragt of ik even n kopke thee zetten wil, ‘aans mout ze zuster lastig valen en dij het t al drok genog’.
“En pak din ook even dij ‘Droste’ sukkeloatjes oet kaast”.
‘Droste’ staait bie taande veur kwaliteit en kwaliteit getuugt van goie smoak.
Wanneer ze vrouger een nij klaid kòft haar, wer noam van de in heur ogen ‘haile goie zoak’ der bie nuimd. Ook mossen wie de stof van t klaid tussen doem en vinger vuilen. En haar ze n nije stoule kòft din mossen wie stoul even optillen. ‘Aiken’, dat vuilden wie goud. Aan aal dij aander rommel haar je niks.
Taande het noeit leerd, joa, drij klassen legere schoul het ze had. Ze is noeit in t boetenlaand west en de leste vieftien joar zulfs nait meer boeten deur.
Ze is noeit traauwd west, mor wait ales over de laifde, wat ter in wereld te koop is en de nijste mode.
Ze het n bult neven, nichten, achterneven en achternichten en wait persies wat elk en ain dut.
Ze vertelt der hail geern over. ‘Leren’ is veur heur hail belangriek.
De neven en nichten woar zai over proat hemmen apmoal n goie boan.
Van de achterneven en achternichten studeren de maisten nog.
HBO kin, mor Akademie is het.
Der was n haile laive neef, nuver en de tröts van de femilie dij de aine groad noa d’aander huil. Hai traauwde n schier wichtje en wer n goie voader.
Tot op n dag hai zien vraauw en kind in steek lait veur n jongere blom.
Taande zweeg. Ze zee gain kwoad en ook gain goud. Doar wer nait over proat.
Wanneer ze het nait mit ain ains is zeg ze: “d’ain is zus en d’aander is zo, je mouten geven en nemen”.
Ze heurt wel ais wat over soamenwonen.
Dat ‘hokken’ vint ze niks, mor zegt doar over: “dat is de tied”.
Mor as der n achterneef of achternicht van heur traauwen gaait, vint taande dat hail netjes, want ‘zo heurt het’.
Ze proat geern over goie dingen, minne dingen slagt ze over.
Òf en tou nemt ze wat van heur thee dij noa n haalf uur kold wodden is.
Ik vroag heur of ik nije zetten mout. “Mor nee, je gooien toch gain thee vot vanzulven”.
Doarveur het taande Jaantje twij moal n oorlog mit moakt.
De vraauw aan telefoon het n vrundelke stem.
“Mag ik joe wat vroagen?”
“Hangt ter vanof wat je vroagen willen” reageer ik, “mor wat willen joe waiten?”
“Houveul koamers het het hoes?”
“n Hoeskoamer, n keuken, drij sloapkoamers en n waarkkoamer”, zeg ik vastberoaden.
De vraauw mit de vrundelke stem zegt alles noa wat ik zeg.
“Grode keuken?”
“Standaard keuken”.
“Bouwjoar?”
“1985”.
Ik maark dat de vroagen dij zai stelt, deur heur keerl influusterd wodden. Ik wort doar wat kriegel van. “Woarom komt e din zulf nait aan telefoon?”
Noa vief menuten reageer ik wat narreg, “mevrouw, hejje nog meer vroagen?” Ik maark dat ik mien geduld begun te verlaizen.
“Momentje nog!” en tegen heur man: “Wat zegst?”
Op de achtergrond komt n flinke discussie op gaang over n bepoalde vroag.
“Dat kin je nait vroagen Geert” heur ik heur zeggen. De stem van hom wordt haarder, mor zai holdt vout bie stuk, “echt laiverd, zokswat kinst nait vroagen, dat is nait van belang”.
Ik speul mit de hoorn van de telefoon en hol hom vast as n zanger zien microfoon.
“Mevrouw, mevrouw”, roup ik weer en perbaaier zo heur aandacht te trekken. Op de achtergrond heur ik n haarde bons en t geluud van brekend glas. Din is t stil. Even loater is ze weer aan de lien en heur stem klinkt wat beduusd.
“Mag ik joe nog wat vroagen?”
“Joa”, zeg ik der vot overhin, want bin nou wel hail slim benijd wat ze vroagen wil.
“Woarom willen joe t hoes aiglieks verkopen?”
Mien mond vaalt open van verboazing. Wat gaait dij hapsnoede dat aiglieks aan. Ik huif heur toch nait vertellen woarom ik mien hoes verkopen wil.
“Mor willen joe t persé waiten, vraauw Oagje Nijneers?
Goud din, dat zel ik joe nou hail persies oetleggen. Ik bin der noamelk achterkomen dat het hoes op driefzaand baauwd is en elke moand dikke sìnte-meter meer noar links gaait overhellen”.
Nee hur, dat was n grapke; de woarhaid is dat wie nije buren kregen hebben. Meschain hejje der al wel van heurd, de femilie Tokkie, de mainst a-socioale femilie van Nederland, bekend van televisie.
Hahaha, heb ik joe doar nou weer even mooi tuk. Nee hur, het binnen nait de Tokkies mor n orthodox jeudse femilie mit dattien kiender.
Haha, alweer verneukt. t Binnen gain jeuden, mor Palestijnen, dij goan hier raaisburo begunnen veur Hamas. OK. Genog. Nou even serieus.
In antwoord op joen belangrieke vroag, kin ik joe t volgende mitdailen: De Nederlandse Spoorwegen willen hier n nije spoorlien aanleggen dij dwaars deur de achtertoen komt te lopen.
Hahaha, ik hol joe mor aal veur de gek hé? De echte reden dat ik mien hoes verkopen wil is, dat het hier spookt. Joa mevrouw, eerlieks woar. Der is hier in dit hoes n zet leden ain van kaant mokt en dij dat doan het is nog aaltied nait pakt. De geest van t slachtoffer gaait as spook nog aal nachten deur alle koamers van t hoes en flustert aal dezulfde vroag: woarom willen joe t hoes verkopen, woarom willen joe t hoes verkopen” …
..tuut … tuut … tuut …
Elke zundagmörn, lopt tegen dezulfde tied, n wat ollere man laangs mien roam mit n lutje hond. Mainsttied aanliend, mor soms lopt t hondje lös en runt din veur mien hoes over t veldje.
Veurege week kwam ik touvaleg mit de boas van t hondje aan de proat.
“Karel hait e”, zee de man, zunder dat ik noar de noam van t hondje vroagd haar.
“n Schiere noam”, zee ik, “dij heur je nait voak veur n hond”.
“Nee, dij heur je zeker nait voak. t Is n teef, mor om nou aal Karolientje over t veld te roupen, doar vuil ik mie toch n bedie te veul keerl veur” zee e.
“Dat liekt mie ook niks”, antwoorde ik, “mor woarom hemmen joe heur aiglieks Karel nuimd”, vruig ik, want mien nijschiereghaid is nog goud gezond.
“Ze is nuimd noar mien swoager” zee e.
“Vanzulf” zee ik, as of t hail normoal was dat elk en ain zien hond noar femilie nuimen dee.
“Joe zellen het meschain nait leuven willen, mor mien swoager was net as dij hond van mie; as je hom lait lös lopen, din ging e der vandeur. Noa n dag of wat kwam e din weerom. Aal zien geld der deur jagd, verzopen denk ik
.. en vraauwlu, mor ja, dat kin k nait bewiezen.
“En joen hond din?” vruig ik.
“Krek t zulfde”, zee e, “as je heur lös loaten, begunt ze wat te snuvveln en veur en al eer je der aarg in hemmen lopt ze vot, net als Karel …, mien swoager.
Doar kwam mien vraauw achter. Zai kwam lest t hoes binnen runt, ging in stoul zitten en zee: Joop, want zo hait ik…, Joop, dij röthond is net Karel, as e kaans krigt gaait ze der vandeur. Ze vertelde mie ook nog dat ze de haile mirreg as n haalf male achter hond haar lopen aanrunnen”. En van òf dij dag meneer, nuimen wie heur Karel”.
“O, hail origineel”, zee ik.
“En dat is nog nait alles”, zee e, “Karel, mien swoager din, woont òf en tou n zetje in zo’n tehoes midden in de bossen, joe waiten wel, veur minsen dij soms de weg kwiet binnen” en wees doarbie mit n wiesvinger noar zien veurheufd. “Lest ston e doar gewoon in hoeskoamer te pizzen. Dat mag doar apmoal, dat vinnen ze nait aarg. Ze roemen boudel op en doun net of der niks is gebeurd. En je kinnen t leuven of nait, mor mien hondje dut het nou ook. Dat is toch allerbenaauwdst meneer? Zeg nou zulf. Ik wil, al zo laank hai mit mien zuster traauwd is, dat ze hom veur aaltied opsloeten. En nou kin ik nog ais van veuren of aan begunnen mit dizze Karel”, wiezend op zien hond. “Soms meneer, bin ik dij duvelderij mit hond zo slim zat, din dou ik heur raim òf en denk: runnen Karel, tot over twij weken, loat mor es goud zain dast op mien swoager liekst. n Gekkenhoes veur honden is er nog nait en bie mien swoager maggen ze gain hond hebben, aans haar k heur al laank noar hom tou bròcht en zegd dat e zien hond vergeten was”. Dou pakde hai Karel op, aaide heur ais flink over kop en zee: “mor soms is ze best laif hur”.
“Dat hebben joe zeker nog noeit bie joen swoager doan hè?” zee ik en laip laggend noar binnen.
Bin ik nou verdikkemie 78 joar wodden om in n karretje laangs d’oapen reden te wodden? t Lopen gaait nog best, al run ik de honderd meter nait meer in dattien sekonden. k Zit in mien ôl-wievewoagen en Johan, n vrijwilliger, moakt oet wat ter gebeuren gaait. Ik heb hail niks meer te vertellen. Ik mout noar daaierntoen in Emmen.
Nou is n daaierntoen mien grode laifde; aaltied al west. Mor dat huift dat jong ja nait te waiten. Ik zel n joar of drij west weden dou ik veur de eerste moal doarhin reden wer. Ook in n karretje. Johan denkt nou ook dat ik drij bin. Hai begunt mien aarms en nek in te smeren tegen zunroos. t Is vandoag slim waarm. Hhmm.. laank leden wer k ook wel es masseerd, mor hai dut dat nait zo lekker as mien aigen man dat kon. Ach, was mis ik dij ol schieterd …
“Zo, vraauw Diekstroa, kloar, aans verbrannen je”.
“Joa, dat zel eerdoags toch wel gebeuren”.
n Dag noar daaierntoen is nait zomor n even daggie oet veur n old mins oet n bejoardenhoes. Doar in Emmen ligt n hoge baarg historie en doar kin k nait meer zo makkelk tegenop in mien karretje. Daaierntoen Emmen is je kindertied, je herinnerns en van herinnerns wor je kwetsboar. Ik bin al kwetsboar genog mit mien oppasser Johan. Ik bin n olle laiwe zunder tanden mit n aigenwiese temmer dij zien zweep knallen let. “Opzitten! Luustern!”
Vrouger ging ik mit mien ollen en zuster twijmoal in t joar dag noar daaierntoen in Emmen. Ain dag oet, woar je n week wat aan haar. Der binnen gain foto’s van. Mor dat kin mie niks schelen, ik heb mien herinnerns. As ik soavends weer in mien bèr lag, din haar je nog de roek van t olifantenhoes in neus. As k nou mien ogen sloet en staark aan olifanten denk, din roek ik het weer. Of roek ik meschain Johan de vrijwilliger? Dij denkt dak gek bin. Lot hom mor denken.
Dou mien Pa oet tied kwam en mien zus emigreerd was noar Amerikoa, ging ik soamen mit mien moeke noar daaierntoen. Wie aten din op n lutje baank onze stoetjes van thoes. Herrinnern. De tied zat tussen ons in. Nou bin ik older as mien moeke.
Ik krieg van mien oppasser Johan n ijsje. Dat gaait der lekker in op zo’n waarme dag as vandoag. Ach joa, dat jong dut zien best, vrijwilliger in “Huize Aikenhof”. Hai knupt mie n slaab veur en k legt mien n buusdouk op schoot. Der zol es wat op mien klaid komen! n Knalrooie met grode bloumen en tien joar old. Vrouger druig ik spiekerboksems. Mor dat hemmen ze laiver nait in “Huize Aikenhof”. Old heurt bie lelek en olmoods. De manlu droagen donkergrieze, veul te wiede boksems, optrokken tot onner aarms. De vraauwlu droagen klaiden mit bloumen.
Ik zit te knooien mit mien ijsje en begun wat opsternoat te wodden. Ik dou net as n oap.
“Vraauw Diekstroa toch! Joe mouten je ijsje opeten, nait aal graimen”.
“Soez mor tegen mien kont want mien kop is zaik. Dat is toch wat jullie apmoal denken? Old en dement is t zulfde bie jullie. Wacht mor!” “Vraauw Diekstroa, dat is joen houd nait, gef hom trug aan dij mevrouw! Blief in de kare zitten! Eet joen ijsje op, dat smelt ja haildal! Vraauw Diekstroa, wat hebben joe toch? Joe zeggen niks, zitten mor mit kop noar beneden en ogen tou. Joe mouten op zo’n dag as dizze, lekker in de boetenlucht, plezaaier moaken”.
“Acht keerl, knap om mie”.
Bedoulen is goud, mor hai begript olle minsen nait. Wie binnen nait haalf wies, wie binnen allain old. Wie hebben n hail leven achter ons; kiender grootbrocht, viefteg joar waarkt. Hail ons leven hevve veur ons zulf zörgen kint. Respekt. Joa, respekt mou je hebben. Aans blief ik mit ijsjes smieten. Ik bin old wodden; hij volgt op òfstand. Mor op n dag zit hai ook in dizze kare. In t zulfde schuitje. Din zel ik vanof mien lutje wolk mit n glimlag toukieken.
“Ik bin schientensbenaauwd Berend”.
“Dat huifst nait te weden Gittje, bist ter zo aan wènt”.
“Der binnen mor twaalf stoulen”.
“Joa, dak haar k die toch zegd”. Mor t veurdail is davve der hail vlug in en oet kinnen en ik heb n gloepende hekel aan Schiphol; aal dat wachten”.
“Mor t is apmoal zo klaain”.
“Joa, as t groter west was haren ze der wel meer stoulen neerzet”.
“Ik haar toch laiver wild davve mit de KLM goan waren. Dij vlaigen hier toch ook vanòf Eelde?”
“Dat heb ik die ja oetlegd. Dij goan noar Heathrow en din is t nog n uur mit taxi noar t hotel. Wie nemen nou vanòf City Airport geliek train en binnen der din in twinneg menuten”.
============
“Hey moi, doe bist toch Annet?” Wie binnen dit moal mit zien twijen. Dit is Gittje, mien vraauw. Zeg Annet, kinst heur geruststellen en heur zeggen davve vandoag nait noar beneden dondern? Gittje vlugt noamelk nait geern en al haildal nait mit zo’n lutje vlaigtuug.
“Joe huiven je nait drok te moaken mevrouw. Wie vlaigen leeg dus, as t dommit boven helder weer is din hebben joe n hail schier oetzicht”. Ik bring joe zo n kopke kovvie en as der wat is din roupen je mie mor”.
“Zugst nou wel, der kin niks gebeuren. Waistoe wel woarom dizze wichter zoas Annet dij zok stewardes nuimen, zo klaain binnen? Omreden ze aans nait in t gaangpad rechtop stoan kinnen. Doar wodden ze spezioal op selecteerd, op lengte, wost dast wel?”
“Nee en dat kin mie ook niks verröttekonten. Berend, ik bin schietensbenaauwd”.
“Laiverd, dat gaait dommit wel over. Kiek, nou starten ze de motoren, ain veur ain. Nou, doar goan we”. Op noar Londen”.
“Berend, ik wil der oet”.
“Nou, wat let die? Vroag Annet mor of ze deur veur die open doun wil. En as t spijen most, din nait mien kaant oet asjeblieft. Der zit n puut in t netje van stoul veur die. Mor Gittje, zeg zou zulf, dit is toch veul mooier as in zo’n groot vlaigtuug mit viefhonderd minsen noar Benidorm”.
=============
“Wollen joen n stoetje mit kees of ham mevrouw”?
“Nee, bedankt Annet, gain stoet, dat komt der bie mie vot weer oet”.
“Waistoe wel dat ze in dit vlaigtuug haildal gain WC hemmen? Lest was der Chinees, dij het alles der onner spijt. Donkergruin was e dou e aankwam”.
“Berend, hol doar nou es over op. Ik zel bliede weden as we der binnen”.
“Bist mizzelk? Zugst zo graauw om de kop”.
“Berend, loaten wie, as we weerom goan, mit de KLM vlaigen asjeblieft. Ik dou t haile weekend gain oog tou as ik wait davve weer mit dit kreng mouten.
“Gittje, wie hemmen het goedkoopste tarief, din kivve dizze raais nait veraandern. Kiek es noar boeten laiverd, wie vlaigen nou boven de wolken. Ik heb zokrek heurd dat het swoar weer is boven Londen, dus mouve dommit mit t vlaigtuug deur n boi hin. Din kint ter goud om heer goan. Mor huifstie nait drok te moaken hur, t gaait mainsttied goud.
“Berend as wie nait mit KLM kinnen, din goa ik mit boot weerom, wat ter ook gebeurd. Dat zeg ik die nou alvast.
“Niks der van laiverd. As wie dommit mit zien twijen op Piccadilly Circus stoan, bist alles vergeten”.
“Doar most mor nait te veul op reken. Ik kin hier wel n verzakken aan overholden”.
“Zugst dat wel Gittje? kinst zo in de cockpit kieken. Veureg joar was ik ook mit dit vlaigtuug. Dou wie net lucht in waren gebeurde der hail wat roars. Zugst dat rooie lampke wel, doar midden-bovenin? Dij begon dou in ainen te knippern. Dij aine piloot zag dat ook en tikde d’aander op zien scholder. Dou keken ze mekoar aan, trokken wat mit scholders en begonnen alle lampkes en schoakeloars aan en oet te doun, van links noar rechts en van boven noar onner, mor dat lampke ding dus echt nait oet. Dou pakde ain van heur van onner zien stoul vandoan n hail dik bouk, ik docht n gebruuksaanwies of zo en begon dat van veur noar achter deur te bloadern. En dat lampke moar knippern, aan oet, aan oet. t Is gelukkeg apmoal goud goan. Mor wie binnen land mit n knippernd lampke. Zel k ais vroagen woar dat lampke veur is? Bin nog aal slim benijd. Ach wat zol t ook. As t belangriek is, zeggen ze het je toch nait. Nou Gittje, wie binnen der dommit.
As t nou oet roam kikst, zugst de Theems onner die.”
“Dat is volgens mie nait de Theems, mor de Noordzee, groot, daip en kold. En ik kin nait zwemmen”.
“Kaalm blieven laiverd, huifst nait baang te weden, ik bin toch bie die”.
“Doar heb ik wat aan. Doe kinst ja ook nait zwemmen. Bist ja baang veur wotter. Hest al wottervrees ast onner does staaist.”
“Ach, wat kin t schelen. t Is toch gezelleg, wie mit zien baaident n poar doagen in Londen”.
Ik zai joe doar nog stoan. Aaltied as ik noar je tou ging stonnen joe mie al op te wachten. n Lutje stipke in de wiedte, mit noast joe joen hondje Bobby. En van bliedschop begon k aal haarder te runnen. Omi, mien omi, mien allerlaifste omi …
Joe daansten mit mie in t rond, zongen kinderlaidjes, lazen mie veur, gingen mie aandoeken as ik weer ais valen was en soavends deden je mie in wasketob en lag ik hail stil tegen joe aan, te lustern noar hou de zun onnerging, want as je hail stil waren kon je de kleuren van de oavend heuren, zeden joe aaltied.
Aal doagen was het feest, n oaventuur. Soamen uren koiern deur de velden. Ik wait het nog zo goud, wie soamen. Mien lutje haand in joen zaachte haand. Ik zo klaain, joe nait zo groot. Ik zo jong en joe zo old. k Haar honderddoezend vroagen; woar de slangen toch overdag waren, of der ook oma- en opa-slangen waren, of de bokken de kees al in t lief zitten haren. Apmoal vroagen woar joe mit alle geduld antwoord op gaven. Joe hemmen mie verteld over eerdmantjes in heur paddestoulen, Joe luiten mie zoveul zain. ‘Achterweg’, ons lutje pad bie t kerkhof in Lains mit aan kaant van weg de mooiste veldboeketten. Wie hemmen appels plukt in de boomgaard en aten soavends vrizze eerdje-bijen van aigen toen, vongen stiekelpor en lusterden soamen noar de krekels.
Omi, mien allerlaifste omi… Het was n laange raais noar joe tou, mor t was aaltied de muite weerd. En as t weer tied was om noar hoes te goan, din swaaiden joe mie noa, totdat je nait meer leken din n lutje vogel in lucht. n Gries vogeltje. In mien haand haar k din stukje sukkeloa dat zaacht wodden was. Dat gaven joe mie aaltied mit veur onderwegens.
Nog lopen wie voak haand in haand. Joen moagere haand in mien jonge staarke haand. Ik zo groot, joe zo klaain. Ik oller, joe slim old. Wie proaten wat, mor ik bin n stuk stiller. Ik heb gain vroagen meer. Joe proaten mor deur, woar ik woon, woar joe wonen, hou old ik bin, hou old joe binnen. Mit alle geduld geef ik antwoord, twinneg, fiefteg, honderd moal. k Zit midden in joen wereld, joen kienderwereld. En doar vinnen wie mekoar opnij… Koiern over t veld kinnen gaait nait meer. Ik vertel joe over meneer merel dij doar zit in n swaarde jaas, kloar om noar zien wichtje te goan en over n lutje knien dij in t gras n woddel zit te eten. Soamen zingen wie laidjes van vrougertieden. Laidjes dij ik nait ais kin. Joe kommen ook nait verder din d’eerste regel, want ook joe binnen de tekst kwiet.
As ik noa n uurtje weer vot goa, swaaien joe mie oet, net as joe vrouger deden. Evenpies mor. n Wit bolletje mit stoef noast joe, n aander ol lutje hondje.
Op fiets op weg noar hoes vuil ik wat in mien haand. t Is n stukje sukkeloa dat zaacht wodden is. Omi, mien omi, mien allerlaifste omi…
“Moi lu, apmoal welkom. Dit is alweer les vief van onze kursus: ‘Duurf te zeggen wat je denken’. Wie goan mor vot begunnen. Hemmen joe apmoal aan de hoesopdracht waarken kinnen dij ik joe veurege week mitgeven heb? Mooi. Boukje, mag ik die din as eerste vroagen: hou is dizze week veur die verlopen?”.
“Och, ik docht wel goud, dokter”.
“Nee, fout. Niks dokter, gewooon Wijnand. Vertel!”.
“Mie best…, Wijnand. Ik heb guster de bezörger van het ‘Dagblad van het Noorden’ achter veurdeur stoan opwachten om hom te zeggen dat e kraant in t vervolg haildal deur braivenbus schoeven mout en nait haalf”.
“Me-roa-kels. Lu, hannen op mekoar veur Boukje”.
“Dou ik dat tegen hom zegd haar, stak e middelvinger omhoog en nuimde mie n ol kutwief en zee dak in t vervolg gain kraant meer kreeg. Mor ik was hail tröts op miezulf”.
“Dat magstoe ook best weden. En doe din Lina, hou was dien week?”.
“Ik haar ook n hail goie week, dokter, euhh… Wijnand”.
“Dat vin ik nou hardstikke mooi om te heuren. Vief weken leden dou wie mit de kursus begonnen waren joe apmoal nog schietensbenaauwd veur wat je aiglieks zeggen wollen en nou gaait t al stukken makkelker. Vertel ais Lina, wat is der gebeurd”.
“Nou, dij keerl van mie lag òflopen week weer ais, zoas zo voak, laankoet op baank te niksen. Dou heb ik tegen dij lulhannes zegd dat, as e zo neudeg drij moal in week mit dij blonde slikheks van zie waark noar bèr mout, hai, wat mie betreft de valende zaikte kriegen kon. En dat dat snötwief din ook mor in t vervolg zien voele onner-boksems en sokken mog wazzen. Dou heb ik aal zien spullen in n kovver pakd en op stroat mieterd”.
“Tja, ik wait nait …”.
“Dou heb ik dij miesgasters van kiender van hom, ais goud de woarhaid zegd. Wat veur n stelletje loezebossen het aiglieks binnen omreden ze, net as heur pa, te loi binnen om ook mor ain poot oet te steken in t hoes-holden en dak ter spiet van haar dak negen moanden mit ze heb lopen rondsjaauwen. Dak ze beter mit n kniptaang haar oproemen kinnen, dou het nog kon. Haren ze vot waiten wat n abortus is. Douk dat apmoal zegd haar vuilde ik mie hardstikke goud”.
“Mor, mor …”.
“Dou heb ik dij oetgedreugde proeme van n schoomoe opbeld en dij vedde kikker dudelk mokt dat, wat veur goudje zai ook op heur kop en lief smeren dee, ze aaltied n lelkerd blieven zol en dat dij mieghummel van keerl van heur elke dunderdag-oavend, as zai noar t sjoelen gaait, bie de hoeren lopt in Stad”.
“Vonstoe dat wel …”.
“Mor het mainst goud van miezulf von ik wel, dak bie d’overbuurvraauw de roamen onner de honnestront gleerd heb. t Mins was jammergenog nait thoes. Doarom heb ik n braifke deur heur braivenbus doan met de bodschop dat, as zai dij voele dwaargpikkenees van heur nog ainmoal veur mien deur schieten let, ik de stront in heur gaang deponeren zel. Mor telt dat aiglieks wel, Wijnand? Ik heb t opschreven, nait zegd, mag dat ook?”.
“Eh..tja, ik wait nait …”.
“Nou en dou kwam plietsie”.
“Plietsie?”.
“Joa, dij miesderd van n dainder vruig mie wak aan t doun was. Ik zee tegen hom dat e zok der nait met bemuien mos. Dou vruig dij gozzel of ik mie kon legitimeren en zo nait, dak din n bekeuren kreeg. Nou, dou heb ik hom der aine veur haauwen”.
“Plietsie …, haauwen …, mien laive tied”.
“Joa, dak heb ik mooi doan nait! Mor ik heb der wel de haile naacht veur op plietsieburo zeten. Deur aal dij lulderij kwam ik d’aander mörn veuls te loat op mien waark en kreeg op mien sodemieter van de boas. Ik heb dou tegen hom zegd dak mizzelk wer van aal dij oetgedreugde mummiekoppen van kantoor en dak doarom al n poar moanden aal doagen stiltjes in kovviekan pizzen dee. Dat was dus mien leste waarkdag doar”.
“t Is nait te geleuven. Joe konnen wel nait wies weden”.
“Nait wies weden? Ik kin joe wel vertellen, ik vuil mie der hail best bie. Dizze kursus het mie goud holpen. Ik mout zeggen, dak dat nait docht haar van zo’n dreugproemer astoe bist”.
“Dreugproemer?”.
“Joa, dreugproemer. Mostie zulf doar nou zain zitten, mit dat maal stittje in nek. En din dat roze maauwhemd van die. Konst wel homo weden”.
“Eh …”
“In elks geval was t veur mie n haile schiere week.
k Vuil mie der gelukkeg bie. Bin benijd noar de opdracht veur ankommend week. Kovvie?”
“AU!!”
“Van Vleuten
!? Stel je nait aan. Ik dee allinneg t lampke aan. Dat dut toch nait zeer?”
De man in stoul schudde baange van ‘nee’ en keek noar t gruine kapke dat tandarts veur zien mond haar. Verdamme, alles dee hom zeer, vanof t moment dat e vanmörn wakker wur.
“Van Vleuten? Kinnen joe de mond hailemoal open doun? Zo wied meugelk”.
Weer schudde de man zien kop.
“Wa wiw wai…”, zee e schietensbenaauwd en keek doar bie as n goldvis op t dreuge.
Tandarts drukde mit n vinger koak verder noar beneden.
“Aaaa!”
“Hailemoal, Van Vleuten!”
“Wa wiw wai!”
“Dat wil nait?! Dat wil wel!”
De man perbaaierde wat van hom verlangd wur, mor heurde op ains n haarde knak.
“Aaaa!”.
Tandarts haar t schienboar ook heurd. “Wat was dat?”
“Wai iw weuw, wa wuwwe wel woake.”
“Wat zeg je Van Vleuten?”
WA WUWWE WEL WOAKE!”
“Dat dut e wel voaker? Dat knakken van joen koak?”
“Uhuh
. AAAAAAAAAA! Wa wa wa?”
“Ik dou n watje in joen koes omreden der apmoal sweerderij oet komt.”
“AAAAAAAAAA!”
“Ik zai t al Van Vleuten. Koes zugt ter nait best oet. Der zit n hail groot gat in.”
“AAAAAAAAAA! Wou gwoot?”
“Hail groot!. Joe haren veul eerder laangkommen mouten. De leste moal dajje hier west binnen is zeuven joar leden. Dat wort boren Van Vleuten”.
“Wu wa wiw?”
“Wat zeg je Van Vleuten?”
“Wu wa wiw?”
“Hè? Ik verstoa je nait.”
“WU WA WIW!”
“Of dat zeer dut? Joa, dat dut n bedie zeer. Mouk joe verdoven?”
“Gwoag.”
“Nou even nait proaten Van Vleuten. Dit mout hail sekuur gebeuren.”
Dou de man de spuit zag kreeg e sikkom n haartstilstand. Hai wol t laifst oet de stoule en der vandeur. Vot van dizze koezenropper, mor de assistente haar hom stief vaast en drokde hom trug in stoul.
“Liggen blieven!”, snaauwde zai hom tou.
“Mond open”, Van Vleuten.”
De man gaf gain sjoegel.
“Van Vleuten!”
“Hmm!”
“Ik kin de spuit ook in joen waang steken vanzulf! Wat hemmen joe laiver? Mond open. Zo, dat liekt ter meer op. Mooi en nou zo liggen blieven.”
De man lag hailemoal onderoet zakt in stoul, mit bainen en rug stief as n plaank. t Swait gutste hom van kop. Zien ogen haren de dood in ogen. Hail langsoam vuilde hai de noald zien goagel binnendringen. “AAAAAAAAAA.”
Troanen sprongen hom in d’ogen.
“KWOOTWA!”
“Dat heb ik nait heurd Van Vleuten. Zo, kloar!” zee tandarts noa n zetje, “dat zugt ter weer schier oet.”
Wak joe nog zeggen wil Van Vleuten, joe hemmen nog n aander koes dij haildal verröt is. Dij mout der aiglieks oet. Zel k dat vot even doun?”
“Vot even doun?” zee de man. “O mien God, nee! Ik heb nou gain tied, mörn nait en ankommend week ook nait. Ik bel wel veur n ofsproak.”
En vot was e.
k Zel twaalf, dattien joar west weden. Jannes, mien schoulkammeroad woonde vief menuten van mie vandoan in wiek d’Oosterpoort in Stad.
Hai woonde stoef bie t spoor in t leste hoes in n steeg, dij oetkwam op de Lodewiekstroat. As ik soavends bie hom vot kwam, was ik bliede dak de stroatlanteern aan t begun van t lutje stroatje weer aanroaken kon.
n Male gewoonte, mor ik mos hom aaltied even aanroaken.
Woarom oam ik zo swoar? Ik huif hier toch nait baange te weden?
Ik vuil mien bainen aal swoarder wodden omreden ik wait woar ik bin.
In t duuster steegje. Aaltied as ik van Jannes vot kom, mouk deur dizze röttige steeg. k Bin aaltied schietensbenaauwd dak achternoa zeten wort. Ik hoal daip oam. Din begun k te lopen. Ain … twij … drij… vaaier…. Wat duurt het laank veurdak aan aanderkaant bin. Mien vouten moaken klaaine stapkes deur de plazen dij ik laiver haar ontwieken wilt, mor woar ik op dit moment gain oog veur heb. Ik blief even stoan …
“Goud lustern wat doar is… As ik het nait docht”.
Ik begun haarder te lopen.
“Wat heur ik?”
k Heur voutstappen achter mie.
“Zel k omkieken of … nee, nait doun. Mor ik heur het toch wel goud? Joa, het binnen voutstappen”.
Toch kiek ik achterom en zai n laange swaarte gedoante achter mie aan-lopen. Ik begun aal haarder te lopen, mor t is net of dij aander begunt te runnen. Hai staait stoef bie mie.
“Ik mout ook runnen … runnen… zo haard meugelk”.
Ik kiek nog n moal om en zai dat dij laange gedoante n toentje in gaait.
“Zugst wel? t Was n hail gewone kerel dij noar zien toentje gaait”, zeg ik zachies, om miezulf kaalm te holden.
Ik blief stoan en zai dak ongeveer in t midden van de steeg bin. Ik zet mien hannen op mien knijen en poest even out. In ainen heur ik weer wat achter mie. Ik kiek om en zai t gedoante weer mien kaant oetkomen.
“Zel k stoan blieven en hom veurbie goan loaten, of moaken dak vot kom”?
In ainen bewogen mien bainen zok as vanzulf noar aander kaant van steeg. Doar ging k om houk tegen n muurtje stoan.
“Zel k even kieken goan? Nee, toch mor nait,…want as e mie zugt, gript e mie meschain wel bie de ströt.”
Ik wacht en wacht, mor der komt gainain.
“Heur… doar komt e aan”.
Ik kiek de steeg in en zai t swaarde gedoante weer. Ik dou mie ogen stief dicht.
“Ik heur hom… hai lopt mie veurbie …. Gelukkeg, hai lopt deur… mor… hai lopt weer trug en legt zien haand op mien scholder. O nee, nou het e mie te pakken”.
Ik wil schraiwen mor dat lukt mie nait…
“Aal goud mien jong?” heur ik ain zeggen.
Ik dou mien ogen open en zai n vraauw op haile hoge hakken dij mie aankikt. Zai liekt op de moeke van mien kammeroad Jannes, rood hoar en n vrundelk gezicht. Mien haart bonkt mie in keel.
Mor wat n mazzel; n vraauw; vraauwlu dij doun je gelukkeg niks, vraauwlu binnen zaachtoardeg, dij begriepen aaltied alles.
“Joa hur”, stoamel ik, “aal goud”, meer verlegen din baang.
“Zol ze mie oetlaggen? Zol ze het tegen elk en ain dij ik ken, vertellen dak n schietboksem bin? Mor nee, dat zel ze vast nait doun.”
De vraauw lopt deur en ik…, ik bin allain mor gelukkeg, Gelukkeg dak ook dizze moal de duustere steeg overleefd heb.
(1)
Ring… ring…
“Mit Laura, assistent dokter Schaap, goede…”
“Goidag, Jansma hier.”
“Goidag Jansma, wat kin k veur joe doun?”
“Eh
ik zit hier mit n probleem.”
“Wat veur n probleem hejje din?”
“Het is Stoffel, mien schildpad.”
“Wat is er din mit Stoffel?”
Nou, kiek, hou zel k dat nou zeggen, t is nait zo makkelk om deur telefoon dit oet te leggen, eh…”
“Meschain is t din beter om mit Stoffel op t spreekuur te komen.”
“Nee, loat ik dat mor nait doun. t Is mien zeun mou je waiten …”
“Stoffel is joen zeun?”
Hè?…, nee, mor ik… ach, kiek… mien zeun het n haile minne tied achter rug. Hai is stok grammiedeg omreden wie körtsleden schaaiden binnen, mien vraauw en ik.”
“Kin je din nait beter mit hom noar hoesdokter goan?” Dit is een daaiern-kliniek.”
“Nee. t Zit noamelk zo. Oet vernieneghaid het Jacob, mien zeun, ons schildpad mit n tube sekondenliem op t lamminoat plakt. En nou zit het baist muurvast.”
“Oei, nou wait ik even nait wak zeggen mout, Jansma.”
“Nou ja, in elks geval ligt t baist nou dus midden in hoeskoamer op vlouer vastplakt.”
“Wat is t veur n schildpad, joen Stoffel?”
“Goh… dat wait ik nait, doar heb ik gain verstand van. Hai is broen mit n bedie geel. Mor dut dat ter wat tou? Hai is van mien vraauw west, mor bie t verdailen van t spul is e bie mie terechte komen.”
“Leeft e nog?”
Dat kin je wel zeggen, joa. k Heb zonet nog zien schiet oproemd en hom wat sloa te vreten geven.”
“Zel k dierenambulance noar joe tou sturen?”
“As joe dat n goud idee vinnen…”
“Dij moaken wel voaker male dingen mit, hur. Zeg, Jansma, wat ik joe nog vroagen wil, hou groot is joen Stoffel aiglieks?”
“Hai is drijendatteg sinnemeter.”
“Zo, zo, das n beste joekel!”
“Joa, krekgelieke groot ast t knien.”
“Hou waiten joe dat persies, holden joe dat bie of zo?”
“Joa, mien ex-vraauw en ik hemmen alles opmeten. Eerlieks dailen hemmen we zegd, dus het zai nou Lotje en ik zit opscheept mit dij vastgeplakte slome.”
“Zeg, Jansma, joe verneuken mie toch nait hè?”
“k Zel nait duurven, hai zit hier echt vast op t lamminoat. Ik heb ter mor zolaank n lutje toafel overhìn zet, want t zugt ter nait oet. Ik heb ter ook al aan docht om de twij planken woarop e vastzit der oet te hoalen en te vernijen, mor din mout de haile vlouer der oet.”
“Ik zel dierenambu…”
“Nou en dat is n hail bult waark, dus heb ik Van Eik beld, joe waiten wel, van dij timmerfebriek.” Mor ja, dij hemmen n wachtliest tot ankommend veurjoar en doar kin ik en t baist nait op wachten vanzulf.”
“Wait je wat? Ik bel d’ambulance…”
“Dus ik docht, ik bel n aander bedrief dij in vlouern dut en wat dochtst?
Ook twij moand wachttied. En ik zit hier nog aaltied mit dij klo… mit dij schildpad en gainain dij mie en hom helpen kin!”
“Wat is joen adres, Jansma?”
“Mien adres?”
“Joa, woar kin k dierenambulance noar tou sturen?”
“Eh.., o joa, Violenhof 23.”
“In Stad?”
“Joa, mor eh… willen joe ze wel zeggen dat ze heur schounen bie veurdeur oettrekken? Ik bin nogal wies mit mien lamminoat, mou je waiten.”
(2)
Ring… ring…
“Goedemorgen, Risico Verzekeringen, mit Hilda.”
“Goidag, Jansma hier”
“Goidag Jansma.”
“Zeg, ik heb n vroag over mien lamminoaten vlouer”.
“Joe haren problemen mit joen lamminoat?”
“Hemmen, ik heb ze nog altied.”
“En joe hemmen n polis bie ons ofsloten?”
“Klopt,”
“Mooi. Wat is joen polisnummer, Jansma?”
“Woar kin k dat vinnen….o, wacht even, hier heb k hom. Dat is twij, zeuven, zeuven, drij, twij, negen.”
“Twij, zeuven, zeuven, drij, twij, negen. Ik heb hom vonnen Jansma.
Polis staait op noam van Jansma, Violenhof 23″.
“Dat bin ik.”
“Mooi. Mag ik vroagen wat veur problemen joe hemmen mit joen lamminoat?”
“Jawel hur,”
“……”
“……”
“O, nou, wat haren joe veur problemen mit joen lamminoat Jansma?”
“Alweer haren. Joe zeden het net goud. Het is: ‘Wat hemmen joe veur problemen mit joen lamminoat.’ Nou kiek, mien zeun het per ongeluk n tube liem op mien lamminoat valen loaten en doar is e mit zien vout in terechte komen. En nou heb ik t goudje op n groot dail van mien vlouer zitten. Gelukkeg zat mien zeun nog nait vastplakt mor onze schildpad was wel de pineut. Wie hemmen dou dierenambulance bellen mouten en dij hemmen hom lös kregen. Mor mien lamminoat zugt ter nou nait meer oet.”
“Das nait zo mooi. Wat aarg veur dat baist, Jansma.”
“Stoffel.”
Vinnen joe t aarg as ik gewoon Jansma blief zeggen?”
“Stoffel, zo hait mien schildpad.”
“O, hail origineel, Jansma. Kinnen je mie zeggen hou groot dij liem-vlek is?”
“Jawel, dij is roem n meter in deursnee.”
“Das n haile grode tube liem west, Jansma.”
“Joa dat klopt, mien zeun haar n bult te liemen en hai het haile grode vouten, moat drijenviefteg.”
“Nou Jansma, het liekt mie het beste as mien collega van schoade-ofdailen bie joe laangs komt om boudel te bekieken.”
“Das goud, mor ik mout dommit nog wel even vot want ik bin deur mien eerappels hin. En moandags en dunderdags tussen vaaier en zes bin k aaltied aan t koarten bie ons in t clubhoes. Willen joe dat wel tegen hom zeggen?”
“Jansma, ik heb n idee, ik zel hom vroagen of e joe bellen wil veur n ôfsproak.”
“Dat gaait toch gain weken duren, hè? Ik bedoul, ik aarger mie gruin en geel aan dij liemvlek midden in koamer.”
“Nee, Jansma, dat zel wel touvalen”.
“Das mooi juffrouw, din goa ik nou mor vot achter eerappels aan.”
“Mevrouw.”
“Hè?”
“Het is mevrouw, gain juffrouw, ik bin traauwd Jansma.”
“O, din staarkte en alvast bedankt.”
“Goidag Jansma.”
“Moi.”
Zotterdagmörn. k Heb bodschoppen veur ankom week weer in hoes en k zit krek achter mien eerste kopke kovvie en n plak grunneger kouk, as telefoon gaait.
“Goiedag”, heur ik n vrommes zeggen, “met Wanda van buro Kloar-Over. Wie doun onnerzuik noar waark en inkomen. Mag ik joe vroagen, hebben joe n boan en binnen joe jonger as viefteg, din binnen joe de goie kandidoat veur ons onnerzuik…”.
As je mor laank genog wachten, din mouten ze vanzulf n moal oam hoalen, dij lu van de onnerzuik-buro’s.
Hail kaalm wacht ik op t goie moment òf, te reageren.
Omreden ik meelie mit minsen heb dij op dizze menaaier heur brood verdainen mouten, wacht ik mainsttied eerst wat ze te zeggen hebben.
Ik mout zeggen dak doar de letste tied wel wat muite mit heb. Het binnen aaltied aander lu, mor mit ainder verhoalen, ainder kletsproat, ainder vroagen over t ainder onnerwaarp.
Ik reageer haildaal verkeerd. Ik zeg da’k op Akkedemie waark en nog gain viefteg bin, mor gain tied veur heur heb.
Het mekaaiert heur geleuf ik wat aan d’oren, want ze zegt: “das mooi, din begun ik geliek mit de eerste vroag.
Hebben joe A: n laidengevende of B: n uut-voerende funktie”.
Ik dou mien best heur oraal geleuter te stoppen mor ze revelt gewoon deur. Pas as ze even heur gapperd holdt om t antwoord te noteren, het ze deur dat ik perbaaier heur dulek te moaken dat ik gain tied veur heur heb.
“Kinnen joe nait gewoon antwoord geven op mien vroag, din kivve deurgoan” heur ik dat bekstuk zeggen.
“Mevrouw Wanda, ik heb gain tied en ook gain zin”, zeg ik vergrèld.
Ik maark dat Wanda dit waark al laanger dut, want ze geft haildaal gain sjoegel.
“Joe hangen nou al zolang aan de telefoon meneer, as joe nou gewoon antwoord geven op mien vroagen din bivve zo kloar. Zel k joe de vroag herhoalen?”
Even zai ik heur veur mie, opknupt mit t krulsnoer van telefoon, heur tong veur aaltied stil.
“Nee, ik docht dat ik dulek genog west was”, perbaaier ik nog n moal, “ïk heb gain tied en gain zin om aal joen domme vroagen te beantwoorden in mien vrije tied”.
“Mooi, dan kivve nou wieder” zegt ze.
Dit is de bekinde druppel. Ik begun te tieren en te vluiken en wens heur alle zaiktes tou dij der binnen.
“t Is messchain mor beter om te stoppen met dit onnerzuik”, heur ik Wanda zeggen. Mit n daipe zucht denk ik nou van heur of te weden, mor niks is minder woar.
“Nou ik joe zo heurd heb, denk ik dat joe n haile goie kandidoat binnen veur ons onnerzuik noar de verloedering van onze toal”.
Meer heur ik nait. t Is heur lukt; ze het t veur me-koar kregen. Op van de zenen en mit n blouddruk van 190 smiet ik de telefoon deur hoeskoamer en trek de kontaktdeus oet de muur, mit droad en al. Ik pak mien n hoamer en haauw in gaangkaast het kastje, woar de blaauwe droaden van de PTT mie mit Wanda verbinden, stokkend. Ik run noar de schuur, pak mien klaaiboor en begun as n haalfgegozzelde veur mien hoes n gat te groaven op zuik noar de telefoonkoabel.
Ik perbaaier ook dizze deurmidden te haauwen, mor wor tegenholden deur plietsie.
As ik mit hannen op rug in plietsiewoagen zet wor, heur ik nog krek mien buurman, dij op t lewaai ofkomen is, zeggen: “en t was aaltied zo’n kaalme keerl”.
Veur n poar centen per dag bewoakt e fietsen in stalling om houk bie kerk. Zien moagere lief in t vaalbroene pak is houkeg, onhandeg en groot.
Schelden en vluiken gaait hom makkelk òf en hai spijt peuken van sigeretten op stroat.
Mor ik heb zain, dou e eem nait keek, hou zien haand zaacht kop van n hond aaide, zo’n moager schurfteg baaist.
Ik heurde zien stem dij zee: “idioot, wat dust doe doar nou in regen en bragel, of hebben ze die ook n bedie gek moakt”?
Zien gezicht, mit n veul te laange board, staait haard en òfwiezend as wat. As je hom wat vragen kikt e nait ains op, hai gaaist gewoon zien aigen weg. Je maarken noeit bie hom wat e denkt, wat e vuilt. Gain mins dij hom aigenlieks kint en ik vroag mie òf wat ter in dij keerl leeft: wel is dij verbitterde vent.
Mor ik heb zain, dou e eem nait keek, hou e op knijen ging veur wat dat leek op n lutje vogel: t was n muske dij doar op stoupe lag. Ik heurde hom zeggen: “wees mor nait baang, kom mor, loat mie ains zain wat ter mit die aan haand is; joa lutje vrund, de wereld is sums haildal idioot”.
Zien kroug is t verlengstuk van thoes. Hai zopt zok regel-moateg doen. As krougholder ropt: “k goa sloeten, goa nou ook mor noar hoes”, din gromt e: “joa, genog veur vandoag”.
Onderwegens daauwelt e laangs de holten barak woar e mörgen weer fietsen bewoaken gaait; dij moagere, kleurloze keerl in t vaalbroene pak, dij dut as of niks hom nog roaken kin.
Kom in t ìn, doe slove van ons eerde.
Dij gain krummeltje te eten het.
Dien wille is van grode weerde,
dij die dien staarkte vuilen let!
Loat die toch deur onrecht nait verkrachten.
Slove, smiet dien kettens vot!
De wereld krigt dien nije machten.
En ales wordt zo as t wezen mot.
Nou is t doan, kom, wie strieden! Dizze stried is t ja weerd!
De Internasjonoale is mörn boas op eerd!
Nou is t doan, kom wie strieden! Dizze stied is t ja weerd!
De Internasjonoale is mörn boas op eerd!
Van stoat en wet vaalt wizze niks te hopen,
binnen enkel ja veur schoef-veur-doem.
De aarme lieder mout het weer bekopen,
is niks as knecht, boas krigt de roem.
Slove, kom, wie nemen onze rechten.
En elk wait wat dat bedut!
Slove, kom, loat die nait langer knechten,
troef ze of dij onrecht dut!
Nou is t doan, kom wie strieden! Dizze stried is t ja weerd!
De Internasjonoale is mörn boas op eerd!
Nou is t doan, kom wie strieden! Dizze stied is t ja weerd!
De Internasjonoale is mörn boas op eerd!
Waarkers, kom, en nou nait langer soezen.
Onze plicht veur recht dij wacht nait meer.
De haile wereld zel vandoage broezen,
d’onderdrokker dij krigt gain eer.
Wie loaten ale minne groaperds beven.
Joa, wie kriegen heur wel om liek.
Wie zellen din as nije börgers leven.
Wereld is veur elk geliek.
Nou is t doan, kom wie strieden! Dizze stried is t ja weerd!
De Internasjonoale is mörn boas op eerd!
Nou is t doan, kom wie strieden! Dizze stied is t ja weerd!
De Internasjonoale is mörn boas op eerd!
Gré en Haarm van der Veen
Ik heb hom nou zain
Hai is wel wat filain
Het dee verder nait zeer
Mor ik dou het nait weer
Doe bist haalf antiek
Oalder den ik liek
Mor dit heb ik hoald
Summige worden nait zo oald
Ik gai storigaan deur
Want ik hol nait van gezeur
In toene een pop
Mien kinder binnen top
Zai haren het om mans
Doarbie was gain woord Frans
De meziek speulde een riddel
Oabreham pa.. doe bist nou een oal kirrel
Ik kiek oet over t wad
Wat is dat n mooie ploat
Veur de pier is t sliekerg glad
In de verte n boot vol genoat
Je roeken de zee zien zilte geur
En koapen roupen nander tou
De locht het n purperroze kleur
anderkaant diek beuld n kou
Och wat lekker al dij geuren
Gain minsen mit heur gereer
Der lopt genain tegen joe te zeuren
Dit bevaalt mie best dit keer
Ik zit op een dikke swaarde stain
Op t oeterste puntje van de pier
Sums is t leven zo gemain
Misschain blief ik wel hier
Langzoam gai ik toch mor stoan
En trek mie lös van t mooie zicht
Ain oog laacht de aander n troan
Ik loop weerom in t leste licht
In de toene luip n toompke hounder
Veuraan luip Kees de trötse hoan
Aal mörgens om pesies vief uur
Ston hai op tonen en luit zien stem goan.
De noabers dij konden t lewaai nait aan
Ze smeten hom van alles noar de kop
Mor Kees gaf gain krimp en veruide gain veer
En kraaide en koakelde daip oet krop.
Wat mouten we der mit t is ja vreselk
Wie kriegen ja gain ooge dicht
In de haile buurt binnen minsen sagrijnig
Wie kommen mit dai herrie nog in t gesticht.
En Kees, zuch van gain kwoad bewust
Dij aaldoage om vief uur kraaien bleef
Tot… t was ja sikkom nait te leuven
Op n mörgen in aal toalen zweeg.
De mensen wassen ja hartstikke bliede
Nou kinnen we sloapen hé hé rust
Mor om vief uur wassen ze abmoal wakker
En lagen ze te wuilen in heur nust.
Kees dij n poar week in de ruu west was
Dij luit zuch inains weer luudkeels heuren
Aal de noabers sluipen toun deur
En je heurden der ganaine meer over zeuren.
Al dij schelpkes doar op t strand
Aanspould deur de branding
Dat binnen abmoal lege hoeske
Woarvan de aigender onlangs vot ging
Je vroagen joe oaf woar binnen ze bleven
Het heur femilie der wel van heurt
Of binnen ze moar inains verdwenen
In t ongewisse de zee in sleurt.
Het is in t doageliekse leven
Hoast krek netzo als op dat strand
Het is een kommen en goan van mìnsen
En genaine het t in de haand
Sums kinnen je het vertrek wat rekken
De dokters doun doarveur heur best
Mor as t joen tied is worden je roupen
Den mout je goan veur t allerlest
Weer rolt der n golfke op t strand
En kommen der schelpkes bie te liggen
Een leutje kind zöcht de mooiste op
Zug nait bewust van t end van t leven.
Als de vlamme in hom wat minder wordt
Hai t nait meer kloar hollen kin
De herinnern van guster verdwient
En hai wordt langzoamaan toch wat min
Ieder bod as doe bie hom komst
En de vlamme aal eerder vervoagt
Hai kin die nog wel, allain nait bie noam
En die deurlopend alles opnais vroagt
Het mokt hom kwoad en tegendroads
Als de vlamme tegen het leste lopt
Den vernimt hai dat het minder wordt
Wat gaait der om in dai laaive olle kop
De vlamme in zien ogen dai is der nog
Hierin weerspaigelt zien jeugd
Doar wait hai alles nog wel van
Mor hai wait ook wel dat t nait deugd
Het is nait te stoppen kin der niks aan doun
t Is nait meer den een woakvlamme
Kinds kikt hai nou in t rond
Dai groode staarke man is nait bange
Het is duuster hai het nou rust
De vlamme in hom is uut
Ik heb der aigliek wel vrede mit
Kiek nait achterom mor aal veuruit.
Doe most op bèr mien Laaiverd t is zeuven uur
Mamme het die kloar mokt veur de nacht
Kropst nog eefkes bie mie op schoot
Doemke in de mond en t hoar nog nat
Doe rokst lekker noar potje zaipe
Holst de ogen nait lös bie mie op aarm
Omstandeg droag ik die noar boven
Kroekje in bèrre, t is lekker waarm
Mamme geft die Veurzichtig een smokje
Welterusten en gaait noar beneden
Ik blief nog eemkes bie die zitten
En vertel die een sprookje over feeën
Doe vaalst in sloap och wat n mooi snoetje
Stief tegen dien speulgoud hondje aan
Ik bin slim wies mit die mien leutje
Op gaang lot ik t lampke nog eefkes aan.
As ik den weer veur de kiekkaast zit
En zai ze liggen in t losse zaand
Broene kinder oet aarme landen
Den bin ik de wieste pa van t laand.
De allerbeste tonen
Van een prachtig laid
Dai kroepen joe onder t vel
Ik wait dat t nait gait
De mooie zaachte tonen
Van toetsen zwaart of wit
Trommelvellen dai trillen
De tonen dai nemen mie mit
Je zain ze sikkom zweven
Een golving in de locht
Van noa trilende snoaren
Op doedelzak zien zocht
Klanken van muziekanten
Oafzunderlek heur ding
Dai as ze soamen kommen
In gedachten met ze zing
Ik gai mit op vibroaties
Geluuden laank of kort
t Komt soamen in mien oor
woar t weer een laidje word
Dou mien olste zeun Kloas Jan zesse wuir haar hai moar ain wèns.
“Pa mag ik veur mien verjoardag wel n goldviske, Kees drij stroaten wiederop het der ook aine en dat vind ik ja aibels mooi.”
“Kloas Jan”, zee ik, “doe waist dat ik doar nait mit veur bin, want n baist doar mout je veur zörgen.
Doe en dien bruier Geert hebben ook al n knien en as dien moeke en ik der nait veur zörgen dan was t aarme baiske alaank omkommen.”
Moar ja luu als n poar van dij traauwe kinderogen joe aankieken dan wor je zo waik as botter, en dus ging ik mit de vraauw noar de daairenwinkel om n goldvis te hoalen.
Dou t den zowiet was kreeg Kloas Jan van ons op zien verjoardag n goldvis in n plestiek puutje en vanzulf hadden wie der ook nog n mooie komme bie doan.
Van zien bruier kreeg hai n puutje mit grind en n bakje vreten en opoe kwam snommerdoags nog aanzetten mit n beetje gruin en n pompke mit n staintje woar luchtbrobbeltjes van in t woater kwammen.
Hai was könenk te riek en elk en aine dij doags kwam dij mos ja zien goldvis bewondern. Ook haar hai al n noam veur t baistje bedocht. Hai hait Blub zee hai tegen zien vesite dij op knijen veur de komme laggen te loeren.
Moar ie begriepen t al, noarmoate de weken verstreken wuiren aander dingen weer belangrieker en wer de zörg veur de goldvis aal meer aan ons overloaten.
Doarom ston ik op n zundagmörgen de viskomme oet te bounen bie de geutstaine. Ik haar Blub mit t gruin even zolaank in n kommegie doan en ston mit rogge noar ons jong tou toun ik hom zeggen heurde “Wat roar he pa, Blub dut aal zien bek open en dicht”.
“Joa”, zee ik zunder mie om te draaien, “dat doun alle vizzen mienjong, den nemen ze n hap woater en joagen dat bie de kaiwen langs en doar hoalen ze den lucht oet”.
Noa dat e n zetje stil west haar zee Kloas Jan inains “Nou dut hai zien bek nait meer open en dicht”.
Dou ik mie omdraaide ston Kloas Jan mit de goldvis, dij ondertied t leven loaten haar, in haand. Ik zee “Most hom nait oet t woater hoalen jong”.
“Joa pa, mor in t woater kreeg hai ja gain oam”, zee t jong.
Zo zug je moar weer luu tegen kinderwieshaid is niks opwozzen.
Ik bin ja joaren toerbus sjeffeur west en ik ree in dij tied allerhande raiskes. Ik ging wel meerdoagse raaisen moaken moar ook wel dagtochtkes.
Maisttied den gongen wie de raiskes wel organisaaiern moar zo nou en din dee de raaisclub dat zulf.
Zo ook bie de raaisclub dij ik op moandagmörn ophoalen ging. Ik wis van gain toeten of bloazen en ik mos vroagen noar n zekere vraauw Kaaizer want dij zol alles regeln.
Dou ik dat naauwe stroatje indraaide zag ik ze al stoan het was n gemengd gezelschop van n man of 55.
Der wazzen wel wat jonge minsen bie moar mainsten wazzen toch wel ollechies.
Dou ik pekeerd haar en oetstapde kwam der al vot n struuse doame van n joar of zesteg aanboundern en dij begon al van vérn te belken noar mie van “Ik bin vraauw Kaaiser en ik regel t spul”.
Dou ze dichterbie kwam vuil mie op dat ze zuk nog nait schoren haar omreden zai haar oareg wat stoppels om de kinne, en ik docht nog ‘ik hoop toch dat ze mie nait aandoeken gaait’.
Ze gaf mie n haand zo groot as n kolenschop en kneep mien haile haand sikkom fien.
Zie keek mie nog n moal aan en keerde zich om noar t gezelschop.
Vooruit luu allemoal in de bus de ollen veurin en de jongen achterin belkte ze. Votdoadelk begonnen minsen as n stel dresseerde schoapen in de bus te marcheren.
Dou elk en ain n stee vonden haar kwam vraauw Kaaiser noar mie tou en zee .. “Goa mor eerst op stad aan”.
“Joa moar”, perbaaierde ik nog, “ik mout toch wel waiten woar ie noartou willen hor”.
Vraauw Kaaiser draaide zok langzoam noar mie tou om en keek mie ais meewoareg aan.
“Nou moust ais even goud noar mie luustern mien jong”, zee ze, en ik zag heur dikke spierballen gewoon dikker worden, “ik bin de raaislaaider en doe huift ons allint moar doar hén te brengen wat ik tegen die zeg.”
Ie maggen t leuven of nait moar t benaauwde zwait brak mie der bie oet en ik ging moar gaauw op mien plek dee de deuren dicht en draaide de weg op richten stad.
Dou we zon beetje haalverwege stad wazzen vernam ik inains dat bus n beetje begon te zuzooien ik keek in de binnenspaigel en joa hor doar kwam ze weer aan zetten.
Ze gong noast mie stoan en zee “wie goan noar Zandvoort aan de zee”.
“Oh”, zee k en perbaaierde nait aal noar heur board te kieken, “en wat goan wie doar doun den”.
“Joa, doe bist zeker nait hail snugger mien jong”, zee ze “moar, wie goan noar de zee, wie goan doar lekker op t straand oetwaaien”.
Om te veurkommen da’k weer de volle loag van heur kreeg vruig ik moar niks meer en ree rusteg de A7 of richten de Ofsloetdiek..
Dou wie vlak bie Hoarlem wazzen begon de bus weer te schommeln en ging mie de nekhoaren liekopstoan ik keek veurzichteg in de binnenspaigel en joa hor doar kwam t gevoarte weer aanzetten.
“As wie bie Pumerend binnen mien jong”, zee ze, “den moust t even tegen mie zeggen omreden doar wol ik mit elk en aine even n kop kovvie drinken”.
“Oh”, zee k mit n benepen stemmegie, “doar binnen wie al 55 kilometer veurbie heur”.
Zai keek mie aan of ze mie opvreten wol en belkte, “ik von ook al dast doe veuls te haard reest. Waist doe den n stee woar wie kovviedrinken kinnen?”
Vanzulf wos ik wel n mooi restaurantje en kregen de minsen nog n lekker kopke kovvie.
Om twaalf uur sekuur stonnen wie op t strand van Zandvoort.
Veural de ollechies wazzen der ook wel aan tou om even in de bainen te kommen. Vraauw Kaaiser dailde kedetjes en krinnebollechies oet dij zai mitnomen haar en elk en aine ston op t strand dij boudel op te eten, t was ja net n schoulraaiske.
Om ain uur wazzen minsen der sténzat van om dij schoemkoppen te bekieken en wollen ze weer wieder, benijd wat vraauw Kaaiser nog meer in t verschait haar.
Ze was nog drok aandeloop de leste kedetjes te verroppen dou ik heur vruig woar de raaise wieder nog noar tou gong, omreden t volk was der ja zat van.
“Oh joa”, zee vraauw Kaaiser n beetje van slag, “wie mouten om n uur of zeuven bie n restaurant weden in Azzen om te eten”.
Ik kreeg aal mien moud bienander en vruig n tikkel benaauwd “En wat goan wie de de haile middag wieder doun den vraauw Kaaiser?”
“Joa”, zee ze, “doar heb ik mie n beetje mit mishad mien jong, ik haar nait docht dat ze der al zo vlöt flaauw van wazzen. Ik heb nog genogt sìnten om t eten in Azzen te betoalen moar wieder hold t wel op, wie binnen ja gain rieke raaisclub”.
Ik zag dat vraauw Kaaiser aiglieks in zak en aask zat en der stoadegaan achter begon te kommen dat n raaise organisaaiern toch nog nait zo makkelk was as ze docht haar. Zai huil zuk tegen de aandern groot, moar ik kon aan heur kop zain as ze mie zo aankeek, dat ze der goud mit in de moage zat.
En inains kreeg ik den toch medelieden mit dij grode grieze vraauw dij zo heur best doan haar mor t nait hailemoal goud overzain kon.
Ik zee, “Ik zel ais kieken of ik nog wat veur joe regeln kin”, en pakde tillefoon.
Noa n kört gesprekje ruip ik minsen weer bie n kander in de bus, dou elk en aine zat gongen wie richten Aalsmeer, omreden ik doar bie de Joop van der Ende studio’s plek regeld haar bie Hans van der Tocht zien ‘Rad van Fortuun’.
Ze hadden doar in de studio’s aaltied verlet om klapvolk, t kosde den ook niks en minsen konnen twij opnoames mitmoaken. Ze mozzen allind even haard klappen as dat aangeven wuir en tussen de bedrieven deur kregen ze ook nog n kop vol kovvie mit n plak Indische keek.
Om vief uur haar ik de bus al weer veur de ingang stoan en zag ik de haile brut weer noar boeten kommen.
Ze wazzen zo blied as n stel kinder, dit was ja n haile ervoaren veur dij minsen woar ze nog joaren over proaten konnen.
Drôk proatend kwammen ze weer in de bus en dou gongen wie op Azzen aan, woar wie even lekker eten hebben.
Om haalf negen wazzen wie weer thoes en dou elk en ain oetstapde ston vraaw Kaaiser bie de deure mit n grode grijns op heur gezichte van elk en ain komplimentjes en scholderklopkes in ontvangst te nemen.
Ik luip nog ais even deur de bus hén om te kieken of der nog wat achterbleven was, dou ik weer boeten kwam wazzen de maisten al vot en vraauw Kaaiser kwam op mie of zetten.
“Doe hest mie red”, zee ze mit heur haarde stemgeluud, “zai vonden t aalmoal n hartstikke gesloagde dag en ik wil die doar nog hail stief veur bedanken”.
Zai stak heur grode haand oet en dou kwam woar ik de haile dag al baange veur west haar, zai doekde mie stief op baide wangen.
Dou ik doar weer dat naauwe stroatje oetdraaide haar ik n tevreden gevuil en twij brannende wangen…
Ik heb vraauw Kaaiser en heur raaisplougje nog voak n moal reden moar ze luit t organisaaiern wieder moar aan mie over.
Zoas ie waiten lu, ik bin ja joaren toerbussjeffeur west en oet dij tied komt dit verhoal.
t Was smörns om vaaier uur da’k tot bêrre oet mos, omreden vandoag mos ik ja mit n visploug op stap.
Ik kon kaalm aan doun, de minsen dij ik ophoalen mos wazzen nait zo wied van hoes.
Ik nam mien aigen hangelstok ook mit, aans zat ik doar ja de haile dag wat niks te doun en dat gaait vervelen.
Om vief uur, t was nog hartstikke duuster, ree ik t dörpke in woar de viskeluu bie de kroug al stonnen te wachten.
Ik haar dizze ploug al wel voaker mit had en kon al n stukofwat noamen. Zo haar je laange Geert van Delden dij gong altied mit zien noaber Eppie van Weerden, t was net n twijling.
Leutje Wietse van der Ploug regelde t spul, soamen mit zien rechterhaand Jan Geertsemoa, dij ree traauwens mit zien aigen auto en n karregie achter ons aan, de vis dij vongen wér ging den in dat karregie. Ik wol dij stinkerij ja nait in bus hebben.
En den haar je ook nog Flipke, hai wer zo nuimt omreden hai altied n petje op haar woar de klep liek van omhoog ston. Flipke haar n hendikep, hai was vrouger zaik west, hai haar polio had, en doarom kon Flipke sikkom nait lopen. Mor Flipke mog zo geern vissen, hai wer deur de andere leden holpen om in de bus te kommen en op zien visstek weer oet de bus te kommen.
Dou alle viskeraive onder in de bagagebakkken zat en t volk n stee vonnen haar, reden wie om twinteg noa vieve richten Vraislaand, doar in de buurt van Makkum zol de wedstried holden worden.
Veurin de bus haar ik n klaine koulkaast woar ik wat bier, vrisdrank en metworsten in liggen haar veur de verkoop.
Wietse van der Ploug kwam bie mie veurin zitten, “ik zel wel even om de koulkaaste denken”, zee hai, “zodat dij krengen wel allemoal betoalen. Hai zat nog mor goud en wel of de eerste kopers van drank en spijs kwammen der al aan lopen.
Ie maggen t rusteg van mie waiten, ik spij nait in n borreltje, mor om smörgens om haalf zesse al aan de bier te zitten zol nait in mien hazzens opkommen, k wer glad n beetje misselk bie t idee allaind al.
Mor, zoas mien voader altied al zee, handel is handel.
Dou ik bie Drachten ree zee Wietse, “koulkaaste is leeg hor en ze kriegen ook nait meer want aans zain ze straks nait meer wat ze in t wotter gooien”.
Om acht uur kwammen wie den op stee aan woar de wedstried holden wuir.
Dou ik de bus parkeerd haar wer eerst Flipke tou bus oet reten, hai bungelde tussn laange Geert van Delden en Eppie van Weerden in en op zo’n meter of vieve van de bus wer hai in de waale kwakt. “Nou redst die wel he Flipke”, zeden ze.
Dou wer der n fluitsignoal geven en de viskelu verspraaiden zok over de diek bie t knoal laangs.
Dou ik drok aan d’loop was de bus weer n beetje toonboar te moaken heurde ik Flipke roupen, “sjeffeur…”, heurde ik en gong moar ais kieken wat of hai wol. Ik zee, “wat is der Flipke?”. “Nou, ze hebben mie hier zo op de diek onder in de waale smeten mor ik mout mien visraive nog hebben, of denken ze misschain da’k de vizzen der mit blode hannen oet hoalen kin”.
t Was ja n koddeg gezichte, dat leutje kirreltje dij mie verontwoardegd vanonder zien pet vandoan aankeek, “mok die mor gain zörgen”, zee ik, “ik pak die spullen wel even oet bus”.
n Poar uur loater (ik haar even de binnenkaant van mien ogen bekeken) gong ik ais op inspeksieronde, der wuir hier en doar al wel oardeg vongen, dou ik den weer bie de bus in de buurt kwam gong ik bie Flipke in t gras zitten en zee, “hou liekt t Flipke hest al n bult vizzen?”.
“Ach waitje sjeffeur”, zee hai, “ik vin t allaank mooi da’k mit heur mit mag, t is ja prachteg hier aan t wotter, mor veul vizzen zel ik nait vangen, dit is gain goud stee en n aander stee zuiken kin ik ja nait”.
Ik besloot om zulf ook mor ais n pogen te woagen en gong daarteg meter wiederop vlak bie n sluuske zitten en begon te vizzen.
Nou bin ik gain echte viskeman, mor ik haar schienboar n goud stee vonden, ik trok de aine noa de aander vis tou t wotter oet.
Dou ik dat ongeveer n anderhaalf uur volholden haar was t inains doan mit mien geluk en begon ik boudel weer op te roemen, over goud n uur gong we weer op hoes aan.
In mien leefnet haar ik n beste pongel vis en luip der mit noar Flipke, om zain te loaten veur ik ze weer in t knoal gooide.
Tot mien verboazen lag Flipke stief te sloapen, hai vernam van de haile wereld niks meer. Stiekem keek ik ais even in zien leefnet en ik zag dat der ain voorntje en ain leutje snöttertje in zat, en veurdat ik der op verdocht was haar ik mien pongel vis al bie Flipke in t leefnet doan.
n Uur loater kwammen aal viskelu weer bie de bus en wer Flipke oet de waale plokt en alvast in de bus zet.
Aale raive wér weer opborgen onder in de bus en t vis gong in puten mit de noam van de viskeman der op in dat karregie om straks bie de kroug wogen te worden.
Weerom op t stee van vertrek gong ik altied nog even mit de kroug in veur n gehaktbaale en glas kola.
Dou aale vis wogen was en Wietse van der Ploeg aanlopen kwam mit n stok pepier woar de oetsloagen op stonnen, wér t doodstil in de kroug.
Wietse, dij geern proaten mog, kwam mit n hail verhoal over hou mooi of dat t west was en nuimde de daarde en twijde prieswinnoars op.
“Joa luu”, zee hai, “den kommen wie bie de eerste pries, en dat is Flipke mit t maiste gewicht aan vis”.
t Ainigste wat der nog heurt wuir was de haarde knal woarmit Flipke van de barkrukke ofdondere, doar haar hai ja noeit op rekend.
Dou Flipke weer n beetje biekommen op de krukke zat, zo bliede as n kind mit dij grode beker in de handen, zee hai tegen de kirrel achter de bar, “he knelis geef doe sjeffeur n ekstroa grode gehaktbaale op mien reken, hai hed ons weer n haile mooie dag geven”.
Mit n dikke gehaktbaale in t lief ree k weer noar hoes tou mit de opdracht om aankom joar weer mit de ploug op pad te goan. Mor meschien kin ik den beter mien hangelstokken thoes loaten.
Zoas ie waiten bin ik ja joaren toerbus-sjeffeur west, oet dij tied komt dit verhoal.
Dou tillefoon ging docht ik doar gaait mien vrije week en ik haar weer ais geliek. Aan de aander kaant van de liene was mien boas, “joa”, zee hai, “Ik wait dast doe vrij bist aander week, moar ik heb nog een dagritje dinsdag en dien kollegoa duuft der nait op aan.
t Gaait om 45 man van de motorklup en dij willen even noar Louwersoog brocht worden, ze goan zeevizzen”. “En”, zee hai “ik geef die viefteg gulden ekstroa omdat het dien vrije dag was”.
“Nou”, zee ik, “as t allain moar even hénbrengen en snommerdoags weer ophoalen is den wil ik dat wel even doun”.
“Mooi”, zee mien boas, “moust om acht uur bie heur kluphoes wezen”.
Dij dinsdag ree ik noar Stad woar ik dat motorklupke ophoalen mos, t was mooi zunneg weer en n groad of twijenntwinteg, mooi viskeweer dus.
Dou ik de stroat inree woar t klubhoes was huf ik nait te zuiken, omreden ik zag op oafstand al n haile bult motorfietsen stoan.
Dou ik bus pakeerd haar zag ik n braide kirrel aankommen mit n leren veske aan en abmoal tatoeages op zien aarms.
“Moi”, zee hai, “ik bin Haarm, mouten ie ons noar Louwersoog brengen?”.
Achter hom verschenen nog n stôk of tiene dij der net zo oetzaggen en ze druigen aalmoal n kratje bier.
t Benaauwde swait brak mie oet, mor ik zee zo stoens meugelk, “Joa dat is leufk wel de bedoulen”.
k Haar t nog mor net mien mond oet of ze begonnen al dat bier in de bus te slepen.
n Stief ketaaierke loater wazzen wie onnerwegens noar Louwersoog, en veurdat wie tou Stad oetwazzen haar ik de biersputters al van de roeten oflopen.
Dou wie in Louwersoog wazzen en elk en aine der oet was vruig ik aan Haarm hou loat ik ze weer ophoalen mos.
“Ophoalen?” zee hai, en keek mie ongeleuveg aan, “ophoaln? Welnee kirrel doe gaist mit op dij boat en doe gaist ook vizzen.
Ik keek hom mit open bek aan en zee mit n benauwdde stem, “Mor doar haar ik nait op rekend, ik heb gain eten bie mie en ook gain sinten om n hangelstok te huren”.
Moakt niks oet zee Haarm dat regeln wie abmoal veur die.
Ze wollen van gain nee heuren en oetendelk heb ik den mor tougeven.
Mit mien mobieltje heb ik den moar even noar hoes beld om de vraauw te vertellen da’k vot nog nait thoes was, en dou ik de bus votzet haar bin ik mor aan boord van die visboat goan.
Dou wie zo’n beetje n haalf uur op dij rötboot tegen de golven inklötst wazzen en ik mit n beroerde pokkel alvast n stee aan t oetzuiken was woar ik spijen kon, kwam der n iel kirreltje op mie of.
Hai haar n komme snert met n glaske berenburg bie zok, “Hier zee hai, de schipper von dast der mor beroerd bie stonds, eerst de snert opeten en den de berenburg der achteraan den bist der zo weer bie”.
Ik keek hom ais aan en vruig mie of of dij kirrel wel goud bie de kop was, dij vedde troep ook nog opeten?
Ik docht ‘as toe die omdraaist vriend flikker ik dij troep met kom en aal overboord’.
Ik wachde tot hai weer votgoan zol, mor hai bleef stoan en zee, “Ik blief bie die tot alles op is duufst het aans meschain wel vot te gooien”.
Dus wurgde ik dij haile brut mor gaauw noar binnen en smeet de berenburg der achteraan.
Tevreden ging t iele kirreltje weer vot, ik kon hom wel schaiten…, mor vrumdgenog was ik even loater wel van mien beroerde pokkel of.
Dou ik docht dat we al zo’n beetje in Austroalie wazzen bleef t schip inains stil liggen en heurde ik de kaptain bulken dat wie mekrelen vonnen haren.
Vot wuiren der hangelstokken oetdaild en kregen wie aalmoal n specievat van n kirrel dij ook bie t schip heurde.
Ik nuimde hom in gedachten ‘klötje’, omreden hai haar zo’n dom zeemansklótje op kop.
“Dat is om aal dij vizzen in te doun”, zee klötje, “en ie mouten vot de daarms der oethoalen aans binnen ze verröt veur wie weer aan waale binnen”.
Bek vuil mie aan navvel tou open en ik vruig mie of woar ik wel nait aan begonnen was.
Dou ik om mie tou keek zag ik dat aale motorrieders al drok aan t vizzen wazzen en ik haar de boudel allend nog moar in toeze zitten.
Ik zag mie der n gat mit in de kop en besloot om der mor mit oet te schaaiden. Ik haar ja toch al gain zin.
Inains heurde ik achter mie n swoare stem vroagen, “Wat nou mienjong hest boudel in toeze zitten?”.
Ik keek achterom en zag n beere van kirrel stoan. “Joa”, zee k, “t gaait nait zoals ik wil.
“Wacht mor”, zee de beere, “ik help die wel even”.
En veur dat ik der op verdocht was haar hai mit dij grode kolenschoppen de boudel weer veur n kander moakt.
“Nou kist de liene zo overboord zakken loaten”, zee de beere.
“Oh”, zee k, “mouten der den gain wurms of moaren aan?”.
“Nee hor, de vizzen bieten in alles wat beweegt”, zee de beere.
Ik luit de liene zakken en zag oet mien ooghouken dat de beere n knipmes oet buutse huil.
“Wat moust doar den mit?”, zee ik.
“Nou”, zee de beere, “ik docht as doe de vizzen nou vangst, hoal ik ze van de liene of en hoal de daarms der oet en den dailen wie de vis op t end.”
“Goud”, zee ik, “dat doun we”.
Nou luu, ik zel joe de details van t vizzen bespoaren, mor noa omenbie n uur ston ik met n poar lamme poten noar n speciebak te kieken dij aan de raande tou vol zat mit mekrelen.
Klötje nam de hangelstokken weer in en dailde voelnisputen oet woar de vis weer in kon.
Mien vismoatje begon onze speciebak leeg te tellen, dou hai kloar was haren wie ieders vatteg mekrelen in ons puude zitten.
Weerom aan de waale haren je de meugelkhaid om joen vrizze vis om te ruilen veur rookte eksemploaren. Veur elke tien vrizzen kreeg je vief rookten weerom, en dus ging ik oetendelk mit twintig rookte mekrelen op hoes aan.
Dou wie weer bie t kluphoes in Stad aankwammen, stonk mien bus aldernoast noar vis en dou ik de deur open dee luip mie t bier der veur oet, de gedienen hongen schaif en der laggen overaal lege vlezzen.
Ik luit de deuren mor open stoan, om de stank der oet te loaten, en gong mit noar binnen om of te reken.
Binnen ston kovvie kloar en stoetjes en ik kwam nait eerder vot of ik mos eerst eten en dronken hebben.
t Was ondertied vief uur en ik zee, “Ik goa der vandeur luu”. Ik mos de bus ja nog opreddern veur de volgende raais.
Dou ik bie de bus kwam kon ik mien ogen nait geleuven, intied dat ik zat te eten en te drinken haren de vraauwluu de bus van veur noar achter schoonmoakt vlouer vaaild en roamkes zeemt.
Dou ik votree zag ik dat Haarm en mien grode vismoat mie oet stonnen te zwaaien, mit n braide grijns zwaaide ik weerom en docht ik goa aankom joar mit plezaaier weer mit joe op stap.
In tied dat Suntnikloas nog gewoon holden wér en nait verdrongen draaigde te worden deur kerstdoagen, was je altied n week van teveurn al nait recht meer op glee.
Ik wait nog wel dou ik n joar of zesse was, in 1964 was dat, der n haile boudel van mokt wer.
t Luip joe zon beetje glad van daarms as je der aan dochten wat dij ôlle kerel mit dij swaarde knechten van hom aalmoal van joe oaf wussen.
Je huilden der noeit gain reken mit deur t joar hén, mor as hai op zien boot zat en onderwegens was noar ons laand den begon je toch het oflopen joar even weer deur joen gedachten te hoalen.
Zol de Goudhailegman waiten dat ik bie de worsten zeten haar dij mien ollen aan de wieme hangen haren. Of dat ik de wekvlezze met peren lös trokken haar dij ons moeke hén zet haar om of te koulen, zodat wie ze den mor opeten mozzen, aans gongen ze kepot ja.
En… en zol hai ook waiten dat ik dat dubbeltje dij ik mit kreeg noar zundagschoule nait in t kerkbuultje dee moar der zuitholt veur kochde.
t Benaauwde swait brak mie oet en ik was ja doodsbenaauwd da’k mit mos in Swaarde Pait zien zak.
Doarom begon ik al op tied mit de schoune bie de kaggel te zetten en ik was nait zuneg mit de worrels en t heu veur t peerd.
Ook bélkte ik aan ain stuk deur Suntnikloas verskes, om de ôlle man moar zo mild meugelk te stemmen.
Loater dou mien aigen kinder bie de schösstaine ston te bélken heb ik wel ais docht, mien ôllen mouten zuch ja wel de buutse oetlaagt hebben.
En as den de grode dag aanbroken was en ik mit swait in mien handjes ston te wachten op schoule tot Suntnikloas mien noam nuimde en ik mit trillende stem Suntnikloas kapoentje zong… den was ik toch weer verboasd dat hai mit gain woord over mien wandoaden repde, nait over de worst, nait over de peertjes, loat stoan over dat dubbeltje, naargens over.
Hai haar t allaint over schoule en dat de juvvraauw von da’k wel goud mien best dee, mor dat t wel n klain beetje beter kon.
En den dat kedootje, mooi inpakt in pepier mit mien noam der op en dikke haand vol peperneuten van Swaarde Pait.
Ik wait nait welk gevuil den veurop ston, bliedschop of opluchten, mor t was baide n goud gevuil wait ik nog wel.
En as je den thoes kwammen en pa zee, “zo mienjong, doe hest zeker n puutje zolt kregen”, kon je vol trots joen kleurboukje zain loaten dij in t pakje zat dij je kregen haren, en den ging je op pa zien knij zitten en zeden, “… nee hor, haildal nait, hai von da’k goud mien best dee op schoule en da’k n laif jonkje was”.
En pa? Nou pa dij gnivvelde den moar wat.
t Lopt nou weer tegen Suntnikloas, mor ik denk as ik den om mie hén kiek en zai dat der al weer volop kerstbalen enzo in de winkels liggen dat wie ons kinder tegenwoordeg te kört doun en de ôlle tradities mit mekoar om zaip helpen. En dat vin k doodzunde.
t Was maaimoand en den kommen bie mie altied de toenkriebels, dus dou ik op n moandag vrij was besloot ik dat ik mor ais in toen aan loop mos.
De heege mos knipt worden, t gras maait, de bloumen schovveld, der was genog te doun.
Mien olste zeun Kloas Jan was noar schoule en de klainste, ons Geert, haar klompkes al aan want hai mos mie mit helpen in toen.
Dat was mien vraauw geern goud want den kon zai mooi wat aan heur hoesholden doun, omreden mit zo’n handbindertje as ons Geert kwam dat der sums nait zo goud van.
Dou ik de heeg aan t knippen was ging leutje mit n bladhaark, dij groter was den homzulf, t òfval bie n kander haarken, dat dee hai mit zoveul plezaaier dat ik de heegebloaden over de haile toene verspraaid haar.
‘Och’, docht ik, ‘vot ook mor, kin hai ook gain kaddekwoad oet hoalen’.
Om n uur of tiene ruip de vraauw ons te kovviedrinken wie ging der ais rusteg bie op t bankje in de zunne zitten.
“Oh joa”, zee de vraauw, “ik goa zo nog even noar t dórp veur wat bosschoppen en ik zag dat dij kweker aan Kerkstroade blomkes in de aanbaiden het, zel ik die doar even wat van mitnemen? Bist ja zo nuver aan d’loop, den kinst ze vot even poten”.
Ik was t ja hailndaal mit heur ains, den haren wie alvast wat kleur in toene.
Dou zai n poar uur loater weer bie hoes kwam haar ik toene zo wied kloar.
Ik heurde auto op oprit en eerste dij om houk van t hoes kwam was mien schoonmoeke.
“Verrek”, zee ik tegen mien vraauw, “haren ze dij vogelverschrikker ook in de aanbaiden?”
t Olske greep vot n kloede zaand en smeet mie dat noar de kop.
“Kom doe vandoag moar ais bie mie in de buurt”, zee ze, “den zel ik die nog ais kraaien loaten”.
Och, ik kon goud mit mien schoonmoeke opschaiten en dat ploagen over en weer dat heurde der bie.
Dou Geert opoe in de smiezen kreeg runde hai heur in de muide, as Opoe kwam den kwam der maistied ook slikkerij mit.
En zo was t, dou Opoe kloar was mit smokken kwam der vot al n lollie oet heur buutse.
“Blomkes stoan in de kaddebak van auto”, zee de vraauw.
“Mooi”, zee ik, “den hoal ik ze der votdoalek even oet”.
Dou ik kloar was mit sjaauwen haar ik vaaier kiskes mit bloumkes achter t hoes stoan, der wazzen Goldjebloumen, Vlaitege Lieskes, Megrieten en Tudeletoanen, de aine bluide nog mooier den de aander.
Ik ging op mien knijen bie de border liggen en begon de blomkes te poten.
Geert, dij zuch inain weer herinnerde dat hai mie aan t helpen was, langde mie de bloumkes aan.
Dat gong hom meroakel of, iederbod as ik n gatje in grond stoken haar ston hai al weer noast mie met n bloumke.
Ik was al n mooi zet aan t poten west en stoadegaan mos t wel ais n moal doan wezen dochtik, mor nee Geert bleef moar bloumkes aanslepen.
Dou ik ais achterom keek ston der gain bloum in toene, wat was nou t geval, iederbod dat ik n bloumke poot haar trok Geert hom der weer oet en langde hom mie weer tou ik poote hom weer Geert trok hom der weer oet en langde hom weer tou en zo wazzen wie al n zetje aan d’loop.
Doar ston hai, mien zeun Geert, drij joar old, swaart om kop van t zaand, toenboksempie aan, klompkes der onder, petje op kop, Goldjebloum in haand, braaid laachend, mit koeltjes in de wangen.
“Kom hier”, zee k, “den krigst n dikke knövvel en begunnen wie hier vannijs te poten, mor nou most iederbod n bloumke oet ain van dij kiskes hoalen”.
Ik zit nou achter mien kompjoeter, ik haar olle foto’s inskend en dou ik dij foto van ons Geert zag mit dij Goldjebloum in haand kwam dit verhoal weer boven.
Geert is nou twinteg en zien pa mithelpn in toene is der allaank nait meer bie mor dij gutege streken het hai nog altied en dij koeltjes in de wangen ook.
Zundagmörgen: ik zit mit n spannend bouk, n lekker kop kovvie en n plak kouk op de baank in koamer.
Leutje Geert hed vannacht bie Opoe sloapen dus dij is der nait, Kloas Jan de oldste zit aan de grode toavel mit legoblokjes te speulen, t is n rustige zundag.
In de verte heur ik mien vraauw in de keuken stommeln, ze is drôk mit eten aan loop.
Inainen heur ik heur schelden, “Woar kommen dij krengen wel nait vot, het stikt der ja van”.
Even loater stait ze bie mie. “Dou der ais wat aan”, zegt ze, “ik wor der ja stoapelgek van t stikt van de mieghommels in keuken”.
Ik dou net of ik heur nait heur, ik bin ja mit n spannend bouk bezig en heb dus gain tied om achter mieghommels aan te joagen.
Dat begunt heur vanzulf te vervelen en ze riet t bouk tou mien handen oet en klapd hom dicht.
“Wat dust nou den”, zeg ik, “nou wait ik nait meer woar ik bin”.
“Kin mie niks schelen”, zegt ze, “ik kom om in de mieghommels in keuken en nou moust der wat aan doun, aans krigst gain eten vandoage”.
Mit n daipe zucht kom ik overende, omreden mien grode hobby is eten mouten ie waiten, ik noar keuken.
Kloas Jan mien olste zeun von t abmoal wel spektoakel en komt achter mie aan. “Ik zel joe wel even helpen hor pa”, zegt hai.
“Nou doar zel ik ja blied mit wezen mien jong”, zeg ik.
As ik in keuken kom mout ik mien vraauw wel geliek geven, der lopen de wereld van dij grode swaarde mieghomels over t aanrecht hén.
Ik griep n swienhontje tot geutgat oet en begun doarmit de mieghommels dood te haauwen, mor dat is ja gain doun der binnen te veul.
Ik kiek ais noar mien zeun en zeg, “.. wie mouten dat ja anders aanpakken zo het t gain zin. Wie mouten eerst ais even kieken woar ze votkommen”.
Kloas Jan legt zien handjes op t aanrecht en legt doar zien kinne op hai ken t net òfrekken.
“Joa, ik zai t al”, zegt jong, “doar achter t kovviezetapperoat, doar zit n goatje woar ze deurkroepen”.
Ik kiek ook ais en werempel hai het geliek de mieghommels kommen in t gelid deur dat goatje hën lopen, regelrecht op de sukerpot of, griepen n krummel suker en marsjeren weerom deur t zulfde goatje.
‘Nou den binnen wie al weer n stapke wieder’, denk ik.
“Komop mien kerel”, zeg ik tegen mien zeun, “den goan wie ais even boeten kieken”.
Onder t keukenglas staait n bankje woar je even lekker in de zunne zitten kinnen, as wie dat bankje verschoeven zain wie abmoal zaand op tegels liggen en de wereld mieghommels, t is ja n drokte van jewelste.
“Kiek pa”, zegt Kloas Jan, “der binnen ook ja mieghommels mit vleugels”.
As ik op knijen lig zai ik ze ook, vlaigende mieghommels.
“Waist wat opoe altied zee mienjong? Dat binnen de jonges en wichter mieghommel dij nait langer thoes wonen willen, met dij vleugels vlaigen ze oet om op zich zulm te wonen”.
As wie omhoog kieken zain wie vot onder t kezien n goatje woar de mieghommelds deurhén kroepen.
“Doar goan ze deur”, zeg ik, “as wie dat nou dichtmoaken den kinnen ze nait meer onderdak kommen”.
Ik heb in schuur nog n klain krummeltje stopvaarve en soamen mit mien zeun stop ik dat goatje dicht.
“Zo”, zeg ik, “nou nog n poar kedels kokend woater der overhën en wie binnen kloar”.
As wie weer in keuken kommen is der gain mieghommel meer te zain.
“Mooi”, zegt de vraauw, “doar binnen wie weer van verschoond, goa nou moar in de koamer zitten en lees wieder in dien bouk den breng ik joe zo n kop kovvie, dat hebben ie wel verdaind.
Mit n daipe zucht loat ik mie weer op de baanke valen en pak mien bouk om de bladziede te zuiken woar ik mit aan t lezen was, noast mie loat Kloas Jan zuch ook mit n daipe zucht op baanke vaalen en griept Donald Duck van toavel of.
“Wat hebben wie t al weer drôk had hé, of nait pa?”
Ik striek hom ais n moal over zien krullen hén en zeg “As doe mie nait holpen haast was ik nog lang nait kloar west”.
Mit n braide grijns begunt hai in zien bladje te lezen.
Ik heb ja joaren op toerbus reden, oet dij tied komt dit verhoal.
t Was dinsdag acht uur smörgens dou ik euliestok oet carter trok om zo t paail te kontroleren.
Over n haalf uur mos ik bie t postketoor wezen om de eerste minsen op te pikken veur n dagtripke noar Duutslaand.
t Was zo’n raaiske noar Oldenburg met n kovvietoavel en smiddags eten en nog wat tied om rond te sjaauwen.
Tiedens dij kovvietoavel kregen de minsen den n verkoopdemonstroatsie, omreden dij firmoa betuil den de helfte van de raais mit, zai wollen den ook wel wat verkopen vanzulf.
Ik muik alvast de bus aan loop den kon hai vast waarm worden, in n kolle bus is ja nait lekker, en muik vast de pepieren in orde.
Om twinteg over ging ik den moar op pad, k haar der nait zoveul zin in, dit soort raaiskes von ik nait zo mooi om te doun.
Pasagiers wazzen over t algemain ollegies dij op dizze menaaier der nog ais betoalboar oet konnen.
Moar dij bie die verkoopdemonstroatsie deur gladde proaters veul geld oet de buutse klopt wuir.
De eerste instappers wazzen veur mie nait onbekend, ik haar ze al veul voaker mit had. t Wazzen Berrus en Oafke Stainhoes.
Moi sjeffeur zee Berrus wie goan mor ais weer n moal mit, mien Oafke zit al weken te soezen.
Hai haar t nog mor net oet de mond of hai kreeg van zien vraauw n beste klap mit tazze op zien pet.
Niks van leuven sjeffeur hor, zee ze, hai vind dij raaiskes zulm moar al te mooi.
Ze betuilen heur 35 gulden en gongen zitten zodat ook de andere minsen instappen konden.
Van t postketoor ging ik nog n aantal aandere steden bielangs en stoadegaan kreeg ik de bus oardeg schier vol.
Dou in Scheemde de leste minsen instapt wazzen ging ik de grode weg op richting Nij Schanze en den Duutslaand.
Dou ik bie de oafslag Leer de autoboane e22 opdraaide kwam Vraauw Stainhoes even n zetje bie mie veurin zitten.
Sjeffeur, zee ze, mag ik wel n zetje op dat klapstoultje zitten, den heb ik ja zo’n mooi oetzicht deur dij grode veurroet.
Netuurlek, zee ik, den heb ik ook ja nog n beetje aansproak.
Vot begon ze mie haile verhoalen te vertellen over heur zeun dij directeur was bie n grode febriek, over heur klainkinder dij t apmoal zo goud deden op schoule, en over heur dochter dij emigreerd was noar Austrolie.
Joa, zee ze, doar hebben Berrus en ik t wel hail stoer mit sjeffeur want ik heb heur al in gain vieftien joar meer zain.
Hou komt dat den, vruig ik, je binnen mit t vlaigtuug ja zo aan de aandere kaant van de wereld.
Joa, zee vraauw Stainhoes, moar waist doe wel wat dat kost mienjong, dat kinnen wie ja nait betoalen.
Intied dat ik zo mit Oafke aan t keuveln was zag ik aan de kaande van de autoboan n groot bord verschienen mit de oafslag noar Westerstede en dat was ja t stadje woar wie de kovvietoavel en verkoopdemonstroatsie haren. Ik draaide of en ging mit n sierleke boog pakeerploats op, intied haar ik mikrofoon grepen en vertelde de luu achterin dat wie kovvie drinken gingen.
Bie t oetstappen zee Berres Stainhoes: Hou loat goan wie den weer wieder mienjong ?
Oh, zee ik en keek op t hollozie, over n zes ketaaier vertrekken wie weer, aans holden joe gain tied genog over in Oldenburg om te winkeln.
Dou ik de bus weg zet haar en even de leunens liekop zet haar, gong ik ook onderdak, ik haar ook wel zin in kovvie.
Bie binnkomst was de demonstroatsie al drok aan loop en de verkopers wazzen al drok bezeg de eerste bestellens te noteren.
Dizze raais haarn ze pannen en potten te koop en onderbérn mit echte tekselse schoapewol der op. Dij schoapewol zee de verkoper net, is overaal goud veur, veur ekzeem en veur remetiek en oksterogen, tis ja net Hoarlemmereulie docht ik.
En, zee ik tegen Berrus, hemmen ie al wat kocht Stainhoes ?
Nee jong bist maal in de hoed, ik loat mie hier gain poot oetdraaien hor, met dij flaauwekul huiven ze bie mie nait aankommen.
Dou t oflopen was ging de raais wieder noar Oldenburg.
In Oldenburg was k ais even op n teraske zitten goan mit n dikke ijssorbert, t was aibels mooi weer worden en ik keek mit veul plezaaier noar aal dij minsen dij bie mie langs perdaaiern.
Dikke kirrels en vraauwluu, summige zo moager as n panlat, jonge wichter met körde rokjes en poars hoar, snakkege jonges mit n grode kamme op kop. Der kwam van alles langs.
Dou ik dij sorbert in t lief haar besloot ik om moar ais even de Pferdemarkt of te lopen. Dizze stroat was veuraal bekend om zien wedketoor veur t peerdjerennen.
Dou ik zowat bie dat ketoor was zag ik inains Stainhoes noar boeten kommen, dou hai mie aankommen zag kwam hai geliek op mie of zetten en begon van vér al te roupen. k Heb wonnen ruip hai, ik heb wonnen sjeffeur.
Ik bleef stoan om op hom te wachten. Wat main ie den Stainhoes, zee ik, wat hebben ie wonnen den.
Tiendoezend maark heb ik wonnen ik stoa te trillen op mien bainen, t lopt mie sikkom dun deur de boksem, zee hai mit troanen in ogen. Och wat zel mien Oafke blied wezen, zee hai, nou kinnen wie noar Austrolie tou, noar t wicht.
Wie goan eerst moar ais even op dat bankje zitten zee ik, den kinnen joe even bie joen positieven kommen, ie trillen ja as n ruske man.
Dou wie zatten greep Stainhoes in zien buutse en huil doar n poar handen vol biljetten oet, dij hai mie in de handen dròkde.
Wils doe dat wel even veur mie opbaargen sjeffeur?, zee hai, ik vuil mie der nait mit vertraauwd ik bin doodsbenauwd dat ik t verlais.
Ik beloofde hom dat ik der goud op pazen zol en in de buskluus doun zol.
Wils dat asjeblieft votdoadelk doun, zee hai, den blief ik nog even zitten om bie te kommen.
Ik luip vot noar de bus, dou ik op sjeffeursstoule zat bin ik aan t tellen goan en werempel t was tiendoezend maark.
In dij tied was dat zo’n beetje twaalfdoezend gulden n beste smak geld dus.
Ik dee de kluus open en stopte de sìnten der mor gaauw in.
Dou ik weer bie Stainhoes op t bankje zat en verteld haar dat de sìnten in de kluus zaten, moande ik hom ais te vertellen wat der nou goande was.
Och, zee hai, tis nait zo biezunder Oafke dij is noar zo’n winkel goan mit klaaier en doar haar ik ja haildaal gain zin in.
Doarom bin ik oet nijschiereghaid in dij peerdeboudel goan.
Dou ik onderdak was kreeg ik vot n pepier in de handen drôkt en dij kirrel zee ‘kleig geets loos ivulln die papiere’ ik vulde moarzo wat in over n koppel peerden en gaf hom terug. ‘Teen mark biete’ zee dij Duutser, ik docht verrek mout ik der ook nog veur betoalen, nou ja vot den ook mor en betuil tien maark.
En veur dat ik der aiglieks goud op verdocht was kwam dij kirrel der weer aan zetten en bulkte ‘sie haben gewonnen’ en hai drôkte mie de sìntn in handen en dou ik weer boeten kwam zag ik die lopen en de rest waist ja.
Nog haildaal ontredderd keek hai mie aan, ik kin t ja nait vatten, zee hai nog n moal, tis ja nait te leuven, wat n mazzel.
Ik zee, kom, t word stoadegaan tied om noar de bus en weer op hoes aan te goan, wie luipen noar de bus.
Och, waist sjeffeur, zee Berrus, zeg nog noar niks teegn Oafke ast wilst, dat kin ik beter doun as wie weer bie hoes binnen.
Ie hebben geliek, zee ik, dat is wies.
Dou wie weerom wazzen op t oetgangspunt stapten Oafke en Berrus as leste oet.
Ik heb nog wat veur joe Stainhoes, zee ik, intied haar ik de sìntn in n kefört doan, asjeblieft.
Bedankt mienjong veur de hulp, zee hai en soamen mit Oafke zag ik hom weglopen.
Drijmoand loater zag ik in n ploatselk bladje n overliedensadvertentsie stoan van Oafke Stainhoes, ze was achtenzeumenteg joar worden. Onderaan t bericht ston:
Aafke uit Australie dankbaar dat mijn moeder nog hier is geweest na vijftien jaar.
Ik docht ‘Wat een mazzel’.
“Ik goa noar Opoe hur”, bulkte ik.
“Oetkieken hé”, zee moeke, en neem dizze stoet vot mor even mit den kin Opoe ja weer n zetje veuroet.
Hinkeld gong ik mit mien klomkes aan richten toren, doar woonde opoe liek tegenover.
Wie nuimden heur den ook altied Opoe Toren.
Mien Opa was in dij tied al overleden en doarom von opoe t altied hail gezellig as wie ais langs kwamen.
Dou ik de achterdeure in gong klingelde de belle, Opoe haar zo’n belle op n veere zitten, as je deure den opendeden den klingelde dat en den kon Opoe heuren dat der aine aankwam.
“Ik bin t mor Opoe”, zee ik en ik luit mie op n stoule ploffen.
Opoe ston bie t aanrecht en dee net moalen kovviebonen in de kovviepot, dou kreeg ze kedel van t petreuliestel òf en goot t kokende woater der bie.
“Most nog even geduld hebben”, zee ze, “of wolst gain kovvie, hest laiver ranja zeker”.
Ik nikde en opoe schonk mie n beker ranja in.
“Ik wol net n beschuut mit eerbaaien eten”, zee ze, “wilst doe ook aine?”.
“Wel twij”, zee ik, “dij binnen ja lekker”.
“Nou”, zee Opoe en greep een gemeleren bakje van t aanrecht òf, “den goan ik alvast botter op de beschuten smeren en den gaaist doe even eerbaaien plukken”.
Geheurzoam ging ik in toene, Opoe haar n toene mit veuraal veul fruit der in en ik kon t nait loaten om ook even n poar frambozen en kruudhoorns te eten ik kwam der ja toch langes.
Achter in toene stonden de eerbaaien om t eerbaaienveldje tou haar Opoe goldjebloumen poot, den bleef t ongedaaierte vot zee ze, dij vonden de goldjebloumen stinken.
Ik luit mie op de knijen zakken en rook ais aan n goldjebloum, ‘joa’ docht ik, ‘doar hebben ze geliek aan, ze stinken ook, bah vies hor’.
Ik keek noar de eerbaaien en zag vot al een poar dikke jonges zitten ze glommem der over en wassen vuurrood. Ik plukde der aine en dee hom in mien mond oh man wat was dij lekker. Iederbod dat ik ain in t bakje dee ging der ook aine in mien mond.
Dou t bakje vol was ging ik weer in hoes.
“Kiek”, zee ik en zette t bakje vol met eerbaaien op toavel.
Opoe keek mie ais aan en zette mie n dreuge beschuut veur.
“Kiek”, zee ze, “doe hest de eerbaaien al had, nou kist beschuut der ja achteraan eten”.
Ik keek heur mit grode ogen aan en zee “Ik heb gain eerbaaien had hor Opoe?”.
“Dat is ja singelier mienjong”, zee ze, “wat is den dat rooie spul om dien mond tou”.
Ik kreeg t inains waarm en n kop as n bolle, “Nou”, zee ik, “ik haar nog n haaile dikke plukt en dij wol nait meer in t bakje en dou heb ik hom mor opeten”.
Opoe gnivvelde ais noar mie en drukde mit n vörk eerbaaien plat op mien beschuutje, streude der n beetje sukker op en zee, “Nou in dat geval krigst nog aine”.
“Oh joa”, zee Opoe, “wilst doe mie dammee ook nog even n krop andievie oet toene hoalen en denk der om nait weer bie de eerbaaien zitten”.
As ik nou eerbaaien eet, van dij haile dikken opkweekt in kassen, den mout ik nog wel ais denken aan mien Opoe heur eerbaaien, wazzen toch veul lekkerder.
Gewoon n deurdeweekse dag, de vraauw was om boodschop en ik was in toene zitten goan mit n boukje, t was ja mien eerste vekaansiedag.
t Was aibels mooi weer de zunne scheen en achter in toene bie de volliere op de raand van t gras doar hebben wie zo’n schommelbankje stoan, mooi in schaare van n vlinderstroek.
Dij vlinderstroek ston volop in blui, van dij dikke poarse pluumen zaten der aan en op dij dikke pluumen zaten de wereld mooie vlinders, paauwogen en koolwitjes mor ook n sitrounvlinder en de grode en klaine vos n prachteg gezicht.
Ik was zo in de weer mit al dij prachtige netuur dat ik mien boukje al vergeten was, as je stil zitten bleven den kwam der aal meer leven om joe tou.
Op toenpad was n kollonne mieghommels aan loop n dikke wurm te verslepen, aindracht moakt macht zee mien voar altied en dat luiten dij klaine daaiertjes even dudelk zain. Mit man en macht wuir de wurm versleept en werempel ze kregen t nog veurmekander ook.
Wieder achter in toene was n grode bloumborder in de loop van tied haren wie doar van allerhande vaste planten verzoameld en doar wassen n haile bult zummerbluiers bie.
Hortentia’s in t gruin en mit n geel raandje en mooie poarse bloumkes der in. Doarnoast net n beetje op houk staait n Joeka, der ston n bloumstengel mit mooie widde kelkjes van wel n meter hoog.
Wieder noar links stonden wel vief verschillende kleuren floxen, n poar hommels vlogen as dikke helikopters van de aine noar de andere bloum en deden zoch tegoud aan de hunneg.
En den aan de linkerkaande vlak bie de heege haar ik nog n poar klinkertjes liggen, dij wassen liggenbleven dou ik dat stroatje legt haar.
Om dij klinkertjes tou lagen de wereld lege slak hoeskes, ik haar mie al wel ais oafvroagt woar dij wel nait aalmoal vot kommen wassen..
Nou, t antwoord wuir mie aanlangt hor, n liester, mooi broen op de rogge en licht spikkeld onder t lief, kwam der aanvlogen. In zien snoavel haar hai n hoeskeslak, bie de klinkertjes dee hai de kop schaif en sluig mit dat slakje tegen de klinkertjes.
Dou schoot mie in t zin dat dat verschiensel in de volksmond n liestersmidse haitte. Doarbie broekt de liester n stain as aambeeld en slagt doar de slakjes op kepot. As t hoeske den stôkkend is eet hai hom op en ligt der weer n leeg slakhoeske bie. Ik besloot dat dij staintjes der liggen bleven.
n Koppel muskes schoten aingoal oet de heege, kwammen even loater weerom mit takjes en mos in de snoavel, en doken der weer in.
Dij binnen wizze aan t nusseln docht ik, k zal t stee ais n beetje in de goaten holden want n nuske jonge vogeltjes is ja n aibels mooi gezicht.
Ik mos dinken aan mien bruier dij mit de karevan noar de zuudkust van Frankriek was. t Was der glendehait en hai zat klem tussen de aander vekaansiegangers op n volpakt straand, ik mos der even nait aan dinken, den zat ik toch laiver in mien toene.
De hond (ie mouten waiten ik heb n haile grode bouvier) dee inains de kop omhoog, keek noar de achterdeure en gromde wat.
Hai haar t goud heurd, de vraauw was intied weer thoeskommen, even loater kwam ze der al aanlopen, in loop weg haar ze twij koppen kovvie mitnomen en ze luit zoch noast mie op t schommelbaankje vaaln.
“En”, zee zai, “hest dien boukje al oet?”
“Och”, zee ik, “heb der nog gain letter van lezen omreden dat ik t hartstikke drok haar mit ommietou kieken”.
Ze keek mie ais aan of ik meschien nait haildaal zuver was en zee, “Bist dunkt mie echt aan vekaansie tou mienjong”.
Ik knees wat en docht ‘as doe nou rusteg zitten blifst en nait te veul kwedelst, den komst der vanzulf achter dat t gewoon in joen aigen toene meschien wel net zo mooi is as aan n Frans straand’.
Ik nam een slok kovvie en begon zachies te schommeln.
Ik wait nog wel dou ik n joar of twaalm was dat ik n lampenradio en n ploatenspeuler kocht haar veur vief gulden.
Ik was der ja aibels gelokkeg mit, ik haar de haile boudel boven op mien sloapkoamer stoan en t ding haar gain tied om oaf te koulen.
De radio was van Blaupunkt en haar aan de veurkaant zo’n kaddeoog, je mozzen altied even wachten totdat t ding op temperatuur was.
Mit n stekkertje aan de achterkaande haar ik der ook nog n ploatenspeuler op aansloten, n broene bak van Philips, je konnen der wel tien ploaten tougelieks op leggen.
As ik hom n beetje haard aanzette konnen je de muziek op stroade heuren, der zat best nog wel n beetje lewaai in.
Ik haar nait zoveul ploaten en doarom was t voak toch wel de zulfde meziek dij ik draaide.
Zo was ‘House of the rising sun’ veroet mien favoriet moar noast de Animals was ook Fats Domino en Deep Purple The Kings enz. te heuren.
Op n zundag om n uur of elm was ik weer ais in de weer mit mien meziek, dit schienboar tot grode aargernis van mien voader dij mit n bult lewaai de trap op boundern kwam.
“Ist nou ais oaflopen mit dij herrie”, bulkte hai, “ik kin miezulf ja nait meer denken heuren. Man, man en as t nou den ook nog versounleke meziek is, de kraaien valen ja dood van t dak oaf”.
Ik kon t ja nait helpen mor ik mos der wel om laagen zoals dij man doar ston.
“Moust der ook nog om laagen” zee hai, “ik perbaaier beneden ook meziek te luusteren moar mit dat gejank van die heur ik der niks van”.
Draaigend stak hai n vinger op en zee, “Ast doe dat geblér nait zachter zetst zodat ik de Schneewals versounlek heuren kín den kom ik weer noar boven en ik trek die de lampen oet dat ding en den kist in t vervolg zulf zingen goan”.
Hai draaide zug om en stoof met dezulfde gang weer noar beneden as dat e boven kommen was.
Wieselk draaide ik t geluud moar noar beneden want maistieds dee de oalheer wat hai zee, en ja n radio zunder lampen doar haar ik ja niks aan.
Inwendig von ik mien pa moar een kultuurbarboar, want ja, dat meziek was nou ainmoal de toukomst en de Silvera’s en Doris Day doar luusterde ja gainain meer noar … behaalve mien pa vanzulf.
Ik schrief hier eind joaren zestig begun zeuventeg en moak n sprong in de tied vievendaarteg joar loater…
Ik was net op baanke zitten goan mit n kop kovvie en haar n spaigelploatje opzet met meziek oet de joaren zeuventeg.
Inains wor ik overspould deur n bult gedreun en heur verder niks meer, de laampe aan t plevon slingerd gevoarlek in de weer en de mìnsen dij op stroade lopen kieken verschrikt om zuch tou.
‘Dij rötjong’, denk ik, ‘houvoak heb ik nou al wel nait zegt dat hai dij herrie nait zo haard zetten mout. As t nou den ook nog versounleke meziek is moar t is n aaintoneg gebonk dat toerloos deurgaait, der word ook nait bie zongen ofzo t is nait aan te heuren, vreselk gewoon’.
Mit n hellege kop bounder ik de trap op.
“Ist nou ais oaflopen mit dij herrie”, bulkte ik, “ik kin miezulf ja nait meer denken heuren. Man, man en as t nou den ook nog versounleke meziek was, de kraaien valen ja dood van t dak oaf”.
Schoapachteg laagt jong mie tou.
“Moust der ook nog om laagen”, zee ik, “ik perbaaier beneden ook meziek te luusteren moar mit dat gejank van die heur ik der niks van”.
Draaigend stak ik de vinger op en zee, “As doe dat lewaai nait zachter zetst den draai ik de stop der uut, den kist in t vervolg zulf zingen goan.
Ik draaide mie om en ging weer noar beneden.
Dou ik weer op baanke zaat was het hail schier rustig in hoes en dou ik een beetje oafkould was haar ik t gevuil van n dejavuu.
Ik besefte mie inains dat ik vievendaarteg joar leden t zulfde mitmoakt haar. ‘De tied herhoald’, zug docht ik, ‘zo voader zo zeun, wel wait wat mien zeun over vievendaarteg joar tegen zien zeun zegt’.
Ik kin t spieteg genogt nait meer tegen mien pa zeggen, hai is veul te vroug aan n zaikte overleden, over vievendaarteg joar den bin ik vieventachteg docht ik, wat gaait de tied toch haard, wel wait mit n beetje gelok kin mien zeun t nog wel aan mie vertellen.
Vrouger as t noar 11 november luip, den wazzen wie op schaule ja al weer drôk in de weer mit t moaken van n lampionegie.
Der wui plakt en knipt dat het n laive lust was. Mit n prikkertje ging wie roamkes oetprikken en den wuir der van dat gekleurde pepier achter plakt. In n leeg luciferdeuske wér n gat moakt zodat doar n keerske in stoan kon (want in dij tied haar wie nog nait van dij mooie elektriese lampkes) en dat deuske wér onderin plakt.
Nog n bogen iezerdroatje en n stokje en je wazzen kloar om bie de deuren langs te lopen.
Ik wait nog wel dat, dou t zowiet was der nogal n poeste wind ston. Onderdak stak moeke mien keerske aan en drokte mie n mat in de aander haand.
“Nou oetkieken hé”, zee ze, “en om dien bruiertje dinken”.
Dou wie zo’n beetje 5 meter tot deur oet wazzen, wazzen onze prachtege zulfgemoakte lampionegies al tot aan t stokje tou opbraand. Blerend stonnen mien bruiertje en ik weer in de gaange bie de achterdeure.
Mien voar dij der over tou kwam zee “Nait aal grienen goa nog moar even bie de kachel zitten”.
Hai luip noar de schure tou.. en veur n ketaaier laank heurden wie hom mit n hoamer te keere goan.
Noa zo’n beetje twinteg menuten kwam hai weer in de koamer, hai haar in twij grode blikken mit n dikke spieker en n hoamer aalmoal figuurtjes timmert. n Luciferdeuske mit n gat der in veur t keerse en n droadje mit n stokje, zo haar mien pa in n stief ketaaiertje twij onverwoestboare lampions moakt en konnen mien bruiertje en ik toch nog bie de deuren langs.
Dou wie bie de eerste deure ons ‘kip kap kogel mien voader schoot n vogel’ stonnen te zingen zaggen wie overaal om ons tou aander kinder lopen mit òfbraande lampionegies, der wazzen der bie dij allind nog dat holten stokje mit n iezerdroadje der aan bie zok haren.
Groots luipen wie der den tussendeur mit onze blikjes en de mooie verlichte feguurtjes der op.
Dou wie loater weer thoes wazzen mit n dikke madde vol slik, zee mien pa “Nou goan wie zeker wel dailen hé?.
Votdoadelk gaf ik hom n manderijn, dij mainstied toch kreuzezoer wazzen en zee, “Nou vot den mor, ie kriegen gain slik omreden dat is nait goud veur joen tanden”.
Joaren loater ston ik zulf in de schuur mit n dikke spieker feguurtjes te moaken in n groot blik, mien zeun was net blérend bie hoes kommen mit n haildaal oet n ander waaide zulfmoakte lampion.
Ik zee “Goa nog moar even bie de kachel zitten mien jong”.
As ons kinder joareg wazzen den mochten zai altied kaizen wat wie dij dag eten gingen, en vandoage was Geert joareg.
Veurdat ik hom felisitaaiern kon ruip hai “wie eten vandoage pankouk”.
En doarom ston ik om een uur of twaalm mit n aai in de handen veur t beslag en schoot mie dat verhoal van Gerrit zien hounder weer in t zin.
Ik was end maai wat achter in toene aan loop, dou inains mien buurman Gerrit de kop over de heege hén stak en zee, “ik goa mit Mienie drij week noar Schoonoord, wie hebben doar een huusje huurd”.
“Dat is ja aibels mooi Gerrit”, zee ik, “t is nou mooi weer, magst hopen dat t zo blift”.
“Och dat komt wel goud dunkt mie, moar wist doe wel om de hounder dinken den, t vreten staait in de schure en om de twij doage mout der vris woater in dij bak in t boetenhok”.
“Dat komt aal goud”, zee ik, “en de aaier doar wait ik wel road mit”.
“Joa, mor dinkst wel even om de hoane hë dat kreng wil nog wel ais aanvaaln”.
Dou t zo wied was ging ik bie Gerrit achter in toene, doar haar hai n houderhok moakt mit n ren der aan woar ze scharreln konden.
Ik haar op de compostbulde n dikke graszodde oafstoken en dij nam ik mit in t boetenhok.
Dou ik deure open dee en der in stapde dou haar dij dikke hoan mie al in de smiezen.
“Ik woarschou die vrund”, zee ik, “ik geef die vot n schop as doe die nait gedroagen kist”.
Dou ik dij zodde in t hok gooit haar begonnen de hennegies der vot in om te pikken, moar dij smerige hoan dee de vleugels wied en kwam mit n noodgang mit de poten veuroet op mie oafzetten.
In reflex dee ik mien voude omhoog mor dat ging even te vlöt doardeur schoot mie de klomp van de vout oaf en de hoane kreeg hom liek veur zien snoavel. As n vlaigtuugje donderde hai op de grond trok nog ain moal mit zien poten en bleef dou stil liggen, … nekke broken… dat heb ik weer, hou kon t ook anders ‘en wat mout ik nou den’, docht ik, ‘Gerrit is ja wies mit zien hoan’.
Dou ik in hoes kwam was mien kammeroad Teake der ook net veur n kop kovvie.
“Wat is der”, zee mien vraauw, dij altied vot aan mie zucht as der wat biezunders is.
“Ik heb Gerrit zien hoane vermoord”, zee ik bedomd en vertelde t haile verhoal.
Teake laagde mie vaaierkant oet en zee, “Dat krieg je der van as je de klompen op de grui kopen”.
“Joa laag doe moar”, zee ik, “mor ik zit der mit”.
“Och”, zee Teake, “ik wait wel n hounderboer en doar goa ik mörgen toch hën om aaier te hoalen. Hai het ook van dij dikke broene hounder en den neem ik die wel n nije tude weer mit”.
Anderdoags kwam Teake mit n grode jutezak aanzetten, “Kiek mienjong, hest doe weer n nije tude en nait vot weer mit dien klompen begunnen te gooien hé”.
Ik gong votdoadelk de tude in t hok lösloaten en verdult, t was ja krek net zo aine. Blied luip ik weer noar hoes, ‘Doar bin ik ja nog goud oafkommen’, docht ik, ‘zuchst ja gain verschil’.
De weken verluipen wieder rusteg en de nije tude haar zuch mooi aanpaast aan de rest van t toompke.
Mien vraauw en ik zaten snommerdoags achter t hoes dou de noabers weer bie hoes kwammen.
“En”, ruip Gerrit over de heege, “hest nog roezie had mit de hoane?”.
“Nee hor”, ruip ik. “wie binnen ja dikke kameroaden worden.
Omenbie n uur loater kwam Gerrit der mit zien Mienie deur t toenhekje aanzetten om bie ons nog n kop kovvie te drinken en om te vertellen over heur vekaansie in Schoonoord.
Op n gegeven mement zee Gerrit, “Ik bin nog even bie de hounder west en t zugt der ja meroakel goud oet. Doe hest ze hartstikke goud verzórgt, moar, wat veur vreten hest ze wel nait geven?”.
“Nou”, zee ik, “gewoon was t doe in de schure stoan hest en zo nou en den wat gruinvouer”.
“t Is in elks geval wel biezunder vouer west”, zee Gerrit, “dij hoane ja… dat is n héne worden” en hai wér rood om de kop van inholden laagen.
Dou kon ik der ja nait meer onderoet en heb t haile verhoal verteld.
“Och”, zee Gerrit dou ik mien verhoal doan haar, “moak die der mor nait drok om hor, ik haar ja zulf n gloepende hekel aan dij hoane en ik ben blied dat ik hom eindelk kwiet bin”.
Inains wor ik aan mien boksem trokken en zai leutje Geert noast mie stoan, “kriegen wie nou nog pankouk pa” vruig hai.
“Joahur”, zee ik mit n braide grijns, “mor ik mos even kieken of ik gain hoaneaai haar”.
Mien vraauw en ik hebben een poar goie vrunden woar wie al wel datteg joar mit omgoan.
Teake en Cato haiten ze en wie wazzen op n moandagnommerdag bie heur omreden dat ik Taeke even helpen zol om n vogelhok te spiekeren.
Zoals altied muiken wie der een hoop plezaaier bie, wie konnen t ja meroakel mit mekoar vinden.
Om drij uur ruip Cato ons noar binnen veur n kop thee.
Dou we bie toavel zatten zee Cato “Dij kirrel van de verzekern komt zo he, veur as toe dood gaist.”
“Ja”, zee ze tegen ons, “dat is haildal misgoan, wie binnen overnomen deur n aandere moatschepij en nou willen ze kieken of alles nog wel goud komt.”
Sekuur om vief over drij ging deurbelle en kwam der n kirrel inzetten mit n stief swaart pak aan. Hai stelde zug veur as Jan Jaap Hendriks en gaf ons allemoal zo’n vies slap zwaiterg haandje woar mie vot de griezel van over de graauwel luip.
“Ik goa wel even allaine wieder”, zee ik. “den kist doe even rustig mit dizze man proaten.”
“Nee hor”, zee Teake, “blief mor rusteg zitten, den waist vot wat der gebeuren gaait as ik veur die aan goa.”
Dou Hendriks zat en n kop thee veur zoch stoan haar, begon hai vot n verhoal oaf te steken over volgauto’s kovvie, kouke enzowieder.
“De premie blift vief gulden in de moand”, zee hai, “en doar zit alles bie in.”
“Oh”, zee Teake, “wat krieg ik doar den allemoal veur, ja nait dat ik der wat aan heb moar veur de noabestoanden bedoul ik.”
“Nou”, zee kirrel, “zoas ik al zee doar zit het oafleggen bie en de oetvoart mit kovvie of thee t vervoer en netuurlek de verazzen.
Vol ongeleuf keek mien kameroad Teake de verzekernskirrel aan en schudde mit zien kop.
“Hou n verrazzen”, zee Teake, “kriegen ze den ook nog een verrazzen as ik dood bin.”
Dou ik dat heurde en zien kop der bie zag, heb ik mie de buutse oetlaacht ik kon nait weer oetschaaiden, troanen biggelden mie over de wangen heen en Teake… Teake zat der bie of hai woater branden zag.
Dou verzekernkirrel hom oetlegd haar dat met ver-azzen t verbranden in de oven beduild wer kon Teake der zulf ook wel om laachen.
“Net of dast doe dat zulf wel deur haast”, zee Teake dou verzekernkirrel vot goan was.
“Ik wel doe kounavvel”, zee ik, “moar evengoud bedankt, ik heb in tieden nait meer zo laacht. Dou wie weer n beetje bekommen wazzen binnen wie wieder goan en hebben het vogelhok kloar moakt.
Ieder bod as wie bie Teake en Cato op verziede binnen en Cato begunt over wel ze nou weer in kraande lezen het dij dood is, den mout ik, of ik wil of nait, weer lachen om dij domme stek van Teake joaren terug.
“Hest weer veurnkander Cato hör, hai mout der noa al dij joaren nog aal om lachen”, zee Teake, “en volgens mie den is hai straks de ainegste dij bie mien kremoatsie nog aal staait te laachen.”
Zo zain joe mor luu, hou n leutje misverstand joe joaren loater nog altied plezaaier geven kin.
“Ik heb t veur nander”, bulkte de vraauw, ik schrok der glad van want ze zat geliek noast mie achter de kompjoeter en ik lag op knijen veur de holtkaggel om de aaske der oet te hoalen.
Groots kiekt ze mie aan en begunt te laachen, “bist net n schösstainveger dij net van t dak òf vaaln is”, laacht ze.
“Joa”, geef ik heur weerom, “as doe begunst te bulken as n schelviswief terwiel stoe moar n meter van mie of bist den is dat ook nait vrumd dunkt mie.”
“Over drij weken den is t veurjoar vekaansie en den binnen kinder twij weken vrij van schoule en omdat wie zulf den ook vrij binnen heb ik via internet n midweek boukt bie Sinterparks.”
“Das ja meroakel wicht”, zeg ik, “en dat hest haildal alinneg veurnander kregen? Moar zunder gekhaid, dat liekt mie wel schier tou.”
Dou wie de kinder verteld haren dat wie dat van plan wassen konden ze mor zuneg oafwachten dat t zo wied was.
Drij weke loater was t den zo wied, wie wassen al om tien uur vertrokken noar Sinterparks zodat wie alvast eefkes wat rondkieken konden.
t Was n meroakel mooi paark t was der schoon en netjes en je konden mit zo’n traaintje t haile paark over.
Om drij uur kregen wie de sleudel van ons hoeske en konden wie de kovvers oetpakken en ons nust opmoaken.
“Goan wie nog even swemmen pa?”, ruipen de jonges.
“Doar heb ik eefkes gain zin in”, zeg ik, “mor goan joe mor mit joen baaide en mörgen goan mamme en ik ook mit.”
“Kiek”, zegt de vraauw, “ik heb veur die nog n nije zwemboksem kocht” en ze huil zo’n drijkwart boksem omhoog mit van dij Hawai taikening der op.
“Oh”, zee ik nait al te entousjast, “haren ze in dij winkel gain gewone zwemboksem meer?”
“t Is bie die ook noeit goud hé”, zegt ze, “bist toch gain òl kirrel dij zo’n olderwetse boksem aan heben mout woar je t haile zwikje zitten zain kinnen.”
Ik zee der mor niks meer van, ik trek toch aan t körtste end.
Aanderdoags gongen wie mit ons baaide jonges mit dat traaintje noar t zwembad tou. Ik haar in t hoeske alvast dij zwemboksem aandoan en ik von t moar niks. As je der bie zitten gongen mos ik as n vraauw de knijen bie n ander doun aans keken ze mie aan Jeruzalem tou, ik haar de haile tied t idee dat t haile klokkenspul boetendeure hong.
In t zwembad keek ik mien ogen oet wat n grode boudel luu, der wassen grode en klaaine poulen en volgens ons Geert was der ook n wild wotter boane dat haar hai guster al even bekenen.
“Kom pa”, ropt Kloas Jan, “goa mor ais mit.”
Via allerhande gaankjes en trapkes loop ik achter mien jonges aan noar boven, doar was n poultje wotter en aan ain kaant konnen je der n laange glieboane mit wotter of.
De jonges sprongen der al in en ruipen “zel we doun wel t eerst beneden is?”
“Nog even wachten”, roup ik, boven in mien nije zwemboksem zat zo’n kordje dij ik ais even stief aantrok en dichtknupde, dou was ik der kloar veur. Ik sprong in dat poultje wotter en dook mit dezulfde gang de glieboane of.
Man wat ging dat ja gloepende haard dat haar ik nait docht en ik zag ook nog gain donder want ik haar de ogen vol chloorwotter zitten. Mit ain haand perbaaide ik in mien ogen te vriemen en de andere haand haar ik veuroet stoken want je waiten noeit wat der op joen pad komt.
Net dou ik weer wat zain kon huil de boane op en zweefde ik eefkes in de locht, om den mit n dikke plons in n aander poultje wotter te vaaln.
Dou ik t wotter ruik glee mien nije zwemboksem van mien kont òf bleef nog even om mien enkels hangen en was dou vot.
Mit de schrik om mien haart wér ik deur de stroming noar de volgende glieboane voert en glee in de blode kont noar t volgende poultje, woar ik mit n dikke plons in terecht kwam.
Dit poultje haar bankjes onder wotter aan de kaande woar ik op zitten gong om mien situoatsie te overdinken.
Ik kon zo toch ook nait wieder, wat zollen de minsen wel nait zeggen, der was nog ain zo’n glieboantje en den kwammen je terecht in t grode zwembad en dat zat ja vol mit kinder en grode minsen.
Ik zat der ja mooi mit, haar ik dij boksem mor noeit aandoan. Nait waitend wat te doun bleef ik mor op dat bankje in dat poultje wotter zitten.
Eefkes loater komt mit n grode plons Geert in t badje vaaln, as hai mie zugt komt hai noar mie tou en zegt “wie wassen joe al kwiet woar blief je wel nait.”
Gaauw leg ik aan hom oet dat mie dij nijmoodse swimboksem van de kont ofgleden is in dat veurige poultje en dat ik der nou bie zit zoals ik op de wereld kommen bin.
“Mok joe mor nait drôk hor pa”, zegt hai, “wie zuiken hom wel op.”
Hai staait op en bulkt haard noar zien bruier dij wiederop is: “Kloas Jan, pa is zien swimboksem kwiet en hai zit hier nou in de blode kont te wachten.”
Ik pak Geert bie de aarm en trek hom noar mie tou, “stil toch jong”, zeg ik, “kist ja net zo goud in de kraande zetten mit dien gebulk, elk en aine huift dat nait te waiten.”
“Ik goa zuiken”, zegt hai, “hier zitten blieven hor” en vot is e.
Wachten duurt laank en iederbod as der weer aine inplomde haar ik t idee dat ze mie aan zaten te kieken, zol elk en aine dat gebulk van dij rötjong heurd hebben den?
Oeteindelijk kwam Kloas Jan der aan mit mien swimboksem, “kiek pa hier is joen tinde mor de tintstokken binnen vot”.
Mit n grijns op zien smoel ston hai doar.
“Geef hier dat ding en hoal dij grijns van dien smoel”, zee ik.
Hai gaf mie de boksem en zee, “boksem kinnen je wel kriegen mor dij grijns krieg ik nait vot.”
Vlöt trok ik mien swimboksem weer aan en terwiel ik hom mit baaide handen vasthuil glee ik omstandeg van de leste glieboane oaf.
Ik heb dou wie weerom in t hoeske wassen de swimboksem ritueel verbraand in de open heerd en heb mie bie n winkeltje op t paark n degelke swimboksem kocht zodat de vekaansie wieder hartstikke goud verlopen is.
Dou wie thoes waren en de vekaansie foto’s aan t bekieken wassen zat Kloas Jan mit n grode grijns op zien gezicht.
“En”, zee ik, “is dij grijns op dien smoel nog aal dezulfde of intied n nije.”
t Was een zotterdagoavend in oktober en t was al duuster boeten, dou deurbelle ging. Dou ik bie de deure kwam ston mien schoonmoeke der veur zo nat as n verzopen kat t woater luip van heur plestiek kopdoukje oaf zo in de schounen.
“God”, zee ik, “t kon wel regen”.
“Loats mie hier boeten stoan of letst mie der in” zee ze en keek mie der venienig bie aan, vot dee ik n stap aan de kaande en luit heur der in.
“Wat n hondeweer”, zee ze dou ze met n dikke rooie kop in de koamer kwam en vot op mien stee veur de kachel zitten ging.
“Och mens”, zee de vraauw, “is t den zoks min weer?”.
“Joa”, ging ze wieder, “wie hebben om dis tied gedienen al dicht en de open heerd der bie aan”.
Wie wollen net aan de kovvie begunnen.
“Wilst doe ons Geert en Kloas Jan even roupen den mok ik veur heur sokkeloademelk”.
Dou de vraauw noar de keuken ging, ston ik onder aan trabbe en ruip de jongens tou of ze sokkeloademelk wollen.
“Oh joa”, bulkte ik der achter aan, “en opoe is der ook”.
Even loater wassen kinder beneden en zaten gezellig bie ons in de koamer opoe (dai in tied alweer opdreugt was)greep in heur tasse en zee ik heb gevulde kouken mit noamen, bie de waarme bakker vot. Doar haar ze mie, man dij vin ik ja zo lekker he.. ze binnen groot mit een lekkere broene bovenkaant en een dikke loag spies der in en een amandeltje der boven op. Votdoalijk gong ik stoan om schurreltjes te pakken woar wie de kouken opleggen konden.
“Nou wist wel overhénde hé”, zee schoonmoeke, “as der moar een gevulde kouke op toavel komt”.
Doar haar t oalske wel geliek in je maggen mie der snachts veur wakker moaken.
Dou de kouken op de schurreltjes lagen kreeg der nog ain belangstellen, noamelek ons hond, Tommie haite t baist en t was een rasechte asbak, nait al te groot swaart mit broen en wit, ach een alleroardegst baistje.
Elk en aine begon aan zien kouke en kovvie of sokkeloademelk en der wer vrolek wat keuveld over van alles en nog wat.
Noa n tiedje haar mien vraauw ons twijde bakje kovvie inschonken en dou ze der weer bie zat zee ze tegen mie, “verrek hest dien kouke ja nog aal nait op bist nait goud ofzo?”
“Joa”, zee ik en keek de kring ais rond, “joe hebben allemoal dij kouke nou al op, moar ik heb hom nog even liggen loaten, je mouten der van genieten van zo’n kouke, dij mout je nait zo aalbegerig noar binnen schrokken. Mien voar zee altied ‘spoorst doe wat den hest doe wat’.”
Ik haar t nog moar net zegt dou der wat swaart en broens tussen mien bainen deur schoot, mit n noodgang mien lekkere gevulde kouke van t schurreltje oafgriste en mit de zulfde gang weer onder de stoule schoot en mit groode happen mien kouke noar binnen waakte. Stom verboasd keek ik Tommie (want dij was t) noa moar ik kon der nait meer tegen griepen om mien kouke nog te redden.
Elk en aine was vanzulf slap van het laachen, veuraal mien schoonmoeke, troanen biggelden heur over de wangen en ze mos t lief der bie vast holden. Op n duur begon ik zulf ook te laachen, want ik zel der wel beteuterd bie zeten hebben en als ze aalmoal zo schottern den mout je zulf ook wel.
Dou elk en aine wat bedoard was en Tommie weer in zien mandje kroop omreden dat der toch niks lekkers meer was, kwam leutje Geert noar mie tou en zee, “kiek Pabbe ie maggen mien amandeltje wel hebben want dij lag nog op mien schurreltje en ik lus hom toch nait”.
Ons hondje Tommie is der alaank nait meer, moar ieder bod as wie nou een gevulde kouk bie de kovvie kriegen den ben ik de eerste dai hom op het.
As bie ons op zundagmörgen om haalf elf de deurbelle gaait, vroag ik mie vot oaf wel dat wel nait wezen kin.
Omdat ik t nogal drôk haar mit eerappels schillen veur t waarm eten vruig ik aan de vraauw of zai even kieken wol.
Twij tellen loater is ze weer in koamer, “t Is veur die”, zegt ze, ik zel de eerappels verder wel schillen.
Verboasd loop ik noar de veurdeure, dou ik hom open dee zag ik twij jonge wichter stoan, n donkerhoareg wichtje van een joar of twintig met n laange rok aan en een grode glimlach op heur mond. Noast heur staait n blond deerntje met een keurig mantelpakje aan en rode lippen en aalbaaide hebben ze zo’n taske bie zoch woar ik ons notores ook altied mit lopen zag.
“Moi meneer”, zegt t blonde wicht, “… vinden joe t goud as wie even mit joe over God proaten?”
‘Stik, Jehova’s’, dink ik, ‘ik mout dammee mor even een stevig woordje met de vraauw proaten’. Want ik vuil mie vies bie de poode pakt.
“Nou dat wait ik nait hor”, zeg ik, “want ik ben ja nait zo geleuvig en ik denk dat ons laaive heer aan joe wel genog het en mie der nait meer bie broeken kin, en as joe den toch wat geestelijk vouer neudeg binnen den mout je honderd meter wieder lopen den krieg je aan de rechterkaant de gerevormeerde kerk en dij hebben nou spreekuur, nou moi he”, en ik wol deure dicht doun. Net op tied zag ik dat t donkere wichtje sikkom de vingers tussen deure kreeg omreden dat ze mit heur haand op kezien leunde.
“Vinden joe t den nait vrumd meneer”, gaait ze onversteurboar wieder, “dat der leven op de wereld is dat mout toch deur aine moakt wezen?”
“Joa dat wait ik nait hor”, zeg ik, “t was der allemoal al dou ik der bie kwam en ie hebben op dat punt wel geliek, moar in mien geval wazzen mien pa en moe de doaders.”
Onwillekeurig dink ik op dat moment dat t de wichter lukt is om mie mit heur vroag in discussie te kriegen, nou gaait t der om wel de laangste oadem het en ik moak mie kloar om mit heur een verboal gevecht aan te goan.
“As wie der even in kommen maggen den kinnen wie joe oetleggen wat wie bedoulen en misschain zet dat joe wel aan het dinken over t ontstoan van de wereld”, zegt t blonde ding.
“Dat mout mor nait”, zeg ik, “want ik heb n haile grode Bouvier en dij het niks op mit vrumde minsen, t liekt mie beter dat je t bie de buren perbaaiern.”
“Moar meneer”, zegt t donkere wichtje weer, “vinden ie t den nait wonderliek dat as je beveurbeeld n kou in t laand zain stoan, doar aan de aine kaant gras in gaait en aan de aandere kaande melk oet komt? Dat mout toch deur een hogere macht mokt wezen?”
Ik kiek t wicht ais aan en kin der nait bie dat der zoveul onneuzelhaid oet komt.
“Ach waist mien wicht”, zeg ik, “in Foxhol stait Scholtens febriek en doar gooien ze der aan de aine kaant eerappels in en der komt aan de aandere kaant Brinta weer oet en doar het ons laive heer gain bemuienissen mit hor dat kin ik joe wel verzekern.”
“Ik heur t al wel”, zee t blonde wichtje, “der valt mit joe nait vesounlek te proaten wie kinnen beter weer wieder goan.”
“Dat liekt mie n goud plan”, zeg ik, “en as je nog ais weer n goud gesprek willen den mag je rusteg weer aanbellen hor.”
Mit n voldoan gevuil gong ik weer in de koamer woar de vraauw intied kloar was mit eerappels schillen.
“Nou dat was ja n hail gesprek”, zee ze, “haren dij wichter den nog wat te vertellen?”
“Jou hor”, zee ik, “en as doe waiten wilst woar t over ging den moust doe de volgende keer zulf moar mit dij minsen proaten, want ik heb zegt dat ze rusteg nog n moal weerom kommen maggen.”
Wie hebben vanoaf dij tied gain last weer had van Jehova’s, misschain stonden wie wel te bouk as onredelke minsen woar nait mit te proaten vaalt, en ik zel de leste wezen dij ze wiezer mokt.
“Televizie dud nait meer”, zee de vraauw dou ik thoes kwam van t waark.
“Hest reken wel betoald den?”, vruig ik.
“Tuurlijk”, zee zai, “dat is ja t eerste woar ik noar keken heb.”
“Nou ik zel noa t eten wel even kieken wat of der mit loos is”, zee ik.
Dou ik mie himmelt haar en t eten even zakken loaten haar bin ik op onderzuik oet goan. Alle stekkertjes en droadjes leken mie wel goud tou ook televizie zulf was nait stokkend want as ik een spaigelploatje in de dvd apperoat dee haar ik ja wel beeld. Doar lag t dus nait aan.
“Ik zal meurgen noamiddag wel even mit Essent bellen”, zee ik, “en vroagen of der wat loos is mit de koabel.”
Anderdoags greep ik tillefoon en belde t nummer van Essent, t eerste wat ik heurde dou der opnomen wer aan de andere kaant was een vraauwlustem dij mie mitdailde dat ons gesprekje n dubbeltje per minuut kosde.
‘Nou’, dogde ik, ‘nog as het den mor nait te laank duurd’, onneuzel jonk dat ik bin.
Ze wees mie der op dat ik ook op ain of ander webstee kieken kon of der bie oons misschain een steuren goande was en ook vruig ze of ik wel alle droadjes en stekkertjes controleert haar.
“Ze denkt zeker dat de gemiddelde Grunneger in Zuudloaren thoes heurd”, zee ik tegen de vraauw, “want ik heb nog noeit zo’n stom verhoaltje heurd.
Dou t wicht noa vief menuten eindelk kloar was mit heur gezoes en ik docht dat ik nou n mitwaarker aan de liene kriegen zol, kreeg ik der n aander wicht veur dij vruig of ik wat mit kompjoeter haar den drôk je op ain zee ze. “Nee hôr”, zee ik, “doar is niks mis mit.”
Mor ze ging gewoon deur mien zin hén en vruig of der wat mit tillefoon is want den drôk je twij.
Dou haar ik in ainen deur dat dit ook zo’n baandje was en luusterde geduldeg t reloas oaf.
Hep je gain televisie meer drôk den zeuven zee het wicht oeteindelijk en dat dee ik den ook vot.
t Was even stil aan aander kaande, en dou ik een wichterstem heurde zeggen van, ‘goedemiddag welkom bij Essent TV’ begon ik votdoalek mien verhoal te vertellen over dat mien televiesie het nait meer dee.
Dou ik mie even stil huil heurde ik t wicht zeggen ‘Veur de financiele administroatsie toets ain, veur de koabel aansloeten toets twij, enzowieder, t leste wat ze zee was ‘as je niks doun worden je deurverbonden mit n mitwaarker.’
‘t Zel mie nijdoun’, docht ik en bleef geduldig aan de tillefoon.
t Ainigste wat ik heurde was n stuk keboal wat veur meziek deurgoan mos en door tussendeur n wicht dij aans niks zee as ‘aal ons mitwaarkers binnen bezet, ie mouten nog n ogenblikje wachten’.
Ik begon der over noa te denken om de hoorn der mor op te leggen want ik haar t gevuil dat ik gain steek verder kwam.
Mor aan aanderkaant was t ja ook sund want ik haar al een nuver zet al dij verschillende wichter aanheurd en dat haar ook al een mooi sìnt kost, dus besloot ik nog moar wat geduld te hebben.
Inains wer de meziek oetzet en heurde ik n kìrrel vroagen wat hai veur mie doun kon.
Omdat ik docht dat t weer n bandje was mor nou mit n kìrrel der op, zee ik niks.
Even loater vragt kirrel mie weer of der ain aan de liene is, nou begon ik toch te twiefeln en zee, “is dit n bandje of bist doe n mitwaarker?”.
“Dat leste meneer”, zegt dij kìrrel, “wat kin ik veur joe doun?”.
“Nou”, zee ik, “mien televisie dut nait meer”.
“Oh”, zee kìrrel, “wat is joen postcode en hoesnummer?”.
Dou ik hom dat nuimt haar zee hai “Dat klopt meneer, der was een steuren bie joe in de buurt, moar intied is t alweer verholpen hor as alles goud is dud hai t gewoon weer”.
“Oh”, zee ik, “nou mooi bedankt den mor hé. Moi hor”, en ik legde de hoorn weer op de tillefoon.
“Nou”, zee de vraauw, dij t haile reloas mit aanheurd haar, “doe bist sikkom n haalf uur met heur aan t bellen west en wat muiken ze der van?”.
“Nou, televisie is weer kloar”, zee ik vrolek.
“Ik zel die t even zainloaten”, en ik luip noar de kiekkaaste en drokte hom aan. Mor op welke zender ik hom ook zette ik haar overaal snij…
Moudeloos luit ik mie in stoule vaalen en zee tegen de vraauw “Wilst doe Teake en Cato wel bellen of wie vanoavend terechte kinnen om te kloaverjassen?”
Ik luip mit mien dainblad vol mit borden en sousjes en messen en vörken noar boeten tou, hail omzichtig want t was ja abmoal breekboar spul.
Teake en Cato, woar wie al joaren bevrund mit wassen, zollen der tegen een uur of aachte wezen en den zollen wie mit n ander dik doun in toene.
Dou ik sikkom bie de houke van t hoes was kwam Beer (de hond) mit een noodgang tot toen oet runnen en kon mie nait meer ontwieken. Hai knalde vol tegen mie aan en mit n hoop lewaai vuil alles op de grond.
Wat verdwoasd in t ronde kiekend zat ik plat op mien gat op de grond, mien vraauw dij al op ons terras ston kon heur lagen vanzulfs nait hollen.
Franterg kwam ik aan t ende en begon de rommel weer bie n ander te zuiken, de hond lag mit oren plat op de kop achter t holthok en de vraauw kwam stoadeg aan weer n beetje bie.
“As t kloar bist mit mie oet te lagen den kist mie misschain eefkes helpen dij brut weer op te pakken”, zee ik.
Dou ik de schoade bekeek vuil mie t nog mit dat der nait meer stokkend was allain n bord en n bakje mit n rood souske haren het nait overleefd.
Dou ik in de keuken mit de stokstoede aan t snieden was heurde ik mien moage knorren omreden dat ik stoadeg aan wel honger kreeg, van nood at ik het kontje van de stokstoede mor op zodat het hongergevuil eerst eefkes weer weg was.
Net dou ik de grode gas barbekjoe op stee zette kwammen ons vrunden deur schotdeur hén zetten.
Teake haar twij vlezzen wien in de handen en luip vot deur noar de koulkaaste om ze kold te zetten.
“Goa zitten”, zee de vraauw, “den schenk ik alvast wat te drinken in”.
“En ik steek alvast de barbekjoe aan den kin e op temperetuur kommen”, zee ik groots.
Al n zetje zaten we wat te keuveln en te drinken. Op n gegeven moment ging ik stoan om t vlais tot koulkaaste oet te hoalen.
Dou ik deure open dee zag ik gain vlais stoan, ‘nâh docht ik, hed ze het misschain al op t aanrecht zet’, mor ook in keuken von ik gain vlais. Mit n vrumd gevuil ging ik weer noar boeten en vruig de vraauw woar ze t vlais hén zet haar.
“Hou ik”, zegt ze, “doe hest t vlais toch bie de slagter weg hoalt?”
“Nee hor”, zeg ik, “dat zolst doe doun”.
Net dou de zin der oet was schoot mie in t zin dat ze mie inderdoad vroagt haar om t op te hoalen.
“Ik bin t stroal vergeten”, zeg ik.
“En nou den”, zegt de vraauw, “ik krieg stoadegaan wel zin in een beetje eten”.
Dat was ik ja haildal mit heur ains mor ik kon t ja nait oet bainen snieden.
Ik ging weer in hoes en trok diepvries open. Dat was ook gain vetpot der zat een tuud in en n pakje speklappen een deuske fricandellen en een stôkje lever. Nait genog dus om vaaier man zat te kriegen.
Net dou ik versloagen aan mien veziede vertellen wol dat we mor petat hoalen mozzen ging tillefoon.
Dou ik op nam was mien zeun Geert der veur en zee, “hebben ie nog roemte in diepvries pa?”
“Hou dat jong”, zee ik, “der kin ducht mie nog wel wat bie”.
“Nou”, zee Geert, “wie zollen dik doun in toene mit vrunden en dij hebben oafzegt dus nou mouten we t vlais even kwiet”.
“Och jong”, zee ik, “ik kin die wel smokken, kom hier vot mor hén en deur veurdeure want ik heb der verlet om”.
Gaauw vertelde ik hom wat mie overkommen was.
“k Kom der vot aan”, zee hai en eefkes loater ston e mit de schoalen veur deure.
“k Haar der ook nog een sloatje stoan pa dij heb ik de ook bie doan”.
Ik nam de schoalen over en luip vot deur in toene, “eten”, ruip ik, “k haar joe mooi bie de poode hé joe dochten dat ik t werkelijk vergeten was, mor nee hor k heb der zulfs nog een sloatje bie.
Dou ik onderdak ging om de rest op te hoalen ston mien zeun achter deure te gniffeln, “nou bin ik zeker wel stegen in de aarvenis”.
“Staaist bovenaan hor”, zee ik, “en mok nou mor dast vot komst”.
Wie hebben mit ons vrunden een gezellige oavend had en wie hebben lekker eten en dij twij vlezzen wien binnen op goan.
Dou Teake en Cato weer op hoes aan wazzen en de vraauw en ik de boudel ophemmeld haren heb ik heur verteld hou ik aan t vlais kommen was.
“t Is ja meroakel”, zee zai, “net of t zo wezen mos”.
Zo zain je mor weer as de nood hoog is is de redding dichtbie.
“Voruit”, zee de vraauw en porde mie aan.
“Wat is der den”, zee ik en keek op van mien kraande.
“Goa die himmeln, want wie goan dammee noar Stad.”
Ik zat nog in mien nachtgoud bie de groode toavel t dagblad te lezen.
“Bist nait goud”, ofzo zee ik, “t is ja nog mor haalf negen en ik heb kraande nog nait oet en ik mout nog eten, en wat mout ik in godsnoam op dinsdag in Stad doun.”
“Ik bin neudeg aan nij goud tou en omdat wie baaide vrij binnen van t waark kinnen wie dat nou mooi even wachten.”
De moud zonk mie vot in de schounen want as der ain ding is woar ik n hekel aan heb den is t wel met de vraauw klaaier kopen in Stad. Mor zoas dat maistied gaait haar zai weer t leste woord en zat ik n haalf uur loater met heur in de auto richten Stad. Dou wie de auto pekeerd haren bie Ikea en mit zo’n leutje buske noar grootmaarkt onderweegs wazzen was ik al weer sténzat van de drôkte om mie tou en wol ik wel geern weer noar hoes, mor dat zat der veurlopig eefkes nait in.
Dou wie bie de Olle Grieze oet de bus kwammen troonde de vraauw mie vot mit noar V&D. In n rechte liene ging wie mit zo’n roltrabbe noar de oafdailen vraauwluugoud. Zogaauw wie doar arriveerden keek ik vot in t ronde of der aargens n steegie was woar ik zitten kon want oet ervoaren wis ik dat t woarschienlik wel n zetje duren zol. Bie de paashokjes ston zo,n haard plestieken bankje en doar luit ik mie vot opploffen omreden dat mien vraauw den bie mie langs mos om te paasen en ik den vanoaf dat bankje kommetaar geven kon. Ik haar net kont aan stoule en mien vraauw kwam der al aan zetten met aarms vol polten, hier hol doe mien tasse mor even bie die den gon ik wat Paasen.
Broaf zat ik doar op dat bankje als n haalve zole mit mien vraauw heur tasse op knijen te wachten op wat kommen ging, aiglieks wos ik dat wel want in die vieventwinteg joar dat wie traauwd binnen was dit nait de eerste moal.
“En wat vinst der van”, zee de vraauw en perdaaierde wat veur mie langs ze haar n boxem aan dij te laank was en n wit himd mit frutsels woar je deurheen kieken konden.
“Mooi wicht hor”, zee ik wel waitend dat je nait derect alles oafkammen mouten.
“Vinst boxem wel mooi en kiekst nait deur dij bloes hén”, zee ze.
“Nou”, zee ik hail veurzichteg, “boxem is wat te laank en dij bezoen is wel n hail klain beetje deurzichtig”. Boekou docht ik vot, verkeerd antwoord, ik zag heur kop wat betrekken en ze stevelde vot weerom in heur paashokje om eefkes loater weer te verschienen mit n rok en trui aan.
“En dit den”, zee ze, en ze perbaaierde vrundelk te blieven, “is dit beter of vinst dit ook niks net as dat aander steltje.”
“Dit is n nuver steltje”, zee ik wies, “en dij aander klaaier mog ik ook wel lieden hor.”
“Ik zai t al wel”, zee de vraauw, “dit vindt meneer ook niks, ik kin t aan dien kop wel zain.”
Ze draaide zug om en verdween weer achter t gedientje dij ze zo haard dichttrok dat e aan de andere kaant weer open schoot.
Ongemakkelk schoof ik wat op dat plestiek bankje hinneweer, was t hier nou zo waarm of kreeg ik last van t benaauwde zwait omdat ik wel wis dat wie nog nait kloar wazzen.
Ik was nog mor net bekommen van de veurege ronde dou mien vraauw mit n kop op onweer te veurschien kwam, ze haar n te strakke boxem aan en een gestreept bezoen dij volgens mie veur kirrels bestemd was.
Ze bounderde mie veurbie noar n groode paasspaigel tou en snauwde mie tou, “mooi zittenblieven en dien kommetaar veur die holden, ik red mie der wel alaine mit!”
Noa n zetje haar mien vraauw nog ain steltje klaaier overholden en troonde ze mie mit noar de kassa.
Dou ik even loater as n pakezel mit twij tassen in mien handen bie de kassa weg luip vruig ik of wie misschain nog even n kop kovvie drinken gingen, zunder mie n antwoord te geven luip ze veur mie aan noar t retaurant tou en keek in de ronte veur n stee.
“Verrek”, zee de vraauw, “moust ais kieken wel doar zitten”, en wees noar n toaveltje aan de aandere kaant van t restaurant.
Dou ik in de aanwezen richting keek zag ik mien kameroad Teake en zien vraauw Cato zitten. Ze zaten tegenover n kander mit stoense koppen in de ronte te kieken.
Dou Teake mie zag kloarde zien kop op en hai wenkte dat we der bie zitten mozzen.
Noadat ik n rondje kovvie hoald haar en wie gezelleg wat keuveld haren, stelde Cato veur aan mien vraauw dat zai moar mit heur baaide verder inkopen doun mozzen, “want Teake kamt alles oaf wat ik hom zain loat”, zee Cato, “hai het gain loot verstand van mode.”
“Nou”, zee mien vraauw, “net as mien kirrel dij wait ook nait wat mooi is.”
“Mooi”, zee Teake, “wie zain joe om drij uur wel bie de auto, wie redden ons wel. Gaist mit den goan wie even bie de Gamma n zoage kopen woar ik verlet om heb.”
Zo gaauw wie konden luipen wie weer noar boeten en zöchten ons n mooi stee oet op n terras op Grootmaarkt, “dij zoage kin nog wel even wachten”, zee Teake, mit n lekker glaske drinken konden wie t doar wel oetholden tot de vraauwluu kloar wazzen.
“Waist wat”, zegt Teake inains, “kinnen wie nait oafproaten dat wie in t vervolg mit mekander noar stad goan as de vraauwluu weer klaaier hebben mouten?”
Ik was t votdoalek mit hom ains en vanoaf dij tied wuir t winkeln in Stad n stuk aangenoamer.
Kwait nog goud, tis dunkt mie omenbie 20 joar leden dat ik tegen oavend hén nog even achter t hoes in de zunne zat.
t Haar snommerdoags nog n stoevertje regent en dat kon je roeken.
“Oh man wat roekt dat lekker”, zee ik tegen de vraauw dij noast mie zat, zai wast hailndaal mit mie ains.
Achter in toen zatten de kinder te speulen mit heur baaide (ie moutn waiten ik heb twij zeuns).
Geert was toun drij joar en hai haar t harstikke drôk der mit om t gras ais mooi aan te haarken, want dat kon hai volgens homzulf veul beter dan zien voar.
Zien oldere bruier Kloas Jan (dij was toun al vief) was hail stiekem achter t schuurtje op de grond aan d’loop, moar ik kon nait recht onderschaaiden wat hai omhands haar.
En aiglieks muik het mie ook nait zoveul oet, want ik zat ja lekker in de zunne, nait dín, en veul onhail konnen de jongs toch nait aanrichten.
Intied kwam de vraauw (k haar nait ains vernomen dat ze in hoes goan was) weer noar boeten zetten mit n grode mok kovvie en n plak òl wief. Veur de baaide jonges haar ze n beker Hooghoudt ranja en vanzulfs ook n plakke van dij lekkere kouke.
Dou de jonges dat den ook in de goaten kregen mit wat veur lekkernijen heur moeke weer noar boeten kommen was wér alles aan kaant gooit en kwammen ze noar ons tou runnen.
En mit heur swaarde haandjes en snoetjes begonnen ze geliek te eten en te drinken.
t Was ja n koddeg gezicht dij zaandkoppies dij zo lekker in dij òl wief zaten om te kaauwen.
Wat mie opvuil was dat Kloas Jan alles mit ain haand dee en ik vruig hom den ook of hai zien aander haand zeer doan haar.
“Nee heur pa”, zee t jong, en groots dee hai zien haandje open en kwam der n dikke regenwurm te veurschien.
“Hai stak n klain endje tou de grond oet”, zee t jong, “en dou heb ik hom der hail veurzichtig hailemoal oettrokken. Wat n dikke hé pa”. Nou doar kon ik hom gain ongeliek in geven, t was zo’n dikke, dij as je hom aan ain kaant vasthuilen aal langer wér.
“En wat gaaist doe mit dij dikke wurm doun mienjong”, vruig ik hom.
“Oh”, zee t jong, “dij goa ik dood moaken”.
Ik zee “dat moust toch nait doun mienjong” en begon n hail verhoal over hou nutteg zo’n baistje wel nait is in de grond zodat t wotter beter weg kon en dat de grond zo mooi lös wér en zo wieder.
Dou ik kloar was mit mien betoog keek hai mie wat beteuterd aan en zee, “dus ik mag hom nait dood moaken pa?”
Ik zee “nee mienjong loat hom mor weer lös”.
Hai trok nog n moal mit scholders en keek mie nog aais meewoarig aan en ging weer in toene speulen.
Dou t bèrregoanstied was en ze schoonwozzen nog even veur de kiekdeuze zatten te kieken noar Sesamstroat, vruig ik Kloas Jan nog even wat hai mit dij dikke regenwurm doan haar.
“Nou”, zee hai, “ik mog hom ja nait doodmoaken, dus heb ik hom lekker leventeg begroaven”.
Hou je t ook bekieken luu, tegen kinderwieshaid is niks bestand.
In’t salon van kapper Westroa
Zat een plougje bie mekoar.
d’Aine wol zien board verkopen
d’Aander zat te dik in ‘t hoar.
En zo gaait ‘t in kapperszoaken
‘t Nijste nijs was doar al old.
Want bie kapper, ‘t is ‘n meroakel
Is de proatstoul nooit ais kold
“Dag joe baaiden!” dat was ol Tilman
Tegen de tachtig, gries en koal
‘k Wait nog wel dou ik soldoat was…
En din kwam der ‘n hail verhoal
Mor Geert Proem wist ‘t allernijste
Laive tied, wel haar dat docht
Aarmswoar, ‘t was ongeleuvelk
Haar een man zien vrouw verkocht!
Twij doezend gulden veur vrouw en kinder
‘n Melkkou en wat hoesgeroad
Dat was ‘t nijste en doar wör dou
Hoog en braid ais over proat.
Haarm de Groot, dij onder ‘t mes zat
Zee direct: nou dij heur krigt…
Mor dou mes wat stief op keel kwam,
Dee e mond mor gaauw weer dicht.
“Kiek”, zee Haarm dou hai weer proaten kon
Dij heur krigt is lang nait min
Want dij trekt nou zunder rompslomp
Zo bie vraauw en kinder in.
Och, dat ie zo’n vraauw verkopen goan
Kiek, dat is nog doar aan tou
Mor ik mout joe toch vertellen lu
‘t Haar mie wel begroot van kou.