Maaijer, Roelie

Om aan te geven dat t nait aaltied aander lu binnen dij wat biezunders overkomt, of dij ais wat gozzeleg veur t voutlicht verschienen, loat ik joe dizze raaize ais waiten hou stovvelachteg de schriever zulf wel ais was. (En biezetten nog is). Wie hebben poaske nou net achter de rogge, en t lief dut mie zowat nog zeer van de dikke ries mit aaier. En dij aaier, dij mie zo laif en gliddereg tou laagden uut t koeltje midden in de dikke ries, dij deden mie opains weer dinken aan de snijwinter van ’79. Nou dinken ie meschien wel van wat het dij snij-winter nou te moaken mit poaske?
Niks, mor zoveul te meer mit aaier, let mor ais op.
t Was feberwoarie ’79 dou de striemende oostewind de snij overaal meters hoog tegen ons huus omhoog juig. Nait allenneg bie ons vanzulf. Der was ja gainaine, dij der veur spoard wuir.
Dou we smörgens van bèrre ofkwammen haren wie der eerst gainain van baaident aarg in. Gitje haar theewotter opzet en ging onder in d’kelder om twij aaier te hoalen. En even loater klonk heur stem uut de daipte, “Wolst wel even n poar aaier uut t hounderhok hoalen? Ik heb mor aine meer,” Ik nikkopde en nam mie op. ‘k Zol toch mor even n jaze aanschaiten, de wind bluis oareg om t huus tou. Dou ‘k aantrokken was en in mien klompen ston dee ik achterdeure lös en wol noar boeten.
Teminste, ik dochde noar boeten te lopen. In ploats doarvan luip ik op kop tegen de massieve achterdeure dij steveg op zien ploatse bleef.
t Duurde n poar tellen veurda’k in de goaten haar dat ter t ain of t aander nait was zoas t wezen mos. Ik wreef mit ain haand over mien zere neuze, en pebaaierde mit d’aander de sleudel. Niks biezunders, deure was lös. Veurzichies drokde ik ter nog ais tegen aan. Niks, gain streep!
Potverdorie, dat ding was toch zeker gain boas! En ik zedde d’scholder der tegen aan en ik haar t gevuil asof ik t hail huus aan kaant schoeven wol. Gain verzet in te kriegen. Petovvels weer aan en mit klompen in d’haand ging ik d’keuken weer in.
“Hest al aaier?” vruig Gitje. Dou zag ze mien klompen. “Wat wolst doe nou din? t Hounderhok is d’aanderkaande op hur.” Ik bromde wat van, dat mien kont dat ook wel wos en luip richten veurdeure. “Mit verkeerde bain uut berre stapt mien jong?” ruip ze mie nog noa.
Veur in de gange dee ‘k mien klompen weer om de vouten en dee deure van de knibbe. k Trok d’hoake van t slöt hailemoal terogge en draaide hom n kwart slag om zodat e openstoan bleef en ik drokde. Niks!
Ho voaderman, nait vot kwoad worden, even dien verstaand bruken. Veurdeure ging ja noar binnen tou open. n Klain rukkie en joa hur, langzoam zwaaide hai noar mie tou.
Zo, docht ik bie miezulf, das veurnander. En mit n tevreden gevuil sjaauwde ik op de kop in de widde snijmure dij rechtop veur t huus ston. Sputternd en spijend strompelde ik weer in de gange, en wreef mie t kolde goudje tou d’ogen uut.
“Gitjééé!!!” bulkde ik, “kom hier ais heer!”
Ze vloog sikkom de gange in en ruip, “Wat is ter din jong, wat gaist ja tekere !?”
Ik zee niks en wees noar d’veurdeure. Verwonderd stoarde ze noar de widde mure, en begunde zachies te laagen.
“Wat staist nou te giebeln ? Ik kin nait tou t huus uutkommen, achter nait, n veur net zomin,” zee ik nareg.
Gitje laagde zomeugelk nog haarder en zee snokkend: “Mor hest teminste wel pebaaierd, of nait din?” en ze wees noar de widde wale, doar dudelk d’òfdruk te zain was woar of ik ter in lopen was.
Dou ze weer wat biekommen was zee ze dreuge, “Dat mag nog ais n bultje snij haiten, vinst ook nait?”
“Nou ik vin der aans hailemoal niks aan, as ik zokswat geern lieden mog, was ik wel in Siberie wonen goan! Wie binnen toch zeker gain Eskimo’s?”
Gitje keek mie kopschuddend aan, en zee: “Man, man, moak die toch nait zo’n liefzere. Kinst veul beter tillefoon even kriegen en bellen noar t febriek.” Verrek, dat was ja woar ook! As ik nait tou t huus uutkommen kon, kon k ook nait noar t waark. En doar wuir t nait minder van. Mien humeur kloarde al weer n hail ende op. t Is vanzulf nait zo da’k n hekel aan t waark heb, mor ja, dit was overmacht hè?
n Ketaaiertje loater ston ik in boeten. ‘k Was boven tou t sloapkoamerroam uutklommen. Man, man, wat ging t ja tekere! Fiene snij juig mie veniend om kop tou en kroop mie kil en nat bie de kroage van d’jaze in. De snijbult was zo stief tegen t huus aanjagd, da’k ter ains nait deurzakde. Veurzichteg luit ik mie onderuut glieden. Tegen t schuurtje lag mor n poar centimeter, en ik kon deure nog makkelk open kriegen. En ook bie t tuuthok lag nait zoveul, zoda’k even loater mit vaar aaier in d’jazebuutse noar de snijdune tegen d’achtermure ston te kieken.
Zachies aan, voutje veur voutje, klom ik ter bie op. Haalverwege wol ik mie evenpies wat snij uut d’ogen wrieven. Dat haar ‘k beter nait doun kind. Mien bewegen was bliekboar even te wild west, want n tel loater lag k weer onderaan te spinhakken.
Noa da’k nog twij moal sleegie rieden doan haar, was’k t zat. Din mor deur d’achterdeure. En ik begunde mit d’ol kolenschobbe mie n pad deur de snij te groaven.
Houveul of ain nijvlokkie woog wos ik nait, nait veul docht ik. Mor n kolenschobbe vol snijvlokken woog oareg meer. En n haileboel kolenschobben mit snijvlokken wogen nog veul meer. Dat, dou ik endelk deur n soort tunnel bie d’achterdeure aanbelaand was, was ‘k driefnat van t swait. d’Aarms vuilen mie sikkom van t lief òf. Mit hangen en wurgen kreeg ik deure open en ston k endelk weer in huus, n uur noada’k ter uut klommen was.
Gaauw klompen uut en de waarme keuken in. ‘k Haar ja sikkom gain gevuil meer in mien vingers, zo kold wazzen ze.
“Hè, hè, bist ter ook n moal weer? k Wol plietsie aal bellen om die op te sporen,” zee Gitje laagend dou ‘k binnen kwam.
“Heb nait zo’n grode mond vraauw aans zet ‘k die op de kont in de snij,” woarschaauwde ik heur.
“Nee hur, loat mor, gain spier belang bie. Hest, tussen twij hoakies, ook aaier mitnomen?” Ik bevroor. Oh gut, oh gut, aaier mitnomen…
Veurzichies vuilde ik mit d’handen in mien buutsen. Zo kold konden ze nait wezen of ik vuilde t glidderege aaiernat tussen mien vingers deur glieden.
Gitje zag bliekboar aan mien gezicht hou loat of t was en ze zee mit n guteg laagie: “Klutsaaier meschien?” Op dat ogenblik vuilde ik in mien linkerbuutse de bekinde vörm van n tuutaaie, n haile!
Ik heb mie loater nog wel ains òfvroagen doan woaròf ik in hemelsnoam de kracht vot hoald heb om heur dat aai nait veurzichteg op kop stòkkend te tikken. Mor ‘k haar zoveul muite doun mouten om dat ding in huus te kriegen, dat t mie t begrode. Ik pakde t aai, huil hom triomfantelk omhoog, en zee groots: “Hou dat zo, klutsaaier?”
t Struuf glee mie kold en glidderg bie d’maauwe in, net snödde. Muik mie niks. Zo mos n fakkeldroager op d’olympiese speulen zok vuilen as e t vuur op stee haar. Even loater zatten we bie toavel en lepelde ik langzoam mien aaichie op. Nog nooit haar e mie zo lekker smoakt. Ik haar der din ook ja nog nooit zoveul muite veur doun mouten. As ze nou bie winterdag mit t weerproatje snij veurspellen, kiek ik eerst in d’kelder houveul aaier der nog liggen. Hier en daar wat lichte sneeuw. Dij lu in Hilversum hebben ja gain benul woar ze t over hebben, wat n muite of t kost, om dat weer vot te scheppen.
En houveul aaier.

Op n moal was ik op toene aan t waark en mien oldste jong huilp mie op zien menaaier flink mit. Hai luip mie wel meer veur de vouten as dat e recht wat dee, mor och, ik von t wel gezelleg dat e wat om mie tou keudelde.
Op gegeven ogenblik kwam e bie mie en laangde mie wat tou, “Kiek ais pabbe wat ik vonden heb onder d’hege, n knikker.”
Ik kreeg t gloazen koegeltje uut zien haand en huil hom omhoog. t Zunlicht flitsde der deurhin mit doezenden stroaltjes en ik mainde even dat ik de vlammechies binnen in bewegen zag. Dou wuiren de vlammen groter en veraanderden in vleugels en mit grode sloagen vloog ik terogge noar de tied dat ik zulf n lutje beudel was.
“Kiek ais pabbe, ik heb n knikker vonden in slootsonderwale, hou kin dij doar wel hail kommen hè?”
Voader kreeg de knikker uut mien haand en huil hom tegen t licht. Dou kreeg e twij eerappelkörven, zedde ze op de kop en bedude mie dat ik bie hom zitten goan mos.
Hai wees noar de knikker en zee, “bevroren vuur”.
Ik laagde mor wat, “dat kin ja nait, vuur is hait, hou zel dat din bevraizen kinnen?”
Voader huil de knikker veur mien ogen en zee, “Oh nee. kin dat nait? Dinkst doe dat dat nait kin? Din zel ik die t verhoal vertellen dat ik vrouger van dien opa heuren doan heb.
En dij het t weer van zien pabbe en dij weer van zienent en zo al mor deur….
Goud acht geven, din kinst doe loater dit weer aan dien kinder vertellen.”
En voader begunde te vertellen…
“Vrouger, hail vrouger, wel meer as tiendoezend joar leden, dou leefden hier n haile bult eerdmantjes daip onder de grond. De reden dat ze zo daip zatten was dat t hier boven de grond dou allerieselekst kold was. Dat was de tied dij wie nou de Iestied nuimen en dij muik dat alles stief bevroren was. Zummers wol t wel ais n beetje waarmer wezen, mor din nog was de grond mor n beetje deu, doar onder wast net zo haard as beton!
De eerdmantjes haren hier aaltied al wonen doan, al veurdat dij Iestied begunde en t was vanzulf t makkelkste west om mor gewoon noar t zuuden te goan dou t hier al mor kolder wuir. Mor dat deden ze nait.
Want wel zol aans zörgen veur de daaier dij hier woonden as dij ais meleur haren?
Wel mos din n spalkie moaken veur as snijvos n pode broken haar?
En as n rendaaier mit zien grode gewaai in wat stroekerij zitten bleef en nait lös kommen kon, wel zol din helpen?
Of mammoeten woarschaawen dat ze hier of doar beter even omlopen konden omreden der daibe goaten onder de snij verstopt zatten….
Nou ja, al dij dingen dus muiken dat de eerdmantjes hier bleven en daip onder de grond lange gangen en holen uutgroaven deden om in te wonen. Ze zatten zo daip dat de barre kolde ze nait berekken kon. En doar kommen nou dij vuurtjes in t verhoal.
Want as ze op pad mozzen om weer ais n daaier in nood te helpen, din wazzen dat best wel barre, gevoarleke tochten deur dij iezege kolde.
t Was dus neudeg dat ze onderwegens wel n potje eten koken konden en òf en tou even de handen waarmen. Nou binnen eerdmantjes aaltied al meesters west in t vuur moaken en heur patriarch, das n soort voader van alle eerdmantjes zeg mor, dij was de kunst machteg om vuur te vangen in n soort spreuk en op te sloeten in n rond koegeltje dat net leek as ies, of glas.
En dij nammen de eerdmantjes din mit op raaize en zo haren ze dus aaltied vuur bie zok.
Ast etenstied was, din zee aine van heur even de lösmoakspreuk en hup, der was vuur.
Mor…mor, eerdmantjes binnen nait allenneg hail knap, ze binnen ook voak wat stommelachteg, wat onhandeg. En zo kon t wezen dat ze op tied n moal n vuurtje kwiet wuiren. In de dikke snijbulten was der ook ja gain zuiken tegen aan, as zo’n koegeltje weg vuil kon e overal wel liggen. De grode boas foeterde en naarde din wat, mor dat huilp nait veul. want ze bleven mor vuurtjes verlaizen.
Noa n haile laange tied was t din endelek doan mit de kolde. De Iestied luip op zien ende en t wuir zachiesaan elk joar n beetje waarmer. t Ies trok zok terogge noar t noorden en de eerdmantjes trokken mit. t Koale laand bleef zwaart en levenloos achter.
Op verschaiden steeën blonken de vuurtjes van de eerdmantjes in t zunlicht as stille getugen van de barre kolde dij nou veurbie was.
Noa n poar joar gruiden overal weer bossies en bomen en bonde bloumen gaven t laand n feestelek tintje.
Dou de eerste minsen hier kwammen, keken ze vrumd op dou ze op de gekste ploatsen de bevroren vlammechies vonden. Mor ze konden der niks mit aanvangen, want allenneg eerdmantjes waiten de spreuk om t vuur lös te loaten.
Dus wuiren ze speulgoud veur de lutje kinder en nog loater muiken minsen zulf van glas mooie knikkers dij wel wat weg haren van de echte vuurtjes.
Mor ast goud kikst din zugst t verschil.
En zo is t kommen mien jong, dat de koegeltjes dijst sums wel ais vindst eerst veur hail aanswat bruukt binnen.”
De haile tied dat voader aan t vertellen west was haar ik mie moessiestil holden. Wat n verhoal!
Ik keek weer in t koegeltje en weer dwirrelde t vlammechie even veur mien ogen, wuiren vleugels en dou…..verstilde de prachtege bewegen en kneep ik mien ogen dicht tegen de glène zunne.
d’Jong keek mie nijsgiereg aan en ik wos dat t tied was.
Twij störten emmers van onder t òfdakkie konden we op zitten.
Ik huil de knikker omhoog en zee,”bevroren vuur”
Van binnen leek der even wat te kringeln.

Ik luip lest even achter t huus, dou ik mien buurman op toene bezeg zag,
midden tussen n poar dikke bulten mizze.
Hai was der zo inspannen met zien vörke in aan t wruiten, dat e hail nait
vernam dat ik ter aankwam.
t Was aandounlek om te zain hou e mit zien vörke n vlodde mizze opprikde
en mit n grode boge van zok òfgoeide.
Der ston nogaal n brieze wind, dij hom liek in de muide kwam en t rezeltoat
was dat d’helfte van de stront net zo haard weer op hom toukwam.
Hai haar jirre tot achter d’oren zitten.
Ik luip deur totdat ik stoef achter hom ston en zee: “Wil t wat lòkken Geert?”
De reaksie op mien woorden overtrof aal mien verwachtens en Geert sprong
sikkom n meter rechtstandeg omhoog.
Hai keek mie verwilderd aan en ruip: “Verdikke mie doe haalve goare,
wat lest mie ja schrikken. Komst mie doar ja zo stiekom aansloepen.”
Kop was hom vlekkeg van schrik.
“Och jong, dat heb k nait zo maint hur, mor ik zag die zo duchteg aan t waark
dat ik docht, t wordt tied veur n sigretjepauze.” Hai keek mie wat vrumd aan,
“Sunds wenneer rookst doe din?” Ik schudde mit kop, “Dou ik ook nait, mor doe
ja wel. Ik blief wel gewoon n beetje uut de wind stoan. “Goud din”, zee Geert,
“loaten we mor even n trekkie doun.”
En even loater trok de blaauwe kwaalm van de riezende dood over toene.
Noa n zetje vruig ik hom: “Most ais heuren Geert, doe hest vrouger toch bie
d’boer waarkt?”
“Joazeker jong, twaalf joar mor laifst”, zee e, “wat heb ik doudestieds wat
òfknooid veur n poar loezege centen.”
Ik gnivvelde wat in miezulf, en zee: “Den hest doe dat doar zeker leren doan?”
“Wat mainst?” vruig Geert.
“Mizze streuen mit de wind liek veur de kop” zee ik, en ik kon mie t lagen nait
loaten, dou ik zag hou zuneg Geert mie aankeek.
t Begroodde mie aal da’k hom veur t zootje haar en zee gaauw: “Trek die der
mor niks van aan jong, ik moak mor n beetje gekhaid hur. Mor t is toch wel n
beetje vrumd dast nait achter bie d’sloot begunst, van de wind òf.
“Och,” zee Geert, “Dat moakt mie niks uut jong, en t scheelt mie ook nog dat ènde
lopen.” Ik keek hom verboasd aan en ging der mor nait wieder op deur;
twaalf joar ervoaren mit boerenaarbaid, doar was mie ja gain proaten tegen aan.

Op de zutterdag veur kerstdoagen wollen Gitje en ik n beetje op tied noar t Knoal om bosschoppen te hoalen. Dat was gain overdreven weelde, want zo vlak veur kerst wast aaltied harstikke drok in winkels.
t Was mooi weer, n vroug zunnechie streek zien straolen over t slichte baauwlaand doar n dun loagie snij op lag. t Schitterde en flonkerde as was t laand bestreud mit ontelboare diamantjes. Prachteg, veur t eerst in joaren weer ais n moal n widde kerst.
Net douve in d’auto stappen wollen zee Gitje, “Moust nou ais zain, t weer het Geert duchtmie te pakken kregen. Haile zummer niks om hakken had, mor nou gait e holthakkertje speulen.”
Buurman haar tegen de dikke populiereboom dij bie hom tegen t huus ston, n klain alminium keukentrappie zet. Zulf ston op de bovenste tree en keek wat zörgelk noar boven.
De onderste takken zaten nog oareg hoger as dat e berekken kon.
Dou e ons in t oog kreeg kwam e onderuut en luip veur noar de weg. “Moi lu, even aan rit op dizze zunnege zutterdagmörgen?”
“Even om bosschop noar d’Aldi, aans is t dammeet zo drok. Dat waist ja wel om dizze tied, minsen doun net of der n hongerwinter aankomt as der drij zundoagen achter mekoar aan kommen”, zee Gitje.
Geert nikde, “Woarom ook nait hè, ie hebben t ja wel aan tied. Gain bomen dij joe t licht uut de veurkoamer holden. Ik wait nog wel da’k vrouger as lutje knuppel mit d’ol heer mit ging as der hier of doar op t dörp wat gebeuren mos. Dakpannen leggen, aine helpen mit toene as der medizie meleur was, bomen kappen, nuim mor op… Elkenaine was prezent, joa, dou was noaberhulp nog hail gewoon.” En mit e dat zee gloop e mie even mit n licht beschuldegende blik aan. “En vraauwlu muiken vanzulf kovvie en soep veur de aarbaaiders, dat was hail gewoon doudestieds. Tja… mooie tieden wazzen dat, kom doar vandoag de dag nog mor ais om.”
Ik zee gaauw, “Joa jong doar zit de west in, tied het dat mitnomen. Nou maaid kom hur”, zee ik tegen Gitje, “wie goan hin aans binve dammeet alsnog loat.”
Douve in d’auto zatten zee Gitje, “Ik zai wel aan dien gezichte dast de smoor in hest , mor zet dat nou gaauw van die òf, Geert dut allain mor zo omreden e zok ter gain road mit wait. Waist ja wel hou onhandeg e biezetten wezen kin.” Ik bromde nog wat stiekelg, “Dat mag wel zo wezen, mor t is ook zien aigen schuld. As ik hom nou nooit mien hulpe aanboden haar, din wol ik mie nog stilholden, mor hou voak heb ik dat wel nait doan? En ieder bod stelde hai t weer uut en ik bin nait zo onneuzel dat ik swinters doun goa wat zummers ook kin.”
Gitje wreef mie even deur t spoarzoame hoar en zee, “Let mor ais op, as wie dammeet weerom binnen, het Geert trappie allaank weer opborgen en zit e lekker mit Martje bie keukentoavel Noord te lustern en kovvie te drinken.”
Mor dat bleek n wins dij hail aans uutpaktde.
Douve der weer wazzen ston der bie Geert veur t huus n mooi plougie volk dij apmoal noar boven keken. Ik dee t roampie n endje open en heurde Haarm Venemoa, dij veuraan ston, reren mit n stem as n trompet, terwiel zien aarms as n poar meulenwieken in t ronde speerden, “Gewoon dien aarms der om tou sloagen jong en langzoam onderuut, tou mor ais!”
Ik zetde d’auto tegen t huus en wie luipen noar t oplopie tou.
Geert haar zok nait kinnen loaten dizze raaize en t keukentrappie was vervangen deur n lange holten ledder. Rondom de boom lag n beste bulde takken, sommegen wel zo dik as n bovenbain. Hailemoal boven in, op ain van de leste takken dij der nog aan zatten, zat Geert. Ver boven t hoogste punt van t dak, zat e doar as n boetengewoon medel ooievoar de buurt te bekieken. Der wuiren din ook n baarg foto’s moakt.
En dou kreeg e mie in de goaten, “joa hur, doar hevve meneer ook weer! Was kovvie mit n appelpuntje lekker mien jong?! En hou t mit Geert gait, och wat kin die dat schelen, nee din? Huifst nait zo onneuzel kieken hur, of wolst sums ontkennen dast doe mie lest de zogenoamde goie road geven hest om eerst alle takken der òf te zoagen?” Ik ston de haile tied al wat vrumd noar de populiere te kieken, mor dou e over takken zoagen begon zag ik eerst wat of e doan haar.
Hail sekuur haar e takken slicht mit de stam òfzoagen doan, persies zoas ik hom zegt haar. Mor hai was in ploats van bovenin, onderaan begund te zoagen.
As ik mie dat zo veurstelde kon dat hailemoal nait, mor op ain of aander menaaier haar e toch kans zain om alle takken onder hom vot te zoagen. En nou strekde de koale stam zok uut noar beneden as n scheepsmast mit Geert der bovenin as n metroos in t kraaienust.
“En hou kom ik nou weer noar beneden, of hest sums n ledder van vieftien meter laank?!
Oarend Boswiek, dij aaltied wel over n beetje gekhaid mog, ruip, “Dou mor kaalm aan jong, vaalst ter vanzulf uut ast riep bist!”
Geert foeterde mit trillerge stem wat weerom dat nait slim bie de kommende feestdoagen paasde.
Jan Loorbach stelde veur om boom din mor om te zoagen, hai kon der ja ook nait aiweg boven in zitten blieven, t was veulste kold, je haren t ja zo te pakken.
Hai kreeg Geert zien heksebiele dij tegen de veurmure ston.
“Neem dij haalve goare dat ding òf!”, reerde Geert benaauwd. “Ik heb die wel deur hur, doe ol vrijgezelle! Dat zol wat wezen hè, mie hier n doodsmak moaken loaten! Ik heb die heus wel ais mit n schaif oogie noar Martje gloepen zain hur!”
Jan smeet mit kwoaie kop de biele aan zied en stevelde op hoge bainen vot. “Red die der mor mit Maaibörg. Om mie zitst ter mit nijjoar nog in! Asof ik ooit n onzedelege gedachte had heb over Martje. Ik dij bie alles wat e dut t ol bouk noaleeft, wat verbeeld dij goddeloze doarboven zok wel!”
Gitje stödde mie aan en zee, “Wat nou as ik de brandweer even bel? Dij kommen ook om n kadde uut boom te hoalen. Ze plòkken hom doar ja zo even boven uut.”
Ik keek heur aan as was ze zo tou t grode sprookjesbouk uut lopen. Woarom komt ze nou aaltied op dingen dij ik zulf ook wel bedinken kin…
Martje, dij al n haile zet zenewachteg noar heur man ston te kieken en dij t schraiven noader ston as t laagen haar Gitje ook verstoan en ruip vot,”Och joa maaid, das ja n goud idee! Dou mor gain muite hur, ik goa vot even bellen! Mien tillefoon ligt binnen ’k bin der zo weer”. En mit runde ze op n draf in huus.
“Ik hol t nait zo laank meer vol hur! Mien aarms en bainen worden zo kold en stief, dou nou toch ais wat!” ruip Geert uut t kraaienust.
Martje kwam weer in boeten en ruip, “Gain nood laiverd hur, brandweer komt ter aan! Nog even vol holden jong, ze binnen der zo!”
Ik dochtde, nou, dat kon wel ais tegenvalen, zo rad binnen ze mainstied nait ast om dit soort dingen gait.
Mor tot mien stomme verboazen heurden we al noa n menuut of vieve in de verte n brandweersirene. Sirene?
Geert keek vanuut zien kraaienust hoopvol in de richten van t Knoal en ik vruig Martje nijsgiereg, “ Wat nummer hest doe din bellen doan wicht?”
“Nou gewoon ain ain twije toch?!”
Mmmm, ik wos t nait persies , mor ik kreeg t gevuil dat t nait hailemoal goud zat. In de verte verscheen t blaauwe zwaailicht en de sirene janktde der lusteg op lös. Der achteraan zaggen wie ook nog twij plietsiewoagens.
Wie gingen apmoal mor n beetje achteruut, want zo’n grode auto het ja n bult ruumte neudeg.
Mit knarznde banden kwam t rooie gevoarte tot stilstand en vot vlogen der aan aal kanten brandweerlu uut. “Woar is de brand?” ruip aine en keek zuikend om zok tou. De plietsies deden kaalm aan want dij zagen ja ook gain vuur.
“Hallo, hierzoot! Hier boven bin ik!” ruip de zeerover boven uut de mast.
De brandweerman zien gezicht kreeg op slag n zoere uutdrukken en hai zee, “Wel het der din bellen doan dat ter brand was?”
Martje schoof noar veuren en zee mit trillerge stem, “Dat heb ik doan meneer, mor ik heb nait zegt dat ter brand was hur meneer, want dat is der ja ook nait.
Ik heb 112 bellen doan en dou vruig der aine aan mie wat ter loos was en dou zee ik dat de brandweer votdoadelk kommen mos omreden mien man der nait meer uut kommen kon. En dou zee dij man dat de brandweer der zo gaauw meugelk aan kommen zol.”
t Aarme wicht was sikkom in troanen, mor t gezicht van de brandweerman ston al nait haalf zo duuster meer. “Nou ja, loave ter din mor op holden dat t n misverstand was. Mor ie mouten der wel om dinken dat je allenneg mor in geval van hoge nood 112 bellen maggen, veur dit soort waark mouten ie t gewone nummer bellen. En eh.. wat ik nog vroagen wol, hou is joen man doar aiglieks bovenin kommen? Zit ja gain takke aan doar e op stoan kin….” Martje zuchtde daip, “Leuf mie meneer, dat willen ie nait waiten, zokswat leuf je toch nait en doar wil ik t ook laiver nait over hebben.”
“Eh… as ie t even wachten kinnen, hoal mie hier din even uut? Kom vanoavend mor even bienander te proaten!”, ruip Geert uut t kraaienust. En dou duurde t mor even of de lange ledder wuir uutschoven en huil ain van de brandweerlu de stòk en stòkverkleumde Geert noar beneden.
Doar ston e bibbernd van kolle de brandweerlu wat slaifachteg aan te koekeloern, mor Martje, dij zag dat heur man weer in vaileghaid was, foeterde hom vot uut, “Nou ja, doe hest wel weer de eerste pries hè? Glad n wonder dast dij leste takke der ook nait òfzoagen doan hest, dat was net wat veur die west.”
Geert gloop mie wat vranterg aan en zee, “Ast doe mie mor beter uutstòkt haarst van hou of wat, din was dit apmoal nooit veurvalen”.
t Woord was mienent nog mor veur da’k wat verkeerds zeggen kon kreeg Gitje mie bie d’aarm en luipen we op huus aan. Toch kon ik n klain glimpie nait verbaargen al mog dat aiglieks nait vanzulf, zo mit de kerstgedachte enzo….

Veur n zetje leden vruig Geert mie of ik hom wel n moal n zutterdag
helpen wol, hai wol dij olle populiereboom aan ander kaande van t huus vot hebben.
Din was e dat ol ding kwiet, ding huil veul te veul zunne uut de veurkoamer en haar ik n mooi pongeltje brandholt veur in kachel.
Ik kon mie nait heugen dat Geert en zien Martje ooit in veurkoamer zatten, mor goud. t Leek mie wel wat tou, doar zat toch gaauw veur n kuub of drij, vaare aan, t was best n woepsterd van n boom. Dou e t zowied haar gaf e mie n saintje en zutterdoags was ik al op tied bie hom. “Hest traauwens wel dinken doan om even n kapvergunnen aan te vroagen” Hai keek mie wat onneuzel aan, “Kapvergunnen? Mien haim, mien boom, niks kapvergunnen.” Kloar, nait tegen aan bemuien.
Geert haar n ende taauw kloar liggen om de boom n beetje te begelaiden en ik haar mien motorzoage bie mie, wat keggen en zo kregen wie dat ding vervast wel tegen de vlakte.
Dou we tegen t huus kwammen sluig ons der n beste brieze wind in de muide, “Dat wait ik nait jong, dij rötterge wind stait ja liek op t huus, as dat mor goud gait”.
Mor Geert wol doar niks van waiten, hai zol om en hai ging om! “t Kin aans wel n hail duur boompie worden as e die op t huus vaalt”, pebaaierde ik nog, mor der was gain zaalve aan te strieken, plat zol e !
Hai zedde der n lange ledder tegen aan en klom der zo hoog meugelk in om taauw vast te moaken.
Dou e weer op de begoane grond ston zee ik tegen hom; “Hou hoog zol dat ding aiglieks wezen, toch al gaauw n vieftien meter, dochst ook nait?”
“Nee man”, zee Geert,”Hooguut n moal tien meter, vast nait meer, mor wat zol dat din?”.
Ik keek nog ais sekuur omhoog; “As e zo hoog is as ik dink dat e is, en hai vaalt doar hìn woarst doe hom hebben wilst, din kinst dien tuuten dammeet mit n plemuurmes van de vlouer òfsteken, din gait e die dwaars deur t hounderhok hìn”.
Geert laagde,”Op gain stòkken noa, wat ik die zeg, dat gait wel goud”.
Ik trok scholders op, hai mos t ook ja zulf waiten, t was zien boom en zien tuuthok. As dij boom der boven op donderde haar k ja nog meer brandholt.
Geert luip achteruut tot e sikkom tegen t hok aan ston en trok taauw steveg aan,”Magst wel begunnen hur, ik trek hom wel dizze kaande op”. Ik haar der nog gain goud gevuil bie. Ik mainde da’k hom wel dij kaande op valen loaten kon ondanks de wind, mor t bleef lang ende en zo hail veul vuil der nait aan te sturen was ik baange. Mor goud, meneer wol t zo hebben, hai kon t zo kriegen.
Ik zedde mien oordoppen op, muik zoage aan loop en begon, kedde was vliemschaarp en hai glee deur t holt as n hait mes deur de botter.
t Duurde din ook mor even of k haar der aal n beste hörn uut. De valkerf nuimen ze zokswat in vaktoal. Ik ruip aan Geert dat e taauw goud strak trekken mos en begunde aan d’aander kaande.
t Leek mie tou dat t aal haarder begunde te waaien. Opais begon boom te kroaken en helde opains gevoarlek op t huus aan.
“Trekken Geert, trekken, hai gait vekeerde kaande op!”,ruip ik zo haard as ik kon. Gelokkeg ging de wind even weer wat liggen en boom boog zok weer noar Geert.
k Gaf nog ainmoal n beste riedel mit de zoage, en doar ging e.
Ains zo groots, de haile buurt overzaind en nou veroordaild tot n ende dat gain poggen lieden kon.
As in n vertroagde film neeg e t muie heufd aal daiper en daiper, tot dat e mit luud gekroak, zok mit zien haile vieftien meter dwaars deur Geert zien hounderhok boorde!
Ik schrok mie dood, net zag ik Geert nog stoan, mor woar was e nou din bleven? As e nou mor nait onder de boom kommen was, hai haar ja tegen t hounderhok aan stoan. “Geert woar bist, leefst nog?”, ruip ik terwiel ik mien best dee om wat te zain in de paldernaksie dij overbleven was van zien tuuthok. n Lewaai as n oordail steeg op uut t verhinneweerde tuutenverblief, hènnen stoven aal kanten uut en de locht was vol van stof en veren!
Der klonk n luud kroaken van planken en geruzzel van bloaden en doar verrees Geert as n soort veurwereldleke bosgod uut de restanten van zien hounderhok. Hai haar takken, bloaden en stro en aaierstruuf en hounderstront om kop en op zien rechter scholder zat zien dikke zwaarde Barnevelder hoane verdwoasd veur zok uut te koekeloern.
Geert keek mie aan mit n blik in ogen of haar e mie nog nooit eerder zain. t Was ook ja n godswonder dat e t leven der òfscheurd haar, dat haar wel hail aans òflopen kind.

Douve wat loater bie hom in t achterkeukentje zatten en aalbaaide twij zeupies had haren, was e weer wat aanspreekboar. “Nou, t hounderhok mag din in flinsters liggen, tuten zellen nog wel aan t fladdern wezen, mor t huus is teminste stoan bleven en da’s oareg belangrieker. Martje zol mie vervast doodschaiten!”.
Der kon zowoar weer n laagie òf bie Geert. Hai kraabde even òfwezeg in de nekke van zien Barnevelder hoane dij zok nait van zien scholder òkriegen luit of was t ook nog zo.
Zo zatten wie mit ons drijen nog wat bie te kommen, dou opais deurbèlle ging.
Geert nam zok op en luip noar veurdeure. Even loater heurde ik zien stem verontwoardegd deur t huus reren; “En wel mainst doe din wel dast bist, ik heb dij boom veur viefentwinteg joar leden zulf poot en nou heb ‘k hom ook aigenhandeg weer vothoald. Ik zel zulf wel even uutmoaken of dat mag of nait! Mien haim, mien boom! En gloep mie nait zo aan doe snötneuze, hest nog nooit aine zain mit n hoane op scholder?!”
Der klonk n stem dij ik nait verstoan kon en Geert begon vannijs; “Zel ik die nou ais persies vertellen wat ofst doe mie kinst mit dien kapvergunnen?”
Nog wat gemompel en mit n klap sluig veurdeure in t slöt.
“Wat was dat nou din?”, vruig ik dou e weer in keuken kwam.
“Dat was….,” zee Geert mit n duustere blik noar veurdeure,”Dat was aine van de gemainte, kwam hier touvalleg even langes op fietse en meneer kwam vroagen of e mien kapvergunnen wel even zain mog. En dou heb k hom verteld wat e doun kon mit zien kapvergunnen. Ik zee dat e hom doar insteken mog woar de zunne nooit schient,”
“En wat zee e dou din?” vruig ik nijsgiereg.
Stoens keek e nog ais richten veurdeure; “Hai zee dat in dat geval plietsie in de loop van de weke wel even kontakt mit mie opnemen zol. Ze hebben verdamme kringe van de pispot nog om de moaze zitten, mor verbeelden zok dat ze de haile wereld wel even regaaiern zellen, snötoape!”
Ik schudde verboasd mit kop, der bleef hom ook nait veul bespoard vandoage, lichtkaans dat t aal mit aal toch nog n hail duur boompie wuir.
Mor, zoas Geert zulf al zee, t huus was teminste stoan bleven.
En, t heurt messchien wat maal, mor ik haar mien brandholt.

Laimeneertiekies binnen rood mit zwaarde stippies. Teminste, de mainsten. Mor nou wil ik joe t verhoaltje vertellen, van hou of t komt dat ter ook wel ais n aander kleur tussen zit. Dat komt noamelk zo:
Bie ons achter t huus, hailemoal achter in toene, stait stoef aan t sloot n haile dikke vledderbos.
Dij bos is noar men verteld wel aal honderd joar old, en bie veujoarsdag is t net n schilderij, zo mooi stait e din te bluien mit grode widde bloumen.
En in dij ol vledderbos woont de femilie Stippel.
De femilie Stippel bestait uut pabbe Stippel, mamme Stippel en nog n haile boel klaine Stippies.
t Binnen laimeneertiekies en ze wonen al joaren in t zulfde huussie in de vledder. Hailemoal boven in, doar twij takken uut nander gruien zit n gat, en doar hebben ze t huussie baauwen doan.
Pabbe Stippel was d’haile doagen drok in de weer mit t binnenhoalen van t wintergerief. En doar haar e stief waark mit, want al dij lutje mondjes stonden gain vief menuten stil. Veuraal as vledderbaien riep wazzen, luip e zok kont uut d’hoaken, plokken, leggen te dreugen in d’zunne, en din opbaargen.
Mamme beredderde t huusholden en doar haar ze t zo drok mit, dat d’olste kinder haar mithuilpen om t apmoal rond te kriegen.
Wat wiederop bie d’sloot stonden nog wat vledderbozzen doar ook de neudege huusholdens in tou huilen. Mor gainaine haar zo’n grode boom as de Stippels. Op n dag verscheen der op n takke dij wat wieder uut t bos stak, n aander laimeneertiekie femilie, dij zo te zain n hail ende vlogen haren, want ze laggen doodmui op n takke, in d’schare van de bloadjes.
Pabbe Stippel, dij touvalleg in de buurt was, gloop stiekom achter n takke vot noar dat ploug vrumd volk. Want dat wast zeker, vrumd volk. Zokswat haar hai in zien haile leven ja nog nooit zain. t Wazzen wizze laimeneertiekies, net as haizulf, mor t leek wel of dizzen zok beschilderd haren, want in stee dat ze, zoas elk laimeneertiekie, rood wazzen mit zwaarde stippies, wazzen dizzen zwaart as de nacht, mit gele stippies. Nou von e dat zwaart nog nait zo slim. Hail enkeld wolt ja wel ains gebeuren, dat ter bie heur n zwaart poppie geboren wuir. Mor dij haar din teminste nog wel rode stippies.
Mor dit? Dit leek ja naarms op! Dit was ja abnormoal, gele stippen. Wat zollen dij hier wel doun? t Leek woarachteg wel of ze hier blieven wollen.
Ze wazzen zo te zain drok dounde om al heur pakkeroazie open te moaken.
Dat nooit! Hai wol dij roare geelstippen hier nait in zien boom hebben. Ze konden opsakkerdaaiern noar woar ze votkwammen of zuiken n aander boom, mor nait dizze!
Mor Pa Stippel duurde der aiglieks nait allenneg op òf. Ze wazzen ja mit ain nuvere grode ploug en as e ze vertelde, dat ze uut zien boom mozzen, konden ze hom messchien wel wat doun. Waist ja nooit mit zokse vrumde lu. En wat wazzen ze doar wel aan t eten, dat was gain olderwetse degelke vledderbaienstamppot, dat kon e zo wel zain. En wat n locht, hai kon t hier hail roeken, brrrr!
Nee, hai kon beter eerst even bie huus aangoan, en zeggen wat of ter loos was, en din zol e ais even noar de buren goan, wat of dij der van vonden.
t Huus was votdoadelek op n hobbel, en elks wol der op òf om noar dij vrumde pazzipanten te kieken.
Mor doar wol pabbe niks van heuren. Ze bleven mor mooi in huus, t was veulste gevoarlek om zo mor op dat volk òf te goan, je konden ja nait waiten wat ze in t zin haren. As e mit de buren proat haar, zaggen ze wel wieder wat of ter gebeuren mos.
Tot zolaank: gainent tou deure uut!
d’Ol Stippel was nog mor goud en wel vot dou t lutjeste van aal Stippies stiekom tou d’achterdeure uutsloop. Pabbe was ja veulste benaauwd, hai zol heus wel veurzichteg wezen en kwam ook echt nait te dichtbie. n Uurtje loater kwam Pabbe Stippel der weer aan, nou in t gezelschop van n stok of wat aander manlu.
Tegen mamme Stippel en de kinder zee e: “Wie goan noar dij vrumden tou, en zellen heur zeggen davve gain pries stellen op heur aanwezeghaid. En as ze nait goudschiks votgoan willen, din mor kwoadschiks. Dou aal deuren op de grundel, en zörg dat ter gainaine noar boeten komt. We maggen gain risico lopen. Woar is t lutje jong aiglieks, k zai hom ja naarms”. “Dij slept, ligt lekker in t ledikantje,” zee mamme. Ze haar ja nait vernomen, dat e tou d’achterdeure uutgoan was.
Ze gingen op weg, pabbe Stippel veurop, en zes pabbe’s uut aandere vledderbozzen der achteraan.
Intied was t lutje Stippie al vlakbie de takke woar de geelstippen deel streken wazzen en hai gloop veurzichies achter n takke vandoan.
Minsenkinder dat was ja wat. Pabbe haar niks teveul zegd. t Was inderdoad n roar gezicht, dij gele stippen.
Zachies trippelde e van takke tot takke, aal dichter bie. Opais kwam der mit n duvels keboal wat groots deur de takken onderuut baldern en doodsbenaawd keek t lutje ding omhoog.
Doar zat, twij takken hoger, n grode zwaarde merel dij hom mit ain geel oge hongereg aangloop.
As de bliksem dook t lutje jong vot achter d’bloadjes en kroop in ain scheure in de roege schors van de vledder. Merel wupde n takke leger en gloop onderuut, om hom te zuiken. t Lutje kroop nog wat wieder in de scheure en hai kon zien schildje trillen heuren, zo baange was e. Bats!! Mit n klap sprong de liester op dezulfde takke, as woar hai zat en t lutje Stippie bulkde moord en brand dou dr vogel op draigend op hom òfkwam.
n Endje wiederop heurde Pabbe Stippel te gereer, en ruip: “Kom op jongens, dat is mien lutje jong, dij doar ropt. As dij rötterge geelstippen hom wat doun, binnen ze nog nait joareg!” Tegeliekertied kwammen ook de geelstippies in de bainen, dij haren t lutje ook roupen heurd.
Omdat de gelen dichterbie wazzen, kwammen dij net even eerder bie de plekke doar t lutje jong zok verstopt haar. En dou ze zaggen wat of ter loos was, nammen ze doadelek moatregels om t gevoar te keren. Pabbbe Stippel en zien noabers kwam net bietieds om te zain, hou de geelstippies in plougies van n stòk of zese opvlogen en zo van n poar kaanten touglieks op de merel òfschoten. Dij keek roar op, dou e opais van aal kaanten beloagd wuir deur dij lutje gifgele dinkjes. Hai kon hail nait zain, wat of t wazzen, zo snel bewogen de geelstippies zok.
Aingoal mos de merel votdoeken, want din soesden ze vlak bie zien kop langes. Misschien wazzen ze wel vergifteg, hai dus toch nait pebaaiern om aine tot de locht uut te pikken. Hai begunde nou baange te worden.
En dou opais bedochde hai zok nait meer, nam zok op, en vloog kwetterend en schetterend tou de vledder uut.
Opgelocht kroop t lutje ding tot zien verschoelhoukie uut en runde gaauw noar zien pabbe, dij aal op n draf op hom òfkwam.
Hai was zo bliede, dat zien jong niks overkommen was, dat e der hail nait aan docht om hom uut te foetern. En doar kwam nog bie, dat hai zok aiglieks wat ongemakkelk vuilde, dou de geelstippies weer land wazzen en op hom touluipen.
Hai haar zok ja nait aal te vrundelk uutloaten over de vrumden. En nou haren ze zien jong uut de snoavel van de merel redden doan. Aans was e vervast opvreten!
En op dat ogenblik docht d’olle Stippel: “Wat ter ook gebeurt, al kommen der hier ook gounent mit poarze en blaauwe stippen, ze binnen wat mie aangait, van haarten welkom. En dij t doar nait mit ains is, zel nog n hail maal piepke tebak smoken, dij krigt mie tegenover zok.
En zo kon t wezen dat t dij oavend groot feest was in de vledder van de femilie Stippel. d’Haile buurt was nuigd en in t begun keken de mainsten wel even roar tegen t geelgestipte volkie aan, mor dou ze der ainmoal mit aan de proat kwammen en ook nog van pabbe Stippel te heuren kregen, wat of ze veur zien lutje jong doan haren, wazzen ze aal gaauw mit heur in ain joar. Tot daip in de nacht klonken de geluden van t feest deur de stille toene. En zo komt t dus dat je sunds dij tied regelmoateg de mainst vrumde laimeneertiekies zain kinnen: mit gele, blaauwe, rode, zwaarde, ja zulfs oranje stippies.
Ze haren ain haile wieze les leren doan, dat, hou aine der aan boetenkaande uutzugt, nait belangriek is. Mor dat t ter op aankomt wat of ter van binnen zit.
En dat zit mainstied wel goud.

Achter op de Wieke, richten Wildervanksterdale, lopt n ziedwiekje
schuun van t hoofddaip t laand in. t Het de noam Nummer Dattien.
Noast dat wiekie lopt n loantje zo smaal dat ter hoast gain mins komt,
want n auto kin der nait rieden. Links en rechts zowied ast zain kinst
baauwten woar t ende van vot is, dook hangt stil en zwoar tussen
wiekswalen.
Onaindeg liekt t wel. Allewel….., nee nait hailemoal.
Op n klain endje van dat loantje òf, n kilometer of twije van t
daip, ligt n verhogen, n soort van wier midden in t slichte laand.
Hailemoal begruid mit bomen en stroeken dij aal honderden joaren
old binnen.
En t vrumde van dij verhogen is dat ter n woatertje deurhin lopt,
dij nait in verbinden stait mit t wiekje.
Staarker nog, t ligt zulfs hoger as t laand ter omtou, t begunt
aarms onder wat bossiederij en t verlust zok in t niks, aans woar-
aarms in de roegte.
n Woas van olderdom deurtrokken mit gehaimzinneghaid kropt troag
deur de stroeken hin.
Verschaiden lu hebben al pebaaierd om de gehaimen van dij ploatse
uut te pluzen, mor t ainegste wat ze vonnen hebben, sikkom hailemoal
onder de grond, binnen vaar grode zwaarfstainen, net as van n hunebed,
op elke hörn aine, net as n kesteel mit vaar houktorens.
Wat ook op zien minst wat verwonderlek is, is dat ter nait ain boer
is dij aansproak moakt op dat stee en der over proaten willen ze
ook laiver nait. Ol minsen op t dörp waiten te vertellen dat dat
stee vrouger n noam haar. “de Leste börg”, wuir t nuimt omreden t
olle volk, of eerdmantjes zoas we tegenswoordeg zeggen, doar heur
leste uutwiek haren. Teminste zo gait t verhoal, mie n poar
joar leden verteld deur Tjipko Loorbach, ain van d’olste minsen op
t dörp.
Hail vrouger, nog wied veurdat ter minsen wazzen, in n dokege
tied vol vrumde wezens en onbegrepen gewoarwordens, haar t olle
volk d’haile wiede omtrek bewoond.
Nait steurd deur wat din ook leefden ze doar aal doezenden joaren
hail tevree, geliek heur veurollen doan haren. Huuzen of zokswat
haren ze nait neudeg, omreden ze macht haren over de geesten van de
netuur.
En zo zollen ze vevast nog wel leefd hebben as nait op n dag d’eerste
minsen verschenen wazzen.
In t eerst was ter niks gain hikhakkerij west, integendail
zulfs, minsen en eerdmantjes haren n baarg van nander leerd, t
akkedaaierde meroakel. De minsen veuraal leerden n baarg over t
bewaarken van iesder, doar wazzen d’eerdmantjes ja woare meesters
in.
Mor noa verloop van tied veraanderde der wat en wazzen baaide
soorten wat uutnander gruid en aiglieks kon ook gain mins of eerdmantje
doar wat aan doun, t ging apmoal vezulf. Eerdmantjes wuiren noamelk
zó old dat ter gounent bie wazzen dij nait ains meer wozzen hou old
of ze wel wazzen.
Minsen doarentegen wuiren nogal gaauwachteg old, doudestieds wast
mit n joar of viefteg wel zo’n beetje òflopen. En ain en ander muik
dat ter in dij körte tied ook n hail bult kinder geboren wuiren dij
ook apmoal weer n stee hebben mozzen om te wonen. t Wuir dus al
krapper veur d’eerdmantjes.
Dij kluigen din ook op tied bie de minsen, dat t zo nait langer
kon. Der wazzen aal n haile boel van heur landslu vertrokken noar t
oosten, aandern noar t westen, over t grode woater, noar steeën
doar nog ruumte was. t Wuir tied dat ter ais n moal dudeleke òf-
sproaken moakt wuiren. En dat gebeurde din ook wel, mor t was aingoal
mor veur n poar joar en din was t weer malheur. Der wazzen
gewoon veulste veul minsen en dij haren n baarg ruumte neudeg,
en haren mor n kört geheugen.
Minsen hebben nait waiten hou dicht of ze bie d’ondegang west wazzen,
want as d’eerdmantjes dou wild haren, was der gain mins in t
leven bleven.
Woaterelven en stainmantjes haren t wel waiten, mor gelokkeg veur
d’minsen kwammen dij kwoadoardege types hier waineg veur.
n Aander ongelok bezörgen dat lag nait zo in heur oard en in t
lest trokken ze zok hailemoal terogge.
En noa verloop van joaren wazzen der gain minsen meer in leven
dij zulf nog ain van t olle volk mitmoakt haren. De joaren regen
zok aannander, minsen nammen aal meer en meer van t laand in gebruuk,
en eerdmantjes kwammen allenneg nog mor veur in verhoaltjes
veur d’kinder. t Leek wel of ze van d’eerdbodem verswonnen wazzen.

t Was aiven loater, t bestoan van t olle volk was oplöst in t grieze
woas van de geschiedenis.
Minsen knoiende in t veen, dat òfgroaven wuir om d’lu in de grode
steden nait te loaten verrekken. En de febrieken draaiende.
t Laand wuir deursneden mit kenoalen en wieken, want törf was n
belangriek goud en haile streken kregen ain totoal aander aanzain.
En dou der op n duur aal meer aarbaaiders in t veen kwammen, begonnen
d’eerste verhoaltjes kop op te steken over klaine kereltjes
dij zain wazzen aan de raande van wat t bossies, of achter n zaandrogge,
net even in t zicht, mor aaid boeten beriek.
De grode verveners laagden as ze heurden van t lutje volkie, en
din zatten ze d’aarbaiders, of ‘veenkers’ zoas ze doudestieds zeeën,
nog meer achter de boksem omreden ze mainden dat ze dij lutje
kereltjes verzonnen haren, zodat ze nait zo haard waarken huvm. Mor
hou wieder of minsen deurdrongen in t woeste, zompege laand, hou
stoerder de veenkers t kregen.
Störm, snij en dunderbuien sluigen mit zo’n duvels geweld op heur
in, dat ze der doodsbenaauwd van wuiren.
En dou in t lest t raive begon te verdwienen, veenhutten midden in
de nacht in brand vlogen en aal meer veenkers trovven wuiren deur
n elvenschot (ischias zoas wie t tegenswoordeg nuimen) en ‘lamlendeg’
op heur strozakken laggen, wollen ze t wel leuven.
As de veenboas hebben wol dat ter törf stoken wuir din mos e eerst
mor zörgen dat ter wat aan dij eerdmantjes doan wuir, en aans ging
e zulf mor op schobbe. Want doar wazzen ze intied wel van over-
tuugd, dat dij lutje kereltjes gounent van t ol volk wazzen.
En dat wazzen t ook en dat haandje vol dij der nog touhuilen,
wazzen vast van zins om nait wieder terogge te goan. Honderden
joaren wazzen ze nou aal mor wieder uutweken, in de hoop dat t apmoal
nog weer goud kommen zol en ze net as hail vrouger mit en
noast minsen leven konnen. Ze haren alle begrip veur heur törfstekerij,
mor ainmoal is t òflopen en genog is genog.
As minsen nou nait lustern wollen din zollen ze de macht van
d’eerdmantjes vuilen, n klain beetje haren ze ja aal ondervonnen.
De veenboer woaròf de venen van wazzen von op n mörgen n vel
pepier op zien schriefbero en doar ston in ain olderwets, mor hail
net, handschrift dat t ol volk zok ain stok laand uutzet haar, te
waiten,”ten zuud-westen van t Wiekster hoofddaip, haalverweegs de Pekel
ae en dattiende wieke vanòf t Wiekster verloat. Viefhonderd rou
in oppervlak, maarkt deur vaar grode zwaarfstainen, ain op elk hörn.
Zolaank wereld draait en vogels vlaigen, blift t ol volk binnen de
grens zoas aanduud deur de vaar stainen. Vanòf dit ogeblik is rai-
ve, goud en leven van de veenkers vaileg. In roil blieven minsen
vot van dizze leste veste, n leste uutwiek in n veur eerdmantjes
verloren wereld.”
Eerdmantjes zollen zok hier aan hollen en ze hopende oprecht dat
minsen dat ook doun zollen, veur elks zien bestwil.
Veenboeren stonnen nait bekind om heur fiengevuileghaid, mor dizze
haar t vel toch nait zo dik dat e nait de verschollen draigeminten
vuilde dij in de braif stonnen. Der was n baarg verlet noar törf en
zunder raive en aarbaiders kon e niks begunnen en niks verdainen,
en wat was nou viefhonderd rou, n schiet bultje, loat ze der gelok mit
hebben.

Twij honderd joar wieder binve we nou en der is nait veul meer te
vinden wat nog herinnert aan dij haarde, roege tied, of t mout al
dat stòkkie hoogveen wezen dat nog aaid in t sligte laand ligt,
stil, deur niks steurt, omgeven deur twijduustern, dook en
verbeeldens. Wachtend op n tied dij wizze komt,
de tied dat minsen weer votgoan
en t laand weer
leeg is,
vrij
is.

Veur n zetje leden, op n schiere zunnege zundag, mozzen we der mor ais even mit d’auto op uut. Noar de bozzen zollen we, noar Gitje heur zeggen vot. Nou is t mie mainstied net geliek woarof we hin goan, k mag wel geern n moal noar Drouwenerzand of zo, mor t Hogel­aand op vin ik ook hail mooi. Veuraal as t koolzoad bluit. Ons aigen Keukenhof nuim ik t aaltied. t Is wel apmoal ain en dezulfde kleur, mor dat stekt mie nait. Ik vin t n aibels mooi gezicht.
“Wie kinnen hiernoast wel vroagen of ze zin hebben om mit te goan,” zee Gitje. Ik nikkopde. “k Zel wel even hinlopen, k mout Geert toch nog even zien specieschobbe weerom brengen.” Ze haren wel zin en Geert zee: “t Is goud, mor k neem wel mien schobbe even mit.” Martje keek hom verboasd aan. “Dien schobbe? Wat wolst doe in t bos din mit n schobbe doun?” Geert lagde zachies veur zok uut, en zee dat we dat wel zain zollen as t zowied was.
Ik verwonderde mie der ook wel wat over, mor ja, elks het ja wel ais wat. As Geert nou zien schobbe mitnemen wol, loat hom geworden.
n Aander nimt n fototoustel mit, Geert zien schobbe. Elks zien zin. Dou we tegen twij uur op n smaal poadje reden, midden in t bos, begunde Geert aal aandachteger tou t roam van d’auto uut te loeren.
“Wat hest aal te turen,” zee Martje. “Bist aans ook nait zo nijsgiereg noar wat zok in de netuur òfspeult. Of is hier zo’n nutrixenkamp in de buurt of zo?” Geert zee heur zunder op te kieken, dat zokswat ain nudistenkamp haidde en bleef noar boeten koekeloeren.
Opais wees e noar n klain open plekkie. “Doar is n mooi steegie, doar kinve mooi even zitten!”
Martje keek wantraauweg noar de plekke dij e aanwees, mor dou ze gain bloot en onzedeg vraauwvolk ontdekken kon, gaf ze tou dat t inderdoad n doalders mooi steechie was. n Ketaaiertje loater zatten we genougelk mit nander op klapstoultjes om t kampingtoaveltje tou. Gitje haar twij termosvlezzen kovvie mitnomen en Martje haar d’olwieven verzörgd. Wie zatten doar zo lekker in t zunnechie, omringd deur bomen, stroeken en aander gruin goud, dat we ons sikkom verbeelden konnen dat d’haile wereld ter zo uut zag en dat alles van ons was.
“Zo lu, ik goa even vot, hur,” zee Geert opains. Martje huil om bie de maauwe en zee: “Woar wolst doe din wel hin, der is hier in gain velden of wegen n kefé te vinden hur. Kinst net zo goud hier blieven.” “Ik goa ook nait noar n kefé,” zee Geert wat körtòf tegen heur. “Ainmoal bin ik in aal dij sikkom fatteg joar, dat we nou traauwd binnen, n moal even hangen bleven. Das nou negendatteg joar leden. Moust ter ook moal over ophollen, hur.” Martje kloptde zok groots op de overdoadege buste en zee: “k Heb nou ainmoal n geheugen as n eulifant. Doar kin ik ja ook niks aan doun.” Geert keek heur wat zuneg aan en mommelde wat ondudelks.
Martje vloog in t ende. “Wat zeest doe doar, voaderman? Wat nog meer as n eulifant, wolst toch nait zeggen dat mie te dik vinst of zo, hè?” Geert huil òfwerend zien baaide handen veur zok uut, dou Martje mit aal heur fatteg, viefteg pond overgewicht uut heur kroakend stoultje kwam. “Nee, nee, laiverd, dat hest verkeerd begrepen. Ik mainde dat ja spreekwoordelk, dast n hoed hest as n eulifant, dast die nooit niks aantrekst van wat aanderen over die plaazen of zo. Doe staist doar boven zogezegd.” Ze keek hom nog wat wantraauweg aan, mor konst zain dat ze aal wat rusteger wuir.
Ze was ja aaltied aal slim gevuileg west veur kompelementen. Mit n opgelocht gezicht as ain ter dood veroordailde dij op leste nippertje groatsie krigt keek Geert mie aan en zee: “Hou liekt kinst wel even mit mie goan. t Duurt nait laank, wie binnen der zo weer.”
Ik keek Gitje even aan, en dij nikde van joa. Geert luip noar d’auto en huil zien schobbe tou d’kovverbak uut. Gitje ruip ons nog noa: “Hebben je joen schatkoarde nait vergeten, jongens?” Ik vuilde mie recht wat opgeloaten, zoas k doar achter de steveg op deur lopende Geert aansjokde. Noadat we n honderd meter deur de stroekerij hin struund haren, kwammen wie op n klain open plekkie. Allewel, open was t goie woord nait, want t ston der vol mit apmoal klaine denneboompies, zuneg aan n datteg, vatteg centimeter hoog. “Kiek es aan,” zee Geert, en wees mit n stroalend gezicht noar de boompies. “Dij hebben ze nou spezioal hier veur mie poot, dij kommen mooi bie mie achter in toene te stoan bie d’slootswale.”
Ik zee: “Dat kinst toch nait doun jong, das daifstal. Mout ter n boswachter of zo aan kommen.”
Geert strupde zok de maauwen op en wuivde mien beswoaren vot. “Moak die nou nait zo’n liefzere jong, der is ja gainaine dij ons hier zain kin. Dou ik vrouger nog bie de padvinders was, heb ik wel leerd om mien sporen uut te wizzen. n Knabbe boswacher, dij mie hier vindt.”
Ik docht bie mie zulf, k wait nait. Geert was mie veulste zulfverzekerd. Ik haar in t verleden aal voaker mitmoakt dat e hier of doar vol goie moud aan begon en as e din goud en wel begonnen was, luip t aaltied weer net even aans as dat e zok veursteld haar. Ik trok mie n endje terrogge en luit mie sakken op n omvalen boomstronke. t Was biezunder om te zain hou Geert ter maank ging. Hai juig de schobbe daip in de grond, gaf hom nog even trap noa mit zien hakke, en kieptde t aine boompie noa t aander tou de grond uut. Swaitdruppen vlogen hom van de kop òf, terwiel e t glimmende blad weer onderuut stook en hai ruip: “Kiek ais, mien jong, ain steek, twij boompies.” Hai wurgde zok stoadegaan deur de jonge aanplant, poestend en stinnend as n klain stoommessientje mor mit n gelokzoalige uutdròkken op t gezicht, as of e de riege boompies aal metershoog bie zok achter in toene stoan zag. Ik haar mie n klain sigaartje uut deussie kriegen doan en dou ik n luziver aanstak en mit mien baaide handen t vlammechie tegen de wind beschaarmde, zag k vanuut mien ooghouken n man stoan, haalf verschollen tussen de hoge bomen. Hai bewoog zok nait, mor keek strak veur zok uut, persies noar t stee doar Geert nog aal as n volledeg automoatieze bomenrudermessien te kere ging. Ik docht nait, dat de man mie aal zain haar en ik trok mie nog wat wieder terrogge in de schare van t bos, onderwiel zachies aan Geert roupend. “Hee jong, Geert, doar stait aine te kieken. Kom hier heer en moak dast votkomst!” Mor Geert muik zo’n keboal, dat e mie hail nait heurde. Mien eerste gedachte was, wegwezen hier, mor ik was aiglieks veulste nijsgiereg hou of dit òfkaalven zol en vanachter n dikke denneboom huil ik de boudel in de goaten.
Mit n leste, al veul troagere bewegen, huilp e t leste boompie uut de grond en smeet hom bie de aal nuvere bult, dij e verzoameld haar. Ik vruig mie òf hou of e mainde dat we dij apmoal in de achterbak kriegen mozzen. Hai leunde piepend en bloazend op zien schobbe en zee zunder op te kieken: “Zo mien jong, dat was de leste! Minsenkinder en gain ende, ik bin meer dood as levend! Ik bin bliede dat ik ze deruut heb.”
Op dat ogenblik staptde de man tussen de bomen vot, en luip op hom tou. Ik docht, das verkeken! Want hai haar n gruine boksem aan, mit n gruin shirt en n gruine bodywarmer mit glène streepies op de scholders, vervast n boswachter of zokswat.
Hai luip deur tot e vlak achter Geert ston, en tikde hom op scholder. “Ie hebben ter nog aal drok mit had, nait?” Geert zien oadem stoekde en hai draaide zok langzoam om. Mit ogen as theeschuddeltjes keek e de man in t gruin aan. t Swait stroomde hom nog aal in stroaltjes druppen van de kop òf.
“Wat wazzen ie aiglieks van plan mit zoveul boompies, t binnen toch aal gaauw n stok of fatteg.” Geert zien mond ging open en dicht as n vis op t dreuge en t duurde n zetje veur dat ter geluud uut kwam.
“Dit is nait wat ie mainen dat t is hur, meneer, moak joe mor nait drok. Ik poot ze der apmoal weer in,” en hai begunde in roazend tempo de boompies weer in de grond te waarken. “Zain ie wel, meneer? Net zo mooi as t mor kin, ze kommen der nog mooier in as dat ze der uut kommen binnen. Ie mouten mie gain perses moaken hur. Ie hebben Martje nog nooit zain, mor ás ie heur zain haren, din wozzen ie wel woarom.” t Leek mie tou dat de man wat zeggen wol, mor hai kreeg der gain woord tussen. Geert havvelde aan ain stòk deur. In n tied dij mor d’helfte was van dij e neudeg had haar om ze der uut te kriegen, ramde Geert alle boompies weer mit heur worrels in de grond. Zien oadem gierde hom in d’haals en t was glad n wonder, dat e nog kans zag om ook nog aingoal tegen de man te reveln. Hai wiskede zok t swait tou d’ogen uut dou t leste boompie der weer in zat en zee verwilderd mit haistege stem: “Zain ie wel? Zo goud as nij! Gain starveling dij nog zain kin dat ze der uut west binnen! Nou hebben ie toch gain enkelde reden meer om mie te bekeuren, hè? Ik mag lieden van nait, nait om dij poar sinten, mor zoas ik aal zee, ie kinnen mien Martje ja nait!”
De man in t gruin keek hom totoal verbaldereerd aan, en zee: “Mor mien beste man, woarom zol ik joe din bekeuren? Ik bin toch gain plietsieagent of boswachter of wat din ook. ‘k Heb joe mit verboazen bekeken en ik bin wel slim nijsgiereg woarom of je eerst aal dij boompies deruut hoalen en ze nou aaltmoal weer poot hebben”.
Geert ston riddersloagen, zien ogen vuilen hom sikkom uut de kop. “Gain boswachter?” piepde hai muizoam. Man keek om wat meeliedeg aan en schudkopde van nee. “Gain boswachter?!” rochelde Geert vannijs, en tol zien schobbe langzoam omhoog.
Ik docht, nou mout ik moaken, dat ik ter maank kom, aans begait Geert zometain nog n ongelok.
“Wollen ie mie vertellen, meneer, dat je mie doodgemoudereerd n haalf honderd boompies uut spitten loaten en vervolgens n haalf honderd boompies weer poten loaten, zunder mie te vertellen, dat ie gain boswachter binnen? Goa uut mien ogen, kerel, aans zel ik die der nog noast poten. Moak dast vot komst!”
De man keek hom nou wat beledegd aan, en zee mit hoge stem: “Der gait joe apmoal niks aan, meneer! Ik vroag joe toch ook nait, wat veur waark of ie doun? Ik mainde eerst ook, dat ie bosaarbaaider wazzen. Mor ik leuf dat ik mie mishad heb. Ik leuf nou dat ie gewoon n boompiestreuper binnen! t Kwam mie ook aal n beetje roar veur, op zundag.”
Geert tol zien schobbe nog wieder omhoog, t blad blonk en schitterde in de zunne as de biele van n beule uut de middelaiwen.
As n engel der wroake ston e mit n rooie kop en trillerge bainen kloar om t vonnis te voltrekken. Ik luip gaauw op hom òf en kreeg hom d’schobbe uut d’handen.
“Kaalm aan mor even Geert jong, dij man kin der toch ook niks aan doun? t Is gewoon n soamenloop van omstandegheden.” “Kiek meneer, dizze broave man het vrouger aaltied in t bos waarken doan, zien haile leven laank. Mor hai haar t net ja over zien Martje, nou dij is veur n joar of wat leden uut tied kommen en sunds is deze laive man hailemoal van t padje òf en dut mor net wat hom in de kop komt, mor veuraal in t bos aan de gang.”
Ik nikde mit t heufd noar de man, en bedude hom, dat e beter vot goan kon. Dij keek al nait meer beledegd, mor eerder wat begriepend.
Hai mainde nou ducht mie, dat Geert ain was dij op dizze schiere dag meschien even mit verlof mog en dat ik zien oppazer was of zo. Ik zol hom mor nait wiesder moaken.
En Geert? Dij haar de laampe schoon uut. Mit lege ogen ston e wezenloos veur zok uut te stoaren en mommelde zachies veur zok uut; “Gain boswachter, gain boswachter.” De man in t gruin keek Geert nog even begriepend aan en gaf hom n scholderkloppie of e zeggen wol, Kop op man, t is n prachtege dag.

Twij doage loater zag ik Geert weer. Hai was drok dounde om bie slootswale n stòk of wat klaine droadpoaltjes in de grond te haauwen. Op toene lag n rolle van dat plestieken golfploatjespul, glène oranje van kleur. Ik wol eerst nog even noar hom tou lopen om te vroagen, woarom of e zo’n male glène kleur òfschaiden muik, mor ik bedochde mie.
t Leek mie nait verstandeg om hom dat, mit Drouwenerzand nog vris in t geheugen, te vroagen en ik haar der ook ja niks mit neudeg, nee din?”

Op n oavend, zo tegen n uur of negen, klonk bie ons in de gange opains de deurbèlle. Dat schient n soort van netuurwet te wezen. Tillefoontjes, deurbellen en zo goan aaltied onder t eten, onder t voetballen kieken of ast net op t huussie zitst. Dizze raaize wast onder t lezen van n goud bouk. Ik keek even noar Gitje mor dij gaf gain sjoege, heur bouk was bliekboar nog beter.
Nou….vot din mor. Ik luip noar de gange en dee veurdeure lös.
Op stoepie ston n man mit n dikke wollen daze om haals doar e aan de neuze tou in votkroop. Hai haar zo op t eerste gezicht wel wat van n schildpad.
Onder ain aarm druig e n grode schoudeuze.
Uut de dikke daze kwam geluud. “Moi….,hebben ie n dikke rooie koater?”
“Eh…..joa,” zee ik, “ons Henkie.” “Henkie?” De man zien kop kwam nou tou de daze uut en hai bekeek mie sekuur. “Wel nuimt zien kadde nou din Henkie?”
Ik trok wat hulpeloos mit scholders. “Tja…..wie hè.”
Aan man zien gezichte was te zain dat e gain slim hoge dunk haar van minsen dij heur kadde Henkie nuimen. Hai twievelde duchtmie aan mien geesteleke vermogens.
Ik perbaaierde t verhoal wat dudeleker te moaken, “Joa…..kiek, hai is noamelk vernuimd….. Noar ons veurmoaleg kommesoares van de keunegin, Henk Vonhoff. Ie waiten wel. Dij mit dat èh…..stevege postuur.”
Ik wol dat de man ais zee wat of e wol, ik ston intied mooi te verkleumen.
Mor bliekboar nam hai genougen mit mien uutleg of hai gaf t op om mie te begriepen. Hai kuchde n moal en zee, “Din spiet t mie eerlieks dat ik joe mitdailen mout dat de kommesoares mit onmiddeleke ingang uut zien ambt zet is…..
Deur n Toyota Corolla. n Drijennegenteger, kiek, ‘k heb t nummer nog opschreven….” Hai langde mie de schoudeuze tou. Op deksel was mit viltstift n kentaiken maggeld. En dou eerst drong t tot mie deur wat of der loos was en woar ik mit in d’handen ston. De man stapde van t stoepie òf en zee,”Nog n goie oavend meneer en…..staarkte mit t verlais.” Dou kroop e weer in zien daze en luit mie allenneg in de gange achter. Mien gedaagten wazzen al bie t volgende hoofdstuk, hou vertel ik t Gitje. Nou…..zokswat kinnen je nait veurberaiden. t Wicht was haildal uut stuur en schraifde dikke brobbels. Heur laive Henkie. Heur poetje. Nou zol e nooit meer aan t ziedglas kraaben mit zien veurpootje om heuren te loaten dat e derin wol. Nooit meer n druppie kovviemelk as ze bie koelkaaste ston. Of n plakkie worst, of n stukkie keze, of n gehakbaaltje!
Joa……t histories besef van Henkie was nait haildaal as dat van zien noamgenoot. Mor in eetlust was e minstens zien gelieke. “Dou deuze nog even open,” snötterde Gitje, ” ik wil hom nog even n moal zain.” Ik dee deksel der weer òf. “Och heden, t is net of e slept hè?” Ik nikde en dee deksel weer dicht. t Klinkt meschien wat bot, mor t rouwperses haar mie aiglieks al weer laank genog duren doan. t Begrode mie vanzulf wel van dij ol poemel, mor t was ja nait aans. “Woar zel ik hom begroaven maaid, hest nog n spezioal plekkie in gedaagten? Gitje snokde nog even wat noa en zee dou, “Nou….aan kaande van de golden regen meschien? En din wol ik ter van t veujoar ook groag wat bloumpies op hebben.”
“Wat veur gounent din?”, vruig ik om heur n beetje op te vroleken, “vergeetmenietjes?”
t Huilp nait, zie bleef gelieke eernsachteg. “Nee, ik heb laiver goldjebloumen, mit t oog op de kommesoares ja, oranje en zo…..”
Nou, dat paasde mie net, dij kommen aal joar vanzulf weer op.

Tja, t muide mie toch wel. Wie haren dij ol rooie toch al n joar of tiene had.
Dou ik hom din mit deuze en aal begroaven haar was der nog gain uur veurbie vanòf dat bèlle goan haar. Zo gaauw kin zokswat nou goan.
Gitje kon nait meer lezen en zat mor zo’n beetje noar de vlammechies van d’kachel te stoaren. En mien bouk lag der ook nog net zo. Boeten was t duuster en binnen was de stilte drokkend…
En deur dij stilte klonk opais t piepende gluud van noageltjes tegen t ziedglas…
Ik wuir der kèl van en Gitje stoarde mie wezenloos aan, zo wit as n douk.
“Heurdest dat ook?” flusterde ze zachies. “Verbeeldens”, zee ik mit schorre stem. Ik duurde nait noar t ziedglas te kieken.
Weer wuir der kraabt, wat haarder, ongeduldeger.
Gitje vloog overende. Zie schoof t overgerdien bie zied en dee t roam open. n Lutje viefentwinteg pond rood-widde verbeeldens stapde vanuut t duuster de koamer binnen. Net as aans en niks gain biezunders.
“Henkie!”, ruip Gitje, haildal stoapelgek van bliedschop. “Och mien laiverd, doe leefst ja nog, doe bist ja hailemoal nait dood!”
Henkie luit zok rusteg oppakken en aaien en knovveln en verwonderde zok zichtboar over aal dij aandacht veur zien persoontje. Recht n beetje nareg zee Gitje tegen mie,” Hest de verkeerde begroaven, doe boekou!”
Ja, nou wuir t mie ook gek genog. “De verkeerde?! Bist nait goud wies of zo? Dou mie dizze din mor even mit, din zel ik hom noast zien kammeroadje poten!”
“Doe blifst van mien Henkie òf, “zee ze en sluig heur aarms om zien ronde pokkeltje.
Ik zee wat stroekel, “Doe maindest aans ook hur, dat Henkie in dij deuze lag.
Och heden, t is net of e slept hè?” Dat huilp en zie bedoarde wat. Och joa, dat is ook ja zo. Neem mie mor nait kwoalek hur, mor ik bin ook ja zo op van de zenen dat t mie recht n beetje deurlopt.”
Dij oavend is der van lezen niks meer terechte kommen, en Henkie het zok zowat noast zien kammeroadje in de schoudeuze vreten, Gitje blééf t ter mor instoppen.
Mor wel nou onder de golden regen ligt?

n Joar is nait zo laank ast op de helfte van
dien leven kommen bist, want vrouger in dien
kindertied duurden joaren aiwen, wazzen
endeloze weken van vekansie n tied dijst mor
zuneg overzain konst en elke dag was vannijs
n oaventuur woarin doe sums Ivanhoe wast
en sums ook wel de schurk dijst laiver nait wast,
mor konst ook nooit dood en dat was ook wel
weer schier en doe wolst nait, mor moeke ruip
veur t eten en din atst wel twij borden en din
wost pas dat ridders vast wel aaltied veul eten
doan haren, want haarst opains veul meer
honger as doust noar schoule gingst.

n Joar is nait zo laank ast op de helfte van
dien leven kommen bist, mor ast din de
vraauw van dien dreumen tegenkomst liekt t
weer aiwig zummer en bist weer dij dappere
ridder dij zien schone jonkvraauw keer op
keer redden komt van de schurk dij vanòf
dij tied aaltied deur n aander speuld wordt.

“Bist n dikke körtkop voaderman, n dikke körtkop, dat bist!!”
reerde Gitje tegen mie. Dat was eerguster. Wie haren drokte om,
eh, joa, vroag mie nait woaarom, mor wie haren drokte. Dou we
soavends in d’veurkoamer zatten te kovviedrinken, mos ik opais
dinken aan wat ze ‘s nommerdoags tegen mie zegd haar. ‘Körtkop’
nuimde ze mie. t Zol mie wat, t stelde ja niks veur, ‘k wos mor zuneg
meer woar t over ging. “Hest mien opa ja nooit kind,” zee ‘k tegen Gitje.
Ze keek mie verboasd aan. “Wat mainst, hest mien opa nooit kind.”
Zie wos nait woar ‘k t over haar.
“Doe nuimdest mie vanmiddag ja n körtkop, dat main ik, din haast
mien opa ais mitmoaken mouten. Dat was n echte.” “Joa,” zee Gitje,
“zelst ook wel nait uut n vrumd nust kropen wezen. t Verwonderd mie niks.
Vertel mor ais.”
Ik luit mien gedachten terrogge goan noar mien jeugd, opa en opoe
waren baaident nog goud vereg en d’r schoot mie votdoadelk n hail
sprekend veurbeeld in t zin. ‘k Begon te vertellen over mien opa, opa
van voaders kaande.
Opa en opoe woonden doudestieds achter in t veld, mit mor aan ain
kaande noabers, Haarm Zuudemoa zienent.
Dij haren deurloop over t zulfde loantje as mien grootollen. Op n
dag was opa tegen twijdonkern aan t melken in t gruinlaand, opa
haar drij melkkoien, dou der uut de verte n plof aanscheuren
kwam. Bie Zuudemoa vot, noar heur huussie, draaien en weerom.
En dat ging d’haile tied zo deur, wel tien moal. n Baarg geknetter en
gejank. Dat opa zien baisten wuiren der glad onrusteg van. Opa der
maank en hail d’jong aan, dou e weer veur de zoveulste moal n
rondje moaken wol.
t Was Paiter, Haarm Zuudemoa zien oldste jong.
“Moust ais heuren, jong,” zee opa, “k Heb laiver das t wat wieder
van mien haim òfblifst, baisten worden der slim onrusteg van.
Kinst ja wel even wat eerder keren, en goan weerom, nee din?”
d’Jong keek hom brutoal aan en zee: “Doar hebben ie niks mit te
moaken, ‘k mag hier rieden zoveul as ‘k wil, het mien voader zulf
zegd.” Opa gingen aal stiekels overènde en hai zee: “Das best jong,
doe gaist dien laive gang mor. Mor ik zeg die dit mor ainmoal.
Ast doe hier nog n moal bie mien huus langs komst mit dat lewaaiding,
din gaist van boven in de wieke en dien plof derbie, dou doar dinken om.”
d’Jong muik dat e votkwam, en hai bleef vot.
d’Aanderdoags, dou opa wat in d’koustal aan t opreddern was, ston
Haarm Zuudemoa opains bie hom. “Hest doe wat tegen mien jong?”
begon e vot te reeren. Opa schudde mit kop. “Nee hur, k heb hom gewoon
vroagd of e wat wieder bie mien huus votblieven wol mit zien ploffietse.
Mor as’k van zo’n snötjong n wieze snoede krieg, kin e ook n wieze snoede
weerom kriegen.” “Nou,” ruip Zuudemoa, “As t doe mor goud in de goaten hest,
dat d’jong van mie permissie het. Dij loane is net zo goud van ons as van die.”
Opa draaide zok langzoam om noar Zuudemoa, en zee: “k Heb dien jong
guster zegd wat of ik mit hom en zien ploffietse doun zol. Mor as die dat nait
genog is, doe kinst der nog wel bie hur. De wieke is laank en daip zat, ik smiet
joe der net zo laif aal drije in. Magst din wel n grode kerel wezen mit n grode
snoede, mor k heb die net niks in de reken. En nou van t haim òf of k schop
die der òf.”
d’Aanderdoags gain plof. Twij doage loater, gain plof. De
daarde dag, joa hur, doar kwam d’jong weer aanscheuren op zien
krozzer. En dit moal nait allenneg. Pa luip ook op t loantje, en huil de
boudel in de goaten.
En hou of t nou persies in zien waark goan is, bin k nooit recht achter
kommen, mor n stief ketaaiertje loater luipen Haarm Zuudemoa en zien
jong driefnat noar huus tou, t eendekreuze om de kop en ploffietse tussen zok in.
Zuudemoa het wel twij joar niks tegen opa zegd, mor dat muik hom
niks. Dij zee: “Loat e zok de mond mor dichtholden, der kwam toch
aal nooit veul biezunders uut.” Dat was mien opa, n körtkop.
Gitje kroop tegen mie aan, n glimpie om de mond en zee: “Dat was
n hail mooi verhoal, mien jong. ‘k Heb dien opa nait kint, mor ‘k
mag hom wel lieden. Hou haidde hai aiglieks?”
Ik keek heur laagend aan en zee: “Magst ”ainmoal roaden!”

Op n mooie, vrouge veujoarsmörgen luip ik ais even t toenpad op om te kieken hou of boudel der bie lag en of ‘k al wat doun kon. Waalze bonen poten leek t wel al n beetje weer veur. Aan aander kaande van d’hege heurde ik wat stommelderij en wat foeternde geluden. Ik luip dij kaande op en von doar ons buren Geert en Martje op knijen op t gras en drok dounde om n poar van de veule tientallen mòllebulten in heur strakke grasveld open te groaven. Zo te zain haren ze ook al meer doan want der wazzen al verschaaiden bulten open. Geert was bezeg om veurzichies n mòlleklemme uut t gat te tillen met n stok om zien vingers nait te verspeulen en luit hom dou mit n smak op t gras valen. Pats! dee de klemme. Martje haar ook veurzichies doan, mor ze gilpde van schrik dou heur klemme zok mit n klap in de stok vast beet. Ik dochde da’k nou wel wat zeggen duurde, t gevoar was nou even weken. “Ie zitten der goud achter tou nait?” Martje gilpde nog ais n moal en belaande mit n dovve klap op de kont in n mollebulde, gelokkeg aine doar al gain klemme meer in zat. Geert, dij net overènde kwam vuil van schrik weer op knijen. “Gatverdarrie doe haalf male, mouve n haartverlammen kriegen of zo? Ons zo te overvalen!” Hai keek mie nareg aan en t speet mie allaank da’k ze steuren doan haar in woar ze ook mit bezeg wazzen. Martje redde mie, “Och trek die mor niks van dij ol brombere aan hur, hai is net zo nareg as n zwien omreden hai gain mòllen vangen kin mit t kaptoal aan klemmen dij e kocht het.” Geert keek heur even bedinkelk aan zee, “Dat ongedaaierte wuilt mie t haile gazon om, t begunde mit ain bultje en moust nou ais zain, achtentwinteg binnen ter nou, d’aine nog groter as d’aander. Ik heb vattien klemmen zet, mor t is net nait aans of kinnen ze ze roeken, want noa n weke zit ter nog gain ain wruiter in de vale. Rötbeesten binnen t.” Ik keek nog ais noar al t wruiten dat ze doan haren, mor ik kon der nait veul gouds aan ontdekken. “Waist wel wizze Geert dast goud aanpakt hest? Bie mien waiten heurt zo’n klemme nait in de mòllebult mor in n gange tussen de bulten.” Geert keek mie nusteg aan en zee, “Joa hur, meneer wait t weer ains beter, hest doe ooit wel ais n mòlle vongen in dien leven? As dien Gitje hier was zol ze wel zeggen, doar het e net
zoveul verstand van as n neushoorn van zokken stoppen…
Mor goud, dut ook niks, ik heb n idee opdoan van aine bie mie op t febriek en dat gait gegarandeerd waarken, let mor ais op.” Ik schoot in de laag en zee, “Boudel asfalteren?” Geert gloop mie even voel aan. Martje was intied ook weer op de bainen en zee mit n bedinkelk laagie, “Hai is van zins om ze uut te smoken, ain of aander maal goudje in de gangen en vot binnen alle mòllen.”
Ik keek Geert vroagend aan en hai zee, “Kebiet kriegen ze van mie, klinkkloare kebiet! Bultje open, beetje kebiet aan weerzieden in de gange, beetje wotter derbie en loat mor lekker gazzen, dij groavertjes zellen nait waiten hou rad of ze der vandeur goan mouten. Ik zel ze kriegen. Mor ik mout eerst even achter kebiet aan, dat goudje heb ik nait op veurroad.” Ik schudde wat mit kop, mor ze der niks van, as Geert zok wat in de kop zet haar ging t deur, hou din ook. Mor t leek mie gain gezonde menaaier om dij mòllen kwiet te worden, doar gingen ook vervast wel meer beessies aan dood.
Mor goud, aanderdoags was Geert drok bezeg mit t open moaken van de gangen dij op de bulten uut kwammen en mikde hai aan baaide kanten n brokkie karbit noar binnen. Der wazzen in ain nacht zes bulten bie kommen, mor dat steurde Geert nait, hai zol zegevieren. Dou ik nog even vruig of e dat nou nait zunde von van alle aander daaiertje dij der ook deur omkommen zollen keek e mie even meeliedeg aan. “Dink doe nou mor om dien aigen zoaken mien jong en loat Geert mor mooi geworden.” Hai haar t lest stòkkie karbit in de grond mikt en kreeg zok dou n plantenspoide en spoot overaal even wat stroalen wotter bie en al gaauw begunde dat goudje zó te kwaalmen dat t leek mie beter om even wat òfstand te bewoaren, acytileengas is nait hail gezond zol ‘k dinken. Dou e kloar was mit t wotter schoof e mit zien schobbe de goaten dicht en kon t gas zien waark doun. Geert leunde op zien schobbe en keek mit n tevreden gezicht noar t doan waark dat e leverd haar. Der kwam nou hoast gain kwaalm meer uut de grond en t zol mie nij doun hou t doar binnen was, nait best zol ik dinken. Geert kreeg zok zien piebe uut buutse en begunde dij vol tebak te stoppen. “Mooi waark gait dit worden mien jong, hier kommen veurlopeg gain mòllen meer dis kaande op, dit zel ze leren.” Hai kreeg zok luzivers uut buutse en streek zok aine òf om zien piebe aan te steken. Hai kwaalmde zo meugelk nog slimmer as dat t karbit doan haar. Mit n kureg boogie mikde hai de luziver vot en mit zuver gevuil lande dij op t ainegste bultje doar nog wat gas uutsiepelde. t Rezeltoat was onuur, mit gain pènne te beschrieven! Der klonk n haarde dovve dreun mit vot ter achteraan nog veul meer dovve dreunen en tot onze grode schrik borst t hail grasveld overal open en vlogen ons de kloeten grond en zodden om d’oren! Meters hoog vlogen de zodden, vuur en smook trokken kriskras lienen deur t gazon as vurege bewiezen van t vermogen van karbit om mòllen vot te joagen! t Leken wel net zokse sporen lava as van dij vulkoan op Ieslaand. Geert stoarde riddersloagen noar zien kompleet vernaggelde grasveld, nait in stoat om ook mor ain woord uut te brengen, braggel en kloeten grasveld zatten hom achter d’oren. Martje kwam op n draf t huus uut en stoarde mit ogen as theeschuddeltjes noar de bomkroaters en de gelege kwaalm dij over toene trok. Gitje haar der ook wat van mitkregen en zo stonden wie mit ons varen te kieken noar wat wie ons ons haile leven nait meer vergeten zollen.
Martje keek heur echtvrund aan en zee zuneg, “Echt? Zulf bedinken doan?” Geert zee muizoam, “Hou din? Wat is der in vredesnoam wel nait gebeurd?” Hai trok nog ais n moal aan zien piebe, mor dij was intied uut goan. Hai kreeg zok luzivers uut buutse en mit dou en aine òfstreek keek e noar zien vingers en dou noar de ontplofte toene en zee muizoam kreunend, “Nee hè? Dat zel toch nait woar wezen…”
Schaande genog was t wel woar en Geert het ter nog n haile beste pokkel vol waark aan had om alles weer op odder te kriegen. Mor t mout zegt worden, der het zok gain mòlle meer zain loaten, haile zummer nait en doar was Geert zo bliede mit dat e de stunt mit t karbit in laifdevolle herinnern huil.

22-01-’24

n Wat oldere man, n joar of zeuventeg zo te zain, mor nog goud vereg, luip mit vaste tred noar de gruin vaarfde deure, nummer achttien ston der op in widde siefers.
Hai klopde aan en van d’aander kaande klonk n fien stemmechie,”Wel is doar?”
“Ik bin t Minoa, Gradus,” zee d’oldere man. Der klonk wat gestommel aan d’aandere kaande en even loater zwaaide deure open,”Moi Gradus mien jong, wat vin ik dat nou ja mooi, dast doe der even aan komst, kom der mor gaauw in, t is ja noodweer boeten”, zee t klain gries minsie dij deure open doan haar.
De man keek achterom deur t vinster van de laange gange woar e in ston, d’zunne scheen, t was n prachtege dag, mor bie Dinoa wast ja aaltied noodweer.
Hai stapde over drumpel en kwam in t lutje koamertje, deur en deur bekind. Houveul joar kwam e hier nou al weer? Toch al wel twinteg joar docht e. Tied vlóóg om veur de minsen, mor nait veur zien zuster, veur heur bleef alles bie t olde.
“Kop kovvie Gradus, nog aaltied zunder suuker zeker hè? Dinoa rommelde wat mit t staingoud midden op toavel en schonk heur baaide n kommechie kovvie in. Hou is t meugelk, docht e bie zok zulf, dij kommechies haar zien moeke al bruukt zolaank as e zok heugen kon en Dinoa haar ze nou ook al weer al dij joaren dat ze hier was in gebruuk en nog gainaine stokkend.
“Hou is t in huus, apmoal nog goud gezond? vruig Dinoa, Gradus nikkopde, “Joa hur alles nog goud gezond, waist ook ja wel da’k die doadelk woarschaauw as der wat biezunders is”.
Dinoa laagde braiduut, en zee,”Dat wait ik ook wel, doe dinkst ook ja zo goud om mie, mor d’ollu binnen ja nait zo jong meer, en ons moeke zat aal n zetje mit heur blouddrok…”
Gradus nipde veurzichteg aan zien kovvie, gluiend hait zoas aaltied.
“Dokter is guster nog even bie heur west, en hai zee dat t al veul beter was as vörege moal, medisienen helpen goud”.
Dinoa keek tot vinster uut, t leek wel of ze hom hail nait heurd haar. Gradus haar dit aal zó voak zain, hai keek ter nait roar meer van op en schonk zokzulf nog n kop kovvie in.
Ze was d’leste tied aal voaker zo òfwezeg, hai mos toch heur dokter doar ais n moal over inlichten.
Dinoa knipperde mit d’ogen en keek hom aan,”Wat mooi hè, davve der apmoal nog binnen, pabbe, moeke, Lene en Kloas en wie baaidend en apmoal nuver gezond, das belangriek, davve apmoal nog gezond binnen”.
Hai nikde mit t heufd, “Joa hur maaid, das t belangriekste”.
Hai ging stoan, luip noar heur tou en boog zok veurover om heur n smok te geven, en zee,”Ik goa weer op huus aan hur, k heb voader beloofd da’k hom vannommerdag helpen zol törf onder dak te moaken, mor ik kom gaauw weer n moal bie die”. Zie pakde zien haand en kneep ter even in,”Dust ze apmoal even de groeten thuus? En veur ons moeke n dikke smok en zeg mor da’k gaauw n moal bie heur kom”.
Gradus zee dat e dat doun zol en nam òfschaid.
Ol Dinoa zat mit nadde ogen veur zok uut te stoaren in t lutje koamertje. Dij aarme Gradus. Voader en moeke wazzen nou al weer, hou laank uut tied? En d’ol stumper mainde nog aaltied dat ze nog apmoal bie hom wazzen.
t Was gewoon nait eerlek wat summege minsen deurmoaken mozzen veur ze aan t ende kwammen, t was nait eerlek!
Op de begoane grond pebaaierde n wat oldere man om de deure van de hoofdingang open te doun, hai zat op slöt.
Twij manlu in widde jazen luipen op hom òf en aine zee, “Kom hur Mulder, ie kinnen nou nait noar boeten, t is ja noodweer, wie bringen joe wel even noar joen koamer”.
Dou e tussen baaide verplegers in luip, keek e nog ainmoal noar boeten, t was n prachtege dag.

Tunnies ston op t keukentrappie onder d’ol dikke appelboom. Mit ain haand huil e zok vast aan n dikke takke, d’aander haar e boven d’ogen. De zunne ston leeg en scheen hom liek in t gezicht. Op dak van t huus zong n merel zien mooiste zummeroavendlaid. Boven de gresbakke vlak onder dakgeude van t schuurtje klonk t iemende hoge zoemen van honderden neefies.

“Mor edelachtboare, ik kon ja nait aans! Dij wichtertjes kwammen ja zo mor tou dat dampie uutsoezen!”

In de verte klonk t ainteunege, wat weemoudege roupen van n koekoek. Hai verzedde zok even, t trappie wiebelde wat hinneweer.

“Joa, mor wat haar ik din doun mouten? t Was, of dij ol man, of dij vaar wichtertjes. Remmen allenneg was nait genog west, mit twinteg tön op de woagen!”

De schorre, haarde roup van n fezanthoane, vlak achter d’sloot in Nieboer zien eerabbelkaambe. n Ploatse wieder klonk t antwoord van de konkerentie.

“Ik wait zulf ook wel, edelachtboare dat ik niks op dij linker weghelfte te zuiken haar. En ik vin t hail aarg van dij ol man, mor as ik nait uutweken haar, wazzen der nou vaar schoulkinder dood west in ploats van dij aarme man.”

Zien toentje lag der schier bie. Hai haar vannommerdag alles nog even schovveld. En de toppen wazzen ook uut de waalze bonen. Hai haar op summegen wat loes vonden.

“n Haalf joar veurwoardelk èn mien riebewies n joar kwiet?! En woar zel ik din van leven? Dat riebewies is mien waark hur, as je t nog nait deur haren.”

“Tunniééééés!~ k Heb kovvie kloar hur!” klonk Minoa heur stem uut d’achterdeure.
“Jo, kom der zo aan!” Uut t knienhok klonk t rovveln van poten dij tegen d’achterschot aansluigen. Meneer haar der zin in zo te heuren.

“As ik joe goud begriep, edelachtboare, willen ie mie dus stravven, omdat ik in stee van vaar jonge wichter n ol man doodreden heb? Ik mout mie aan de wet holden, net zo goud as elk aander. Ook as dat touvalleg de dood van vaar kinder vereurzoakt?”

Hai keek noar boven. n Klain helder glinsternd puntje trok n lange widde streebe in de locht.

“Oh, dat is nait zeker, dat ze doodgoan wazzen? Nou edelachtboare, ik kin joe verzekern, dat as der n auto mit twinteg tön bieten over joe hinrolt, ze joe mit n plemuurmessie van de weg òfkraaben kinnen.”

Der stak wat wind op. t Trappie wiebelde vannijs, wat slimmer dizze moal.

“Ie vinden t nait paazend om flaauwe grappies te moaken? En mie stravve geven veur wat ter veurvalen is, is zeker gain flaauw grappie? Ie goan joen gang mor, hur. Dou wat joe leerd is, dat dou ik ook. As ik weer zokswat mitmoak, dou ik t zulfde weer. Mor ja, dat haren ie zulf ook ja vot wel in de goaten. doarom kin ik t riebewies ja inlevern.”

t Begon nou echt goud te waaien. Hai luit de takke lös, en ston keerzeliek op t trappie. Wachtend op de volgende rukwind, dij hom mitnemen zol. “Tunnies, kom nou, ik heb al inschonken. Strakkies foeterst weer dast kolde kovvie hest!”

De edelachtboare rechter De Wit trok verboasd zien wenkbraauwen op. Antonius Broekema, zelfmoord, ston der in t berichie dat op zien bureau lag. Wat zol dij nou den dreven hebben om zok op te hangen? Mor ja, hai haar t vot wel deur had, dat ter meer mit dij man loos west was, as dast op t eerste gezicht zeggen zolst. Dij het dus wel deur had dat e gehail en aal terecht zien stravve kregen haar.
Hai haar e hom ook ja duchteg de woarhaid verteld.
Wat zol t ook n boudel wezen as e alle sneue verhoalen dij de verdachten hom veurspaigelden mor veur zuide kouke aannemen zol. De edelachtboare rechter de Wit luit zok even achterover zakken in zien stoule en trommelde met zien vingers op zien braid bemeten buuk.
Joa, n beetje minsenkennis haar e nog wel…..

Der wazzen ais….twij vogels.
Vogels zoas ze hedentendoage naarms meer heurd of zain worden.
Wie zollen nou zeggen t wazzen best wel vrumde vogels.
Op n dag kwamen twij van zokse vrumde vogels nkander tegen in t bos en t duurde mor even of ze begunden mekoar t hof te moaken, zo ie willen, mekoar te versieren.
Nou was dat wel hail roar, want t wazzen vogels van twij verschillende soorten. En elks wait dat zokswat aiglieks nait wil, net zoas n vos en n hoaze ook gain jonkies moaken kinnen, omreden dat veur der hossies of voasies geboren worden, de aine d’aander allaank opvreten het.
Mor, doar luiten de baide smoorverlaifderege vogels zok niks aan gelegen liggen, t mos en zol deurgoan.
Nou was der wel n reden hur, dat ze zo deden, want der luipen op t aigenste ogenblik twij minsenkinder in t bos dij alle kenmaarken zain luiten van lu dij n steltje worden willen.
Nustdrang, balts, hofmoakerij en aanstellerij en goa zo mor deur. Mit aandere woorden, ze wazzen stoapelverlaifd en haren nait aans as oog veur mekoar.
“Roer-koe-koek-roe-koe-koek-roe-koekerdekoederroekoek”, roekoerde de koekdoeve. En de tuddelkoek antwoordde koekroerend met zuide snoavel van, “Koekerdekoekerdekoekroekoekerderkoekroekoe!” Wat zoveul zeggen wol as, wat dij baiden doar beneden in t bos kinnen, kinnen wie ook. Gaist mit nussie baauwen?
En zo wol t gebeuren dat ter n prachteg nust baauwd wuir woarin baide echtvrunden n mooi pongeltje aaier bienander stempelden.
En wat normoalerwies mit gain meugelkhaid kon, kon nou toch, omreden ze zoveul inspiroatsie opdoan haren deur noar de twij aibels gelokkege minsenkinder te kieken dij op dij gedenkweerdege dag deur t bos lopen haren.
Zo deden ze mor deur en deur en ze leefden zoas dat din gait, nog laank en gelokkeg.
Och, en dat t nait wuir wat ze der in eerste instantie van verwacht haren en dat ter jonkies geboren wuiren dij nait op d’ollu leken, wel zol doar nou wakker van liggen?
Zunder dij twij aigenwieze vrumde vogels haren we nou gain koekoek had en ook gain tuddeldoeve en dat was toch n gemis west, nee din?
En hail of en tou schient t nog wel ais veur te valen dat ter in n nussie jonge doeven n koekdoefie geboren wordt en ook hail, hail sums legd n koekoek n aaichie in vrumd nust woar din loater n tuddelkoekie uut komt.
Mor der binnen nait veul minsen dij dat leuven willen.
Ik wel. Mien wichie het ter aine heuren doan.
En ik? Ik leuf mien wichie.

Gusterveumiddag las k t in d’kraande, op t leste blad: ol Jans Ferengoa was dood.
Hai was nog goud schier old worden, sikkom negenteg joar.
Jans Ferengoa was veur joaren terrogge kapper west bie ons op dörp,
allain haidde hai dou nait van Ferengoa, mor nuimde elks hom Jans
“Rop”.
Dij noam haar e aal zo laank as e kapper west was, omreden dat e
minsen t hoar meer tot de kop uutreet, asdat e t òfknipte.
As kinder zaggen we der glad tegen aan as ons moeke ons noar hom
toustuurde. Hai was dou aal nait zo hail jong meer en zien oogies
wazzen nait meer zo hail biezunder schaarp en dat muik dat schere
nogaal ais n moal uutglee. t Is glad n wonder dat e nooit aine van
ons de kop ter òf knipt het.
Scheren dee e nait meer, nait dat e nait wol, mor der was sikkom
gainaine dij zok ter nog aan woagen dus.
Want t was nait allenneg dat e nait zo best meer zain kon, mor hai
trol ook allervreselekst.
En toch ging elks nog noar hom tou om t hoar te knippen; te loaten t
was ter aaltied harstikke gezelleg in t lutje zoakie.
Der stonnen n stok of wat stoulen mit n toaveltje, de leesmap lag
derop en veur de laifhebbers was der n zeupie. En noar dat leste
was veuraal op zutterdagnommerdag n baarg vroag. d’Ol boas haar t
zoakie aan de nekke tou vol, mor aan knippen kwam e hoast nait tou,
hai haar t veul te drok mit schenken.
Aan t zain van de kapsels van minsen dij noar boeten kwammen konden
ze op dörp aaltied sekuur zain hou gezelleg of t binnen was.
k Was ducht mie n joar of zestien, zeuventien dou der op zo’n zutterdag opains n grode riezege man in d’zoak kwam. Man kwam uut Stad,
was raizeger in bloumpotten of zokswat, k wait nait meer persies.
Dut ook ja niks, man wol zok scheren loaten.
Nou was dat ook wel neudeg, want hai zag der uut as Ruud Lubbers in zien
beste joaren. Mor dij aarme man wos vezulf nait wat wie wozzen en wie zatten mit mekoar op t puntje van onze stoulen, dou Jan hom vruig: “Board ofhoalen, meneer?”
Man nikkopte en zee: “Jazeker, beste kerel, voor ik weer naar
Groningen ga wil ik gladgeschoren zijn.”
Nou, dat zag Jans wel zitten, hai haar ja in gain joaren aine de
board ofhoald en nou ook nog n echte Stadse meneer in t stoule.
Hai glunderde t uut, en rommelde wat in ain van zien loagies, en
joa hur, hai toverde nog n scheermes teveurschien ook. Ding was wat
rosteg, mor dat gaf niks, Jans zag dat toch nait.
Hai luip ter mit noar d’aanzetraime, en gulpte zok votdoadelek in
de vingers. Brommend en foeterend in zokzulf zöchde n plaaister en
dou e n rolle vonden haar, knipde hai zok ook nog ais in ain van
zien aander vingers. Stadse meneer in stoule keek aal wantraauweger noar Jans zien strapatsen. Dij haar intussentied t swait veur d’kop stoan. t Luip ja nait recht zo as e groag had haar. Wat wol e dij kurendrievers dij hom
apmoal op de vingers keken, ais groag zain loaten hou of e nog scheren kon. Verdikkemie, wat blödde dat ja allervreselekst. Zo din, leste
plaaister derop, kloar!
Hai veegde zok mit d’haand t zwait van de kop òf en luit touglieks
n dubbele streebe bloud achter. Dou draaide zok om en luip langzoam op
Stadse meneer òf.
Dij zat mit ogen as theeschuddeltjes te kieken hou Jans op hom toukwam,
Vingers mit beblödde plaaisters, bloud om de kop en de haand doar t mes mit vast huil trilde as n ruske. Hai sprong tot stoul uut en ruip wat van, dat e votmokken mos, aans kwam e te loat in Stad, t speet hom van d’overlast.
Hai gooide vief gulden op toavel en muik dat e tou deure uutkwam.
Jans was hailemoal verbaldereerd, doar luip zien grode kans op eerherstel zo mor vot, en hai bölkde: “Snap je dat nou, jongens, bin k
zowiet om hom te scheren, naait e der tussenuut, mit zo’n board
kin e zok toch nait vertonen op stroade?”
Wie keken mekoar ais aan, en dou noar Jans, dij ons mit zien wotterge ogies aan gloop.
Plaaisters en bloud aan d’handen, bloud aan t mes, bloud veur d’
kop, t leek ol slagter Kaizer wel.
Wie woagende ons der wel veur dat we hom nait uutlaagende, hai mog
ais ophollen mit schenken.
As k nou tegenswoordeg zo’n nijmoodse kapsalon binnen kom mit aal
dat chroom en glas, din dink ik wel ais, hier schenken ze vervast gain
zeupie.
t Zol mie ducht mie ook nait smoaken, zunder ol Jans derbie.
Doar woar e nou is, is e vervast weer scheerboas en as mien tied ter
is, goa k vast en zeker noar hom tou.
Veur n klòkje, din hè?, Want aal bin k ook harstikke dood, k loat
mie nait deur hom scheren. Kiek wel uut!

Wie haren guster weer onze joarliekse scheuvel-en priksleewedstrieden.
Das elk joar weer n gezellege boudel, woar jong en old zok d’haile middag vernuverd op t ies.
Met n zeupie der bie, nait te vergeten.
En ondanks alle goud bedoulde road, is t elk joar weer bingo mit
mie. Nait da’k nou zo’n zoeperd bin, mor as’k de smoak te pakken
heb en t is gezelleg din wait ik nait van noar huus goan en binnen aal
mien goie veurnemens as snij veur de zunne verswonnen.
t Was gusterveumiddag barre kold douve op tied al mit n man of
wat bie t scheuvelwiekje aan de gang wazzen mit opzetten van n
grode legertinde bie boer Mulder achter op t aarf.
Dat ding bruken we aaltied om n zeupie, waarme worst gehakbalen en
snert te verkopen.
Twij uur loater dou ston t ding overènde en bluis n haidelochtkenon
n waarme, mit petreuliedamp deurtrokken locht noar binnen.
Mainsten gingen dou weer noar huus, mor Oarend, Geert, Willem
Zundag en ik bleven nog even hangen.
Wie gingen zitten, tinde goud dicht tegen de kolde en dou trok
Geert n haalf kan kojak uut de jazebuutse. Uut d’aander buutse
kwam n haand vol raimertjes.
“Ik dochde vanmörgen, loat ik mor ais n druppie antivries mitnemen,
t is der kold genog veur, nee din?”, bromde hai en schonk ons
apmoal ain in.
Twij sigretjes van Willem en n stòk of wat klokjes loater was de bodem
dreuge. Willem huil zien tonge nog ais deur t glassie en zee: “Nou jongens, dat smuik best.
t Is allenneg jammer, dat mor zo’n beetje is, hè?”
Geert greep weer onder zien jaze en zedde noast de lege vlezze
ain bruirtje van t aigenste maark. “Ik wos nait recht hou kold of t
was vanmörgen, dus ik dochde, neem veur alle wizzeghaid mor genog
mit”, zee e, en even loater wazzen de glassies weer vol.
En zoas t mainstied gait, noarmoate t pail in de vlezze zakde,
steeg de stemmen met grode sprongen.
Staarke verhoalen, dij gain mins leufde, wuiren òfwisseld deur
schuune moppen en al gaauw ston vlezze nummer drije op toavel.
Tegen dij tied was t mie al nait goud dudelek meer wel of dij
teveurschien teuverd haar. Nou gaf dat niks hur, t smuik ons der
gelieke goud om. t Ston blaauw van de rook omreden Willem noarmoate
hai meer kojak kreeg t aine sigretje mit t aander aanstook en de
vaarde vlezze was haalf op stap dou Oarend opains zee: “t Wordt
zachies aan tied da’k op huus aangoa, krieg honger. Wie mouten der
vemiddag ook ja bie tieds weer wezen.”
Ik dochde, verrek, apmoal vergeten en ik luip mit rubbern bainen
noar d’uutgang van tinde. Boeten snee mie de kolde as n mes in
d’hoed, mor ik strompelde dapper noar mien fietse en pakde vaar
dreuge worsten uut fietstazze. Ik muik da’k gaauw weer noar binnen
kwam. De hitte sluig mie in de muide. t Was mie hail nait opvalen,
dat doar zo waarm was.
“Woar most doe nou opais zo gaauw hin?” vruig Willem.
“Kiek”, zee ik en gooide de metworsten op toavel. ‘k Haar net zo
goud vaar iesdern stangen op toavel gooien kind, zo haard bevroren
wazzen ze.
“Je motten mor even wachten, jongens, ik zel ze wel even deu moaken”,
en ik kreeg de worsten van toavel en huil ze veur t haidlochtkenon.
“Hol ze der mor nait te laank veur aans hebben we dammeet rookworst
in ploats van metworst. Dat ding stinkt nogal”, ruip Oarend en even loater
zatten we lekker te kaauwen, elks n stòk worst in d’aine haand, n zeupie
in d’aander. Petreuliesmoak vuil nog wel mit, wie binnen nait zo tezzel.
Willem pebaaierde op n gegeven ogenblik t onmeugelke en wol eten,
drinken en roken touglieks. Hai was stuur over d’handen n beetje kwiet
en zat in t lest mit glassie tussen de lippen, n stok worst in ain haand en
sigretje in d’aander.
“Doe gaist zeker weer om middag op bèrre, Geert?” zee Willem en
elks laagde, want Geert keek ons n beetje vrantereg aan. t Was ook
woar wat Willem zee: Geert haar òflopen joar gain scheuveln zain,
hai haar smörgens al zo’n dörst had, dat zien Martje hom om haalf
aine op bèrre legd haar. Hai was pas d’aanderdoags weer wakker
worden, en haar d’hail dag nog mit n schier baauwvakkertje in t heuft
rondlopen.
Intied wie nog laagden om Geert zien strapatsen van vöreg joar
was e stoan goan. Hai strompelde noar d’uutgang en bromde:
“Joe laagen mor, hur, ik goa pizzen”, en vot was e.
Ik zee: “Dat liekt mie nait goud tou jongens. As hai Martje straks
zo onder d’ogen komt, wordt ze stoapelgek.”
“Loaten we mor op huus aangoan, wie nemen Geert wel tussen ons
in”. Wie noar boeten. We kwammen net op tied om te zain hou Geert
al haalverwege de boerderij klonterd was, op weg noar huus. Wie op
n draf der achteraan en ik kin joe vertellen dat n dieet van dreuge
worst mit kojak gain bodem is om op zutterdagmörgen te goan
trimmen. Dou wie hom inhoald haren, haar ik n gevuil onder in t lief of
‘k d’haile dag in n zweefmeulen zeten haar.
“Woar wolst doe zo gaauw hin Geert?” vruig ik hom boeten oam.
“Noar huus tou om te pizzen, netuurlek. Doe mainst toch nait da’k
dat mit dizze kolde boetendeure dou, hè? Hai kin mie der wel
òfvraizen,” bromde e mit dikke tonge.
“Zolst doe dat nou wel doun, jong?” zee Willem. “As Martje die zo
zucht is t huus te klain. Goa aans eerst mor mit mie mit noar huus.”
Mor Geert wol naarms van waiten en ruip wat van dat ter mor aine
boas was bie hom in huus.
Wie keken mekoar aan en ik zag in gedachten zien Martje aal veur
mie: groot, braid en n honderdentachteg pond zwoar, wat groter
as gemiddeld zeg mor.
Dou we dichter bie Geert zien huus kwammen, zag k uut de verte
dat Oarend zien Dientje mit Martje in veurdeure ston te proaten.
Aal slingerend mit Geert tussen ons in kwammen we bie de baaide
vraauwluu aan.
“Zo jongens hebben ie weer genog had?” zee Martje, en keek Geert
duuster aan. Dij keek d’aander kaande op en leek op slag wel nuchter
dou e heur stem heurde.
“Elk mor n stòk of drije hur”, pebaaierde ik nog mor Martje snee
mie vot òf: “Och, hol doe die mor stil, doe lust ter ja wel boontjesoep
van, vertel mie wat.”
Geert sputterde nog ain moal tegen,en zee ;”Nou doe hest aans
ook wel ais n druppie teveul had, ik heb teminste nog nooit mit
naaldhakkies aan op bèrre legen, doe wel!”. Martje keek hom uut
d’högte aan en zee,”Dij olle koien zellen we nou mor ais nait vannijs
tou sloot uuthoalen hè?”.
Zai keerde zok noar Dientje en zee: “Zel ik die nou ais vertellen,
hou of dat gait mit Geert om dis tied van t joar?” Ze huil daip
oadem en begon: “Kiek, tegen tied dat winter wordt, begunt bie
Geert te kriebelen, din wordt e onrusteg.”
Geert leek wel al klainer te worden onder Martjes proaten.
“Verleden weke bieveurbeeld lag der nog mor net ies, as n vlije zo
dun nog, en dou begon Geert in t schuutje te struunen. Wat mainst
dat e doar dee?”
“Dat wait ik toch nait”, zee Dientje, “priksleegies kloarmoaken of
zo zeker?”
Martje gloop Geert recht n beetje triomfantelek aan dou ze zee:
“Priksleegies? ”Priksleegies? Há t zol mie wat. Hai wol de boudel
wel noakieken, doar hest geliek in. Mor t wazzen gain sleegies. t
Zel hom n vreugde wezen, of ter nou scheuveld of prikt wordt of
nait, hai kin t ja zulf mor zuneg. Nee hur, t belangriekste veur
Geert is de tinde opzetten en t ainigste raive wat hai neudeg
het wil e op tied kloar stoan hebben. Vaar haalf kans vlezzen
kojak. Hai haar ze in t begun van t joar al stiekom kocht en nou
wos dij stovvel zulf nait meer woar of e ze verstopt haar.
Zo, nou waist hou of ter hier aan tou gait, mie verneuken ze nait.”
Zai keek mie aan en zee: “En doe kinst ook mor beter noar huus goan.
Gitje belde zostraks al en ik zee, dast ter wel zo wezen zolst,
omreden ik wel zo’n beetje wait houveul Geert op kin.”
Even loater luip ‘k allain noar huus, bliede da’k nait in Geert
zien schounen ston.
Mien Gitje was zo kwoad nog nait.
Ik huifde vast naarms bange veur wezen.
Zai von t ook vast nait zo slim da’k n klain zeupie teveul had haar.
Ik ging al langzoamer lopen….
Ik wol dat t mor zummer was.

Gitje zat in kraande te lezen en zuchtde opains daip. Ik keek op, “Wat n daibe zucht laiverd, wat is der?” Zie legde kraande aan zied, “Ik lees net n stòkkie over ‘Grunneger kampioenschap snertkoken’. En nou heb k opains zo’n zin in snert. Zel ik ons mörgen ais n lekker potje koken?” Ik nikde, dat leek mie wel wat. “Hest alles din in huus dast neudeg bist?” Zie keek even wat twievelachteg, “Nou… dat is n goie vroage, ik kiek wel even in vraizer wat ter nog aan slachterij ligt. En splitaarten wai’k ook nait. En knolselderie al net zo min.” Ik kreeg mie n pepiertje mit n pènne, “Tou mor, ik schrief t wel op en goa even noar de super.” Gitje nuimde mie alles op, der was dus niks in huus. “En veur rookworst groag even noar de Hema hur, dat binnen aaltied nog de lekkersten. En gain kip of moager, de gewone.” In de super zöchde ik alles bienander, poar dikke ribben, knolselderie, speklappen, bladselderie, splitaarten. De rest aan praai, worrel, siepel en zokswat haren we wel in huus. Och, twij zwienepootjes kinnen der ook nog wel in. Dou nog even noar de Hema veur n rookworst. Tja, kin ook wel twije mitnemen, is soavends bie n potje bier ook wel lekker. Beetje Bakker mosterd der bie, mmmm. Weer in huus mainde Gitje dat dij pootjes nait wat wazzen, brrr, as bedinkst woar dij aal deurhin braggeld hebben. Ik zee dat mien opoe dat ook aaltied dee en dij muik de lekkerste snert dijst ooit pruiven doan haast. “Din gaist ter mor mit noar die opoe,” kreeg k as advies. Nou ja, nait tegen aan bemuien. Aanderdoags smörgens, Gitje aggewaaierde wat om bie t aanrecht en keek dou sekuur noar t pak splitaarwten. “Nou das ja n domme uutleg dat hier op stait. Aarten eerst òfspuilen en n nacht in de waike zetten. En din stait ter, splitaarten nait waiken. Mouten ze nou wel of nait in de waike?” Ik zee, “Stait toch van splitaarten nait waiken? Nou dus, nait doun.” “Dat zel wel, mor stait toch van aarten waiken en splitaarten bin ook aarten.” Nou heb ik wel ais t idee dat mien Gitje summege dingen gewoon nait begriepen wíl en dit was weer zo’n zeldzoam mement. “Dou mie dat pak ais.” Zie langde mie hom aan. Ik las ‘algemene kookvoorschrift droge peulvruchten’ “Hest helfte weer nait lezen, kiek wat ter boven stait, das veur aarten en bonen in t aalgemain, dizzen gewoon vot opzetten.” “Joa mor das toch dom om t zo op te schrieven, doar roaken minsen ja van in toeze.” Ik schudde mit kop, “Nee laiverd, minsen nait, allain doe komst ter van in toeze.” Zugst aaltied mor helfte en heurst ook slim beroerd bie tied, nog minder as helfte.” Gitje mòtjede wat veur zok uut, net n kwoaie eekhoorn en begunde mit heur snertprojekt. “Moak doe in tied mor even kovvie, din hest ook even wat om hands. Ik kin der slecht tegen ast mie aingoal op vingers kikst.” Ik keek haildal nait noar heur, mor gong toch mor kovvie moaken. Zeeffie van de pruddelkanne haar ik al vol mit kovvie en dou ik Buisman uut kassie boven t aanrecht kriegen wol trok ik deur open op t aigenste ogenblik dat Gitje aarten in pane doun wol. Der zitten n baarg splitaarten in zo’n puutje van n kilo. Ze sluig mit pude tegen kassiedeure en t was net of wie opains midden in n dikke hoagelbuie belaand wazzen! n Poar doezend aarten vlogen ons om oren en deur keuken! Gitje zee wat hail onfersounleks en smeet mie de sikkom lege pude noar de kop, “Kiek nou toch ais doe stovvel! Hou krigst wel veurnander?!” Ik wos even nait wat te zeggen, ík kreeg wat veurnander? “Doe slagst aans mit pude tegen kassiedeurtje aan hur, ik wol allain mor even Buisman kriegen.” “Mor toch nait as ik mit de snert bezeg bin?” Ik huil even daip oadem, “Doe zeest dat ik wel even kovvie moaken kon, din haar ik even wat om hands in stee van die op de vingers te kieken, wat ik bijdewee, nait dee.” Gitje luit zok op keukenstoule zakken en overzag de revoazie dij deur haile keuken zichtboar was, gain stee hoast doar gain splitaarten laggen, of was pude ontploft. Ik visde n stòk of vief aarwten uut t zeefie van kovviepot en streude n lepeltje Buisman over de kovvie. Dekseltje derop en kanne op gasstèl. Ziezo, mien waark zat ter op, mit n ketaaiertje was der vrizze kovvie. Gitje was nog aingoal stil en ik luit heur mor even geworden. Dou ik t Buismanbussie weer in kassie zedde vuil mie t oog op n plestieken puut achter op plaanke dij verdacht veul leek op de lege pude van de splitaarten dij deur keuken vlogen wazzen. Ik kreeg hom achter van plaanke en teunde hom aan Gitje. “Moust nou ais zain, wie haren toch nog n pude aarten, kinst toch wieder mit dien snertputje.” Zie gloop mie wat slaifachteg aan, “Sorry hur da’k zo reerde, mor ik schrok ook ja zo van dij klap tegen deurtje.” Ik streek heur even deur t hoar, “Dut niks hur maaid, komt aal goud. Kovvie is mit tien menuten kloar, ik krieg intied even stofzoeger en moaken dikste eerst even n beetje schier hier. Noa de kovvie dou’k de rest dij mie ontkommen binnen wel even.” De aarten vlogen mit duvel en geweld deur de buize van de stofzoeger en t duurde even veur ik stoulen en toavel zowied haar davve n beetje fersounlek zitten konden. Gitje haar intied de nije aarten in pane doan en t gas wat hoger draaien doan. De kovvie was lekker en de vrede weer sloten, end goud, aal goud.
Om middag zo’n beetje begunde Gitje zok n beetje zörgen te moaken over heur snert. “Dij aarten willen nait best stòkkend koken, ze blieven wat aan de stevege kaande, ik zel ze nog mor n zetje op stoan loaten.” Intied haar ze slachterij deruut hoalen doan en in stòkkies sneden. “Wai’k nait hur, roare aarten binnen dit, gain idee woaròf dit hìn gait.” Tegen vief uur snee ze de haide Hemaworst in stòkkies. Net veur ze ze in pane doun wol keek ik touvalleg even op de aartenpude dij nog op toavel lag en dee mien leesbrille der even bie op. Las ik dat goud? T.H.T. 01-18. Oei, zeuven joar over doatem, gain wonder dat dij nait goar worden wollen. Dat was mit aal aarten en bonen ja zo, as ze te old worden krigst ze nait goar al stoan ze ook n weke op. Ik was net op tied. “Dou dij worst ter mor nait in laiverd, dij kinve beter zo even oppeuzeln, mit n beetje mosterd derbie.” Ik langde heur pude aan en wees noar ziedkaande. Zie legde plaankie mit stòkkies worst weer op toavel en wees noar mie, “Dien schuld.” Ik wol net wat zeggen, mor ze was mie veur, “Dou mie n lol, dien schuld, mor ast even mosterd uut ieskaaste hoalst din vergeef ik die.” Ik was even stil en kwam dou overende, sums mouje gewoon even nait wieder noadinken, mor doun wat joe zegd wordt. Worsie was lekker.
Aanderdoags heb ik nije aarten kopen doan, Gitje het ze kookt en dou ze sikkom uutnander vuilen het ze ze mit schoemspoane alle vleesderij en ressies siepel en praai uut de pane van n dag eerder scheppen doan, twijde rookworst derbie en haren we wat in t bord dat in elk geval leek op snert. Plakkie roggebrood mit spek derbie, kloar. Dij poar haalf goare aarten dij der per ongelok bie in belaand wazzen ginger der wel bie deur. Gitje was lekker aan t kaauwen en zee mit volle mond, “Lekkuh hè?” Ik laagde even, “Joa hur laiverd, n gastronomies wonder bist en zo ist. Mor ik mis toch wel wat, mor ja… wat….? Zwienepootjes?” Ik zag heur ogen over toavel dwoalen om mie wat noar t heufd te smieten….wieder ist wel laif wicht hur.

Aalbert zat wat doeknekt in zien versleten kroakstoule en stoarde mit dovve ogen over t troosteloze, graauwe landschop. Zien pedde, doar in golden letters opston van ‘stationschef’, hong noast hom aan n spiekertje in t deurkezien. Aal mörgens muik e weer dezulfde gang, van berre of, hemmeln, n omstokje brood eten dat Pie al veur hom smeert haar en din dij aivege gang noar t station. Onderwegens haar e din net tied om zien twijde stoetje op te bikseln, veur e bie t perron was. En aarms knoagde der din weer wat as hai weer in zien ol stoule zitten ging, dat gevuil van dat ter wat hailemoal nait was zoas t wezen mos. Wenneer wos e nait meer, t was al hail laank leden, dou was ter hier heer goan op n menaaier doar t ende van vot was. Hai kon zok ter nait echt wat van herinnern, mor sums haar e wel van dij dreumen. Trainen reden din òf en aan in alle soorten en moaten en as stationschef haar e handen vol waark om te zörgen dat t haile spultje n beetje zunder al te veul perblemen verluip.
t Was n lewaai van sissende stoomkedels, t iesder op iesder van de wielen dij remden en honderden raaizegers dij noar alle windstreken vertrokken en hail voak mos Pie nog n haand tousteken en helpen mit koartjes verkopen.
Joa, dat was nog ais n mooi leven west, hail wat beter as dij stovvege dooie wereld doar ze nou in touholden deden.
Hai prakkezaaierde zok suf over hou of t wel kon dat e hier aal doage mor weer hin ging, terwiel der in gain aiveghaid n train kommen of votgoan was. Der wázzen wel traainen, mor omreden der toch gain mins meer opdoagen kwam haar t gain zin dat de machinisten nog op t waark kwammen. De lokemetieven en wagons wazzen in de loop van de joaren bedekt mit dikke loagen stof en voel en stonden langzoam mor zeker vot te rosten.

Zo zat Aalbert doar wat stil en ainzoam op t perron, mit niks aans as zien miemeroatsies, stil wachtend, dreumend.
Hai schrok inains op omreden der achter hom in t stationsgebauw n deure dichtsluig.
Even bleef e doodstil zitten, bevroren in de holden woaras e in zat, nait bie machte om ook mor n vinger te verruiren. Hai was zien leven laank al bie t spoor en kinde elk geluudje van t gebaauw. En dizze deure was de leste twintig joar of zo zeker waiten nait meer open west.
Hai schudde verwonderd mit kop, kwam kroakend in t ende en luip noar binnen. Doar stoarde hai stomverboasd noar t lutje jonkje dij doar midden in de wachtruumte ston. t Kereltje runde votdoadelk op hom of en zee, ‘moi meneer, binnen ie de boas hier?’
Aalbert nikde stom van joa en pebaaierde wat te zeggen. t Dee niks wat, as der mor geluud uut zien mond kwam. Noa zo veul joar nait aans as tegen zien Pie te proaten, wos e nait hou e tegen n aander proaten mos.
Mor t jonkje steurde zok doar nait aan en revelde vot wieder, ‘Nou ja, dat wos ik ook wel hur, opa haar mie al verteld dat ie en joen vraauw de ainegsten wazzen dij hier nog bleven wazzen om op de boudel te pazen’.
‘Wel is dien opa din mien jong’, vruig Aalbert mit trillerge stem.
‘d Jong keek hom verboasd aan en zee, ‘Waiten ie dat din nait?’ Aalbert schudde mit t heufd, der was ook ja zoveul dat e nait meer wos.
‘Mien opa is de directeur van t station. Directeur Joop Visser en zo hait ik ook. Joop main ik, directeur wor ik pas as ik wait hou of alles hier in t waark gait, zee opa’.
Aalbert dochde stief noa, Visser, Visser, nee, hai kon zok gain directeur Visser veur de geest hoalen. De klaine Joop runde intied van d’aine hörn noar d’aander en bekeek alles wat ter mor te zain was en zat overal in en onder te snuustern. ‘Nou, ik goa weer hin hur!’, ruip e dou e al in de open deure ston, mörgen goan de traainen weer rieden, dus ie zellen ter wel drok mit kriegen, nou moi hur!’ Aalbert stook zien haand noar hom uut en zee, ‘Mor dat kin ja hailemoal nait mien laive jong, der binnen ja gain machinis…’ Hai hail zok stil en keek noar de dichte deure.
Dou draaide hai zok om en slenterde langzoam en mit zien gedaagten haildal in toeze weer noar t perron. Veur t eerst in joaren ging e nait in zien stoule zitten, mor luip deur in de richten van t rangeerterraain, doar de trainen voel en rosteg stonden te wachten. ‘Mörgen goan de traainen weer rieden’ haar t kereltje zegt. Aalbert zuchdde daip en keek noar roodverroste rails doar mellen, krödde en kemille in dikke bozzen deur t grind opgruiden en hier en doar zulfs al wat boompies te zain wazzen. Aal mit aal was t n troosteloze boudel. Hai draaide zok om en sjokde weer noar t perron. n Train zol hier mörgen nait rieden, net zo min as overmörgen of as welke mörgen van de leste twinteg joar din ook. In t veurbiegoan keek e even biezied noar de zwaarde pedde mit de golden letters, mor luit hom aan t spiekertje hangen.

t Loek ging kroakend en piepend open en Jopie klauwsterde op handen en vouten op beune. ‘Kom opa, gaauw, ik zai t al stoan, doar veuraan bie t lutje roampie, noast schösstain!’, ruip e en runde over de stovvege plaanken van zolder.
Opa klom poestend bie de vliezotrabbe op en dee dou t loek achter zok dicht. n Klain glimpie trok om zien mond dou e zien klainzeun al op knijen en elbogen op de vlouer liggen zag bie t medelspoor dat veule vaarkande meters groot en onder t voel, stof en spinnewebben lag te wachten. Hai luip noar hom tou, n beetje veurover om zok nait de kop te steuten tegen de hoanebaalken en ging noast Jopie zitten op de voele, donkere plaanken. Dou dee e n greep tussen de graauwe spinnewebben dij in d’houke hongen en trok n grode holten kiste op zok aan. Hai kreeg deksel der of en legde dij aan kaande.
Jopie kroop noast hom en koekeloerde noar binnen. En doar laggen ze, netjes noast nander, traainraaizegers, machinisten, kondukteuren, spoorwaarkers en nuim mor op, alles wat ter mor neudeg was om t spoor aan de gang te holden.
Jopie wees noar twij open plekkies tussen de machinisten en de rangeerders en vruig, ‘Wat veur gounent heuren doar din opa? Binnen dij vot?’
Opa schudde mit kop en wees noar t perron, ‘Kiek mor ais mien jong, doar net noast t deurtje, op dat stoultje, zugst wel?’
Jong boog zok over t spoor tot e sikkom mit zien neuze tegen t stationsgebaauw stödde. Doar zat n poppie in zwaart pakkie, aan t kezientje hong n piepklain petje doar in golden lettertjes wat opston.
‘Is dat nou dij stationschef opa? Dij op de boudel paazen mos dou pabbe nait meer mit de elektrieze train speulde?’
Opa nikde en zee, ‘En zien vraauw zit in dat huussie doar opzied, kiek mor ais’. Mor Jopie lusterde al nait meer en was begonnen om mit de plumeau dij e mit noar boven nomen haar, t spoor en alles wat ter op en aan zat hail veurzichies of te stovven en spinnewebben vot te hoalen. Opa zien ogen begonnen wat verdacht te prikken en hai snoof ais daip veur de poppies uut de kiste begon te pakken.
n Zetje loater wazzen t perron, t stationsgebaauw en t rangeerterraain drok mit raaizegers en personeel. Opa kreeg zok de stekker van de transformator en stook hom in de stekkerdeuze. En dou leek t net nait aans as dat ter n hail nij wereldje opbluide in dij schemerege houke van de de donkere zolder. Lanteernpoaltjes, sainlaampies, huussies en de lokemetieven, alles flonkerde en stroalde in ain helder licht dat t stof en voel van twinteg joar leek vot te dringen. Jopie ston der mit open mond noar te kieken.

Aalbert ston aan de raande van t perron en keek noar de train dij net op gang begon te kommen. Dou de lokemetief tegen hom was stook de machinist zien haand noar hom op. Aalbert tikde even tegen de raande van zien pedde en vuilde zok deur en deur waarm worden van binnen. Hai rechtde zien stramme rogge wat en laagde, as n kind zo bliede, de trainen, zie reden weer.

Sunterkloas trok rillerg zien dikke wollen daze wat strakker om d’haals, en foevelde d’uutenden bie zie tabberd in.
Mien laive tied wat was t ja kold hierzoot!
t Haar n zetje snijd, mor nou miggelde der weer n fien motregentje triesterg uut de graauwe locht, en muik alles slof en glidderg. t Laifst haar e ook nog n dikke bontmutse opdoan, mor ja, zien mijter hè, dat was ja n stokje herkenboarhaid. n Soort shirtrekloame, mor din op d’kop.
Zunder dat ding zag e der ja net uut as elkenaine.
En doar kwam nog bie dat e hier in gain joaren west was, messchien wozzen ze wel ains nait meer wel of e was!
Noa meer as honderd joar zol t niks gain meroakel wezen as ze hom aal laank en braid vergeten wazzen. En din luip e hier wel mooi veur joker in zien nije uutdroagerstabberd.
Zien schimmelpeerd bewoog zok onder hom mit inholden kracht, konst zó maarken dat dij der ook weer zin in haar.
Widde pluumpies damp kwammen der uut zien neusgoaten, as was e n lokemetief onder stoom.
Joa, t was echt kold, t vaals gebit rabbelde hom biezetten in de mond!
Mor ja, dat was vrouger vanzulf nait aans west. Aal joar, zo tegen begun dezember, was e weer noar t hoge noorden trokken, weg uut t waarme, zunnege Spanje. t Ging hom stoer òf op zien older, en dat wuir elk joar n beetje slimmer.
Mor ja, hai kon aal dij lutje kinder dij vol verlangst op hom zatten te wachten toch nait in de steek loaten?
Dus ging e toch elk joar mor weer op stap, old of nait old, weer of gain weer.
Totdat ter op n gegeven ogenblik wat biezunders veurvuil.
Op n goie dag, of nee…, op n kwoaie dag, zo’n honderd joar leden, kreeg e noamelk in de goaten dat ter gounent wazzen dij de boudel, vergeef mie de uutdrukken, mor, dij de boudel aan t verneuken wazzen!
Kwam e zomor hier of doar in n dörp, wuir e inains noaroupen. Zo van,”Hé doe haalfmale, wat wolst doe hier nou din, Sunterkloas is hier aal west hur, bist oardeg loat!”
En dou was veur hom de görre goud goar!!
Verdeetjemie! As aander lu mainden dat ze zien ploatse innemen konden, asof n rooie pluuzen jaze, n hoakte bèrresprei en board van petentwatten de echte Sunterkloas muiken, din was veur hom de lol der schoon òf.
Nou wazzen der doudestieds nog mor n poar nep-Sunterkloazen, en hai haar zok din ook veurnomen om dij keer de pakkies nog rond te brengen. En vanzulf haar e ook nait veul zin om d’haile boudel weer mit noar Spanje te slepen.
Mor t was wel de leste moal, in t vervolg mozzen ze zok ter mor mit redden.

Zo’n honderd joar wazzen der veurbie goan, en aal dij tied was e nait meer noar t noorden west.
Mor de leste joaren haar e aal voaker zo’n roar kriebelnd gevuil had, zo’n soort gevuil woar e nait aan kraaben kon, en woar gain zaalve of pillechies tegen huilpen.
Want in zien dreumen zag e aal voaker weer de bliede gezichies veur zok van de lutje kinder doar e zoveul joaren de pakkies op vief dezember rondbrocht haar.
Hai haar twieveld en nog ains twieveld, mor in t lest haar e zok nait meer bedappern kint.
En vanuut zien grode kesteel haar e t bericht uutzonden dat Sunterkloas veurnemens was om weer net as hail vrouger op raaize te goan noar Nederland.
Uut hail Spanje wazzen de zwaarde pieten noar Sunterkloas kommen en begonnen mit de veurberaidens veur de grode ondernemen.
Mit man en macht wuiren de grode deuren van de olde grode pakhuzen openmoakt. En noa honderd joar wazzen der nogaal wat stof-en moezenusten op te reddern.
Mor aal gaauw stroomde der n schier endeloze riege zakken mit peperneuten en pakkies groot en klain noar binnen. En Sunterkloas zag mit genougen dat zien Paiterboazen t waark nog nait verleerd wazzen.
Zien schip, dij ook honderd joar legen haar te rosten, wuir op d’helgen trokken en van boven tot onder noakeken en vannnijs in de vaarve zet.
En hou meer t waark opschoot, hou ongeduldeger hai wuir.
Nou t sikkom zowied was vuilde hai pas hou winsteg of e echt was.
Hai mos hin, en gaauw ook!

En hier was e nou, zittend op zien traauwe schimmel, dij dapper deursjokde deur de flotterge snijrommel.
Hai kraabde zok even onder zien tabberd, hè hai wènde ook nooit aan dij rötterge wollen borstrokken. Prikken en jeuken aans deden ze niks, en dij locht van kamferbaalen wuir e vervast nooit meer kwiet!
Aanmeld haar e zok ook nait, eerst wol wel ains even kieken hou of de zoaken der veur stonden.
Want wat as der nou gain starveling meer op hom zat te wachten? As kinder gain flaauw benul meer haren wel of hai was? En as plietsie hom aanhuil?
Hai mog din wel in zien offizeel ambtsklaid lopen, mor doar haar e verrekt waineg meer aan as e in Zuudloaren zat. Joa, n beetje zenewachteg was e toch wel.
Opains dook ter n zwaarde piet op noast zien peerd,”Sunterkloas, heur ains! Doarzoot, woar dat klaine huussie stait!” Sunterkloas luit zien peerd stoppen, en lusterde aandachteg.
t Was of de bliksem bie hom insluig, want hail zachies kon e t heuren, klaine fiene stemmechies dij zongen,”Zachtjes gaan de paardevoe-hoe-tjes, stippe stappe stipe stap. ‘t Is het paard van Sinterklaa-haasje….”
Hai snoof daip en wiskede zok mit zien widde handse over d’ogen.
“Heurst dat Pait? Heurst dat goud? Ze binnen mie nog nait vergeten. Kom op, der op òf, gaauw!”
Hai zedde zien peerd aan, en stoof dou mit meer as de maksimum snelhaid op t huussie aan.
Mor opains, hai was zowat haalverwege, gooide hai de rem derop en bleef stokstief stoan.
Verbiesterd zag e hou der van d’aander kaande van t huus nog n sunterkloas aanlopen kwam, mit achter hom aan n zwaarde piet.
Ze belden aan bie d’veurdeure en wuiren vot doarnoa binnenloaten.
Versloagen keek e zien knechten aan dij zok om hom tou verzoameld haren.
“Dus nog aaltied bedondern ze de boudel,” zee e verdraiteg.
Even bleef e stil en wat doeknekt zitten, mor rechtde zok dou de stramme rogge en zee mit vaste stem;”Knechten, ie waiten apmoal wat we òfproat hebben! Dizze raaize loaten we ons nait zomor even onder t mous stoppen, ie waiten wat joe te doun stait, derop òf!”
As schimmen verzwonnen de zwaarde Paitermannen in de donkere nacht, in de richten van t huussie.
Sunterkloas bleef stil op zien peerd zitten, in òfwachten van wat ter kommen zol.
n Ketaaiertje, twinteg menuten loater, zag e d’veurdeure vannijs open goan en kwammen de nep-sunterkloas en zien aal net zo onechte knecht weer veur t licht. Ze luipen t stroatje òf, en dou, veur dat ze der op verdocht wazzen wuiren ze besprongen deur n hail ploug zwaarde gedoanten.
Evenpies loater stonden ze veur hom en keek e van hoog op zien peerd op de baaide nepfiguren dele.
“Wat wolst doe, ol gozzel! Loat mie lös of wie bellen votdoadelk plietsie!”
Sunterkloas zuchtde, hai huifde nait meer te heuren, hai wos t aal wel, hier vuil gain zaalve meer aan te strieken.
Hai muik n bewegen mit zien haand noar de zwaarde pieten, en zee;”Tou mor jongens, goa joen gang!”
De grode zak wuir op batterij hoald en mit n poar vlogge bewegens wuiren de teneelspeulders der aal rerend en bandiezend in stopt.
“Ziezo”, zee Sunterkloas voldoan,”Das veurnander, en goa nou mor gaauw op pad en snor mie aal dij beunhoazen ains even gaauwachteg op. Gain vroagen stellen, want ik bin hier en overaal woar ik nog meer bin zit ter wat schaif, in de grode zak ter mit!”
In n poep en n scheet wazzen de zwaarde pieten vertrokken en verspraaiden zok over de wiede omtrek.
En overaal woar ze dij kemedianten tegenkwammen, gain perdon, in de zak, bootpost Spanje.
Vanzulf ging der ook wel ains wel ains n moal wat mis, en din stopde n zwaarde piet n aandere echte zwaarde piet in de zak, mor och dat konden ze wel uutzuiken as ze weer in Spanje wazzen.
“Hee doe haalf zeuven, ik bin n echte zwaarde piet hur, hest de verkeerde veur!”
“Joa, joa, dat heb k aal meer heurd, dat zeggen ze apmoal. Hier opaan doe, derin!”
De doagen verstreken, en zachiesaan trovven ze aal mor minder zogenoamde kelegoas aan, tot ter in t lest nait aine meer te vinden was. Aine veur aine verzoamelden de zwaarde pieten zok weer om Sunterkloas, dij sikkom begroaven wuir onder de zakken mit beunkloazen en zwaartwaarkers.
Vandoage was t vief dezember, en uut t lutje huussie klonk alweer kindergezang.
“Hoor wie klopt daar kinderen, hoor wie klopt daar kinderen, hoor wie tikt daar zachtjes tegen t raam….” Sunterkloas pinkde n klain troantje vot, en zee dou zachies; “Ik bin t hur, laive kindertjes, ik bin t hur, Sunterkloas.”

“Wolst mie nog wel n wit wientje kriegen?’vruig Gitje mie en langde mie heur lege glassie tou. Ik nikde van joa, mor keek bezörgd noar de toavel mit happies en drankies.
t Was meer as n klain beetje vol in de koamer, t was meer as vol. Stampvol.
Oarend en Dina wazzen doags noa nander joareg en haren op heur gezoameleke verjoardag zowat t haalve dorp nuigen doan.
Der wazzen volgens mie wel datteg man, mor t moggen ook wel fatteg wezen, ik kon ze nait tellen, t luip aal mor deurnander hin en muik n lewaai as n oordail.
Dat mos ook wel, want zo as gewoonlek haar Oarend de meziek zo haard stoan dat de gloazen op toavel mitdansen deden mit de Hollandse mitzingers.
“Dat mout wel zo haard, aans kin gain mins de meziek heurn…” haar Oarend mie n moal uutlegd, “dat volk het ook ja aaltied zoveul lewaai over zok…”
t Kwam nait bie hom op dat t ook wel ais aansom zo wezen kon….
Ik nam mie op en begunde voutje veur voutje deur de drokte hin te wuilen en ik was nog nait haalfweegs dou t swait mie aan aal kanten uutdrupde, want was der nog smoorhait bie ook.
En dou, ik was sikkom bie de toavel, dook noast mie opains buurman Geert op. Hai zag der uut as haar e t slim drok, wat wild en jachteg.
‘Mmmmmmm’, zee e stinnend en keek mie mit n poar grode ogen vroagend aan.
Ik ruip.’Wat is de mien jong, ik heb ter niks van verstoan, t is hier ook je zo’n lewaai!’
Geert wee dou noar zien mond en zee vannijs van, ‘Mmmmmm! Mmmmmm!’
Ik begreep ter niks van, wat zol e nou willen?
‘Geert mien jong, ik kin gain gedachten lezen hur. Wat wolst mie nou din vertellen, bist dien mond verloren of zo?’
Geert draaide n moal of wat vervoarlek mit d’ogen, luip zachies rood aan en zee dou mommelnd, ‘Nee doe haalf male, mien onde’ gebith…’
‘Wat bist kwiet, dien ondergebit?!’
‘Sssjjjjt!’ sisterde Geert, benaauwd om zok tou kiekend, ‘mouth hail we’eld t sjumsj waiten?’
Hai kreeg mie bie d’aarm en trok mie mit noar de biekeuken. Hai nikde elks vrundelk tou dij wat tegen hom zee, mor huil de mond stief dicht.
Dou wazzen we in biekeuken en dou e deure achter ons dicht dee wast net nait aans of wie wazzen in n oase van rust en vizze locht kommen.
Geert huil daip oadem en zee, ‘Man man wat n ellinde kin n mins hebben, mousjt ais kieken.’ Hai trok zien mond woagenwied open en teunde mie zien mooi glimmende goagel, gain tande te zain.
‘Na, hou kin dat nou din, woar hest dien gebit din loaten?’
t Was even stil en dou zee Geert wat stroekel, ‘Haisj noa’ Delfsjiel hin.’
Ik begreep ter niks van. ‘Hou noar Delfziel hin, wat mout dien gebit din in Delfziel ?’ Nareg wees Geert noar de wc-deure en zee, ‘Niksj mouth e doa’, mo’ haisj de’ wel mit de buizjenpost noa’tou….’
En dou ging bie mie t licht aan en wos ik wat e mie de haile tied vertellen wol.
‘Is dien gebit doar woar ik nou dink dat e is?’
‘Joa ve’deetjemie!’ schol e dou, ‘ding isj mie in weesjeepoth valen en dou heb k hom vothspuid!’
Op t zulfde ogenblik ging deure weer open en kwam vraauw Haarms, de veurzitster van de pladdelandsvraauwen, in biekeuken.
‘Wat hebben ie votspuild Maaibörg?’
Mor Geert haar de mond al weer stief dicht en zee niks.
‘Na das ja ook nait slim fersounlek, krieg ik hail gain antwoord? Ik vruig aans niks biezunders toch…’
Geert ston der bie as n zak worrels en muik net zoveul geluud.
Dou draaide vraauw Haarms zok om en dee wc-deure open. Veur ze hom achter zok dicht dee keek ze Geert nog even vaals aan en zee, ’t Gait mie ook ja niks aan he, mor wast ook votspuild hest, ik zal zörgen dat t goud gezelshop krigt.’
Geert stoarde lamsloagen noar de dichte deure en zee mit trillerge stem, ‘Da’ zjel zje toch naith doun he? Ik wol mo’ zeggen….zol da’ minsj nou echjt….zol zje nou echjt….?’
Ik kon mie mor zuneg goud holden en zee, ‘Ik wait nait mien jong, mor as ik dien ondergebit was en ik wos wat ter nou achter mie aan zat…, nou din muik ik hail gaauw da’k pootjes kreeg!’
‘Joa hur…heb tje de gek mo’ mith….Geert zien pe’blemen goan die ook ja niksj aan nee din?’
Och, dat was nou ook ja nait de bedoulen en ik zee,’Nou jong, kop op hur. Vertel mie nou eerst mor ais hou dien tanden en koezen in de pot kommen binnen. Zie valen die toch nait vanzulf tou de mond uut.’
Geert trok wat mit scholders en zee,’Ik mosj even pizjen en k haa’ ook al n zetje wa’ onde’ t gebit zjitten, sjtokkie neutje of zjo… En dou heb ik zje even op zjo’n bakkie mith van dij nijmoodsje nadde lappiesj leg’. Ik wol zje even ofspui’en onde’ kjoane…
En hou oft nou persjiesj ging wai’k nou nog nai’, mo’ mith da’k deu’tjok sjtödde ik mith mien elboge t gebith van t bakkie of, zjo de poth in! Wasj mie gain gjiepen mee’ tegen aan man, voth wazzjen mien tanden en koezjen!’
Wc-deure ging weer open en vraauw Haarms kwam weer noar boeten zetten. In t veurbie goan keek ze Geert even mit n filaain laagie aan, as wos ze persies wat ter loos was.
En mit kwam Oarend der aanzetten, ook al op weg noar t huussie. En wat wie hier wel deden te stoan, t feest was toch binnen.
En Geert dee vannijs zien verhoal. Dou e uutproat was ston Oarend braaid te laagen en zee Geert nareg, ‘Lolleg he, Boswiek?’
Dij schudde even mit kop en zee, ‘Geert mien jong, moak die nait zo’n liefzere, ik heb goud nijs veur die.’ Geert koekeloerde hom onneuzel aan. Oarend laagde weer en zee,’Kiek mien jong, dien ondergebit is dichterbie ast doe dinkst. t Is noamelk zo dat aal ons òfvoer veur op t riool zit…alles, behaalve t huussie. Dus dien vaalze tanden en koezen liggen, pak hom beet, n meter of vief, zese hier vot. In de septieze tenk dus en in t twievelachtege gezelschop van vraauw Haarms heur kompelementen…’
Ik kon mie der nog niks bie veurstellen, mor Geert, dat was n hail aander verhoal. Geert, dij stroalde as n kind zo bliede!
‘Eh…kivve doa’ n beetje makkelk bie Oa’end, bie dij zjeptiezje tjenk main ik?’
Oarend nikde en wenkde ons mit in boeten. Hai kreeg zok n dikke schroevendraaier uut schuurtje en dee n boetenlaampie aan. In n betonploade lag n soort van iesdern ringe en doar ging Oarend mit aan loop. t Ding lag sikkom slicht mit t beton en t duurde even veur e hom mit de schroevendraaier lös vrikt haar. Mor, dou kwam de deksel mit n schroapend geluud lös en schoof Oarend hom aan zied.
‘Dè, doar beneden is dien gebit.’
n Zwoare, dampege loggem kroop omhoog uut t duustere gat en Geert, dij al op knijen en elbogen lag piepde benaauwd, ‘Zjol vraauw Haarmsj heu’ bossjoppie hie’ ook al aanbelaand wezjen…?’
Oarend nikde van joa.
Geert zuchde, ‘Nou voth din mo’…., sjtront isj sjtront…’
Hai schoof zien maauwe hailemoal omhoog en stook zien aarm veurzichteg in t duustere gat, op zuik noar zien gebit.
Noa n zetje stìnde Geert, ‘Ve’dajjie. wath n locht komt doa’ ja uuth!’
‘Komt van t ruiern’, zee Oarend en stapde n endje achteruut.
Swaitend en poestend graaide Geert wieder in de dampege smorrie en ik mainde al dat niks meer worden zol. Mor dou kraaide hai opains, ‘Hoe’a. hebbesj! Mien tanden, k heb zje wee’!’
Hai trok zien aarm uut t gat en joa hur, doar was de verloren proteze. Glidderg van de broene jirre dat ter òf drupde en kainend as n bunzel, mor toch, zien gebit.
‘Gejokkeg, doa’ isj e wee’. Man, ik vui’ mie ja mo’ n haalf minsj zjo zunde’ gebith. Zjel hom gaauw even òfspui’en…’
Oarend schoof deksel weer op stee en wie konden weer onder dak.
Geert schoot gaauwachteg de w.c. in om zien gebit schoon te spuilen. Ik kon der niks aan doun, mor t leek mie toch nait wat tou, bah.
‘Zjiezjo din’, zee e, dou e weer veur n dag kwam, ‘dij isj wee’mooi sjoon, of naith din?’
En mit n vlogge bewegen schoof e zien gebit weer in de mond. Ik ston der bie te kokhaalzen, mien gedachten bie vraauw Haarms heur weeldereg achterwaark.
Dou ik wat loater weer bie Gitje aanschoof en heur n wit wientje aanlangde zee ze, ‘Woar bist doar wel om hin west, noar Frankriek?’
‘Nee, zo wied gelokkeg nait, mor t haar nait veul schelen doan of ik haar nog noar Delfziel hin mouten.’
Doar vuil heur de mond bie open, zie mainde vast dat ik intied al n stok of wat op haar.
Hou zol ze t ook begriepen? Uutleggen zol ik loater wel doun, ze huifde de moage ja nait van streek te hebben.
En de haile tied zag ik aingoal weer t beeld van vraauw Haarms veur mie en zag ik Geert weer zien gebit in de mond doun. En t spiet mie genog, mor ik heb de haile oavend gain stokkie dreuge worst of keze of wat din ook had. Ik kreeg ter nait deur of haar ‘k ook geld toukregen.

“Alle raus, sofort! Raus, raus!”.
De blavvende stemmen van Duutse soldoaten klonken haard deur de stille lije nacht. Uut de grode veurdeure van t domieshuus strompelden n stok of vief minsen, twij groten en drij kinder. Ze wuiren begelaaid deur net zoveul soldoaten in feldgraue univörms, dij heur mit geweren onder schot huilen. In de laange gaange van t huus laggen domie Westervoarder en zien vraauw veur dood op de grond. Dele sloagen deur d’haarde klappen van Duutse karrebijnen.
Sikkom vief joar haren ze kans zain om jeude Doavids en zien femilie in d’kelder achter n holten schot veur de Duutsers te verbaargen. Mor zoas aal zo voak bleken was, sluip de verroader nooit. En terwiel in de verte zo nou en din t kenongebulder van de bevrijders klonk, wuiren Sjoerd en Martha en heur drij kinder votsleept noar t lutje stokkie bos achter t kerkie.
Vief moal klonk ter n haarde, dröge knal, en even loater kwammen vaar Duutsers weer tussen d’bomen votzetten. Ze pruiten, drok wiezend noar d’stroeke­rij, mit nander en ruipen haard van “Frits, Frits!” Mor aal wat ter kwam, gain Frits. Ain van de vaare wees noar t zuuden, woar de locht rood kleurde van vuur en verdaarf. Verdaarf veur aal wat Duuts was. Ze ruipen nog n poar moal om heur kammeroad en muiken dou dat ze votkwammen, richten t Duutse laand.
Aan d’achterkaande van t bossie runde Frits Poltzer mit troanen in d’ogen de kaande op van t dörp, in zien aarms druig e lutje Sienie; heur aarmpies hongen slap omdele.

Vief maai 1985.

t Was groot feest op t dörp. Vandoage was t ja fatteg joar leden dat de Duutsers zok overgeven haren. Al hail laank was t de gewoonte om om de vief joar grode feesten te holden, mit n optocht van versierde woagens en spullechies veur jong en old.
Mor dizze raaize was t n hail spezioal feest. Vandoage wazzen der olde dörpsgenoten nuigd uut aal streken van t laand. En as klapstòk wazzen der zulfs lu hailemoal uut Israël.
Sienie Doavids en heur man wuiren veuraal omringd deur oldere minsen, dij apmoal olde herinnerns mit heur dailden. Sienie heur noam was nou van Jaakov en ze zat mit grode ogen te kieken noar al dij minsen, dij mor nait genog kriegen konden van t verhoal van heur wonderboarleke ontsnappen op dij vrezelke dag, dou heur pabbe en mamme en baaide bruiertjes doodschoten wazzen.
Tien joar was ze dou west, mor ze kon zok t nog heugen as de dag van guster.
De Duutse soldoat haar heur mitnomen in t bos, n beetje òfziedeg van d’aandern en haar zien geweer aan d’scholder zet en ain moal in de locht schoten. Dou haar e heur oppakt en was e der op n draf mit heur vandeur goan.
Op dat ogenblik haar ze hoarschaarp begrepen dat heur ollu en bruiertjes der nait meer wazzen en ze haar wild vochten om lös te kommen uut de greep van de Duutser. Dij haar zok nait bedocht en veurdat ze der aarg in had haar, haar e heur mit n tik tegen t heufd boeten westen haauwen. Zie was weer bie kommen in t achterkeukentje van Blaauw zienent.
Blaauw en zien vraauw haren n klain winkeltje aan t ende van dörp, en ze wazzen zok haalf doodschrokken dou der opains n Duutse soldoat in huus baldern kwam.
Hai haar heur verwilderd aankeken en legde dou lutje Siene veurzichteg op de grode toavel. Zachies haar e heur nachtzwaarde krullen uutzied streken en strak noar heur blaike gezichie stoard. Hai trok n vliemschaarbe bajonet uut zien koppel en snee n dikke krulle van heur hoar òf. Dou haar e zok zunder n woord te zeggen omdraaid en was der op n draf vandeur goan. Nooit hebben ze hom weerom zain. En hou Sienie ook in loater joaren pebaaierde om heur redder op te sporen, aal muite was veur niks.
Tot in Duutslaand haar ze zöcht, mor ze haar ja gain noam woar ze wat mit begunnen kon.
Loater was ze vervoaren, noar t nije Jeudenlaand, was doar traauwd en haar kinder kregen.
Dit was d’eerste moal dat ze weer in Nederland was en nog wel op t stee doar ze geboren was. Jammer genog konden Blaauw zienent dat nait meer mitmoaken. Veur n joar of zèze leden wazzen ze kört noa nander uut tied kommen.
Mor domie Westervoarder en zien vraauw wazzen der wel.
t Was n weerzain woar joe t gemoud van volschoot. Domie was nou zesenzeuventeg en haar aal in gain joaren meer n dainst laiden doan. Mor vanoavend in t lutje kerkie zol e weer as vanolds op preekstoule stoan en zien olde gemainte touspreken.
t Haar hom muite köst, zee e, t was al zolaank leden dat e n preek holden haar. Mor t was hom toch lokt om wat op pepier te kriegen, en hai was der oareg goud over te spreken.
Tiedens de rondrit deur t dörp keek Sienie zok d’ogen uut en pruit al mor deur omreden der zoveul veranderd was in aal dij joaren. Nijbaauw in alle soorten was om t ol dörp tou baauwd.
Mor dou ze in de buurt van t kerkie kwammen wuir ze aal stiller en keek strak noar t bos der achter. Zie pruit zachies mit heur man en wees noar de bomen dij der nog net zo biestonden as op dij verre nacht. Allenneg hoger en dikker. Hai nikde zwiegend en sluig n aarm om heur tou. Veur de ingang stopde de stoet en langzoam stroomde d’kerke vol minsen, dij kommen wazzen om ol domie nog ain n moal preken te heuren.
t Kerkie was nog nooit zo vol west as vanoavend. Alderdeegs t gangpad ston van veuren noar achtern vol.
En domie was t zeker nog nait verleerd. As in olde tieden trok e van leer tegen oorloghitsers en onrecht wat minsen op d’hail wereld aandoan wuir. Mor ook, dat we nait in wrok weeromzain moggen, en dat ook onder de bezetter doudestieds nog fesounleke lu zatten. Sienie Doavids was doar ja t allerdudelkste veurbeeld van.
t Haar nait veul scheeld of domie haar aplaus kregen, zo mooi wos e t te vertellen.
Noa òfloop, dou d’kerkie weer leeg was, bleef e nog even allenneg achter. Op n baanke van d’eerste riege ging e zitten en keek in t ronde, vol van beelden en geluuden uut vrouger tieden. Was t echt Gods waark west? Mozzen Doavids en zien femilie doodschoten worden, omdat Sienie aans nooit noar Israël goan was?
In zeuvenzesteg, in de zes-doagse oorlog, haar Sienie in t jeudse leger vochten, dou de landen om heur tou veur de zoveulste moal pebaaierd haren, om dat klaine laandje van de koarde te vegen. Was zai doar zo neudeg west, dat dat t grode ovver weerd was?
Hai wos t nait, t ging boven zien verstand. Vol mit vroagen en onmacht luip e zachies noar d’uutgang en stapde de lije oavendlocht in. Zulfs t weer was net as dou.
Dou e langzoam noar t dörp luip, keek e in de richten van t bossie, en zag aan de raande n ol man stoan. Hai zag nait wel of t was en maind dat t wel aine wezen zol dij hier vrouger ook woonden doan haar. Hai luip ter hin en ging noast hom stoan.
“Goidag,” zee e en de man draaide zok noar hom om.
n Smaal gezicht, broene ogen, nee, dizze kon e zok nait herinnern. Allewel …? Nee, t leek hom gain bekinde.
“Hebben ie hier vrouger ook woonen doan? ‘k Leuf nait da’k joe kin. Ik bin domnee Westervoarder,” zee domie en laangde hom d’haand.
Wat oarzelend nam de man hom aan en zee: “Poltzer, Frits Poltzer.”
Domie ston riddersloagen! n Duutser!? Hier op dizze dag?
Hai keek hom nog ais goud aan en hail langzoam begon t hom te doagen. Hai kon t hoast nait leuven. Beelden van fatteg joar heer schoten hom deur de kop. t Soesde en bonkde hom achter d’ogen, swait verscheen op zien veurheufd. Stampende stevels, t gevluik van soldoaten, Doavids zienent, dij tou d’kelder uut sleept wuiren.
t Gevuil van machtelooshaid en dou t duuster deur de klappen van Duutse geweren, dij muiken, dat ze t vrezelke ende van d’onderdoekers nait mitkregen.
t Luip hom kèl over de rogge. Dit was ain van dij soldoaten! De Duutser kreeg zok zien poddefulie uut d’binnenbuutse en kreeg der n deurzichteg plestieken kevotje uut en laangde domie hom tou.
Mit trillerge handen nam dij hom aan, en keek noar n dikke zwaarde krulle hoar. Troanen luipen domie over zien verweerde wangen. Hai dee n stap noar veuren en sloot Sienie heur redder in zien aarms. Haar e zo even in d’kerke nog twievels had, hier was overdudelk de onnuimelke goudhaid van Gods haand aanwezeg. Gain touval in de wereld haar dit vereurzoaken kint.
Baaide ol minsen keken nander nog wat onwenneg aan.
Noa fatteg joar zaggen ze mekoar weer en nou was der nog aine dij ze der bie hebben mozzen om alles weer op t juuste stee te kriegen.
t Was n groots moment en t leek apmoal touval. Mor domie dee d’ogen even dicht, dankboar. Hai wos wel beter.