Wijnholds, Bert

Berend Oosterman zit weer es achter de geroaniums. Hai het n spierzaikte, dezulfde as Johan Baarghoes. Moar Berend woont nait in n verpleeghuus. Hai wil nait de rest van zien leven in leegte wachten op t ènde. Moar wel achter dij geroaniums zitten. Most ja aalgedureg n moal kieken hou ze der bie stoan. Nait dat Berend zo gek op bloumen is, moar n poar geroaniums mouten bie hom in de vesterbaanke stoan. Doar achter zitten te kinnen, dat is wel n beetje zien gevuil veur humor.
Berend kon Johan wel. Hai het vaar moand in datzulfde verpleeghuus west. Vaar moand te laank. Noa n opnoame in t Groot Zaikenhuus mos e doar n zetje ‘reaktiveren’, wat dat ook betaiken mag. Berend is der nait achterkommen. Zie hebben niks biezunders doan, von Berend. En joaren noa tied vindt e dat nog aal. Zie waren der wel goud in om lu op te baargen, t was veur de maisten t leste stoatsion. Veur Berend zel t n tiedelek verblief wezen, moar zie wollen net zo laif dat e veur altied bleef.
Dat wol Berend nait, hai wol nog wat van zien leven moaken en n verpleeghuus was doar nait t goie stee veur. Wat hom nait aanston, was dat aander lu zien leven bepoalen deden en hai zulf moar zuneg meer in te brengen haar as lege braifies. As hai zoneudeg in vaste petronen leven mos, kon e dij zulf wel opbedenken. Nou is Berend van zukzulf gainent dij laank op bèrre liggen wil, moar uutsloapen was der ook nait bie. Om zeuven uur gingen de gerdienen lös, of e dat nou wol of nait. t Was om middag dat e kloar was om van bèrre òf te goan. En doadlek deur noar d’eetzoal veur zien waarme prak. De prak dij e n weke in t veuren al uutkaizen mos van n sedel doar noeit gain fersounleke eterij op ston. As je t den op joen bord liggen haren, verswon joe d’eetlust. Wieder beston de dag benoam uut wachten of je ook bezuik kregen. As de tied doarvoar west was, wuiren d’eerste bewoners op bèrre moakt.
As ze t redden konden lag de leste der om negen uur in. De nachtdainst begunde om haalf elven, waren de lochten al uut.
Zo gingen de zinloze doagen veurbie. O joa, den mog e nog drij moal in de weke verplicht vrijwilleg noar t aktiviteitensintrum, doar de jonges net zo aktief waren as op d’òfdailen: nait. As dat de rest van zien leven wezen mos, den huifde t van Berend haaldal nait meer. Hai wol t nait veur zien dattegste al òfschrieven. Hai bleef doar nait, hai kon zuk ja gain minder stee veurstellen. Berend ging eerst weer terugge noar d’ollu. Doar haar e t goud, moar zoas aal uutwozzen kinder wol hai oeit n moal tot t huus uut. As je liggoamelk goud gezond binnen is dat ja gewoon, moar woarom zel dat veur Berend aans wezen? Hai kon best zulfstandeg wonen en n aigen leven, n eerlieks aigen leven, laiden.
Dij meuglekhaid het Berend vonden bie Fokus. Doar het hai zien aigen leven, zien aigen woonderij en mout e zulf waiten wat e dut en wat goud veur hom is. Hai bepoalt zulf hou loat e van bèrre òf gait, hai kin tegen etenstied nog bedenken wat op toavel komt, hai kin waarken, eters of sloapers kriegen, uutgoan. Hai dut net wat e wil en hou hom t uutkomt. En as e achter de geroaniums zitten wil, binnen t zien aigen geroaniums. Hai gaait nait wachten tot e opholdt te bestoan. Doar het e ook haaldal gain tied veur! k Zel joe n aander moal es uutstukken wat dat Fokus inholdt. Meschain mot Berend joe zulf moar es vertellen over wat e beleeft. Of wat e wieder aal uut zien doeme zogt.

Bie de verhoalen Wachtkoamer en Berend wacht nait: Schaande genog is t verhoal over Johan Baarghoes woar. Vanzulf heb k zien echte noam nait bruukt, moar wieder heb k niks opbedocht. Berend Oosterman bestaait haaldal nait, moar der zit wel wat van n bestoand perzoon in. Dat bin ik.
Toun k tekstredakteur van Kreuze worden bin, ston der n stukkie over in t Dagblad. Doar ston in vermeld da’k n liggoamleke bepaarken heb. Dat was aiglieks nait neudeg (op de biegoande foto was t ja te zain), want t dut der nait tou. Wat mie aangaait wait je genog en huif ik der wieder niks over vertellen. Meschain kom je n moal wat tegen in schriefsels van mie, moar doar zel t ook bie blieven.
Bert

Sunt n moand of wat heb k n nije rolstoule. Ik mog n kleur uutzuiken, ik kon uut vieve kaizen. Zulvergries leek mie wel goud tou, dus ik vruig om ‘Platinum Silver’. Toun k hom uutèndelk kreeg, bleek e swaart te wezen. Dat dut mie denken aan de bekendste uutsproak van Henry Ford: “Kinst hom in aal kleuren kopen, as e mor swaart is.”

Dat ging over t benuimdste model van zien Ford Motor Company, de Model T. d’Eerste auto dij aan d’lopende baand en in dikke aantallen moakt wuir. ‘Tin Lizzy’ het de massa motoriseerd. Swaart was nait d’ainegste kleur. Staarker nog, van 1908 tot 1914 was de Model T zulfs hailendaal nait in t swaart te kriegen. Hai was standoard leverboar gries, gruin, blaauw en rood. In 1912 kwam der wel n ain-kleur-strategie, ale T -Fords wuiren donkerblaauw mit swaarde sputterbreden.
Noa 1914 wuir veur swaart as ainegste kleur kozen, omreden dat dij vaarve t gaauwste dreuge was. Doarmit was de produksie van ain auto in n kördere tied kloar, van dij gevolgen dat der meer T-Fords baauwd en verkocht worden konden. t Zel vervast ook goudkoper west wezen om mit ain kleur te waarken, den kon de verkooppries omdele en wuir n auto veur nog meer lu betoalboar.
En zo bleef t, totdat de verkoopsievers omdele gingen. Om meer kopers te trekken, waren vanòf 1926 weer meerdere kleuren te kriegen, moar dat hólp nait meer.
‘Blikken Lieske’ was inhoald deur de tied. In de negentien joar dat Henry Ford zien gaisteskind beston, wuir der sikkom niks doan om t model wieder te ontwikkeln en te verbetern. De Model T was technisch verolderd en nait meer in trek bie lu dij tou waren aan n nije auto. In 1927, noadat der dik 15 miljoun stuks van moakt waren, luip de leste van de baand òf. Zien opvolger, de Model A, was leverboar in vaar standoard kleuren. Doar was swaart nait bie.

As t bie mien rolstoule nou ook zo was as bie de A-Ford, haar ik hom vervast wel in t zulvergries kregen.
Nou wil k wieder nait over n kleur soezen. t Is gain mode-artikel en k mout t der n joar of wat mit doun. n Rolstoule huift nait opvalen, dij der in zit mout d’aandacht trekken (of nait, vanzulf). Swaart is mie net zo goud, moar haar mie den nait kaizen loaten.

‘Kin dokter wel kommen, k vuil mie slim lebait. k Bin poesteg en koorzeg. Zol t corona wezen?’
‘De dokter komt straks bij u met Pasja, mevrouw De Wit.’
Dokter blift in de koamerdeure stoan. ‘Bin je wies mit honden, vraauw De Wit?’
‘Joawel, wat den?’
‘Den komt Pasja joe onderzuiken. As ze blaft, is t corona.’
Pasja snuvvelt en snoft, blaft nait en lopt kwispelnd weer op dokter tou.
‘Goed zo, Pasja! Niks biezunders, vraauw De Wit, bloots n griepje. Neem joe mor n poar aspirientjes.’ ‘Bedankt hor, dokter.’
‘Bedank Pasja mor. Beterschap!’

’Honden kunnen coronavirus mogelijk ruiken’ (Telegraaf.nl 17-04-2020) https://www.telegraaf.nl/ nieuws/991543058/honden-kunnen-coronavirus-mogelijk-ruiken

Ik kin wel doen worden in Spanje: ‘Un cerveza, por favor!’
Mien kammeroaden wollen op ‘kultuurvekansie’ noar Sevilla. Wie hebben ons onderdompeld in de lekoale braauwerijkultuur.
In de bierbar kwam zo’n Spoanse flamenco-gitoarist op batterij: Juan Enrique El Grande, ofzo. k Von t eerst niks, mor mit elke cerveza wuir e beter. De Spanjoarden vonden t ook: toun hai ‘Madre del Miguel’ zong, ging t dak van de bierbar òf.
Mit Spoanse spiekers in de koppen liggen we nou aan t hotelzwembad. n Poar cervezas binnen vervast nait goud valen. Mor wat n feest in de bierbar van Sevilla!

Bertha Benz, (geb. Bertha Ringer. Pforzheim, 3 maai 1849 – Ladenburg, 5 maai 1944) was traauwd mit Carl Benz, dij zain wordt as de voader van d’auto. Zai kreeg vernuimdhaid as d’eerste automobilist ter wereld. Op 5 augustus 1888 muik zai n laange rit in d’eksperimentele auto van heur man. Boeten mitwaiten van Carl en in gezelschop van heur zeuns Richard en Eugen ree zai van Mannheim noar heur geboortestee Pforzheim, n òfstand van 106 km.
As reden veur dizze laange autorit, gaf zai n bezuik aan heur moeke in Pforzheim, mor der zat meer achter. Heur man was benoam aan d’loop mit de technische kaande van de zoak en dee nait genog om commerciële belangstellen veur zien uutvinden te wekken. Deur dizze tocht trok Bertha veul aandacht en druig zo bie aan t sukses van de Benz Patent Motorwagen.

Op de raaize van Mannheim noar Pforzheim muik ze o.m. n tussenstop in Wiesloch om brandstof bie te vullen. Doarveur kocht ze ligroïne (doudestieds bruukt as schoonmoakmiddel) bie de StadtApotheke, dij doardeur bekìndstaait as t eerste tankstoatsion in de geschiedenis. Wieder ging t over Mingolsheim op Pforzheim aan. Drij doage loater ging de weeromraaize over Bauschlott, Bretten, Bruchsal en Schwetzingen.
Tiedens de raaize mos verschaaiden moalen stopt worden om reperoatsies te doun. Doarbie was mainst de hulp van dörpssmeden neudeg, mor Bertha kon zulf ook twij mankemìnten oplözzen: ‘Ain moal was de brandstoflaaiden verstopt – doarbie het mien houdenspèlle holpen. d’Aander moal was d’ontsteken in twijen broken. Dij heb k mit mien kousenbaand repereerd.’
Deur uutvoereg verslag te doun van aal mankemìnten, peerdjede Bertha heur man aan om verbeterns aan zien auto deur te voeren. Zo wuir o.m. n ekstroa versnellen inbaauwd om t rieden in heuvelachteg terraain makkelker te moaken.

De suksesvolle rit van Bertha Benz trok veul publiciteit. De berichten in de pers waren positief, elkenaine pruit derover en Dr. Carl Benz kreeg nuigens uut d’haile wereld om zien automobiel tentoon te stellen. t Was n deurbroak dij zörgde veur economisch sukses van de Patent-Motorwagen Nr.3, Dit was t eerste model van Benz dat in de verkoop ging, der binnen enkele tientallen van leverd. Bie de baauw van d’auto’s wuiren aingoal verbeterns aanbrocht, van dij gevolgen dat sikkom gain enkel eksemploar geliek is aan n aander.
t Londense Science Museum het n Patent-Motorwagen Nr. 3 in bezit, dij mainstekaans de woagen is woarmit Bertha Benz heur tocht moakt het. t Is in elk geval d’oldste auto dij haldaal in originele stoat beholden bleven is. De woagen het n zetje uutlaind west aan t Automuseum Dr. Carl Benz in Ladenburg, zien faitelke geboortestee.

In herinnern aan de pioniersrit wuir in 2008 de Bertha Benz Memorial Route in t leven roupen, as toeristische route en dynamisch monement van de Badische en Duutse industriële geschiedenis. De bewegwiezerde route komt zo veel meugelk overain mit de weg dij Bertha Benz in 1888 òflegde. De route voert deur n groot dail van de regio Noord-Baden en verbindt authentieke ploatsen en landschoppen van heur rit mit verschaaiden zainsweerdegheden, zo as museums, kestailen en historische binnensteden.

d’Hìnweg gaait in zudelke richten over 104 kilometer van Mannheim noar Pforzheim over o.m. Ladenburg (mit o.m. t Automuseum Dr. Carl Benz en t woonhuus van de femilie Benz), Heidelberg, Wiesloch (mit de Stadt-Apotheke), Bruchsal, Grötzingen (aan de stadsraande van Karlsruhe, t geboortestee van Karl Benz) en Kleinsteinbach noar Wilferdingen en den via de B10 wieder noar Pforzheim. Dit leste dail wiekt òf van Bertha Benz heur route, dij van Wilferdingen over over Königsbach, Stein en Eisingen op Pforzheim aan ging. Sunt november 2012 is dit gedailte bewegwiezerd mit Bertha Benz Memorial Route (hist.).
De route gaait deur de Oberrheinische leegvlakte mit verschaaiden Romeinse wegen, woaronder de Bergstraße, en de vrougst bluiende amandelbomen van Duutsland; langs t Odenwald mit zien noatuurpaark en t Neckardal noar t Nordschwarzwald mit zien noatuurpaark en t mondaine Baden-Baden om d’houke.
De weeromraaize over 90 kilometer gaait van Pforzheim over o.m. Bretten, Bruchsal, Hockenheim, Schwetzingen, weer noar Mannheim.

Hier gaait de route deur de Kraichgau, dat ook wel t Toscane van Duutsland nuimd wordt en deur d’uterwoarden van vernijs de Oberrheinische leegvlakte. n Uutgebraaide, gedetailleerde routebeschrieven is te vinden op de webstee van de Bertha Benz Memorial Route.

Achter elke suksesvolle man staait n staarke vraauw, wordt voak zegd. Carl Benz was n briljante uutvinder, mor gain goie zoakenman. Dat hai de geschiedenis in goan is as voader van d’auto, is meer de verdainste van Bertha. Doar is nog altied nait genog erkennen veur. In Mannheim wordt ze nait eerd mit n standbeeld of noar heur vernuimde stroade, schoule, zwembad of stoadion, twiel dat dij der aal binnen veur Carl.
Standbeelden veur Bertha stoan wel veur de nog aal bestoande aptaik in Wiesloch en in heur geboortestee Pforzheim. Mor dut n stainen en stoatisch monement heur genog eer aan? n Beter eerbetoon as heur aigen rit kin je Bertha Benz nait geven. As je n moal mit d’auto in t kontraain van Noord-Baden onderwegens binnen, bedenk joe dat doar t aanbegun ligt van ons automobiele vrijhaid. Pak den es n stukkie mit van de Bertha Benz Memorial Route, in t spoor van de vraauw dij de wereld in bewegen zet het.

Wèllen: Wikipedia Bertha Benz https://nl.wikipedia.org/wiki/Bertha_Benz Bertha Benz Memorial Route http://www.bertha-benz.de/
Mbpas- sionblog http://blog.mercedes-benzpassion.com/

Vanòf d’Eemshoavenweg zagst ons raket al stoan op Huizinge International Space Center.
Op t lanceerplatförm ston n tankwoagen mit reketbrandstof. Ston doar Hooghoudt op …?
De lanceren, de vlucht en t landen gingen aal goud. d’Eerste Grunneger moanmissie was sloagd.
t Delezetten van t gruin-rood-wit-blaauw hevve vierd mit reketbrandstof, dat was gewoon schiere jannever. En smuik noar meer …
Mor nou: ‘Hoezen, we have a problem!’ De tank is sikkom leeg, wie kinnen nait weerom. Elke moal dat d’eerde opkomt, kin ons leste wezen. Nog ain slok, den. Op n meugelke heldenstoatus in Grunnen. Mor dat zelve nooit waiten.

(Noar t gelieknoamege laid van Bert Hadders)

n Facebook-interview mit Edwin Jongedijk

Zanger-laidschriever Edwin Jongedijk (Weststellingwaarf, 1976) het moar ain spaigelploade neudeg had om noam te moaken as Grunnegstoalege artiest: ‘As Ik De Kaans Zol Kriegen’ het hom drij top 2-hits in de Noord 19 aanbrocht, woarvan twije zulfs op nummer 1 kommen binnen. In tied dat aan n nij album waarkt wuir, ston e alweer bovenaan. Dat was van d’zummer mit de single ‘Mien Dörp’. Nait min veur n artiest dij t Grunnegers nait as moudertoal het. t Nije album ‘Mörn Is t Weer Licht’ is nou uut. Kreuze mout moar es even aan de proat mit Edwin Jongedijk.

Edwin, van haarten felesiteerd mit dien twijde Grunnegstoalege album. Bist der vervast slim wies mit.
“Dank je wel Bert. Bin der inderdoad slim wies mit! t Was ook al weer twij joar leden dat k mien eerste Grunneger spaigelploat uutbrocht haar. Dizze ploat is wat meer n bandploat worden as de veurege. Wie hebben wat meer repetaaierd zodat sikkom elk dij mitdee zien inbreng haar. En ook de teksten bin soms wat persoonlieker worden.”

Dien album hait ‘Mörn Is t Weer Licht’. Het dij titel n bepoalde betaiknis? Der staait gain nummer op dij zo hait.
“d’Maiste laidjes hebben n melancholieze ondertoon. Zo schrief k mien laidjes ook t laifst; staark op t leven richt. Thema’s as laifde, tegenslag, verdrait, hoop en zukswat kommen veurbie, mor wel in d’waitenschop dat t wel weer beter worden kin. Most der ook nait in hangen blieven. Dizze titel von k goud pazen bie dat gevuil.”

Op dien webstee heb k lezen dat t nije matrioal verrazzend, moar vertraauwd is. Woar zit t verrazzende in?
“Volgens mie zit t verrazzende in d’arrangementen en d’opbaauw van n aantal laidjes. Zo as k zee, is t meer n bandploat worden. Dat betaikent dat t resultoat soms wat roeger is en messchain wat spannender uutpakt het. Mor wel wait, messchain vind elkenain t nait zo verrazzend, haha. Mien stem is geliek bleven en mien gitoarspeulen ook, dus joa zeg t mor.”

Mit ‘Mien Dörp’ hest goud aanhoakt bie de verkaizen ‘Het Leukste Dorp Van Groningen’, t populaire zummerpergram van Noord. Dat het die al de daarde nummer 1-hit aanbrocht. Is dat n beetje commercieel denken van die?
“Mien Dörp’ heb k schreven kört noa t verschienen van ‘As Ik De Kaans Zol Kriegen’. Was destieds beïnvloud deur t dörpse leven en ook deur t pergram ‘Het Leukste dorp Van Groningen 2011’. Dou wos k nait datter in 2013 n nije oaflevern kommen zol; k wol t laid gewoon opnemen veur mien nije spaigelploat. Mor dou wol RTV Noord dit joar n nije oaflevern van HLDVG moaken en hebben wie contact had over mien laidje “Mien Dörp” en dat dat n goie combinoatie wezen zol. Messchain wel n beetje commercieel, mor aan d’aandere kaant mot dat ook wel as zukse kaansen veurbie kommen. k Schrief mien laidjes om zie te dailen mit de rest van Grunnen en da’s mit dizze single goud lukt, dunkt mie.”

Hest al n schier riegje Grunnegstoalege hits op dien noam. Dien meziek vaalt bie ons in de smoak. Krigst bie optredens vervast ook voak goie reaksies. Wat zeggen lu den zo aal? “Mìnsen hebben verschillende associoaties bie teksten. Netuurlek is ‘As Ik De Kaans Zol Kriegen’ n favoriet. Ain van de maist indrokwekkende reaksies was dat t laid op n cremoatie speuld is. Dij mevraauw had t laid zulf aanvroagd bie femilie. Dat dee mie wel wat. ‘Haarfst In Mien Haart’ is ook zo’n laid dat wat mit mìnsen dut. Loatst kwam der n Joegosloavië-veteroan noar mie tou. Hai was roakt deur de tekst van t vervremd vuilen in joen omgeven en nait waten wat te doun en zukswat. Hai haar dat ervoaren dou hai thuus kommen was van zien uutzenden. k Vin dat biezunder.”

Doe bist geboren in t Nedersaksische dail van Vraislaand, opgruid op Drìnte en as oetwozzen kirrel deelstreken in Grunnen. Bist dus nait groot worden mit de Grunneger toal, moar bist der wel mit aan d’loop goan. Hou biezunder is dat? “k Wait nait of t biezunder is; veur mie vuilt t nait echt zo. t Grunnegs vin k prachteg, kin mien gevuil der goud in kwiet. Heb mie vrouger nooit in t Weststellingwaarfs of in t Drìnts verdaipt. Dou k echt mit laidjesschrieven aan d’loop gong, woonde k aal in Pekel. Eerst schreef k in t Engels en nou dus ook in t Grunnegs. Veur mie vuilt t wel normoal, aal mot k der traauwens wel even bie zeggen dat t schrieven en t zingen mie beter oafgoan as t proaten. Dat vin k nog wel stoer oaf n tou.”

Laidjes schrieven in t Grunnegers of in t Engels, zit doar veur die nog verschil in? Den denk ik bv. aan t gevuil, d’onderwaarpen, bronnen van inspiroatsie ……
“Joa, der zit wel wát verschil in, mor nait hail veul. k Hol der wel rekenschap mit as k in t Engels schrief dat t veur Taneytown is. In t Grunnegs kin k wat persoonlieker schrieven, omdat dat veur miezulf is. d’Onderwaarpen verschillen nait echt, mor t zit hom meer in hou k t onderwaarp benoader wat t verschil moakt, zeg mor.”

Op t nije album stoan drij covers, zo as aine van Steve Earle. Zien ‘Someday’, hait bie die ‘Op n dag’. Is t stoer om n nije tekst te schrieven dij recht dut aan t orizineel en doarbie veur dien aigen pebliek aansprekend is? “De thema’s woar k geern over schrief binnen oardeg universeel dunkt mie. Mit dat laid van Steve Earle is dat net zo. De strekking van t verhoal is t zulfde bleven. k Hoop dat t aansprekend is veur Grunnegers. t Laid gait over n Pekelder jong dij aal mit n 2-0 achterstaand op de wereld kommen is. Hai dreumt over zien toukomst n dadde der wat van mokken mot, mor hou wait e nog nait. In t Engels gait t over t zulfde mor din speult t in n Amerikoans dörp. k Bin veul in Amerikoa west n de problemen op t pladdelaand bin nait veul aans as hier. Doarnoast laint d’Amerikoanse meziek zich goud veur Grunneger teksten,
vin ik.”

Is Steve Earle ain van dien meziekoale helden of veurbeelden?
“Steve Earle is zekerwoar ain van mien meziekoale veurbeelden. t Is nait veur niks dat mien countryrock band Taneytown hait. Dat is noar n laid van hom. k Heb meer veurbeelden dij mie der tou brocht hebben om laidjes te schrieven. Bruce Springsteen vanzulf, mor ook Kris Kristofferson, Bob Seger, Tony Joe White, Chris Knight om mor n poar te nuimen. k Heb dichterbie huus ook veul bewondern veur Daniël Lohues, Harry Niehof, Bert Hadders, Jan Henk de Groot n Alex Vissering.”

Wat vinstoe goud aan dij artiesten?
“Dat is n combinoatie van verschillende factoren. Noatuurlek de teksten en de muziekstijl. Mor ook de stem, d’instrumenten dij bruukt worden en de sfeer dij de meziek van dij lu uutoademt. t Is nait zo da’k alles zönder meer goud vin wat zai uutbrocht hebben, mor t maiste wel.”

Wat is typerend veur dien meziek en veur die as meziekant? As k ain nummer uutkaizen mos om Edwin Jongedijk aan n luusteroar veur te stellen, welke zel dat den wezen?
“Typerend is denk k veuraal mien stem en messchain da’k Amerikoanze meziek moak mit Grunneger teksten. Der is ook aaltied wel n vleug melancholie te bespeuren in mien meziek en k schrief vanuut mien gevuil. k Kin nait goud zo mor n verhoal bedenken en dat opschrieven. t Komt aaltied aargens vot. Mor welk laid nou echt typerend veur mie is? Poeh! Dat wait k nait. k Vin t stoer om aine te nuimen. t Liekt mie dat aal dij nummers dij k zulf schreven heb en dij k nait van t Engels noar t Grunnegs bewaarkt heb, dat dij nummers typisch Jongediek binnen.”

Wastoe doar zegst – Amerikoanse meziek mit Grunneger teksten – zel meschain ook pebliek boeten de pervinzie aanspreken. Wat onderwaarpen aangaait zitst in elks gevaal nait slim ‘vast’ aan Grunnen. Zit der laandelke bekendhaid in veur die?
“Dat wait k nait. Huift veur mie ook nait echt, leuf k. Bin aal slim wies mit hou t nou gait. In 2014 stoan der wat schiere dingen aan te kommen en wie zain wel wat dizze nije spaigelploat doun gait. t Is wel zo dat k oaf en tou buuten Grunnen speul, mor nait zo veul.”

k Zag die in oktober bie de (F)luusterlaidjesveurstellen in Van Beresteyn, mit Jan Henk de Groot en Gerry Wolthof. Bist nou mit Alex Vissering en Jan Henk bie t pad as De Troebadoers. Zuiken de Grunneger artiesten nander aal voaker op, om soam te waarken of mit nander op te treden?
“Doar liekt t wel op. Bert en Harry (Hadders en Niehof, red.) hebben net zukswat doan en nou doun wie dat ook as De Troebadoers. t Is haartstikke mooi om dat mit mekoar te doun. Alex, Jan Henk en ik hebben dezulfde veurlaifde veur Amerikoanze meziek en doar heurst din ook t neudege van, noast ons aigen materioal van-
zulf.”

Zukse soamwaarkens kinnen allenneg moar goud wezen veur de Grunneger meziek, of nait? “Joa, vin k wel. t Moakt dat de zangers en laidjesschrievers braider kieken goan en mekoar beïnvlouden. k Vin t haarstikke schier om mit Alex en Jan Henk meziek te moaken. Doar krieg k veul energie van. En volgens mie is t veur de mìnsen dij kieken kommen ook wel mooi om zukse soamwaarkens te zain en te heuren.”

Edwin Jongedijk, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan die.
“k Bin wies mit dizze nije golf van Grunneger laidjesschrievers en k denk dat t haartstikke mooi veur laifhebbers van (Grunneger) streektoal meziek is dat der ook veul varioatie is. Op zich heb k nait te kloagen as t om opkomst van pebliek gait, mor k hoop dat wie t mit mekander veur mekoar kriegen om nog meer mìnsen noar optredens te trekken. Der is zoveul moois te zain, mor t is veur lu nait meer vanzulfsprekend om der op uut te goan. Zol mooi wezen as wie dat veur mekoar kriegen. t Is doarom ook belangriek datter initiatieven zo as Kreuze binnen. Streektoal motten wie mit mekander hoog hòllen. Verder bin k der trots op dat mien nije ploat ‘Mörn Is t Weer Licht’ t daglicht zain het en blief k mooi deurgoan mit optreden en t schrieven van nije laidjes.”

‘Mörn Is t Weer Licht’
Edwin Jongedijk
€ 14,99
Te koop bie o.a. Evelyn Novacek http://www.evelynnovacek.nl/

Edwin Jongedijk zien webstee: http://www.edwinjongedijk.nl/

Edwin Jongedijk op Facebook:
https://www.facebook.com/edwin.jongedijk
Edwin Jongedijk op Twitter: https://twitter.com/edwinjongedijk
Edwin Jongedijk op YouTube:
http://www.youtube.com/user/edwinjongedijk

n Droadpost-interview

Sunt 6 feberwoarie is Eline Brontsema (t Zaand, 1988) de nije streektoalfunksjenoares veur de pervinzie Grunnen. t Dattegjoareg jubeleum van heur veurganger Siemon Reker was n goie gelegenhaid om de toak aan heur over te droagen. Is zai n goie opvolger? In dizze droadproat n gesprek mit Eline Brontsema.

Eline bruukt Facebook nait veur heur waark en doarmit ook nait veur interviews. Diskeer is t gesprek verlopen mit de droadpost.

Eline, op t mement da’k dizze vroag stel bist nog gain twij moand in funksie. Kin k al aan die vroagen hou t bevaalt?
Zeker, t gaait mie goud noar t zin! k Heb ook veul positieve reacties had, dat is ook mooi om te heuren vanzulf.

Bist nou de belangriekste perzoon wat de Grunneger toal aangaait?
Zo zai ik dat nait. Mìnsen dij Grunnegers proaten binnen veul belangrieker, zunder heur gain onderzuik!

n Joar eerder wast al mitwaarker worden bie t Bureau Groninger Taal en Cultuur, woarom bist doar toun aan t waark goan?
t Leek mie geweldeg om dat wat mie boeit terug te zain ien mien waark. Dat leek mie wat biezunders en zo zai ik dat nog aal: k vuil mie n geluksvogel.

Hest filosofie stedaaierd, dat liekt nait recht te pazen bie n affeer woarin je mit toal aan d’loop binnen.
Dat heur ik voaker. Mor filosofen hebben nait n bepoald affeer woar ze ien terecht komen noa heur studie. Der is veul meugelk. En dus ook streektoalfunctionoares worden. Bepoalde dingen dij ik leerd heb kin ik wel bruken ien mien waark vanzulf.

Kinst doar n veurbeeld van geven? Bievubbeld teksten analyseren: woar gaait t nou aigelk precies over? Wordt ter n drogreden bruukt? En verder vroagen woar n ander stopt mit vroagen stellen.

Bist 25 joar, is t belangriek dat dizze funksie nou invuld wordt deur aine dij jong is? Ik kin mie nait veurstellen dat t n noodzoak is dat “de nije” 25 is, mor t het wel bepoalde veurdailen vanzulf. Je kinnen bievubbeld makkelk socioale medioa ienzetten en verder kin we weer even veuroet vanzulf.

Bistoe zulf ook opgruid mit de Grunneger toal? Wel mit opgruid mor as kiend nait sproken. Mien pa en moe hebben t altied mit nkanner en mit femilie proat mor tegen kiender wer Nederlands proat. Ik heb t bliekboar leerd deur t te heuren.

Wordt de toal nog wel veul bruukt deur Gunnegers van dien generoatsie?
Ik bin zeker nait ainegste dij op dizze menaaier mit t Grunnegers opgruid is. Van mien generoatsie binnen der nog veul meer dij t as kiend nait proat hebben mor dij t wel heurd hebben van pa en moe. Ik heur ook wel ais dat ze t nait duren omdat ze onzeker binnen over heur toal. Toch zol ik zeggen: gewoon doun!

Der is dus ook wat onzekerhaid wat t proaten aangaait, moar t is nait zo dat de toal nait leeft bie jongere Grunnegers?
Tja, dat onderwaarp komt aaltied aan bod as t over t Grunnegers gaait, ik kin waaineg veurspellen over ons toal. Ik zol t positief holden willen, van oetstaarven is gain sproake, van verandern wel.

Doe nuimdest net de socioale medioa, kin dat n belangriek middel wezen om de streektoal leventeg te holden? t Is n nij middel om mit nkanner te proaten. Mor ook om informoatsie te dailen, bievubbeld over t Grunnegers. Bie t BGTC worden bievubbeld wel TIM’s schreven, teksten over opvalende “Taal Ien Media”, mit n link noar t Grunnegers is. As der n nije tekst moakt is, wordt dij direct op Twitter zet.

Der is pebaaierd om meer erkennen veur t Nedersaksisch te kriegen, tot zowied zunder sukses.
Is t neudeg dat dat der wel komt?
Vanzulf is t antwoord joa. Nait allinneg om t Grunnegers zo goud meugelk te beschaarmen, mor ook om t te stimuleren.

Wat wordt der meuglek mit zo’n verhoogde stoatus? Hou kin t Grunnegers doarmit beschaarmd en aanpeerdjed worden?
t Nedersaksisch – woar t Grunnegers onder vaalt – wordt nou onder dail 2 van t Europese Handvest erkend. n Erkennen onder dail 3 zol n hogere status van t Nedersaksisch betaiken. Allinneg al veur t beeld is t belangriek dat ons toal ook echt deur elk as toal zain wordt. Oetstroalen zegt veul en dat is bie toal nait aans.

Mouten wie as streektoalproaters zulf ook meer doun om dat beeld te verbetern? Dat zo’n hogere stoatus nait allenneg ‘op pepier’ bestaait?
Grunnegers proaten is t veurnoamste!

Speult t onderzuik ‘Vroag&Antwoord’ ook n rol in dij beeldvörmen?
Ik wil nait zeggen dat t Grunnegers n slecht imago het. Dat bliekt ook oet aal dij geweldeg enthousiaste reacties dij wie kriegen van ienvullers van Vroag&Antwoord. Wie kriegen sums laange teksten terug as n vroag wat opropt, bievubbeld over vrouger. t Zol hail mooi wezen as Vroag&Antwoord der mit veur zörgt dat mìnsen mit n positieve, belangstellende blik noar heur aigen toal kieken.

Onderzuik doun is ain van dien veurnoamste toaken. Wat dut n streektoalfunksjenoares nog meer?
Belangstellen vergroten, t gebruuk stimuleren, bievubbeld deur der over te vertellen bie n lezen of deur der over te schrieven. Elke week op deengsdag staait ter n stukje van mie over hVroag&Antwoord ien t Dagblad, elke wònsdag om haalf ain vertel ik der over op Radio Noord en ain moal ien vattien doagen komt ter n kwestie oet t onderzuik noar veuren ien n column op ons webstee. Verder is t eerste echte tastboare resultoat van Vroag&Antwoord “Asjeblieft!”, n boukje over Grunneger tussenwaarpsels van ienvullers en oet vrougere bronnen. t Boukje is schreven deur Siemon Reker, mit mitwaarken van mie en is dit joar oetkomen.

Dustoe dien waark aans as Siemon Reker? t Gait mie der nait om t aans te doun as mien veurganger. k Vien t veuraal belangriek dat t Grunnegers onder de aandacht blift. Doar zel ik mie op richten.

Eline Brontsema, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan die.
Om t Grunnegers zo goud meugelk ien beeld te kriegen is t echt belangriek dat ter zoveul meugelk mìnsen mitdoun aan Vroag&Antwoord. Oet ale houken en van ale leeftieden. Hou meer ienvullers, hou beder t onderzuik!

De webstee van Vroag&Antwoord: http://www.hetverhaalvanhetgronings.nl/

De webstee van t Bureau Groninger Taal en Cultuur:
http://www.rug.nl/research/
groningertaalencultuur/

t BGTC op Facebook: https://www.facebook.com/ rugbgtc

t BGTC op Twitter:
https://www.twitter.com/bgtcrug

Zanger-laidschriever Bert Hadders (Twijde Mond, 1962) zien leven staait haldaal in t taiken van de meziek. Noast aktieve meziekmoaker is of was hai o.m. discjockey, manager en ploatenboas. Hadders het in de Meertmoand de DvhN Streektoalpries uutlangd kregen veur zien daarde album ‘De Bosklopper Tapes’. Mit laidjes doarvan was e te zain en heuren in de veenkelonioale theoaterveurstellen ‘Iemandsland’, woar hai ook ain van de drievende krachten achter was. Bert Hadders is bliekboar voltied mit meziek aan dloop. Kreuze wil es mit hom aan de proat.

Bert, t is nou vaar moand leden dast de Streektoalpries uutlangd kregen hest. Bist der nog aal bliede mit?
“Joa, vanzulf. Zoveul vaalt der nait te winnen veur n Grunningstoalige act en t was per slot al de daarde moal dat we nomineerd waren.”

d’Aandere kanshebbers waren de dvd ‘De Nije Man’ van toneelgroep Waark en Harry Niehof mit zien album ‘Twijduustern’. Woarom bistoe de winnoar?
“Wel zol t zeggen? Messchain omdat we aan de beurt waren? Zowel Harry as Waark heb ik huil hoog zitten, mor as we den toch mitdoun wil k wel groag winnen.”

Dij Bosklopper tapes waren letterlek of figuurlek n goie vondst. Hest die doarmit as artiest verriekt of vernijd?
“Muzikoal was t n terugkeer noar de worrels. Ik bin ooit begonnen as zanger in n bluegrass band in joaren tachteg. Dus interesse veur country, rockabilly en aanverwanten zat der altied al in. In de popmeziek wordt van joe verwacht dat je vernijend bezig binnen. Dit was n aangenoame aanlaaiding om es lekker ollerwets bezig te wezen. Mien muzikoale zuiktocht begeeft zug aal meer in richting van t verleden. Hedendoagse popmeziek aargert mie meer den dat t mie plezaaiert.
Zol leeftied wel wezen.”

Dien albums binnen meer as allenneg moar ploatjes mit n riege laidjes derop, moakst ook veul waark van t deuske en t tekstboukje. Is dat belangriek veur die?
“Design, vörmgeving, kunst, fotografie: t interesseert mie apmoal. Zun cd is n goie kaans om joe doar mit bezeg te holden. Kinst dien favoriete kunstenoars, taikenoars en zukswat der op lös loaten. Noast dat ist ook wel neudeg om minsken portemonnaie te loaten trekken. Meziek mout ja vergees wezen tegenwoordeg. Mor veur n mooi deusie willen ze wel betoalen.”

De leste poar joar is n haile riege artiesten mit de Grunneger toal aan d`loop goan. Hou komt t dat der zo’n opgang is?
“Stichting Nij het veul muzekanten uut t Engelstoalege circuit over de streepe trokken. t Was loos om goie muzekanten in t Grunnings te loaten zingen in ploats van Grunningstoalege minsken meziek of teksten te loaten schrieven. t Blift n vak per slot van reken. Hest muzekanten neudeg. Allenneg Grunnings wezen is nait genog.
Dij muzekanten uut de bandjeswereld waiten beter hou ze t zoakelek en muzekoal mouten regelen en binnen nait overleverd aan producers dij wel n teepje mit achtergrondmeziek in mekoar flansen. Dat het kwaliteit enorm goud doan. MInsken as Harry Niehof, Jan Henk de Groot en Edwin Jongedijk waiten donders goud hou ze n laidje mouten schrieven, n band soamenstellen of n ploate moaken. n Pionier op dat vlak is Erwin de Vries dij dat al joaren professioneel aanpakt.
Bie Omrop Fryslân en RTV Drenthe kieken ze mit verboazen noar Grunnen.
Veurwoarde is netuurlek wel dat dij artiesten op regionoale radio en televisie veurbie kommen. As dat nait gebeurt, worden der gain ploaten verkocht en zitten de zoalen haalfvol en den is t vot gebeurd mit de regionoale cultuur.
Aansom ist vanzulf ook zo dat dij artiesten de regionoale omroupen n dail van heur identiteit bezorgen.
Kinst wel de huile dag Volendammer zangers draaien, mor den wil ik nog wel es zain of der over 8 joar nog subsidie veur zun omroep is.”

In 1998 zongst dien eerste Grunneger laid, mit de band Ouwerkerk en ‘Piepen liggen plat’. Toch het t nog n zet duurd veurdast echt overgoan bist noar t Grunnegers ……
“Ik zag veur miezulf gain plek tussen de artiesten dij der doudestied waren. Zo as boven al beschreven: n aander wereld. En nog ist n man tegen man gevecht. Elke luusteroar mout over de streepe trokken worden. Grunnegers doun doar laang over. Mor as ze hest roakst ze ook nait snel weer kwiet.
Ik speulde in Nijmegen. Minsken vonden t prachtig. Ain kirrel belde enthousiast noar femilie in Grunnen: ‘k Heb hier Bert Hadders zain. Dij is bie joe zeker wereldberoemd?’ Antwoord uut Grunnen: ‘Joa, wel es van heurd. Mor t is gain Ede Stoal’.
As ik in mien geboortedörp speul kommen der datteg man kieken. Zulfs volk dat n vrijkoartje het komt nait. Doar most den wel tegen kinnen. t Is n laange weg ….”

Hest Grunneger laidteksten schreven veur Lou Leeuw en Gerry Wolthof, dij gewoonlek in t Engels zingen. Is t n uutdoagen veur die om artiesten aan de streektoal te kriegen? “Joa, dat vin k mooi! Wie hebben n studio, n band en n ploatenlabel en meer laidjes den we zulf kinnen zingen, dus woarom nait? En, mien aigen nummers op radio heuren vin k t mooiste dat der is, of k ze nou zulf zing of nait. Der is ain zanger in Stad dij proat, denkt en dreumt in Grunnings mor zingt altied Engels. Ik zeur hom al joaren aan de kop. As dij in t Grunnings goat schrieven kin de rest wel inpakken. Ik nuim gain noamen mor ik krieg hom nog wel zo ver…”

k Leuf dat ik wait over wel dast t hest. Dut dij artiest zochzulf en t pebliek tekört deur zoch nait van zien aigen toal te bedainen? En geldt dat veur meer artiesten?
“Dij wel, aandern nait. Most wel n beetje de weg waiten in de Grunninger toal aans wordt nooit wat.”
Is Grunnen n veurloper in streektoalmeziek? En verdainen wie nait veul meer landeleke aandacht?
“Dat zol k nait waiten. Gain idee wat der bevubbeld in Brabant loos is. Sommige dingen binnen veural leuk veur ‘native speakers’, aander dingen binnen muzekoal zo interessant dat t nait uutmoakt in wat veur toal t zongen wordt. Soms binnen we in Hilversum en den wordt t goud ontvangen. Bevubbeld bie Kunststof op Radio 1, woar ze n uur mit ons uutzonden hebben. Wie binnen wat meer de folk-kaante uutgoan woarbie de teksten belangrieker binnen en de instrumentoatie nait geliek aan de leste mode voldoun huift. Mor den huifst bie de maiste radiostations al nait aankommen.
Mor ofgoande op de Buma-inkomsten worden we toch oardeg voak draaid. Radio Noord, Oost, Drenthe en Omrop Fryslân hebben bie mekoar meer luusteroars den menig landeleke zender most mor reken.”

Wat was veur die de reden om mit dien aigen toal aan d’loop te goan?
“Dat ik mie doar beter in uutdrukken kon den in t Engels. Nederlands was op ain of aander menaar gain optie. t Nummer ‘Volluk’ het mie overtuugd. Dat haar ik nooit in t Engels kind.”

Hest n braide interesse wat meziekstielen aangaait en dat klinkt ook dien meziek deur, zo as blues, rock en country. Is der ook n genre woarst die nait aan woagst?
“Neuh, ik wil miezulf nog verder bekwoamen op gitaar, zodat as ik allain speul der wat meer te heuren is as plonkie, plonkie, plonk. Bin ook bezeg mit pianospeulen, Dat levert ook weer ander meziek op en der is n aanbod van n harmonie- en van n symfonieorkest. Most t veural veur diezulf interessant holden. Verder goan we noa t succes van ‘Iemandsland’ deur mit theatermeziek. Ook n vak apaart.”

Bie d’uutlangen van de Streektoalpries hest zegd dat t Grunnegers mit datteg joar nait meer bestaait. Mainst echt dat t zo gaauw gaait? “Wel zol t zeggen? As wie ons kinder gain Grunnings loaten proaten staarft t mit dizze generoatie uut. Henk Scholte wordt honderddatteg, dus zo laank zol t nog wel duren.”

Moar as t aan die ligt …
“Mien lutje potje is net geboren. Dij kin mit gemak honderd worden, zegt de waitenschap. Den leer ik heur Grunnings mor mit wel zel ze t proaten?”

Bert Hadders, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan die.
“Tjeu!”

‘De Bosklopper tapes’
Bert Hadders en De Nozems
€ 14,99 Te koop bie o.m.
https://www.platomania.eu/ Bert Hadders zien webstee: https://berthadders.nl/

Dichteres en radiocolumniste Fieke Gosselaar (Finnerwold, 1982) het lestdoags heur debuut moakt as romanschriefster, mit de Nederlandstoalege bundel ‘Tussen de anderen’. De verhoalen binnen inspireerd op zoaken dij zai tegenkomt in heur affeer as strafrechtjuriste. t Is heur twijde bouk, noa de Grunneger dichtbundel ‘Nova Zembla’ dij vleden joar uutkommen is. d’Eerste kritieken binnen over t algemain pozitief, meschain is ze n aanwinst veur de Nederlandse literatuur. In dizze ‘Droadproat’ is t woord aan Fieke Gosselaar.

Fieke, dien bouk is al n zetje verkriegboar, nog van haarten felesiteerd dermit. Bist der wies mit? “Joa, ik bin der slim wies mit! t Is haail mooi de verhoalen, dij in twij joar tied as computerbestand langzoam opbaauwd binnen, den echt as n bouk in handen te hebben. En t is haail leuk dat minsen t nou ook kinnen lezen.”

‘Tussen de anderen’ het al goie recensies kregen, binnen de reaksies van lezers ook positief? “Joa, gelukkeg wel! Lezers vinden t interessant om over achtergronden te lezen van minsen dij strafboare feiten plegen, hou ze doar tou kinnen
kommen. Ze zeggen dat t haail makkelijk wegleest.”

De verhoalen goan nait over rechtszoaken. Doe wolst veuraal de mens achter de doader zain loaten?
“Joa, de doad zulf is nog laank nait t verhoal. t Personage moakt t verhoal, hou dij reageert op situoaties, zoas n pubermeisje dij onder drok van n vriendin geld oet de kassa steelt of n man dij deur psychose brand sticht. Veurdat n mins doader wordt, is der wat aan veuròf goan.”

Hest der bewust veur kozen om t bouk in t Nederlands te schrieven?
“Joa, proza schrief ik altied in t Nederlands en ik schreef ook al eerder proza as poëzie, dat is der loater biekommen. Eerst was poëzie ook in t Nederlands, moar Jan Glas het mie der op attendeerd dat t in t Grunnegs ook meugelek was, en veur poëzie vind ik t Grunnegs haail geschikt, omdat dat ook as je t veurleest haail mooi klinkt en zingt.
Proza in t Grunnegs waarkt veur mie nait, dat binnen te veul woorden, en ik kin nait alles opschrieven wat ik wil. t Grunnegs is nait mien eerste toal, dat is Nederlands, dus in t Grunnegs zal ik nait zo daip op de personages in kinnen goan.”

Doe bist dus nait grootbrocht mit de Grunneger toal. Woar hestoe t den leerd? “Op legere schoule zat ik in n klas woar veul Grunnegstoalege kinder in zaten, dus zo heb ik t oppikt, en loater heb ik 2 joar voetbald dus toun mos ik t ook proaten.”

Gaait die t schrieven in t Grunnegers den ook stoer òf?
“t Schrieven in t Grunnegs gaait mie nou nait stoer of, ik bin der ondertussen wel aan wend, al beweer ik naait dat ik foutloos schrief. Ik schrief t gewoon, veurdaail bie mien column op radio noord is dat gainaine zugt hou dat ik t opschreven heb.”

Wat vinst t schierst om te doun?
“Dat het meer te moaken mit wat ik schrief, n verhoal, n gedicht of n column den mit de toal. Veur n gedicht en n column schrief ik t laifst in t Grunnegs. Veur de column het ook veul te moaken dat ik doarbie gezelleg mit Rene Walhout n kopje kovvie kin drinken tiedens oetzenden op radio Noord. Veur n verhoal dou ik laiver in t Nederlands, moar dat haar ik al n beetje oetlegd. Momenteel schrief ik nait veul gedichten, omdat mien heufd meer noar verhoalen staait.”

Binnen der ook schrievers en dichters dijstoe as veurbeeld zugst? En wat hebben zai veur invloud op dien schriefwaark?
“’Voak as ik lees, krieg ik zin om te schrieven. Veural bie dichteres Astrid Lampe krieg ik voak allerlei beelden in mien heufd of associoaties. En Jan Glas is mien favoriete Grunneger dichter, soamen mit Melle Hijlkema. Verder heb ik voak periodes van n schriever. Den lees ik Dimitri Verhulst en nou ben ik net bezeg mit bouken van Esther Gerritsen.”

Is t waark van aandern de grootste bron van inspiroatsie veur die? Wat kin die nog wieder tot schrieven aanzetten?
“Nee, dat nait. Ik vind inspiroatsie in mien omgeving. As ik minsen zai op stroat of as ik verhoalen tegen kom op mien waark. Dingen dij ik mitmoak en dij blieven hangen in mien heufd, as dat t geval is, den mot ik der wat mit doun.”

In de Grunneger meziek leeft de streektoal ook bie jongere artiesten. Ik kin wieder gain jonge schrievers en dichters dij dermit aan d’loop binnen. Binnen der nait zoveul?
“Nee, der binnen nait zoveul. Hest Marlene Bakker en Swinder. Veul van onze generoatsie hebben van heur olders gain Grunnegs leerd. Wie traauwens ook aal nait, Marlene nait en Bas (Schröder, zanger van Swinder, red.) nait en ik ook nait. Moar Bas zien ollu binnen ook nait Grunnegs, en bie mie is mien moeke nait Grunnegs, dus den is t ook weer logisch dat wie Nederlandstoaleg opvoud binnen. Hou t den komt dat wie touvalleg wel mit Grunnegs bezeg binnen, kin ik nait verkloaren. Ik denk dat wie groag mit toal bezeg binnen en t Grunnegs laint zoch goud veur zowel meziek as veur poëzie.”

Marlene Bakker het veur heur nije single dien gedicht ‘Leeuwtje’ bewaarkt. Swinder dee dat al mit ‘Mesienes’. Hou vinst dat?
“Leuk! Van t gedicht ‘Mesienes’ is n laidje moakt veur Poëziemarathon 2013. In t Oude RKZ organiseerde Kasper Peters n oavend woar hai verschillende dichters en singer-songwriters aan nander koppeld haar, zodat Bas Schröder van Swinder vanzulfsprekend vanwege t Grunnegs aan mie koppeld was. Hai het toun ‘Mesienes’ oetkozen en dat is zeker goud lukt. En ik vond t gedicht ‘Leeuwtje’ haail geschikt veur Marlene en heb heur toun vroagd of ze der wat mit kon. Gelukkig vond zai t mooie tekst en zag ze der wel n laidje in! t Is nog veul mooier om n gedicht tot leven te zain komen as echt laidje.”

Hest Marlene al es holpen mit t schrieven van n laidtekst. Lieken poëzie en meziek op nkander?
“Soamen hebben wie ‘Wondern van mien stee’ vertoald oet t Engels van n laid van Adele, ‘Hometown glory’. Ik heb gain idee of der verschil zit tussen t schrieven van meziektekst of poëzie. Baaide laidjes ‘Mesienes’ en ‘Heufd as helm’ binnen gewoon gedichten. Swinder en Marlene hebben doar laidjes van moakt. Ik heb gain verstand wanneer n zin in n tekst goud te zingen is, dus dat doun ze zulf den.”

Hest al nije schriefplannen?
“Joa, ik goa gewoon deur. Mit elke week column noatuurlek en den weer mit n nij bouk begunnen.”

Fieke Gosselaar, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan die. “Ik denk dat ik al veul zegd heb en zal t eerst nait waiten! Doe ook bedankt!”

‘Tussen de anderen’
Fieke Gosselaar
2014
Ambo|Anthos Paperback € 16,99
Ebook € 9,99

‘Nova Zembla’
Fieke Gosselaar
2013
Kleine Uil
Paperback € 12,50
Ebook € 9,99

Te koop bie joen boukhandel.

Fieke Gosselaar webstee:
http://dichtstadgroningen.nl/#/fieke-gosselaar

Fieke Gosselaar op Facebook:
https://www.facebook.com/fieke.gosselaar

Grunnen het n nije streektoalfunksjenoares. De Pervinzie en de RUG hebben Ingeborg Nienhuis
(Zoltkamp, 1981) aansteld as opvolgster van Eline Brontsema. Sunt 1 april is Ingeborg aan d`loop in heur nije affeer. In t eerste nijsbericht luit z’al waiten dat t veur d’haand ligt om zoveul meugelk digitoale middeln in te zetten bie t deurgeven van de Grunneger toal. As digitoal tiedschrift is Kreuze doar vanzulf slim bliede mit. In dizze Droadproat geven wie geern t woord aan Ingeborg Nienhuis.

Ingeborg, op t mement da’k dizze vroag stel, bist nog mor n moand in funksie. Bist der mit veul zin aan begund?
“Bert, bedankt veur dien belangstellen. Ik kin die verzekern da’k vot al haile veul zin haar ien dizze affeer. Ik kom oet n boan woar ik hail best op streek waas, mit laive lu om mie tou. Kins wel noagoan dat ain zukswat nait morzo achterlet. Wat dat aangaait begun ik op roakeldais. Gelukkeg was t ontvangst ien t Grunneger wereldje gelieke waarm as t òfschaaid van t onderwies. Mien kollegoa Susanne Mars het doar bieveurbeeld haile slim aan biedroagen. Ik bin vol lof over behulpsoamhaid van verschaaiden mìnsen dij der kiek op hebben en van al dij slachtovvers dij ik al veur de borst sprongen bin veur lutje onderzuikjes.”

Hest veul reaksies kregen op dien benuimen? “Joa. Reaksies waren benoam posetief. Nait elk en ain haar votdoadelk deur da’k stoppen zol ien t onderwies en dat waas eefkes sloeken veur mien bevrunde kollegoa’s, veul leerlingen en veur miezulf ook wel, mor ik heb veul hartelke woorden had en zulfs kedo’s kregen.”

Woarom bistoe de goie persoon veur dizze funksie?
“Dat kin n aander beter veur mie beoordelen, t mout immers nog mor blieken of kemizzie n goie keuze moakt het. Ien elks geval heb ik kennis van toal deur studie en waark, heb ik t Grunnegers al es onderzocht en bin ik wies mit mien moudertoal, dij mien ollu mie leerd hebben: ons Grunneger Toal.”

Ligt der veul waark op die te wachten? “Joa, der is genog te doun. Der is nog materioal van t Vroag & Antwoord-onderzuik dat veur n groot deel verwaarkt worden kin. Doarnoast is t aanlokkelk om sociolinguïstisch onderzuik mit te nemen noar t Grunnegers en heur sprekers, is t plan om wat meer digitoal te goan, binnen der n poar schoulen dij aangeven hebben dat zai geern n lespakket toalkunde & Grunnegers willen, kin we noadenken over biedroagen ien bestoande medioa zoas Toal & Taiken, t Dagblad, RTV Noord en Web Loug, is t goud om soamen te waarken mit lu van Hoes van de Grunneger Cultuur, t Alfasteunpunt, waitenschopswinkel, de studie Minorities & Multilangualism, ons Drentse kollegoa`s, De Verhalen van Groningen en nog n haile bult en zo binnen der nog n poar dingen dij aandacht verdainen.”

Hou staait t der op t heden veur mit de Grunneger toal?
“Net als aal aander toalen kent t Grunnegers heur kaanzen en bedraaigens. As je zain houveul toneelverainens der wel nait binnen ien ons pervinzie dij Grunneger stukken opvoeren din krieg je n rooskleureg beeld. Veul Grunneger artiesten hebben n volle agenda, dat liekt ook goud. Mor aan aander kaant binnen der veul ollu dij der veur kaizen heur kiender t Grunnegers nait bie te brengen en binnen der zulfs lu dij heur schoamen veur dat deel van heurzulf dat ien heur sproak verweven zit. Dat begroot mie.”

Woarom is t belangriek om de Grunneger toal vast te leggen en deur te geven? “Dij vroag kin je joe stellen over wat toal din ook, want is dat belangriek? Ik leuf t aal, want zo laank as mìnsen bestoan, holden zai heur bezeg mit de vroagen wel zai binnen, woar zai votkomen en woar zai noartou goan. Mit (Grunneger) toal is dat nait aans. Registreren budt holvast. Lös doarvan vien ik t persoonlek haile weerdevol om bieveurbeeld op webstee van t Meertensinstituut proatjes te heuren van mìnsen oet hail ons pervinzie (der stoan zulfs tekstfragmenten op oet t haile laand) van veule joaren heer. Schitterend om te heuren hou t dou sproken wer! En t deurgeven van toal? Toal is n mìnselk instinct, woarmit wie ons onderschaaiden van aander soorten. Ons haile cognetieve systeem is derveur moakt en zunder sproken toal of n aander soort zo as geboarentoal of technologiese hulp kinnen wie nkander nait begriepen. Zulfs mít onderlinge toaleghaid is der al zoveul onbegrip ien wereld, dus loat ons dit stukje
toch mor mooi n beetje baineg holden.”

Veur t vastleggen en deurgeven wilst ook veul digitoale middeln inzetten. Wordt doar nou nait genog mit doan?
“As ik om mie tou kiek din zai ik hou slim of ons wereld ien körte tied digitoaler worden is. Mìnsen blieken der oardeghaid aan te hebben om t Grunnegers te heuren via social media, as joe bieveurbeeld kieken noar t succes van Eric Bats zien ‘Grunn tv’. t BGTC het al n nuver webstee, t Hoes van de Grunneger Cultuur het n haile beste, der wordt twitterd, zulf pebaaier ik wat mit t Greunenkriek op Facebook… Mor nait elk en ain het zien slinger aan tekst dij opschreven is, dus wellicht kinnen wie ien verslagleggen van ons onderzuik ien t vervolg ook wat mit aander middeln.”

Doe hest in t onderwies waarkt, zugst doar ook meugelkheden om wat mit de streektoal te doun? “Zeker. Zulf he’k verschaaiden leerlingen begelaaid bie heur profielwaarkstuk over t Grunnegers, k heb noar aanlaaiden doarvan al n gesprek mit lu van t Alfasteunpunt had. n Lesmethode veur n masterclass Grunnegers of aander module over toalen ien Nederland zol ook goud wezen.”

Leeft t Grunnegers nog aal bie jongere generoatsies?
“t Leeft, mor aans as ien mien jeugd en aans as ien jeugd van mien ollu. Zoas ik al nuimde heb ik verschaaiden kiender trovven dij heur profielwaarkstuk over t Grunnegers doun wollen. Mien masterclass Grunnegers zat aan hazzens tou vol en kiender magen geern proaten over heur ervoaren van ons toal. Veurleescup van Stichten Kostverloren is ook zukswat moois: kiender van grondschoulen tussen 8 en 12 kinnen ien n schitterend theoater n stuk veurdroagen ien ons toal en der nog n pries mit winnen ook! Schoulmeesters en -juvven dij ik over telefoon sprak om n idee te kriegen van hou t leeft en wat der doan wordt, zeden apmoal dat bewegen pas komt mit n goie aanpeerdjeder binnen n schoul: n leerkracht, veurleesmoeke of IB’er. Dat is t haile aaiereten: dat riedeltje over dat zoaien en dat oogsten.”

Al joaren wordt pebaaierd om n hogere stoates veur t Nedersaksisch te kriegen. Is t neudeg dat dij der komt?
“Kört zegd betaikent dij begeerde, hogere stoates n aander politiek-economiese erkennen. t Is vanzulfsprekender om n toal te implementeern ien t onderwiescurriculum van PO, VO en hoger onderwies en zo wordt dat beter beschaarmd. Binnenkört proaten lu ien t Europarlement van Bruzzel over t Nedersaksisch – dat: wel wait.”

Wat betaikent dat concreet? Mot t Nedersaksisch den net zo behandeld worden as t Vrais? “Doar heb ik mie nog nait genog mit bezeg holden. Der is n gliedende schoal van hoast niks ien ons toal tot alles ien ons toal. Elk zetje dat wie opschoeven ien richten van ‘meer ien t Nedersaksisch’ zol mooi wezen. Zo’n erkennen droagt doar aan bie. Mor wonderen kin je nait verwachten.”

De pervinzie wil meer soamenwaarken tussen t BGTC en t HvdGc. Wat is doarvan t doul?
“Wat Siemon Reker apmoal doan het veur ons Grunneger Toal is onbetoalboar en zo zitten der ook n poar titoanen bie dat Hoes: n schat aan ervoaren en kennis. Patricia Ottay, Jan Glas, Eddy de Jonge en Henk Scholte binnen ons kollegoa`s doar. t Zol zunde wezen om de kwaliteiten van dij twij instaanzies nait aan mekoar te koppeln. t Doul is dus meer aindracht en rendement. Mien boas, Goffe Jensma, vien ik haile staark ien t verbienden van verschaaiden mìnsen mit heur talenten. Ik bin der dus wel mit veur dat wie dit zo doun.

Vanuut dij soamenwaarken mot veur vief joar n agenda opsteld worden veur Grunneger toal en cultuur. Wat binnen doarop de speerpunten? “Wie mouten komende tied aankieken hou waarkboar en hoalboar t apmoal ien praktiek bliekt te wezen, mor vaste punten op agenda van ons kemizzie binnen zoaken as onderzuik, onderwies en publikoatsies. Onder dij nuimers kinnen
hail wat onderwaarpen schoard worden.”

Der binnen Grunnegers dij mainen dat ons toal gain toukomst het en over datteg joar nait meer bestaait. Ons streektoal is toch duurzoamer? “Hailtied stilstoan bie endeghaid van dingen vien ik persoonlek nait zo neudeg en ook n klaain beetje makoaber. Ien plak van ons dik moaken over hou laank ons toal nog te leven het, kinnen wie beter energie steken ien t deurgeven dervan. Jan Glas het doar n mooi stukje over schreven op Web Loug.Of t veul zin het joe òf te vroagen hou of t goan zel is evenzogoud mor de vroag. Britten zeggen: “You never know how the cookie crumbles”. Ien ons Grunnegers klinkt t eefkes minder fris, mit dij oetdrukken over t peerd ien t gat kieken, mor hou of je t ook oetdrukken willen:
tied zel t oetwiezen.”

Ingeborg Nienhuis, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan die.
“Haile stief bedankt veur joen belangstellen. As ik nog wat zeggen mag: toal is n dail van joen identiteit en dus haile aigen. Wees loos op joen toal en omaarm joen meertoaleghaid – t is n veurrecht en geft n veursprong om meer as ain toal mit plezaaier te beheerzen. Leer kiender en anderstoalegen t Grunnegers, mor wees nait belerend as dat nait vot haile smui gaait; net as veur aal dingen geldt hier ‘utile dulci’: t nofleke mit t nut verainen. n Webstee as Klunderloa het haile schiere laidjes en verhoaltjes veur kiender. Verschillen tussen t Grunnegers van lu oet verschaaiden wiendstreken of van verschaaiden generoatsies geven kleur en teunen aan hou slim ons toal ien bewegen is – t is nait zo dat allinneg t Grunnegers woarmit ain opgruid is, goud Grunnegers is. Heb feduutsie ien joezulf en loat joe nait onder t mous stoppen deur veuroordail of de onzekerhaid van n aander. Beklokker aal dij lu ien ons pervinzie en doarboeten dij heur best doun veur t Grunnegers deur onderwies, meziek, toneel, schrieverij, onderzuik of wat ook. Ien leste dareg joar is der deur ontzagwekkend veul mìnsen mitwaarkt aan t onderzuik noar Grunneger toal, dat is kant n sieroad. t Zol haile mooi wezen as der ien toukomst ook nog mìnsen binnen dij mitwaarken willen aan onderzuik vanoet ons bero. En din nog ain ding: t deurgeven van toalen hebben joe veur t grootste deel zulf ien haand. Tot zowied eerst mien ‘preek’.”

Ingeborg Nienhuis op Facebook:
https://www.facebook.com/T-Greunenkriek605027326331593/

De webstee van t Bureau Groninger Taal en Cultuur: http://www.rug.nl/research/
groningertaalencultuur/

t BGTC op Facebook:
https://www.facebook.com/rugbgtc

t BGTC op Twitter:
https://www.twitter.com/bgtcrug

t Duo Krödde was in 2013 n verrazzen in de Grunneger meziek. Rients Faber (Stad, 1974) en Bart Corporaal (Franeker, 1976) brochten in jannewoarie van dat joar heur eerste laid ‘Duuster’ uut op YouTube. t Wuir vot oppikt deur lokoale en regionoale radiozenders. Dizze gaauwachtege deurbroak gaf aanzet tot t opnemen van n hail album. n Plougje meziekanten wuir bie nander gadderd en nog veur t ènde van t joar kwam ‘Waterlijn’ uut. Op oljoarsdag bleek dat ‘Duuster’ in Alle 50 Goud op nummer 30 binnenkommen is. Nou is der n nije single, ‘Zunneschien’. Tied veur n proatje mit de manlu van Krödde.

Bert Wijnholds

Rients en Bart, k schreef net dat je vleden joar de verrazzen in de Grunneger meziek waren. Vuilt dat veur joe ook zo?
“Wie binnen zeker verrast deur t succes! Dou we begonnen, haar we nooit docht dat ons meziek draaid worden zel op Radio Noord en mit n noteren in de Noord 9 kommen zel. Wie hebben juust dou we begonnen zegd tegen nkander: ‘Wie goan nou ais meziek moaken zunder concessies en t moakt nait oet wat aander lu der van vinden. Wie goan veur de meziek dij wie zulf moaken willen’. Geweldeg dat t din oppikt wordt!”

Haar je al plannen veur n hail album toun t laid ‘Duuster’ uutkwam?
“Ondanks dat we in n körte tied veul nummers schreven hebben, woaronder ‘Duuster’, haren we nait direct t plan om n haile CD te moaken. ‘Duuster’ sprong der as nummer bovenoet en we besloten dat nummer via de social media oet te brengen. De clip hebben we doudestieds in n uurtje schoten. Dou ‘Duuster’ aal voaker draaid wer en beluusterd op YouTube, kregen we van volgers op FaceBook de vroag of der n haile CD kommen kon. In tied was ons repertoire flink gruid en hebben we n selectie gemaakt van 11 nummers en de CD ‘Waterlijn’ in aigen beheer opnomen en oetbrocht.”

Was ‘Waterlijn’ ook votdoadlek zo’n sukses?
“Tja, wat is succes. De CD is goud ontvongen. n Enkeling von hom wat zwoar, mor wieder was elkenain enthousiast. ‘n echte luusterploat’, kregen we voak weerom. En dat is t ook. t Is gain feestmeziek, mor nummers woarst goud noar luustern moust. Op de Radio binnen benoam de Grunnegstoalege nummers draaid deur de noordelke regionoale omroupen. Maar t nummer ‘Duuster’ is toch met kop en scholders t maist bekìnde nummer van de ploat. Van de ploat hebben we ook de titelsong ‘Waterlijn’ oetbrocht. t Grappege is dat we juust van dat nummer dochten dat t meer draaid worden zel op de radio, omreden dat t makkelk in t geheur ligt. Nait dus! Meschain wel omreden dat t n Nederlandstoaleg nummer is? Zo zai je mor weer dat der gain paail op te trekken vaalt en dat moakt t aalmoal zo leuk.”

Joe nuimen joezulf Krödde, hou bin je op dij noam kommen?
“Hail ainvoudig. Wie wonen baaident in t dörp Ten Post. Aan d’aander kaant van de N360 ligt t buurtschop Kröddeburen. Bart zien keuken kiekt oet op t kombord mit dij noam, dus dou we tiedens n biertje op zuik waren noar n noam, keken
we noar buiten en wer t Krödde.”

t Plantje mit de noam ‘krödde’ wordt voak zain as onkruud …
“Klopt. Krödde betaikent onkruud.”

Hou kinve joen meziek omschrieven, wat is typerend veur Krödde?
“n Recensent beschreef ons meziek as poëziepop. Dat vonden wie wel trevvend vonden. De teksten binnen veur ons belangrek. Wieder speult in de muziek de piano n dominante rol. Voak het de gitaar dij rol, mor de melodische piano is toch n beetje ons handelsmaark. Ook nou we oetgruid binnen tot n volledege band, holden we vast aan n laaidende piano. t Effect hiervan is dat ons gitarist Jorgen zuk haldaal oetleven kin mit loopjes en zo n vrije rol het. Ons meziek is wieder gain feestmeziek. t binnen veuraal rustege luisterlaidjes.”

Joe moaken laidjes in t Nederlands en in t Grunnegers, het dat n bewuste keuze west? “Zo as zegd, hebben wie bie de start van Krödde tegen nkander zegd: we moaken de meziek die we willen. t Gevolg hiervan is dat we d’aine keer n Grunnegs nummer schrieven en din weer n Nederlands nummer. Sommege lu vonden dat wie n keuze moaken mozzen, mor doar hebben we dus bewust nait veur kozen. Wie moaken de meziek dij we groag moaken willen.”

Joe binnen baaident nait opgruid mit de Grunneger toal?
“Dat klopt. Bart is van oorsprong n Vrais. Rients is wel opgruid in Grunnen. Rients is den ook degene van ons baaident dij de Grunneger teksten schrieft of teksten van Bart vertoalt in t Grunnegs, zo as bie ‘Zunneschien’.”

Is t schrieven in t Grunnegers den ook stoer? “Rients is n omgeven opgruid woar Grunnegs proat wer, dus hai is vertraauwd mit t klankbeeld van de toal, mor actief proaten dut hai t nait. Toch kaizen we ook t Grunnegs as toal veur ons meziek. t Geft n extra mystiek aan ons sferische meziek. Lu mainen voak dat Grunnegs n raauwe toal is. Wie hebben ontdekt dat de toal veul ronder en sferisch is as docht. Moar t zingen in t Grunnegs is dus wel n oetdoagen, omreden dat
wie de toal nait van origine beheersen.”

Zingen in de Grunneger toal liekt n oardege opgang te hebben onder artiesten dij der nait mit groot worden binnen. Hou zel dat kommen? “t Liekt inderdoad n trend te wezen. Henk Scholte van RTV Noord sprak lest al van n Grunnegse lente. Wie waren der ons in elks geval nait van bewust dou wie de keuze moakten om ook in t Gronings te goan zingen. Meschain is der nou meer roemte veur niet-Grunnegers om in t Grunnegs te zingen. t Wordt deur t pebliek meer aksepteerd en deur ale nije digitoale platförms is de drumpel hail leeg worden veur meziekanten om de meziek te moaken en te prezenteren aan n braid pebliek. Doar plukken we nou de vruchten van.”

Woarin vinden joe inspiroatsie veur t schrieven van teksten?
Dat verschilt per nummer, moar wie hoalen de mainste inspiroatsie oet ons directe leefomgeving, dingen dij wie zulf mitmoaken of zain.

Wel binnen joen meziekoale helden of grode veurbeelden? En heurve doar wat van weer in Krödde?
“Wie hebben n braide smoak. Rients is fan van Bruce Springsteen, Bart holdt van Ramses Shaffy tot Radiohead. Moar jazz, klassiek en metal draait hai ook. De rest van de band holdt van Queen tot Jimmy Hendrix. Heurst dit brede palet nait 1 op 1 weerom in ons meziek. De rode droad is wel dat we van meziek holden mit n mooie melodie en teksten mit wat daipgang.”

En wel vind je goud in de Grunneger meziek? “Rients gaait veur Edwin Jongedijk. Bart veur Törf en de serieuze nummers van Erwin de Vries. t Is gain Grunnegs, moar Daniël Lohues is qua streektoal wel de absolute bom. Dat is meziekoal aarg genioal aalmoal.”

Joen single ‘Zunneschien’ staait nou hoog in de Noord 9, wordt t de Grunneger zummerhit van dit joar?
“Dat hebben wie nait veur t zeggen, mor dat zel noatuurlek fantastisch wezen. Wie binnen in elks geval ontzettend blied dat t nummer zo goud ontvongen is.”

Kinve veur dit joar nog meer verwachten van Krödde?
“We hebben aarg veul matrioal liggen. We willen rond de joarwizzeln n EP oetbrengen, mit doarop 3 à 4 nummers. n Haile CD zellen we wel willen, mor kost zoveul tied, dat we eerst kaizen veur n EP.”

Rients Faber en Bart Corporaal, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan joe. “Meziek moaken is geweldeg. Krödde is gewoon t leukste meziekoale project dat we ooit had hebben.”

=====================================

‘Waterlijn’

Krödde
€ 12,00
Te koop bie http://www.kroddemuziek.nl/

Krödde op Facebook:
https://www.facebook.com/krodde.krodde

Krödde op Twitter:
https://www.twitter.com/KroddeCom

Krödde op Soundcloud:
https://www.soundcloud.com/kr-dde-muziek
Krödde op YouTube:
http://www.youtube.com/user/KroddeCom

Wie hebben in Kreuze al n moal wat aandacht geven aan zangeres-laidschriefster Marlene Bakker (Nijziel, 1984). In nummer 39, november 2012 konden ie lezen over t Grunneger gevuil in heur meziek. Toun was ze benoam aan d’loop mit waark van Ede Staal. Moar ook veur heur is der meer as Ede. In t laid ‘Loat Grunnen Nait Zakken’, dij in jannewoarie uutkommen is, holdt ze vast aan dat Grunneger gevuil. Hou staait t der veur mit Marlene Bakker? In Droadproat kinve wel es n beetje mit heur bieproaten.

Bert Wijnholds

Marlene, t is al n zetje leden da’k in Kreuze over die schreven heb. Hou gaait t der mit?

“Best goud. Mien single wordt goud draaid op radio en veul minsen hebben hom download op YouTube, Soundcloud en iTunes. Geft n hoop pozitieve energie om nij waark oet te brengen.”

Hest in jannewoarie ‘Loat Grunnen Nait Zakken’ uutbrocht, kinst ons wat vertellen over t ontstoan van t laid?

“Gerhardt Heusinkveld kwam tiedens n Grunneger Dainst in Amsterdam Hanne Wilzing tegen. Hai kwam mit zien gedicht ‘Loat Grunnen nait zakken’ en de vroag of Gerhardt t op meziek zetten wol. Toun t ainmoal kloar was vroug Gerhardt mie om t in te zingen. Toun ik de tekst las was k metain verkocht. Kreeg noppen op de hoed zoals Henk Scholte dat aaltied mooi zegt. De opnoames bie Bernard Gepken (gitarist Daniël Lohues) verluipen zo goud dat we besloten t metain oet te brengen onder Gerhardt zien label.”

Doe vinst t gain protestlaid, woarom nait?

“Klinkt zo negatief. t Laidje is juust n hart onder de raim veur ale mìnsen in t eerdbevensgebied en n ode aan Grunnen en de Grunnegers. Der wordt aal zo pessimistisch noar Grunnen keken. Dat moakt mie echt boos. Ik kin mie dood aargern aan tv as t over Grunnen goat. Minsen zetten continu n verkeerd beeld neer. Ik wil just mooie pozitieve meziek over Grunnen zingen. Ik
bin trots op Grunnen en dat ik der woon.”

Dat Grunneger gevuil, woar k doudestieds over schreef, zit hier hail staark in, of nait?

“Joa absoluut, dat sprak mie ook zo aan in t gedicht. Ik wer aansproken en wos zeker dat meer mìnsen dat hebben zellen. Veuraal t refraain vin ik mooi: ‘Grunnegers heur je nait gaauw kloagen / doe bistoe en joe binnen Ie / as ze slicht n onske vroagen / dou der den mor n kilo bie’. Grunnegers binnen enorm beschaaiden minsen. Ze waarken hard moar kloagen nait snel. Mooie aigenschoppen, moar ik dink dat wie wel wat meer veur onszelf opkommen maggen. En ook zain loaten dat we trots binnen op ons pervinzie.”

Huifdest der nait laank over noadenken om t op te nemen. Paast t laid meziekoal bie die? Is t, mit Hanne Wilzing zien tekst en Gerhardt zien meziek, n echte Marlene Bakker?

“Veuraal de boodschap paast perfect bie mie. Meziekoal zain, zai ik de single als n interessant uitstapje. De EP dij ik dit joar goa opnemen zel wel n aandere stiel hebben.”

Kinst doar al wat over vertellen? Wat kinve verwachten dat typerend veur dien meziek is?

“Lastege vroag! De nummers dij k nou aan t schrieven bin stoan nog echt in de kinderschounen. t Zellen in ieder geval zeer persoonleke laidjes worden.”

Gaaist de teksten den maist zulf schrieven, of zöchst doarveur nog weer soamwaarken mit aandern, zo ast ‘Wondern Van Mien Stee’ schreven hest mit Fieke Gosselaar?

“Ik pebaaier t apmoal zulf te schrieven, moar loat ale teksten wel checken op spelfouten deur verschillende mìnsen. Ik heb maarkt dat t toch voak lasteg is om teksten van aandern te zingen, omdat elkenain zien aigen stiel en onderwaarpen het. Moar wellicht zellen der ook soamwaarkens tot stand kommen. Zo bin ik wel mit n gedicht van
Fieke Gosselaar aan de slag goan.”

Is schrieven in t Grunnegers nog stoer veur die?

“Joa best wel. Ik volg sinds n joar cursussen Grunneger toal en ik merk wel dat t aal beter goat. As ik nou nummers schrief kommen der nou ook intuïtief grunnegse zinnen bie en dat is leuk te maarken.”

t Eerste schriefwaark da’k van die zain heb, t gedicht ‘Smilke’ (Kreuze 46), was goud. Hest nait veur niks de daarde pries wonnen bie de Grunneger Schriefwedstried. k Heb der nog wat van leerd, t woord ‘stroezeln’ kon ik nait.

“Hahaha wat leuk. Zo zai je moar weer. ‘Smilke’ ston al n poar joar op mien liest om òf te schrieven. Toun ik heurde van de wedstried vuilde dat as n goud moment om t òf te schrieven. t Ging mie hail makkelk òf, as of t gedicht al òf was veurdat ik dat ook doan har. Woarschienlek komt dat deurdat t al zo laank in mien hoofd rondspookt
haar.”

Grunnegers proaten dust nog nait zoveul. Dat is stoerder veur die, of nait? Is t zingen makkelker?

“Zingen is veul makkelker. Din kin ik mie veurberaaiden en de juuste woorden opzuiken. As ik mot proaten din wil k spontaan kinnen reageren en dat is juust stoer veur mie in t Grunnegers omdat ik Nederlands bin opvoud.”

Der binnen meer artiesten nait grootbrocht mit de Grunneger toal, moar binnen der wel mit aan dloop. Hou komt dat?

“Ondanks dat ik t Grunnegers nait spreek vuilt de toal wel hail herkenboar en dichtbie. Ik bin n Grunneger en ik maark dat as ik Grunnegs zing, minsen mie beter begriepen. De toal komt directer aan en dat is ain van de mooiste dingen dij je mitmoaken kinnen as je optreden. Ik dink dat meerdere artiesten dit ook zo vuilen. Ik heb joaren Engels zongen maar dat was toch aans. Doarnoast maark ik dat der ook vroag is noar Grunnegse meziek. Minsen hebben tegenwoordeg behuifte aan ‘echthaid. Dat kin om meziek goan, moar ook om ‘echte’ producten. Je zain t in ales terug. Van hou je je leven invullen mit eerleke producten tot n twijdehands of antiek meubel wat weer haildaal hip is. Wereld wordt steeds klaainer. TV en internet moaken dat alles haail dichtbie is. Doardeur hebben minsen behuifte om noar hun aigen kultuur terug te griepen. Ik maark dat bie miezulf ook. Ik bin aaltied op zuik noar authenticiteit en wil dat ook in mien meziek heuren loaten.”

Bist ook nog aan d’loop mit Engelstoaleg waark, of zitst nou haildaal op t Grunnegers?

Ik richt mie nou haildaal op t Grunnegers. k Heb maarkt dat ik mien tied goud verdailen mot. Dus t Engelstoaleg waark ligt veurlopeg op de plaank. k Heb t best drok op dit moment. Ik waark as docent Engels op twij schoulen in Grunnen, bin mit mien zus bezeg om n winkel/webshop op te zetten mit vintage/retro/antiek producten en ik treed regelmoateg op mit mien band. Ik regel aal mien boukingen, persberichten etc. op dit moment zulf dus das best n kerwaai.

Haarst de “echthaid” vonden in de laidjes van Ede. Is hai ook n meziekoal veurbeeld veur die? Wel binnen dat nog meer en wat veur invlouden hebben zai op die?

Absoluut, dij man is genioal. Hou hai in t Grunnegs zien gevuilens verwoordt vin ik prachteg. Zien laidjes goan echt aargens over. Dat maark ik ook as ik zien laidjes zing, minsen binnen stil. Je kinnen zain dat de minsen zien teksten echt woarderen en begriepen. Dat vin ik ook mooi aan Grunnegers. Wie hebben moar n poar woorden neudeg om t over haile daipe gevuilens te hebben. Gain poespas of woord teveul. Noast Grunnegstoalege meziek luuster ik noatuurlek ook veul noar Engelstoalege meziek. Ik bewonder Ani DiFranco enorm. n Echte ‘self-made woman’ mit aal hail wat albums op heur noam. Mooiste album van heur vind ik “Revelling/Reckoning”. Ik heb heur ook al n aantal keer live zain, aarg indrukwekkend. Zai zingt zo open en eerlek over van ales, kin je allenneg moar respect veur hebben. Fiona Apple vin ik ook aarg goud. Beheurlek intense meziek. Vooral heur album ‘When the Pawn’ is aarg goud. Ik hol echt van artiesten mit n aigen unieke sound zo as Anthony and the Johnsons, Tom Waits, Ray LaMontagne, Radiohead, Joan As Police Woman, Little Dragon. En zo kin ik nog wel even deurgoan. Ik hol ook van olle soulmeziek zo as Aretha Franklin, Martha Reeves and the Vandellas, Bill Withers, Otis Redding, Percy Sledge, Etta James, van die mitblèrmeziek, heerlijk! Ik luuster ainglieks van alles.
Van soul tot electro. En wel vinst goud in de Grunneger meziek? “Swinder vin ik aarg goud, schiere teksten en hun laidjes blieven metain in je hoofd hangen. Bin hail benijd noar hun cd dij dit joar uutkomt. Harry Niehof bewonder ik ook vanwege zien gitoarspul. Hai wait iets hail aigens neer te zetten. Daniel Lohues is din wel gain Grunneger, moar ik vin zien meziek echt geweldeg. Echt n rasmuzikant. Zien liveshows binnen ook aarg goud. Ook mooi hou hai humor en serieuze onderwaarpen noadloos in nkander over kin loaten lopen.”

Daniël Lohues trekt volle zoalen in t haile laand. Zit dat der ook in veur n vertolker van t Grunneger laid?

“Vanzulf! Daniel Lohues haar noatuurlek wel t geluk om landelek deur te breken mit Skik, dat het hail wat deuren veur hom opend. Moar zien soloalbums binnen stuk veur stuk haartstikke goud en dat trekt aaltied minsen dij zich aansproken vuilen deur zien meziek en dialectteksten. Aan d’aandere kaant blift t aaltied lasteg om mit dialectmeziek deur te breken in Nederland. Ik maark dat ook mit mien single ‘Loat Grunnen nait zakken’. In t noorden van t laand is de single goud oppakt. Maar in t westen wordt t nait draaid. As of dialectmeziek der nait tou dut. Ik zai doar wel n uutdoagen om dat te deurbreken. Toun mien single nog moar net oet was, wer k nuigd in De Wereld Draait Door. Moar op t leste moment is dat toch ofzegd. Ze haren al teveul meziek pland en wie werren aan kant zet. Zo gaait dat in dij wereld. t Gaait der keihard aan tou. Most die doar nait deur loaten kisten. Kop der veur en gewoon deurgoan. Meziek mot op d’eerste ploats veur diezulf genoegdoening geven, doarnoa mot je moar kieken of aandern t ook mooi vinden, aans wor je denk ik doodongelukkeg.”

Marlene Bakker, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan die.

“15 Meert is de Dag van de Grunneger Toal. Elkenain is nuigd om te kommen genieten van Grunnegse dichters, sprekers en optredens van Bert Hadders, Törf, Harry Niehof en wie speulen ook!”

‘Loat Grunnen nait zakken’
Marlene Bakker
Te beluustern op YouTube en Soundcloud.

Marlene Bakker heur webstee: http://www.marlenebakker.nl/

Marlene Bakker op Facebook: https://www.facebook.com/pages/MarleneBakker/194869873911963

Marlene Bakker op Twitter: https://twitter.com/MarleneBakker

Marlene Bakker op Soundcloud: https://soundcloud.com/marlenebakker

Marlene Bakker op YouTube: http://www.youtube.com/channel/ UCLov0nEsaTFZhVJICbKAAVQ

t Oldambster duo Sproakwotter moakt nijmoodse Grunneger laidjes. De manlu hebben heur aigen stiel binnen de Grunneger meziek, dij je akoestische hiphop nuimen kinnen: Harry van Boven (Finnerwold, 1970) rapt zien teksten onder begelaaiden van Martin Blok (Winschoot, 1971) zien gitoarspul. n Poar apaart, kinst wel zeggen, doar wil Kreuze wel es wat meer van waiten. In dizze Droadproat is t woord aan Sproakwotter.

Foto: Marcel Lameijer

Harry en Martin, t eerste da’k van joe heurde was ‘Ladderzat’, k heb dat toun akoestische hiphop nuimd. Is dat n goie omschrieven?
“Wie begriepen dat men t akoestische hiphop nuimt. Omdat der in rapt wordt, legt men al gaauw dizze link. Harry is van vrouger heer n hiphoppertje oet de Grunneger breakdance tied in de ’80-joaren. Vandoar dat hom t rappen zo makkelek òf gaait en Martin speult al vanòf zien 14e gitoar, dus t lag veur de haand dat Sproakwotter rap zol worden onder beglaaiden van n akoestische gitoar. Mor inmiddels is Sproakwotter al veul meer worden as allain dat, Martin is n meziekant in hart en nieren, speult ook bas, keyboard en drum. Dus de nummers dij we op dit mement moaken, binnen verre van akoestisch.”

Zit t ‘nijmoodse’ van joen laidjes in de kombinoatsie van de rap en de meziek? Of zit dat bv. ook in de teksten of d’onderwaarpen? “Tiedens ons eerste optredens haren wie al gaauw deur dat wie binnen de Grunneger meziek wat biezunders deden. Overal woar we mit mensen in gesprek kwamen, haar men t der over dat ze t grappeg vonden en dat ze ook wat meer van dizze tied vonden as van veul andere streektoalartiesten. Omdat akoestische gitoar mit rap en zang wat moderner overkwam, hebben we t al gaauw Nijmoodse Grunneger Laidjes nuimd. De onderwaarpen bin oet ons leven grepen, de dingen dij wie mitmokken, wat der om ons hèn gebeurd en veural de dingen dij ons roaken. As wie mit n laidje kommen, komt t ook echt oet ons haarte. Dat komt netuurlek ook omdat we ze zulf schrieven en componeren.”

Waren je veur Sproakwotter al mit meziek aan d’loop?
“Veur Martin begon t zo rond 1987 dat hai veur t eerst in de bandjes Yellow en Marathon speulde. Wat loater tussen 1990 en 2001 oetgruide tot de band De Nacht, mit as hoogtepunt in t veurpregramma van De Kast van Syb van der Ploeg. Noa De Nacht is hai mit drij man deurgoan mit n nije zangeres as de band Tegenlicht. Tot aan vandoag aan dag speult hai din ook nog in dizze band. Tussen 2008 en 2014 speulde hai ook nog in de coverband Sodom Satellites. In 2013 is e mit Harry veur t eerst as Sproakwotter goan optreden bie toneelverainen Vita Nova in Winschoot. Harry is rond 1985 fanatiek begonnen mit breakdancen, zo tussen 1986 en 1990 kwam doar ook t rappen bie. Dus zo’n 22 joar loater begunt hai per touval mit Martin te rappen in Sproakwotter.”

Op t heden binnen verschaaiden artiesten en bands mit de Grunneger toal aan d’loop. Hou zel t kommen dat der zo’n opgang is? “Grappeg dast dat vroagst, wie hebben t der net oetgebraaid over had. De tröts op Gunnen speult hier volgens ons n grote rol in. t Beschaaiden kerakter van de Grunneger is zo langzoamerhaand aan t veraandern, wie duurven de leste tied liekt meer veur onszulf opkommen. De oardbevens in ons pervinzie hebben hier netuurlek ook aan biedroagen. Zowat t ainegste goie wat we doar aan overholden hebben. Ons Grunneger toal is netuurlek ook n geweldege toal om laidjes in schrieven, wat is der schierder dan in joen aigen toal joe te oeten? t Liekt der warempel op dat de leste tied veul meziekanten de Grunneger toal herondekt hebben. Wat volgens ons n geweldege zoak is ….”

Is Grunnegers n goie toal om in te rappen?
“Over dizze vroage kinnen we hail kört wezen. Grunnegs is veur ons gain stoere toal om in te rappen of te zingen. We proaten en denken in t Grunnegs. Grunnegs is onze toal. Van kinds òf aan proat wie al Grunnegs ….”

Foto: Bert de Boer

Veur veul Grunnegsproaters is t schrieven en lezen den al weer n stuk stoerder. Hou is dat veur joe?
“Dat klopt, omdat we t nait wend binnen in t Grunnegs te lezen en te schrieven, vaalt dat veural in t begun nait mit. Martin het mit lezen din ook hailemoal gain muite meer, mor t schrieven vindt hai nog aal stoer. In dij 2 joar dat Harry nou zo bezeg is mit riemkes moaken, gaait hom t schrieven aal makkeleker of. Mor n ofgestudeerde Grunnegerloog is hai din ook nait. Dus as der n poar schrieffouten in t interview zitten, magst ze gerust van ons verbetern. Aal doage leren we nog nije dingen bie.”

Noast t schrieven van teksten, hou gaait bie joe t moaken van laidjes in zien waark? Dou je t aal mit joe baaident, of het elk doar zien aigen aandail in?
“Wie binnen aalbaaide haile gedreven kereltjes, as wie ons aargens in vastbieten, loaten we nait weer lös. Martin het altied wel n nij riedeltje en Harry het altied wel weer n nij themoa of n nij riemke kloar liggen. Denk dat we op dit moment z’n 51 ideeën op papier hebben stoan. De mainste kommenekoatsie gaait bie ons via Whatsapp. As Martin din es weer n nij stukje meziek het bedocht, speult hai dat gou even in op zien mobieltje en stuurt even n Appje. En aansom gaait dat mit ideeën en teksten net zo. Mainsttied kommen we even ainmoal in de weke bie mekoar om te repeteren of nije laidjes oet te waarken. Din hebben we baaide al n idee woar t laidje hén mot. Omdat Martin veur t meziekoale gedailte zörgt, het hai din ook al n meziekoale indailen van t nummer moakt. Harry het altied veul teveul tekst, wat op zuch wel makkelek is. Want op dat moment wat wegstrepen is altied makkeleler dan nog even gaauw der wat bie bedenken. Soms hebben we din ook laidjes dij zowat in ain oavend worden moakt en soms liggen ze al n haalf joar op de plaanke.”

Wel binnen joen meziekoale helden of grode veurbeelden? En hebben dij ook invlouden op joen meziek?
“Wie hebben baaide zo ons aigen meziekoale helden. Martin is as gitoarist van vrouger heer n echte AC/DC en ZZ Top fan, dij meziek het hom ook aanspoord om gitoar te goan speulen. Harry doarentegen huil in zien jonge joaren van RUNDMC en de Beastie Boys en alle hiphopmeziek woar je mor op breakdancen konnen. Dij invlouden binnen meschien wel in ons meziek terogge te heuren mor dat doun wie nooit bewust. Wie perbaaiern wel zo ons aigen sound neer te zetten.”

En wel vin je goud in de Grunneger meziek? “Wat de Grunneger meziek betreft kinnen we wederom kört wezen. Der komt op dit moment zoveul gouds oet in onze toal dat we ze nait aalmoal opnuimen kinnen. Wie holden de Grunneger meziek din ook goud in de goaten en heuren veul schiere nije dingen.”

Der wordt inderdoad veul goie Grunneger meziek uut. Is t wachten op n landeleke deurbroak veur n Grunneger artiest?
“Dat zol netuurlek hailemoal geweldeg wezen. As ons dat nou es even overkwam ….”

Joe hebben al wel optredens doan boeten de pervinzie, hou waren doar de reaksies? “Wie waren altied bliede verrast over de reaksies boeten Grunnen. Mit schiere reaksies in Drenthe tiedens de Fiets4daagse. Woar we zowel van Drenthen as van mensen oet o.a. Den Hoag kompelmenten kregen. Ook binnen we altied weer verboasd over Vraisland. Doar wordt t hail aarg woardeerd as je wat in streektoal doun. Altied gezelleg. Ook tot in Gelderland en Overiessel heuren wie allain mor goie berichten. Wie binnen zulfs in de Streektoal Top 48 van dit joar mit ons nummer Snoetjeknovveln op de 3e plekke eindegd. Wat veur ons netuurlek geweldeg is.”

Wat kinve d’aankommende tied nog aal verwachten van Sproakwotter?
“Mooi das t dat even vroagst. Wie hebben net t videoklipke veur onze nije spaigelploat ‘Sukerbaiten Kloas’ opnomen. t Laidje wordt op zotterdag 12 sept. lanceerd in t radio Noord pregramma Café Martini. t Klipje is i.s.m. K&D transport oet Beerte tot stand kommen. Din goan we vot deur mit de opnoames veur t volgende laidje, dij t einde van dit joar oetkomt. In jannewoarie en feberwoarie goan we aan d’loop in de studio, wie hebben zoveul laidjes liggen, om ons eerste album kloar te moaken. Wie verwachten dizze in t veujoar van 2016 oet te brengen ….
Wie hebben t der mor drok mit.”

Harry van Boven en Martin Blok, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan joe. “t Allereerste willen we die bedanken veur de aandacht dijst ons geven hest in dizze Droadproat. Woardeur wie weer aan n iets braider pebliek veursteld binnen N petje òf N Wie hopen baaide dat veul mìnsen dit interview lezen en dat ze aalmoal net zo enthousiast as ons worden over onze ‘Nijmoodse Grunneger Laidjes’ en dat we der n bulde fans bie kriegen. As joe aalmoal n beetje nijsgiereg binnen worden, kin je ons netuurlek gewoon volgen deur ons even n doemke omhoog te geven op Sproakwotter-Facebook. En kiek op ons Sproakwotter Youtube-knoal woar we geregeld nije klipkes opzetten. Meschien zain we mekoar wel n keer bie n live op treden, want dat vinden we netuurlek t allermooiste. Groutnis oet de schierste plek van Stad en Ommelaand, van Sproakwotter oet t mooie Oldambt. Harry en Martin.”
—————————————————————-
Op t mement is meziek van Sproakwotter nait op spaigelploat verkriegboar. Veur de laifhebber is wel (wat nijmoodser) n USB-stick te koop mit ale nije nummers en teksten.

Sproakwotter
8 gb USB-stick
€ 9,95
Te koop bie Venema’s Textiel, Finnerwold
of
Te bestellen bie Sproakwotter op Facebook: https://www.facebook.com/pages/
SPROAKWOTTER/177714379062329

Sproakwotter op Soundcloud:
https://www.soundcloud.com/sproakwotter

Sproakwotter op YouTube: https://www.youtube.com/channel/
UCSnePfHnTd1UEuw75VH6Nww

Sproakwotter is ook te beluustern op Spotify.

Wat Aans! wuir bekend as rapduo, mit laidjes dij veuraal leken te goan over draank en poedies. Moar FiezeRik (Rik Baptist, Hoogezaand, 1988) en De Beunhoas (Teun Heuvel, t Zaandt, 1985) binnen hail veulziedege moakers van popmeziek mit meer inhold. Dizze zummer haren ze heur grootste hit tot zowied, in soamenwaarken mit zanger Michael Hoppentocht (Knoal, 1990) en ‘Proat toch Grunnegs mit mie’, noar t laid ‘Parijs’ van Kenny B. Is t duo nou n trio worden en hevve der weer n jonge Grunneger zanger bie? Kreuze wil es aan de proat mit de manlu van Wat Aans!

Rik, Teun en Michael, in veul streektoalen en dialecten binnen parodieën moakt op ‘Parijs’. Is dat n makkelke menaaier om n hit te scoren? “t Liekt makkelk, moar t was in eerste instantsie nait direct òfsproken dat dit n hit mos worden. Wie hadden t al n tiedje in de kop zitten om der wat mit te doun, Rik har zulfs al wat schreven en inzongen, moar der wer pas wat mit doan toun elkenaine ons berichten begon te sturen of wie ook n Grunneger variant wilden moaken. Pas toun hebben wie besloten om groter uut te pakken en de kont achter in de boksem te zetten om der n succes van probaaiern te moaken. Toun RTV Noord ook nog ains enthousiast was en de clip via Facebouk wilde uutbrengen, zagen wie ook dat der gewoonweg veul vroag noar was.”

Toun je de Grunneger tekst schreven, ston t al vast dat Michael dij zingen ging? “Nee, wie dachten dat wie as Wat Aans! t zulf wel konden doun. Wie harren al wat moakt en kloarliggen, mor toun insiders t te heuren kregen, toun heurden wie al dat dat nait de beste keuze was. t Idee was schier, moar de uutvoeren klonk belabberd. Den mot je ook eerlek wezen en kieken hou t aans kin. Zo as bie al onze nummers holden wie wel van n uutdoaging of willen wie wat nijs probaaiern, wat gainaine verwacht. Doarom hebben wie via via contact kregen mit Michael en hai was direct enthousiast. De volgende dag zong hai t in en twij doagen loater ontplofte zien telefoon deur alle berichten. Hai was de verrazzing, moar veur hom en veur ons was t ook n verrazzing dat t zo aansluig bie de mensen.”

He’je zulf ook n faveriet onder aal dij aandere verzies? En woarom dij?
“Wie vinden almoal t origineel t schierst. ‘Parijs’ is noeit overtroffen, al zitten der n poar mooie parodieën tussen.”

Was dit veur Michael d’eerste moal dat e in t Grunnegers zong? En smoakt dat noar meer?
“Veur Michael was t de eerste moal inderdoad. Michael het wel al in t Nederlands en in t Engels zongen, moar hai het nou de smoak te pakken. Michael is aansloten bie Wat Aans! en er is al nije meziek moakt woar wie mit ons drijen te heuren binnen. De kombinoatsie en soamenwaarken is wel even wennen, moar t rezeltoat is wel weer wat aans, da’s wel woar wie altied noar zuiken. Wie binnen dus heul aarg bliede mit dizze nije soamenstellen.”

Van n laid van Ed Sheeran hebben joe ‘Mien poedie’ moakt, mit de bekendste regels uut Erwin de Vries zien ‘Maffiosa’. Wat von Erwin doarvan? “Wat Erwin der van von, waiten wie nait echt. Ik leuf dat e t wel schier vond en hai har bie Noord zegt dat e de royalty’s wel binnen zugt kommen as t n grote hit zal worden. Nou da’s noeit t geval west en dat was ook wat gekscherend noatuurlek. t Was gewoon leuk om te moaken en t was n spontoan idee.”

Mot dat voaker doan worden, Grunneger teksten schrieven op hits uut de landelke Top 40? “Dat is wat al veul voaker is veurkomen. Wia Buze dut t ook, Olaf Vos het t ook doan en wie hebben der ook wel n handje van om t te doun. Nog voaker zal mooi wezen, moar dat mot elkenaine zulf waiten. Ik denk dat de uutdoagen der in zit om mit n Grunneger tekst in de Top 40 te kommen en nait zozeer om n Top 40-hit in t Grunnegs te moaken.”

Joen pebliek zel jonger wezen as bie aandere Grunneger artiesten. Is t jonkvolk nog n beetje in veur de streektoal?
“Loat mie ten eerste zeggen dat t nait allenneg jonkvolk is wat noar ons luustert. Van begun òf aan hebben wie altied inzet op de jeugd, moar t bliekt telkens weer dat ook oldern zich vernuvern mit onze meziek. Dat komt denk ik, omdat ze t herkennen, de toal. Doarnoast is t zo dat t jonkvolk juust holdt van de genres woarin wie meziek moaken. Of t nou hiphop of house is, wie moaken gewoon popmeziek. Meziek dij populair is bie de jeugd en wie hopen den ook telkens weer dat de meziek ze aanspreekt. Veural noa ‘Proat toch Grunnegs mit mie’ waiten wie dat de toal ook nog leeft onder de jeugd en hebben wie veul jonkvolk t heuren mitzingen.”

d’Leste poar joar binnen verschaaiden artiesten en bands in t Grunnegers zingen goan. Hou zel t kommen dat der zo’n opgang is? “Wie waiten t nait. Ik denk dat t veur elke muzekant n aander ofweging is woarom ze juust de
Grunneger toal gebruuken veur heur meziek.”

Woarom binnen joezulf mit t Grunnegers aan dloop goan?
“Nou t is zo dat Teun en Rik elkoar tegen t lief binnen lopen in Leeuwarden, woar ze allebaaide meziek studeerden. t Eerste joar konden ze t al goud vinden en gingen ze ook soamen rappen, moar bie t leste project van dat joar gingen ze soamenwaarken. Der was ain verschil tussen baaiden, Teun rapte toun Engels en Rik in t Nederlands. Wat baaide wel gemain harren dat was zulfspot, humor en aigenlieks waren t gewoon twij provincioale knuppels uut Grunn. Rik mit zien aarg aanwezege accent en Teun woonde toun nog in t Zaandt, totoal nait stads. Grunnegs proaten deden ze baaide al en om zichzulf beter as provincioale knuppels uut Grunnen te profileern gingen ze ook mit t Grunnegs aan loop. t Was om te probaaiern, moar t was vanòf ‘Haalf Stront, Haalf Regenwotter’ al dudelek dat dit was hou Wat Aans! mot wezen, hou t mos klinken en dat dit is wat bie de baaide jonges paast.”

Is Grunnegers n goie toal om in te rappen? “Nou is t zo dat t in elke toal wel kin, moar veur ons is t juust goud om in t Grunnegs te rappen. De toal is en klinkt wat roeger en omdat der waaineg andern rappen in t Grunnegs, motten wie zulf alles ontdekken en probaaiern. Dit het betrekking op themoa’s, moar ook kwa toal. Nait allenneg wat betreft rapmuziek, moar dat is de ontwikkeling bie alle Grunneger meziek. Der komt steeds meer popmeziek in t Grunnegs en der wordt steeds minder binnen koaders docht.”

‘Proat toch Grunnegs mit mie’ is n zingboar laidje, is t schrieven van zukse teksten aans as van rapteksten?
“Ja, heul aans. t Is zo dat aal onze rapteksten al verschillen wat betreft t schrieven. Elk laidje vroagt om zien aigen tempo, riemschemoa’s en inhold. Rap of zang, moakt niks uut. Wel is t zo dat je wat meer op de melodie motten schrieven mit n zingboar laidje en dat nait alles huft te riemen. t Mot gewoon soepel lopen en t laifst ook makkelk mit te zingen veur pebliek.”

Wel binnen joen meziekoale helden of grode veurbeelden? En hebben dij ook invlouden op joen meziek?
“Veur Rik en Teun is t veurnoamelk de hiphop en rap, althans dat was altied zo. Rik luustert tegenwoordeg ook veul popmeziek en Teun luustert ook van alles en nog wat, t is in de loop der joaren wel wat braider worden. Tegliekertied stoan we den ook wel weer te springen wanneer Dr. Dre n nije ploat uutbrengt, want dat is wel de meziek dij ons vrouger aanspoorde tot rappen en woardeur wie nou zo binnen as wie binnen. Michael is echt n Justin Timberlake-fan. Michael is den wel bekend vanwege zien zangkunsten, moar kin ook wel nuver rappen. Wie kommen der mit zien drijen dus altied wel uut as der muziek luusterd wordt of moakt mot worden.”

En wel vin je goud in de Grunneger meziek?
“Rik is degene dij de muziek in t Grunnegs wel t mainste volgt, moar hai volgt ook echt sikkom alles wat betreft de Grunneger toal en meziek. Zien favoriete Grunneger meziek is van Erwin de Vries, moar ook Ede Staal, Jan Henk de Groot en Edwin Jongedijk vindt e goud. Wel binnen wie t der allemoal over ains dat sommegen echt podiumbeesten binnen en op dat vlak echt uutblinken, n kunst op zich. Doarom hebben wie ook n zwak veur Burdy. Overal woar wie kommen en woar hai ook is, doar zet e de boudel op de kop en t is gewoon altied n feest.”

Grunneger artiesten zingen in verschaaiden meziekstielen. Joe richten joe ook op n braid genre. Is der nog n stiel woar neudeg wat mit doan worden mot?
“Wie richten ons ook echt op popmeziek, moar den echt alle popmeziek. Wie binnen begonnen mit hiphop, moar doarnoa mit ‘Woisjawel’ direct noar house overstapt en veranderden zo sikkom elk nij nummer van stiel. As wie vinden dat der weer es n bepoalde stiel in t Grunnegs moakt mot worden, den denk ik dat wie er geliek mit aan de slag goan. t Belangriekste is dat er deur veul meer artiesten nou popmeziek wordt moakt in meerdere populaire genres, dat moakt t veur alle mensen wat tougankelker.”

Wat binnen joen plannen veur t aankommende joar? Is der nog wat noast de soamenwaarken mit Michael, of bin je nou echt n trio? “Wie binnen nou echt n trio, wel wait kommen der nog meer soamenwaarkens. Der staait nog niks vast. Dat wie nou n trio binnen, zörgt der wel veur dat je verschillende kombinoatsies kinnen verwachten. Meziek van ons drijen, meziek van Teun en Rik, meziek van Michael en Teun, alles kin nou. t Nijste nummer dij uut gaait kommen is aine van ons drijen. Michael heurde bie Jeroen Russchen (producer en artiest, red.) n poar Wat Aans! nummers dij al joaren op de plaanke lagen en hai aaiste om doar wat van uut te brengen, moar den mit hom derbie in t nummer. Doar is dus de eerste van herschreven en midden dezember mot de eerste clip van ons drijen uutkommen. t Nummer hait ‘Doe bist ‘r nog nait’, meer kinnen wie er nog nait over kwiet.”

Rik, Teun en Michael, daank veur dizze Droadproat. t Leste woord is aan joe.
“Bert, heul aarg bedankt veur t interview, wie vonden t n eer om dit interview te doun.”

‘Aans Wat!’ Wat Aans!
Vergees te downloaden van de webstee: http://www.wataans.nl/

Nijer waark van Wat Aans! is te zain en te heuren op YouTube:
https://www.youtube.com/user/WatAans

Wat Aans! op Facebook:
https://www.facebook.com/wataans

FiezeRik op Twitter:
https://www.twitter.com/fiezerik

De Beunhoas op Twitter:
https://www.twitter.com/debeunhaas

FiezeRik op Instagram:
https://www.instagram.com/fiezerik

Michael Hoppentocht op Instagram: https://www.instagram.com/miichaaaell

Moandag 30 dezember, om en bie 6 uur smörgens is t Het nog nooit zo donker west van Ede Staal te heuren (west) op NPO Radio 2. Hai is noamelk nij binnenkommen op nummer 476 in de Top 2000. n Bult Grunnegers hebben doarmit endelk heur zin kregen.

In 2007 is der al es n aksie west om te pebaaiern hom in dizze lieste te kriegen. Mit te groot sukses, Ede draaigde hoog in de Top 10 binnen te kommen. De zenderboas van Radio 2 het dat toun dwaarsboomd, deur aal stemmen op Ede te schrappen. De störm van kritiek vanuut Grunnen kon je aankommen zain: votdoadelk wuir Hilversum weer beticht van Randstedelijke arrogantie (wat ze schaande genog wel hebben) en hail veul Grunneger vuilden zoch zowat persoonlek beledegd en diskrimineerd. Mor nait ain woord van kritiek richten t Dagblad van het Noorden, dij d’omvang van heur lezerspebliek en de persoonlekhaidskultus rond Ede misbruukt hebben om de Top 2000 te manipuleren. Dit joar het columnist Erik Hulsegge van RTV Noord dat nog es dunnechies over doan, mit as rezeltoat dat Ede nou in t bovenste vörrel van de Top 2000 te lande kommen is.
Wat zol Ede doar aiglieks zulf van vonden hebben, dat uutventen van zien meziek en van hom as artiest. Was hai nait n anti-artiest dij geern laidjes schrieven en meziek moaken mog, mor der net zo laif nait mit noar boeten kommen wol? As Engbert Gruben hom nait overhoald haar, haar gainaine ooit van Ede Staal heurd. As hai van dat geleur mit hom waiten zol, zol e zoch omdraaien in zien graf? Wèl wait, as hai in 2007 op ons dele keken het vanuut t ‘paradise, where the devils and the angels comprise’, zol hai stiekem laagd hebben om zien diskwalifikoatsie?
Dat Ede deur normoal stemgedrag n stee in de Top 2000 krigt, is te verwachten. Mor gaait t bie elke stem wel om de woarderen veur dát laid dat al twijentwinteg joar ons aigen endejoarslieste Alle 50 Goud aanvoert? Ik heb op Facebook meermoals t woord ‘proteststem’ lezen en uut reaksies op berichten moak ik ook op dat gounent zuver uut dwaarzeghaid dat laid invuld hebben en dat in ‘de kwestie 2007’ nog aal wat old zeer richten Hilversum zit. Net of ook doar n gevuil in zit van miskendhaid, dij ons regionoale media ook wel geern n beetje aanslingern maggen.
Ik heb niks tegen Ede en zien meziek, mor k heb der ook nait zoveul mít. Hai zit nait ‘in mien DNA’, zo as Marcel Hensema mit zekerhaid maint te waiten over mie as Grunneger boven de 30 joar. Doarbie erken k dat Ede veul biedroagen het aan de populariteit van t Grunnegstoalege laid en dat zien meziek nog slim veul betaikent veur n bult Grunnegers. Dus trek joe nait teveul aan van wat k hier schreven heb (of: loat mor plazen, wait nait beter). Luuster noar Ede zien meziek, vernuver joe dermit en woardeer hom om t gevuil dat t bie joe aanbrengt. En veur de volgende Top 2000: stem veuraal op dát laid dat joezulf t mainst aansprekt. Meschain komt Ede den wel voaker in de lieste veur, al zel dat den nait zo hoog wezen.

As plastisch chirurg verdainde k mien geld mit n verschaaidenhaid aan ingrepen: liposucties, neuscorrecties, siliconen implanteren en zuksoort waark. Mor dat dou k aalmoal nait meer. Aan flaporen is nou gold te verdainen. Deur aal dij mondkappies het elkenaine nou d’oren te wied van de kop òf stoan. Nou de coronacrisis over is, kom k sikkom om in t waark. De telefoon staait roodgluiend, de wachtkoamer zit vol. k Heb t nog nooit zo drok had. Zo flaauw as k van corona was, zo bliede bin k der nou mit. Flaporen binnen nou mien core business.

In de verhoaltjes over Johan Baarghoes en Berend Oosterman (Kreuze 38) heb je lezen kind, dat n verpleeghuus gain stee om te wonen is, as je jong (of old) binnen en nog wat van joen leven moaken willen. t Kin ook aans. Veur lu mit n swoare liggoamelke bepaarken is der n meugelkhaid om zulfstandeg te wonen. Dat kin ook as je bevubbeld n slimme spierzaikte hebben en altied verzörgen achter d’haand hebben mouten.
Doar heb we in Nederland n ainmoaleg concept veur: Fokus. Der wordt tegenswoordeg veul over proat, dat der meer aigen regie in de zörg kommen mout. Dat is woar t bie Fokus al meer as datteg joar om draait. Alhouwel, ‘zörg’ is t goie woord nait. Doarom hait t bie Fokus ook ‘assistentie’.
Liggoamelk òfhankelk wezen, betaikent nait dat je nait mans genog binnen om veur joezulf te zörgen. As je zulf moar waiten wat je willen, wat je neudeg binnen en wat goud veur joe is. En dat mout je goud aan n aine uutstukken kinnen. Den kin je hail best joen aigen leven laaiden en doar is t Fokuswonen veur bedould. Dij in n rolstoule zit en 5 of meer uur in de weke assistentie neudeg is, kin n stee vinden bie Fokus. Der is 24 uur doags assistentie bie wat in t Nederlands ‘Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen’ nuimd wordt.
ADL-assistentie gaait om hulp dij je neudeg binnen veur joen doagleks funksioneern, zo as joen liggoamelke verzörgen, joe aan- en uuttrekken, noar t gemak goan, eten en drinken, ainvoudege verpleegkundege handelns en wat hand- en spandainsten. Dat gaait op òfroup en aanwiezen van de cliënt. t Gaait t benoam om rechtstreekse assistentie aan de perzoon zulf, ze helpen nait bie t huusholden, eten moaken, bosschoppen doun enz., dat mout je zulf regeln. Wieder is der ook gain bemuien mit hou je joen leven inrichten en krieg je gain begelaaiden. Joen sosjoale zulfredzoamhaid mout groot wezen. Zo wordt t meugelk om volweerdeg in de soamleven mit te doun en joen aigen leven te leven.
Fokus is zo ainmoaleg, omreden dat t (nog) naargens aans in de wereld veurkomt, tenminzent nait op dizze schoal: In Nederland binnen der meer as 90 Fokusprojekten, doar rond n 1.300 cliënten wonen. In Grunnen binnen drij projekten, aal drije in Stad.

Meer infermoatsie over t Fokuswonen staait op de webstee van Fokus: http://www.fokuswonen.nl/

Jan Glas is nait dood. Doarmit vertel k joe gain biezunder nijs, gelukkeg nait. Moar nait veul
Grunnegstoalege dichters is t bie t leven gund, dat heur waark bie nander gadderd wordt in ain
bouk.
In de verzoamelbundel (mag k dat n gadderbouk nuimen?) binnen zien twij uutverkochte bouken bie nander brocht. Noast de gedichten uut De vangers van Zummer en Het getal Hondje, staait der waark in uut Zo is t nait goan, omtoalens van Rilke uut Sieben Nedersaksisch en wat nij waark.

In t bouk binnen ook swaart-wit foto’s te zain, dij ook deur Glas moakt binnen.
Jan Glas het in t Nedersaksische toalkontraain al grode literaire priezen uutlangd kregen. In 2006 kreeg hai veur De vangers van zummer de Literaire Pries van Stichting t Grunneger Bouk, in t zulfde joar won e ook de Freudenthal Pries mit vaar nije gedichten. De DvhN Streektoalpries
2006 was ook veur hom, as ain van soamstellers van De 100 mooiste Groningse gedichten. In
2008 kreeg Glas t Belcampo stipendium uutlangd.
Zien gadderbouk het hom dit joar ook weer de DvhN Streektoalpries in de kategorie poëzie en
proza aanbrocht. Lesten april mog e de pries in ontvangst nemen.
Glas mag n ambassadeur van d’hedendoagse Grunneger poëzie nuimd worden, den ook boe-
ten ons pervinzie krigt e aandacht. Aankommen juni is hai ain van de dailnemers aan t 44e Poetry International Festival in Rötterdam, doar e ook uut zien Grunnegstoalege waark veurdroagen zel.
Jan Glas en zien uutgever Kleine Uil binnen bie de tied. Dubbel Glas is, hail nijmoods, ook ver-
kriegboar as e-book. Dat kon wel es n nijloodje wezen in de Grunneger literoatuur.
Glas kin n braid pebliek aanspreken en dat is goud veur de Grunneger toal.

Noa n poar weken IC in t UMCG mos k ooit vaar moand noar n verpleeghuus. Vaar moand teveul, wat mie aangaait. k Was doar n zetje om te ‘reaktiveren’. Wat dat inholdt … k zol t nog altied nait waiten. k Heb der ain trauma aan overholden: gele vla. As k es nait goud eten kon, was heur ‘oplözzen’ om mie n beste bakke gele vla te geven. k Heb zóveul gele vla had, dat k meer as twinteg joar loater nog sikkom spijen mout as k t onder mien neuze krieg. Nee, ik huif nooit gain gele vla weer.

Alex Vissering het begun april zien nijste spaigelploade uutbrocht. Gelukkeg In De Regen is zien zesde Grunnegstoalege solo-album, mit elf nije laidjes over onderwaarpen dij we goud van Vissering kennen. Hai zingt geern over perzoonleke dingen, t Grunnegerlaand en t Wad, en het ook weer zien licht kritische kiek op hou t der heer gaait in de soamleven.
Vissering het n dail van zien inspiroatsie opdoan bie n raais deur Amerikoa, van Nashville noar New Orleans. t Laid Amerikoa, Highway 61 is n klaain verslaggie van dizze roadtrip langs The Blues Highway. t Is gain blues- moar n countrynummer, moar t kontraain woar de worrels van de blues liggen het wel zien invloud had. t Refraain is in de toal dij in Louisiana nog vrij veul proat wordt, t Fraans.

Hou zukse wiede raaizen of dat j’ook moaken, thuuskommen in joen aigen laand is ook altied weer goud. Zo zingt Alex Vissering over de Hoaven Van Delfziel en gaait t in Veraander Ik De Wereld over de wiede polders en over t Wad. Zo as hai al voaker in laidjes beschreven het, kin e doar goud tot zochzulf kommen. Of zochzulf tegenkommen, wat hom goud helpt om zien leven en zochzulf te reloativeern. Dat is wat e dut in t titelnummer.
De biezundere reggae Zolt, Peper, Siepels, Knoflook legt n verbinden tussen twij van zien laifhebberijen, de noatuur en lekker eten. Bie t kieken noar koien, zwientjes of aander daaier, denkt hai der wel es aan hou je dij t beste op smoak brengen kinnen.
Opa Vissering is wies mit zien klaainkinder. Dat jonkgoud kin ook n bron van inspiroatsie wezen en t verwondert den ook niks dat e Rachel en Siem touzingt. Baaiden hebben op t album n eigen laidje kregen mit Lutje Wicht en Junior. Hai kikt mit bewondern en verwondern noar de beudels, geft ze goie road en wil n grootvoader wezen om groots op te wezen.
De zesde van Vissering het n mingelmous van stielen, zunder dat t n toezeboudel worden is. De countrymeziek klinkt in meer laidjes deur, moar aander soorten van meziek hebben net zo goud n stee vonden op Gelukkeg In De Regen. De meziek is moakt mit instrumenten dij over d’haile wereld bruukt worden, dat is n verbindend element dij t album tot ain gehail moakt. Der zit ook n jenteghaid in dij typerend veur Alex Vissering liekt. De laidjes binnen nait zwoar op d’haand, ook nait mit moatschoppij-kritische teksten. De zesde is den ook weer n echte Vissering.

Op mien aigen webstee schreef k benoam in t Nederlands. Sunt ik veur Kreuze aan loop bin, mout k vanzulf aal meer Grunnegers schrieven goan. Van d’hollandse stukkies dij k tot zowied schreven heb, goa k t schierste omtoalen. In dezember 2010 haar k wat schreven over de spaigelploade dij Harry Niehof toun net uutbrocht haar. Doar heb k nou n Grunneger tekst van moakt, dij k veur Kreuze ook nog es uutbraaid heb:
t Dubbelalbum Golf Noa Golf dij Harry Niehof lest uutbrocht, het twij kerakters. d’Eerste schieve, doar twaalf nije nummers op stoan, is opnomen mit zien meziekoale vrunden Herman Grimme en Johan Viswat.
In Niehof zien meziek komt voak n soort van winsteghaid weerom. Zo wil e geern noar de wiedste kontrainen achter d’horizun, moar den ook weer noar huus. In t eerste nummer, Begun, komt e thuus van zo’n raaize, meschain wel dij Van Middelsom Noar Madrid.
Winsteghaid, joa doar binnen meer soorten van. Zo kin j’uutkieken noar wat nog kommen mout. De Meermin Van Meerstad wacht tot der indelk n moal woater komt. Bie de laifde komt ook voak winsteghaid kieken. d’Aine het winst noar de laifde, d’aander van de laifde. Der binnen ook lu dij mainen dat ze noeit genog laifde kriegen kinnen, dij binnen winsteg noar meer. Doar kin wel es ontraauw van kommen, dat voak nait zunder gevolgen blift. In 1928 is doar al t laid Makin’ Whoopee over schreven. Bie Harry Niehof is dizze jazzy sikkom-klassieker Dat Gait Van Joepie haiten goan.
Hai kin ook goud laidjes schrieven over de bekrompenhaid en t mistraauwen, doar pladdelaanders mit noar vrumden kieken. Dat kin e serieus, moar ook mit onderkoulde humor. In Doodstil konden lu nog wel es geliek hebben, mit heur bedenkens bie t gezelschop dij in n lege boerderij dele strikt. Der is wat loos bie dat volk, moar wat ze wel ommaans hebben? In aals geval, as ze weer votgoan is der ain perzoon minder bie.
In t drijstemmegge laid Kleurege Jaas (hierin zingen Inki de Jonge en Carmen Schilstra mit) sturen laandaarbaiders aine vot dij der aans uutzugt as zai. De vrumdeling wil goudbedould mithelpen bie t oogsten, moar d’aarbaiders vinden dat e allenneg moar in de wege lopt. En t waark op t laand mout deurgoan, dus wegwezen doe!

t Twijde dail van Golf Noa Golf geft ons Harry Niehof in zien puurste vörm, zoas e mainsttied optreedt, allenneg mit zien stem en n gitoar. Hai wol n poar van zien oldere laidjes ook es solo en akoestisch opnemen, dij den hail aans klinken as op d’albums Cuba Blues en Altied Onderwegens. Zo binnen Alles Veur Die, Grunnen Leeft en Swaarde Leegte van ale fraanje ontdoan, zunder dat ze minder staark worden binnen.
Dail 2 bevat ook vief nije teksten. Ook hier is weer winsteghaid bie, verlaangen noar wat nait kin. Harry wil zuk overgeven aan t wilde, roege artiestenleven. Moar dat kin even nait, want hai zit net mit de Kat op schoot. Wat ook nait zomoar kin, is van Stad weerom goan noar t pladdelaand. Hai wol as pervinzioal overnijs begunnen, moar zien grunnegerschop was al vieventwinteg joar verlopen. As allochtoon mos e eerst moar es noar n Inburgeringscursus tou.
Veur n Grunneger is Harry Niehof best wel romanties, zong e zulf al es n moal. Dat huift bie ons nait stoer te wezen. De ainvoudege romantiek van Lou Reed zien Perfect Day komt ook noar veuren uut de Grunneger omtoalen van Schiere Dag.
Op Golf Noa Golf stoan veul schiere laidjes. In Grunnen wait we allaank dat Harry Niehof zukzulf vonden het in de streektoalmeziek. Nou is t de vroage, woarum de rest van t laand hom nog nait vonden het. Mit zien daarde staarke spaigelploade is e de beste vertolker van de Grunneger blues, dij hail best noast de Drintse stoan kin.

Mainst dat ik gain toalgevuil heb? Kom nou, ik bin Google, k bin wel n beetje loos! Dialekten heb k nait leerd, mor k begriep der wel wat van. Lestdoags mos k wat veur aine vertoalen, dat dou k mit Google Translate. Hai koos veur vertoalen van Nederlands noar Duuts, mor mieterde der n Grunneger tekst in.
d’Echte stoere woorden wos ik nait (doar hebben joe toch n aigen woorden bouk veur?), mor wieder kon k mie der oardeg schier mit redden. Hai mos vervast nog wat verbetern, mor k heb hom toch mor even d’helfte van zien waark bespoard.

Wat heb ik toch n honger. k Heb al doagen niks eten, k heb toch zo’n zin aan pe-
tat. En wat der loos is in de mìnsenwereld? Eerder was de stad der vol mit, mor
nou lopt der sikkom gainent. En zo is der ja gain petat veur ons. Zai snappen toch
wel dat doeven ook eten mouten? k Heb toch zo’n zin aan petat. O, kiek doar lopt
toch n mìns. Wat let dij doar achter … wacht es even, zai ik dat goud? Joa, der is
weer petat!

Hongersnood dreigt voor stadsduiven: ‘Het wordt een massaslachting’
(Sikkom.nl 01-04-2020)
https://www.sikkom.nl/hongersnood-dreigt-voor-stadsduiven-het-wordt-een-
massaslachting/

Van winkeln wor k kriegel, wor k seupel en roar (dat is wel n goie tekst veur n laid!).
Ikea. Ikke, joa? Nait recht. k Mout niks hebben van zukse grode winkels as dij van de dikke Zweedse meubelboer. Ik kin der nait best over, as k nait wait woar d’uutgang is en t pad nait vinden kin. En as der teveul te kaizen is, doar wor k ook nait bliede van. Ik kin nait op roakeldais hin goan en reken dat k mie zo even wat uutzuiken kin.
Nee, ik bin nait zo’n winkelder. d’Ikea wordt nait riek van klanten zoas ik, dij ophoalen willen wat ze neudeg binnen en wieder nait d’haile winkel deurstrunen willen. Hou körter dat ik in n winkel blieven kin, hou beter.
Mainsttied vin ik t aanbod van Ikea ook nait zo schier, moar k heb mie der doch n moal n boukenkaaste kocht, omreden dat k naargens aans wat vinden kon, dat der n beetje op leek.
In de woonkoamer haar k nog wel n schiere stee veur n kaaste. Dij mos vanzulf wel goud lieken bie mien aander meubels. Bie mien kolonioale meubels van Leen Bakker waren twij boukenkaasten te kriegen. Schaande genog waren ze baident te groot, d’aine was te braid en d’aander te daip. Dat wer den gain boukenkaaste in mien woonkoamer.
n Aander meugelk stee was in n gaankie tussen de twij sloapkoamers. k Wol doar n kaaste hebben in kaarzenkleur, net as de klaaierkaaste in mien sloapkamer. Dij kon k schaande genog naargens meer vinden. Haar k ze n joar eerder nog bie verschaaiden dou-t-zulf-zoaken stoan zain, de kaarzenkleur was in tied bliekboar uut de mode kommen.
Zowoar haar Ikea wat, dat mie paasde. De boukenkaaste Billy paast oardeg nuver op t stee doar k hom hebben wol en de kleur middenbroen komt wel oardeg bie kaarzenkleur. Bie t eerste aangezicht lieken ze sikkom spiergeliek.
Billy is t ainegste Ikea-meubel bie mien in huus en dat blift zo, want de Zweden hebben niks dat in de stiel van mien inrichten paast.

En de winkel is mie veuls te groot. As k wat hebben mout, huif k doar nait zuiken goan.
Ikke, joa? Ikke, nee!

Dij mie goud kin, wait hou of ik over de kerstdoagen denk. Ik hol der nait van, t Is n commercieel vreet- en zoepfeest worden mit teveul uterlek vertoon, De krisis liekt wied vot en winkeliers draaien d’hoogste omzetten. Lu kriegen ook aal meer last van kerststress. Mor doar is n remedie veur. Leuf t of nait, k heb mie n kerstploade kocht.

Kerst Mit De Vrais! is n album zo as allenneg Erwin de Vries en zien pazzipanten hom moaken kinnen. Wie kinnen De Vries as n veulziedege tekstschriever. Hai let hier n satirische kaande zain. As n soort Grunneger Horatius zugt e de kerstgekte es aan en het de gugel dermit.

d’Eerste twij woorden van t eerste laid binnen “gain kerstboom”, doar wordt al de toon zet veur de rest van t album. In Kerst Mit Die is e nait veul neudeg om n poar schiere doagen te hebben. As e mor allenneg mit zien laifste wezen kin, dat is hom mans genog.

Mor dat vaalt nog nait tou, Kerst vieren zunder ale kulloazie der om tou. Kinst der sikkom nait aan ontkommen en bist nog net nait verplicht om mit doun. In Weer Kerstfeest zingt hai “want Kerstfeest vieren, dat mouten wie alemoal”.

Ain nummer is nog serieus van toon. Dit Is Kerstmis beschaauwt de Kerst zo as dij tegenswoordeg beleefd wordt. Der binnen lu woarveur Kerst bestaait uut hoastege kerstdiners in n restaurant, dure kedo’s en uterlek vertoon. t Is zo gewoon worden dat t verveelt. Ze kinnen zuk allenneg nog mor vernuvern op de wintersport. In tied zit opoe mor te wachten dat der aine komt, mor is der gainaine dij om heur docht het.

Lu willen ook aal meer en meer. Bie t Kerstfeest in Grunnen rinkeln de kassa’s weer, mit weer n hogere omzet as vleden joar.

De feestdoagen binnen n tied dat lu zuk ainzoam vuilen. Doar geft De Vries zien aigen invullen aan. Hai zit in vol ornoat te wachten op zien Engeltje, hai het zulfs zien stuutsiekoorn boksem derveur aantrokken. Hai het ales in huus hoald, tot n kerstpakket van Christine le Duc aan tou, t Zel n opwindende Kerst worden mouten, moar t wicht loat hom zitten.

t Is elk joar weer de vroage “of de boas wel goud om ons denkt”. Op de wieze van Gloria In Excelsis Deo brengt Erwin de Vries zien Hulde Aan t Kerstpakket. Tegen t ènde van t joar vroagen lu hail nait zo veul van de boas, zien kerstgedachte zel wel blieken uut de deuze dij ze kriegen. Dut niks wat of der in zit, as e mor goud vuld is. Voak zit der ook nait t beste spul in: slovve koekjes, n goedkope kerststol, “körtom 25 euro-waark”.

Mainsttied neem ik artiesten nait meer serieus as ze n hail album mit kerstnummers opnemen. t Is altied weer van dij haalfzachte plazerij over de schierste tied van t joar, laifde en noflekhaid, vrede op eerde, even joen zörgen vergeten en kedo’s onder de boom. En dij gain muite doun wil om aigen waark op te nemen, zingt gewoon n riege grode klassiekers op zien aigen menaaier.

Dat mag ook wel es aans en doar kin je Erwin de Vries best mit geworden loaten. Dij zingt woar t op staait, moakt der n geintje van en wait zo boudel te relativeern. k Haar nait rekend dat der nog es kerstmeziek wezen zel dij ik wel lieden mog. Ik zel noeit mit veul plezaaier de feestdoagen ingoan, moar deur dit album huf k der nait tegenaan zain.

Kerst Mit De Vrais! is veur mie n standoard onderdail van t kerstoverlevenspakket. Moar k heb toch wel wat te soezen (dat heurt ja ook bie de feestdoagen): Woarom stoan der moar zes laidjes op?

He’je ze wel es had, Wieringa’s Knappertjes? De dreuge knappertjes van Wierengoa uut Wildervank binnen lekker, mit sjem, mit tunvis, mit keze (veur dij der van holdt) of bloots mit roombotter. Ik eet ze nait zo voak, omreden dat ze zo krummeln. Moar dat het ook wel weer zien schiere kaanten.
Zo as bie dat aine wicht dij n moal tegen mie over zat. t Was n nuver wicht om te zain en ze was
goud bedaild. “n Bos holt veur de deure as haarfst in t Slochterbos”, zo nuimt Erwin de Vries dat in zien laid ‘Grunneger wicht’.
Joa, dat heb ik zain, vanzulf. Wat joe veur d’ogen komt, doar mag je best noar kieken. En as t nait mag …. jammer den, k heb t toch al zain. Mit t daip uutsneden haalsgat in heur bloeze kon ze t ook nait verbaargen.

Zai zat van zukse knappertjes te eten. En vanzulf ging dat nait zunder krummels te moaken. As ze nou handeg west was, haar z’ain haand onder t knappertje holden. Zo vuilen heur dus de krummels in ….. t Slochterbos, zeg moar.
Doar kin je ze veurvast nait zitten loaten, dat zel wel jeuken goan. Moar hou hoal je dij n beetje discreet doar vot? Nait, dus. t Muik heur zeker niks uut dat n aander t zain kon, ze zat vrij schoamteloos te vissen in t Slochterbos.
Ik zel dat wicht nait gaauw weer vergeten, want as ik knappertjes van Wierengoa eet, denk ik aan heur.

Inspekteur De Hoan wordt bie de ploats delict onder t òfzetlint deur loaten. Wiederop ligt t liek, mit de kop in n plazze bloud. n Technisch rechercheur lopt der omtou. ‘Waist al wat, Veenstroa?’
‘Moi, De Hoan. Joa, t is de gruinteboer. Aine het hom d’hazzens inhaauwd.’ ‘En t woapen?’
‘Woapen hevve vonden.’ Veenstroa holdt n puutje omhoog mit n gruin veurwaarp derin aaivörmeg, mor den wat groter, mit n ribbelge schille. Der zit veul bloud aan. ‘Dit is wat de gruinteboer verkocht as eetriepe avocado.’
‘Hai, wat ja n gewelddoadege menaaier om aine om haals te brengen.’

Ook bie t Noord Nederlands Orkest binnen ze laifhebber van Ede Staal. n Joar of wat leden hebben z’al n veurstellen geven rond Ede zien laidjes. Doar kregen ze zoveul goie reaksies op, dat ze dat nog es n moal doun wollen. In t joar van heur 150-joareg bestoan was t weer zowied. Op 13 september ston t grootste regionoale symfonieorkest van Nederland in de net vernijde grode zoal van De Oosterpoort. Onder laaiden van dirigent Hans Leenders brochten ze heur ode aan de legendoarische volkszanger. De zang was van twij hedendoagse grootheden uut de Grunneger meziek, Erwin de Vries en Wia Buze. In t eerste bedrief zongen baaident nummers uut t aigen repertoire. Volgens De Vries was dit nait allenneg n eerbetoon aan Ede, moar ook aan t Grunneger laand. Hai nam ons mit Op Fietse Deur Grunnen, langs t Winschoterdaip om uut te kommen bie t bekinde , Lutje Widde Hoeske Ulsda. Onderwegens zong e ook nog zien laifdeslaid Doe.
Op zo n rondraaize deur de pervinzie kin je ook in Wia Buze heur woonstee Termunterziel uutkommen. t Kon ook nait aans as dat ze Ik Kom Van Ziel zong. k Haar Wia noeit eerder live optreden zain. Mit heur stem is ze n goie vocalist veur n groot orkest, k vin heur doarin zulfs beter as Erwin de Vries. Heur schierste laid Ik Mag Die Aibels Geern, heur grootste hit De Roos en Mien Meziek waren mit de klassieke arrangementen meschain wel beter as in d’orizinele uutvoeren. Noa de pauze (mit n plak Grunneger kouke van Knol bie de kovvie) kwammen Ede zien klassiekers aan bod.
Erwin de Vries is as tekstschriever wel es wat raauw, moar is ook n melancholisch perzoon. Hai kin laidjes as Help Me Through The Night, Credo – Mien Bestoan en When The Waves Are Too High den ook goud handegen. Meschain mos e zuk wat inholden, want gewoonlek legt hai zulf veul passie in zien zang. In wat meer jentege laidjes as Geef Mie Dien Blues en Vrouger is meer ruumte veur uutbundeghaid en doar leek De Vries zuk net even wat beter in thuus te vuilen.
Wia Buze is n minder goie entertainer as Erwin de Vries, moar mit heur stem moakt ze dat goud. Ze gaf n staarke invullen aan As Vaaier Woorden, t Het Nog Nooit Zo Donker West, Mien Toentje, t Hogelaand en De Hoaven Van Delfziel. Op t ènde vörmden De Vries en Buze nog n duo en kregen we nog n moal Vrouger en Mien Toentje te heuren.
Wie Grunnegers schienen wat stoens te wezen, meschain zulfs wat slicht wat emootsies aangaait. Moar mit Ede zien teksten, twij van os beste zangers en schiere arrangementen uutvoerd deur n staark orkest, binnen n kombinoatie dij joe mementen van houndervèl bezörgen kin. t NNO kin de klassieke en populaire meziek goud bie nander bringen.

Ze maggen van mie veul voaker van zukse cross-overs mit noordleke artiesten aangoan. En dat huift nait altied mit Ede Staal zien laidjes, doar wordt al voak genog wat mit doan. Dat zee Erwin de Vries ook, moar dat von e gelukkeg gain reden om nait aan dit biezundere optreden mit te waarken. In dit theoaterjoar staait veur mie nog meer op pergram, wat cross-overs mit Grunneger artiesten aangaait. In november stoan Pé & Rinus nog weer veur t Noordpoolorkest en in meert treedt Harry Niehof op mit t Veenkolonioal Symfonie Orkest. Wat om noar uut te kieken. Noar n echt klassiek konsert bin k nog noeit west, moar dat goa k vervast nog es n moal doun. Mit dizze schiere Ede Staal-uutvoeren het t NNO mie nuigd om voaker te kommen.

k Las op n webstee mit nijskes over d’wieke woar k woon, t opdroadse bokkeblad zeg moar, dat der gain ‘meziekanten’ meer zitten te speulen bie d’ingaang van t winkelsintrum. Dat was veur mie gain nijs, k woon der sikkom boven en k haar al n zetje niks meer heurd.
Dat ik ‘meziekanten’ tuzzen aanhoalenstaikens schrief, is nait veur niks. De mainsten maggen zoch nait zo nuimen. Zo was der n moal n accordeonspeuler, dij ik n accordeonsleuper von. Hai was echt A-meziekoal. Joa, mit n heufdletter A! Fersounleke deuntjes kon e nait speulen, moar zien pìnsörgel mishandeln dee e ofgemieterd goud. Nou zatten der wel voaker van dij slörms dij bepoald gain John Woodhouse binnen, moar dit was de minste dij k oeit heurd haar. Om midwintertied zat der aine dij allenneg moar ‘Jingle Bells’ speulen kon. Doar tuzzendeur kreeg e nog n aander laidje tot zien peensörgel uut, dij k nait zo gaauw thuusbrengen kon (hait dat improvizoatse?), moar ale vief menuten was t weer “Jingle Bells, Jingle Bells …” Hai speulde nait ains maal, moar n braid repertoire haar e nait. Der het al es n jonkje stoan mit n vaalse fioule, dij kon wel drij verskes speulen. k Wait nait hou goud of dat e was. Zien instrument klonk veuls te lelk, as e talent haar, kwam t der nait uut.
Op n zummerse noamiddag in september zat der ook n moal n fioulspeuler. Dij speulde nog wel oardeg nuver en kon ook wat meer verskes, moar hai von t bie temperturen van meer as twinteg groaden neudeg om de ‘Schneewalzer’ te speulen. t Klonk nait vaals, dus k heb mie der nait aan aargerd. k Von t wel knap dat e sikkom noadloos kon overgoan in ‘Hava Nagila’. Dizze fioulist kreeg ook nog wel es n poar sìnten in de pedde, moar de mainsten zel ik laiver geld geven om der mit uut te schaaien. Moar huifst gain mislukde stroatmeziekant wezen om irritante meziekjes op t winkelnde volk lös te loaten. Wat denk je van n ijscoboer mit bölkdeuzen (k pebaaier es n nij Grunneger woord veur ‘luidsprekers’) op zien woagen.
n Joarofwat leden ston hier summers ain moal in d’weke n Italioanse ijscoboer op t plaain. Dij mainde dat e wel klanten trekken kon mit n falderie-faldera-deuntje, sekuur as uut n speuldeuze. Noa nog gain uur en vief verkochde ijsco’s was e gelukkeg weer vot.
Toun kwam der n moal n wicht aan mit dezulfde ijscokare. Dij haar wel fersounleke meziek. t Klonk mie meer Spoansachteg in d’oren as Italioans, moar dat kin aan mie liggen. Ze kon wel meer ijsco’s verkopen in tien menuten as dij vent in n hail uur.
Dij ijscoboer komt ook nait meer, hai ging failliet.
Hou zel dat toch kommen wezen?

As t echt zo is dat der gain ‘meziekanten’ meer zitten goan, kin ik dat nait slim vinden. De stilte heerst al nait onder mien balkon, mit draaiende auto’s, rabbelnde winkelkarrechies en rerende grommen. Dat is mie nait te veul, moar wel genog. Van mie kin t wel zunder getjoedel van pìnsörgels en gejaauwster van fioulen.

Nou kom k ook nait meer in de verlaaiden om zulf haarde meziek te draaien. Dat heb k nooit doan, k wil ja gain roezie mit mien noabers. En k haar Rammstein ook nog nait vonden op Spotify. En as der wel weer stroatmeziekanten kommen, loaten t den goien wezen. n Joarofwat leden wol D66 in Stad veurstellen om audietsies te holden. Dat zel wel verkaizensproat west wezen, k heb ze der nooit weer over heurd. As t nog es vernijs ter sproake komt, ik bin der mit veur. Loat k der nog wel even bie vermelden dat aal dij ‘vaalsspeulers’ t beter kinnen as ik. Moar ik ging der den ook nait zitten …

“Hé doe… hest al poffert had?”

Dat staait te lezen op de veurste bladzie van de webstee www.groningerwoordenboek.nl. Der ston n verwiezen onder noar www.detaartenkraam.nl, n webstee woarst spul kriegen kinst veur t moaken van dit Grunneger gerecht.

Eerst even over de spèllen: Is t poffert of povvert? t Leste, wat mie aangaait. k Wait nait aans, as dat wie Grunnegers altied n dubbele V bruken, woar in t Nederlaands n dubbele F schreven wordt. En zo staait t ook in Siemon Reker. Ik schrief t zoas t in dat buutswoordenboukje staait.

k Mos lestdoags n kedo veur aine kopen en t leek mie wel wat tou om es n Povvert van Popko te geven. t Is n moal wat aans as n bloume. Doarom heb k veur de joarege n povvertpakket kocht, doar n povvertpane, povvertmix en n resept veur Oldambster povvert in zaten. t Kedo was goud aankommen. n Dag noadat k t geven haar, kreeg k al bericht dat de povvert moakt was en goud smoakt haar.

Om antwoord te geven op de vroage: Nee, k haar nog noeit povvert had. Dat is vanzulf wel n beetje schaande, want n eerliekse Grunneger mout wel aalgedureg n moal povvert eten. En dat mout n echte Grunneger wezen?

k Kin mie nait herinnern, in d’aachtendatteg joar (en sikkom n haalve) dat ik leef, dat t ook moar ain keer bie mien ollu op toavel kommen is. Mien moetje lust t nait en moakt t ook nait. Doardeur haar k al vaarendatteg joar gain povvert eten. Moar in de vaarenhaalf joar dat k op miezulf woon, haar k t ook nog nait had. Tot veur kört…

Mien hulp kwam lest mit n povvertpane en het t veur mie moakt. Och man, wat was dat ja lekker. t Smoakt ja zo goud, dat wil k voaker eten goan. Moar nait uut de povvertpane van mien hulp, dij is mie veuls te groot. Kinst der n povvert in bakken, doar k wel zes moal van eten kin. De povvertpanechies van Popko binnen nait slim groot, doar kin ik t wel mit doun. k Goa mie doar eerdoags aine kopen.

Rieks en Tammo zitten weer op heur stee in t winkelcentrum. Zo as ze dat aal doage doun, zunder heur goan de deuren nait lös. t Plaain in d’overdekte promenoade is inricht as terras, mit bloumbakken, plastic stoulen en toavels en n kovvie-automoat. Rieks en Tammo hebben heur hangstee der van moakt. Doar moaken ze de tied dood mit domme plazerij, t slampen van automoatenjoegel en t negern van t winkelnd pebliek.
Moar wieder binnen ze nait lasteg.

Doar komt n wicht mit n volle bosschoppentazze tot Albert Heijn uutlopen. Bliekboar het ze praai kocht, Rieks zugt gruine bloaden boven de tazze uutsteken.

“Hee, wichie. Wichie! HEE, WICHIE!”

“Joa, wat?!”

“Gaaist praai eten?”

“Nee.” Ze blift even stoan, krigt de praai uut de tazze en holdt hom draaigend omhoog. “Dizze praai is nait veur t eten. Doar haauw ik vervelende olle kirrels mit op kop. As k weerom kom binnen ie aan de beurt!”

“O.” Op zo’n reaksie haar e aiglieks nait rekend. Mainsttied zeggen lu niks en lopen mit n vergrelde kop deur, wat veur Rieks den weer aanlaaiden is om ze nog wat noa te roupen. Moar nou het hai niks te zeggen.

t Wicht stekt de praai weer in de tazze en lopt wieder. Noa n meter of tiene draait ze zoch even om: “Of wil je t mit n stokbrood, k mot toch nog noar de bakker!”

Rieks zegt nog niks, moar Tammo bemuit zoch der mit: “Mag t ook n Grunneger kouke wezen, doar krigt Rieks laiver mit op kop!”

“Aine mit krìnten?”

“Dat dut niks, as der moar gain sekoade in zit, mag Rieks nait hebben van dokter.”

“Hol die de bek, Tammo!” Nou vindt Rieks der niks meer aan. Zulf altied oetsen, moar as aine der op deurgaait ……

“Zugst wel, dat krigst mit aal dien geklier > Of bist nou nareg? Waist wat, ik moak t goud, krigst n bakkie joegel van mie.”

“Vergees kovvie van de winkeliersverainen, dat kin k ook wel votgeven.”

“Doar mekkerst aans ook ja nait over. En krigst der dammee ook nog kouke bie.”

“k Huf gain kovvie.”

“Den nait. Zulf waiten, hor. Ik dou mie der nog aine in.”

Zo zitten ze weer op heur stee, sikkom d’örde van de dag. Moar nou even gain domme plazerij. Tammo kikt wat om zoch tou en slampt zien automoatenjoegel, Rieks naart wat veur zoch uut.

Den kletst der wat op Rieks zien kop. Hai krigt n doodschrik. Tammo lacht zoch de buutse uut, hai stikt sikkom in zien automoatenjoegel. Veur Rieks zien neuze verschient wat hai net op zien koale kop vuilde. Gruine bloaden. Verhilderd kikt Rieks om.

Doar staait t wicht, mit de praai in d’haand: “t Spiet mie donders, der was gain Grunneger kouke meer!”

Op 9 september was mien vattegste verjoardag. k Heb gain huus vol volk had, k heb t aargens aans vierd. Hoaren schient n goud stee te wezen om sproakmoakende feesten te geven. Dat leek mie wel wat veur mien aigen ‘Project Niks’. Nou ja … niks … nuim dat moar es niks! Vatteg joar is biezunder genog om der meer van te moaken as n gewone verjoardag. En mien feest was ook zeker nait niks.
Bie restaurant De Twee Provinciën haar k n schier stee vonden om t feest te holden. Op dit doalders ploatske aan t Potjewoldsemeer haar k tien gasten nuigd veur n etentje, noatied kwammen der twinteg lu bie veur n groter feest mit n zeupke, n hapje en Grunneger meziek. Veur de meziek haar k ain van de beste Grunneger artiesten vroagd (wel zel dat wezen?) en dij het joa zegd.

Erwin de Vries is te bouken veur huuskoamerconcerten. Hai mag geern veur leutje gezelschoppen optreden, zo kin e stoef bie zien pebliek kommen en direct contact mit lu moaken. Wel kon nou beter mien feest opluustern? k Haar hom mit droadpost n berichie stuurd om te vroagen wat de meugelkheden waren en k kreeg al gaauw n reaksie dat t deurgoan kon. In n optreden van twijmoal zowat n uur speulde en zong hai mit zien pazzipanten Christof Bauwens en Bruno Brands de schierste laidjes en grootste hits uut zien repertoire. k Haar vroagd of e in de speullieste n poar nummers opnemen wol dij k zulf geern heuren mag. Dat kon ook en zo wos k zeker dat e laidjes as ‘Wind’, ‘Vandoage’ en ‘Grunneger Wicht’ zingen ging. Ik haar Erwin al n poar keer in t theoater zain en kon zien kwaliteiten as zanger en entertainer al. t Was slim schier om dat nou es van zo stoefbie mit te moaken. Mien gasten waren positief verrast, dat ik zo’n Grunneger topartiest regeld haar en dat dij ook zo goud is. n Poar gasten willen nou ook es noar t theoater om hom doar te zain. k Heb ook schiere kedo’s kregen: kedokoarten van bol.com en veur t theoater (woar zel k es hìn goan?), geld, n madde mit streekproducten, draank, sokkeloatjes en n rondvoart in Stad. As bedankje en herinnern heb k aan ale gasten t jongste album van Erwin de Vries ‘Leef t Leven’ geven. De bosschop van dit album is, dat je t leven koestern (‘beklokkern’) mouten, op wat veur menaaier den ook. En doar mout je nait tot joen vattegste mit wachten.
Op de dag zulf heb k ook veul koarten kregen en felesitoatsies op Facebook en Twitter. Aal mit aal is mien vattegste verjoardag is n feest worden dij k mie nog laank herinnern kin.

‘Deze stad kent geen illegale bordelen,’ zee de börgmeester. Ik kiek aans naargens van op. In de lift van mien flatgebaauw pruit k tegen n blondine, dij in gebroken Nederlands antwoordde.
k Kreeg n kirrel bie deure, dij vruig noar d’illegoale seksclub. k Stuurde hom vot, mor wol toch waiten woar e bleef. k Luip stiekem achter hom aan en zag woar e binnen ging. k Was meer as nijschiereg en belde doar n dag loater aan. Dat blondje uut de lift luit mie binnen. In de gaange luip k sikkom tegen n bekende kirrel aan. ‘Börgmeester, joe hier?’

“Der is gain mooier praacht, gain staarker kraacht, din wastoe aan mie schenkst.”

(Astoe aan mie denkst, Edwin Jongedijk)

Laifdeslaidjes worden der veul schreven. Zoveul, dat t veur n artiest slim stoer wordt wat te opbedenken, dat nog noeit zongen is. Ik wait nait hou nij of orizineel dizze regel van Edwin Jongediek is, moar t is wel n moal wat aans as k hòl van die en k blief bie die.

“Ik wait, der is n tied van kommen en ook n
tied van goan. En alles wat doar tussen ligt,
ja, dat is mien bestoan.”
(Credo – mien bestoan, Ede Staal)

Wat mout je doar aiglieks nog bie zeggen?
Ede kon t leven vangen in aal zien ainvoud.
Zunder grode woorden, in gewone toal,
zoas joe en ik dij doaglieks bruken. Gewoon
zoas t is, nait meer en nait minder. Biezun-
dere teksten mit unbiezundere woorden, dij
binnen staark as Stoal.

Wind
Woest waaiende wind
Zörg dat k miezulf weer hervind
ln dit prachteg stil leeg vergezicht

Waai mien hazzens weer schoon
Van elke zörg, denkpatroon
Breng mie mit dien vureghaid
noar t verlözzende licht
…
In zien tied mit Deheleboel schreef Erwin de Vries al n grode hit over n stee, doar je weer tot
joezulf kommen kinnen. De Polder mag n eerliekse Erwin de Vries-klassieker nuimd worden. Op
zien jongste album Leef t Leven kon ook wel es zo’n laid stoan. De inspiroatsie veur Wind kwam
bie t kieken noar n TV Noord-reportoage over Noordpolderziel. Doarin zee n man, dat e doar
“zien hazzens weer schoon” kreeg. Dat von Erwin de Vries zo’n staarke tekst, dat e der n schiere laidtekst over schreef. En zo stoan der meer schiere, staarke teksten op Leef t Leven.

Ik was al baange dat zo’n tour n echec worden ging, mor madam wol coûte que coûte in d’ol Deux Cheveaux noar de Côte d’Azur. k Stopde, à contrecoeur, ons valiezen in de bagageruumte en wie gingen en route.
En voilà, doar haarve t malheur: panne langs de Autoroute du Soleil!
Ons voiture dee n surplace, wol nait meer veur- of achteruut. n Dépanneur sleepde ons noar n louche garagist, dij stelde à la minute dat de Deux Cheveaux nait te repareren was. Stonve nou veur t fait accompli dat ons vekaanzie al fini was? Wat n debacle!

As k in huus kom, het Sikko gain eten op toavel. ‘Cornelia, laiverd, wie goan uut eten.’
Hai nuimt mie altied Knelske … as e Cornelia zegt, wordt e serieus. En wie binnen al joaren nait uut eten west. Wat is e van plan? Zol e mie toch endelk mitnemen noar n sjiek restaurant en bie t toetje vroagen of k zien vraauw worden wil?
As d’auto de Sontweg noadert, vertraauw k t nait meer: wie goan toch nait …?
In t Ikea-restaurant zit Sikko mit smoak aan zien Zweedse gehakbalen. Ik eet mienent mit laange tanden. Meneer haar gewoon gain zin aan koken. Kirrels …

Aiglieks wil k hail nait proaten over mien spierzaikte, dus doar zel k kört over blieven: t schient da’k der gain viefteg joar mit wor. Doar bin k nait mit bezeg, staarker nog, op mien vattegste kin mie t gewoon niks verschelen. Veur mie binnen der belaangriekere dingen.
“Loat die nait leven, moar leef t leven”, zingt ain van mien faveriete Grunneger artiesten, Erwin de Vries. k Dou dat meer as da’k ooit doan heb en k geniet (in t Grunnegers hait dat ‘genottern’, moar wordt dat woord wel bruukt?) der ook meer van. Da’k op miezulf wonen kin bie Fokus (Kreuze 41) dragt doar veul aan bie. Ik kin leven zo as ik wil en mien aigen dingen doun, zunder dat n aander zoch doarmit bemuit.
Dij ‘aigen dingen’ binnen al veul weerd. t Kin al in leutje dingen zitten, zo as zulf bepoalen wat jeten, wat veur tv-pergrammen je bekieken, wat veur meziek je luustern, hou loat dat j’op bèrre goan en zukswat meer. Der is gainent in huus woar k reken mit holden mout. Ik mout nou zulf waiten wat goud veur mie is en wa’k neudeg bin, mien verzörgen regeln en mien huusholden aan d’loop holden. Dat het mie zulfstandeger moakt.
In dij tied op miezulf, al meer as zes joar, binnen der wat dingen biekommen dij mien leven verriekt hebben. Ik ging nooit uut, moar kom nou n poar keer in t joar in t theoater. k Heb as tekstredakteur van Kreuze mien ‘affeer’ vonden in de Grunneger toal. k Bin der cultureel dus ook op veuruut goan.
k Vuil mie goud en bin tevree mit mien leven zo as t is. t Het al wel minder west. En hou t vanòf hier gaait… Om nog es n regel uut n laidtekst van Erwin de Vries aan te hoalen: “Pak vandoag de dag. t Leven zit in vandoag, want mörn din is t te loat.”

k Bin vanzulf gain Henk Scholte, mor k leuf wel oardeg schier op d’höchte te wezen van de Grunneger meziek. t Was den ook verrazzend om in de theoatergids van Van Beresteyn te lezen over n ploug muzikanten woar k nog nooit van heurd haar: de Peter Bloem Band. De gids beloofde Grunnegstoalege rock, dat leek mie wel wat tou om t theoaterseizoen mit te begunnen. Zoaterdag 22 september ging t veur n muzikoale verrazzen noar Veendam.

Zanger-laidschriever en multi-instrumentoalist Peter Bloem is ain van de lokoale helden uut de Veendammer meziekboudel. Mit bassist Johan Weghorst kwam hai op t idee n Grunnegstoalege band te begunnen. Soam mit drummer Pieter van der Waal gingen ze op zuik noar nog n poar muzikanten om de ploug mit kompleet te moaken. Na n zet zuiken en wat wizzelns in de bezetten, vuil t aal op stee mit de komst van gitarist Hemmo Barla en pianist Chris Kleine. Mit dizze vief manlu staait der nait morzo n band, t is n muzikoale vrundenploug. Op de bühne geldt veur heur ain credo: gain gezoes, mor lekker mit nander meziek moaken. Zie kinnen mit nander lagen en maaljoagen, mor benoam ook eernsachteg mit t moaken van meziek aan d’loop wezen.
De PB band brocht mainst aigen nummers, mor ook n aantal covers. Peter Bloem is benoam n man van de blues en groot fan van Cuby & The Blizzards. Hai het Window of my eyes veurzain van n Grunneger tekst en der Vìnster van mien ogen van moakt. n Twijde omtoalen was Vuur en vlam, noar I’m on fire van Bruce Springsteen. Peter wol geern n laid van Ede Staal zingen, zol e dat wel doun? Der binnen lu dij vinden dat dat nait kin, dat je van Ede òfblieven mouten. Sommege artiesten duren der nait op aan, want ‘doarmit taikenst dien doodvonnis’, volgens n kollegoa-artiest. As je n laid van t ikoon van de Grunneger meziek brengen, huif je nait pebaaiern hom noa te doun. Hol t bie joen aigen stiel en voer dij goud uut, Ede zien teksten kinnen best n aander arrangement lieden. Zalstoe altied bie mie blieven was hier wat steveger aanzet, zunder òfbreuk aan t origineel te doun.
Bie sommege up-tempo nummers kon de verstoanboarhaid wel n fraktie beter. Dat ligt nait aan Peter Bloem zien zangkunsten, zien stem en uutsproak binnen dudelk genog en hai wait zien verhoal overtugend te brengen. Dat bliekt votdoadelk noa de pauze, as de veurstellen vervolgt mit n rusteg nummer, woarbie hai bloots deur Chris begelaaid wordt op pioano.
De band is nog gain grode pebliekstrekker, de zoal was bie laange noa nait vol. Noar mien roege schatten waren der om en bie viefteg man pebliek. Doar waren vervast ook gounent bie dij Peter en/of zien pazzipanten ook op n aander menaaier kennen as van de meziek. Meugelk is de band nog mor kört aan d’loop óf n goud bewoard gehaaim in de Veendammer meziekboudel. Zie verdainen wel n groter pebliek en Van Beresteyn het der goud aan doan om ze n podium te geven. Mit goie meziek, schiere verhoalen en n bult speulplezaaier hebben ze n positieve verrazzen van dizze oavend moakt. De PB Band is n goie aanvullen aan de laange riege bands en artiesten dij ons streektoal op t heden riek is, want der is nog stee veur n band dij rock en/of stevege blues brengt. Loat dit mor n goud aanbegun wezen veur n vaste weerde in de Grunneger meziek.

‘Woarom mouten dij wieven zo neudeg voetballen?’
‘Wat hest der den op tegen?’
‘Voetbal is n sport veur kirrels.’
‘Woarom nait veur vraauwen? Wat mekaaiert der den aan?’
‘t Zel nooit geliekweerdeg worden aan mannenvoetbal.’
‘Aiglieks hest ook haldaal geliek.’
‘O, joa?’
‘Joa, hest geliek: zie hebben nog speulplezaaier, binnen nait onsportief en stellen zoch nait aan bie
blessures. Nee, ze kinnen zoch nog lange nait meten mit mannenvoetbal.’

As n Grunneger in t Nederlands noar joen woonstee vragt, zel e mainsttied zeggen: “Waar kom je weg, dan?” As antwoord zel den mainsttied de Nederlandse ploatsnoam geven worden. n Vraize kin t nog wel es in zien aigen toal zeggen, moar Vraizen binnen ook grootser op heur toal as wie.
De ploatsnoamborden binnen in Vraisland den ook twijtoaleg. Nait overaal, heb k heurd, t Schient dat der ook ploatsen binnen dij allenneg de Vraize noam bruken. Zo verschenen bie ons in ainen ook wat borden mit inkeld n Grunneger ploatsnoam derop. t Bleek n grap te wezen van n stedentendispuut in Stad. Zie haren over t bord Groningen n ploade bakt mit Grönnen Stad. En ze kondegden aan om dat op meerdere steden te doun. In Eenrum wuiren plakkoaten mit Ainrom ophongen.

Ook Slochtern en Aisen kregen heur aigen bord (k leuf nait dat dit de goie noamen binnen).
Zuks nijs is sikkom altied goud veur n diskuzzie in t belpergram van Noord. Begun oktober ook weer. k Leuf dat der meer tegen- as veurstanders te heuren waren. En vanzulf – wie lieken wel Hollanders – mozzen gounent votdoadlek vroagen wèl of dat betoalen gaait. Ik wil nait over de sinterij proaten, t mout benoam om t prinsipe goan: Ik bin der wel mit veur. As je t bruken van de Grunneger toal doardeur wat aanpeerdjen kinnen, woarom den nait? En de Vraizen doun zukswat ook ja… Moar t mout bie ons wel net even aans. Wel twijtoaleg, zoas bie de noabers, eerst in t Nederlands en doaronder in de streektoal. Moar doarveur huif we nait aal dij grode borden vervangen. As we dij nou gewoon stoan loaten en der n klaainer bord mit de Grunneger noam onder moaken, dat is mans genog wat mie aangaait. Den kom je nog bie de vroage, wat of de goie spèllen wezen mout. Om de lokoale dialekten eer aan te doun, mout we blieven bie t dialekt dij doar in de ploatse of streek proat wordt. t Huift nait zo te wezen dat bievubbeld de Westerkwartierders opscheept worden mit noamen dij veenkolonioal klinken. n Dörp as Enumatil nuim ik Aimentil, moar in t buutswoordenboukje van Siemon Reker staait IJmentil. Siemon zel t wel waiten, loat we ons doar moar aan holden. Den wuir op Noord nog even vroagd of de stroatnoamen den ook in t Grunnegers mouten. Dat kin nait, dat wordt te stoer. Wie binnen inwoners van Nederland en zellen reken holden mouten mit lu uut aander windstreken. Wat n aargernis veur de Zuder- en Westerling om stoere Grunneger stroatnoamen opzuiken te mouten. Boeten dat: t Kin aal wel aanpaast worden in de TomTom, de Bos Atlas, Google Maps, wegenkoarten en wait ik mie veul wat nog meer. Moar man och man, wat n peenze waark zel dat wezen. En wat zel dat n geld kosten. En wèl gaait dat be…
(moar ho, dat zeg ik nait).

Johan Baarghoes zat veur t roam en keek wezenloos noar boeten. Weer n dag in leegte, zoas ale doagen. Moar hai zat nait achter de geroaniums, dij haren ze nait in t verpleeghuus. Johan was nog n jongkirrel van rond n 35 joar en zien leven was aiglieks al veurbie. Wachten op zien dood, dat was wat e dee. As je jong (of old) binnen en as je nog wat van joen leven moaken willen, heur je doar nait.

Moar Johan haar gain keus, von hai zulf. Naargens aans vuilde hai zok vaaileg. As hom nog es wat overkwam, waren doar altied dokters en verpleegsters dij wat doun konden. Stel die es veur dat der thuus wat mit hom gebeurde, den kon ale hulp wel es te loat kommen. En hai wol nog nait dood. Johan mog gerust in huus kommen, zee zien moe. Moar Johan duurde nait, zee zien moe. Johan was baange in huus, zee zien moe. Moar dat is moar t haalve verhoal.
Johan wuir baange moakt in huus. En dat zeg ik. Zien moe haar der haaldal gain verlet van, dat Johan in huus kwam. n Volwazzen, gehandicapte zeun dij veul verzörgen neudeg haar, doarmit was zai heur vrijhaid kwiet. Den kon ze nait meer winkeln of zomoar aan de flotter goan. k Main dat ze ook wel geern bie t pad wezen mog. En ik zeg nait dat dat nait mag, moar is dat n reden om nait veur joen kinder te zörgen? Zai dee veurkommen dat Johan baange was en dat zai de zörg nait aankon. Moar leuf dit van mie, Johan was allenneg moar lasteg. Zien moe was bliede dat ze van hom òf was. Zien voader von der niks van. Of hai haar niks te vinden, zo n hoossokke leek e mie ook wel tou.
Zien ollu kwammen ain moal in de weke bie hom, sundoagssmörgens noa elven. Rond de middag gingen ze vot te eten, as Johan mit de rest van de bewoners noar d’eetzoal ging. As tegen ain uur t eten doan was, waren d’ollu der weer. Noa t theedrinken gingen ze weer vot, den was t nog gain vaar uur. Laanger konden ze der ook echt nait wezen, t is ook ja zo wied rieden van d’aine noar d’aander kaande van de pervinzie. Zien bruier kwam hoast noeit, meschain twij moal in t joar. Aander femilie zag e haaldal nait, dij wozzen haail nait woar of e was, leek t wel. Hai was doar hail nuver votstopt, moar dat leek e nait ains deur te hebben. Hai von dat zien leven goud was en dat e goud op stee was. Ik von dat e n leeg en zinloos bestoan haar, op n stee doar ik nog nait dood vonden worden wol. Doar heb je niks, doar kin je niks, doar dou je niks. En der komt n mement dat je ook niks meer willen. Johan zat gewoon in de wachtkoamer. Wachtend op zien dood. Of beter, wachtend op zien haart, dat dij stopde mit bonzen. n Joar of wat leden is e uut tied kommen, heb k heurd. Houlaang leden wait ik nait. k Bin der al joaren nait west en heb der mit gainaine kontakt. Toun ik t heurde, kon k ook aiglieks gain meelie mit Johan hebben. Bie zien bestoan meschain wel, moar zien overlieden kon allenneg moar n verlözzen wezen.

Zo wol ik nait leven, veur zowied je dat nog leven nuimen kinnen. Gelukkeg huift dat nait. t Kin ook aans. Zoas bie Berend Oosterman, doar je wiederop in dizze Kreuze over lezen kinnen.

As je veul op t internet strunen, kom je veurvast wel es n moal te lande op n bladzie van Wikipedia. In dizze vrije encyclopedie is n grode verschaaidenhaid aan onderwaarpen te lezen. En woar nog niks over schreven is, dat kin je zulf biedroagen.

Wikipedia is der in verschaaiden toalen. Ook in t Nedersaksisch, den hait t Wikipedie. In elk Nedersaksisch dialekt is der wat te vinden: Grunnegs, Drìnts, Stellenwaarfs, Sallands, Urkers, Twìnts, Achterhouks, Oost- en West-Veluws. De Nedersaksen aan aander kaande van de grup hebben heur aigen Wikipedia op Plattdüütsch.

Wikipedie is noeit kompleet of vol, der blift altied verlet van schrievers en onderwaarpen. As je n moal gain inspiroatse hebben veur verhoalen en gedichten in joen aigen streektoal, kin je dus ook aan Wikipedie mitschrieven. t Huiven gain dikke verhoalen wezen, Wikipedie laint zoch ook goud veur (woorden)liesten, zo as dit: In d’eerste joargang van Kreuze het redakteur Henk de Weerd aan lezers vroagd om Grunneger vogelnoamen in te sturen. Doar binnen toun n stukofwat reaksies op kommen, wat n lieste van dattien vogels aanbrocht het. Mit wat strunen in de dikke Ter Loan heb ik der zesentwinteg van moakt.

Vogelnoamen Nederlands-Grunnegs

bruine kiekendief – klem(vogel)
buizerd – hoaneschrobber
ekster – okster, verkeersplietsie(?)
gans – gaans, gaanze
geelgors – geelgoddel, geelvink, gele gorre
gele kwikstaart – geelborstje
havik – hoanebieter
huiszwaluw – swaalfke, hoesswaalfke
koolmees – blaauwmaiske
kwikstaart – baauwmantje
meeuw – maif, maiwe, miw
merel – liester, swaarde liester
ooievaar – aaiber
pimpelmees – blaauwmaiske
ransuil – katoel(e)
reiger – raaiger
sperwer – blaauwvalk, gaansoarend
spreeuw – sprooie, sprutter
sijsje – rebientje, robientje
torenkraai – hanska
torenvalk – wiekel
waterhoentje – duukeendje, dukertje, kouer, kouereendje
winterkoninkje – keudeldoemke, toenkroepertje
zanglijster – zangliester
zeemeeuw – zeekoap, zeekòb
zwarte stern – blaauwsteerntje

Wèllen:
Kreuze 6, maai 2007
Kreuze 7, juli 2007
Nieuw Groninger Woordenboek, 2e drok, 1952

Ik heb ook n poar artikels op Wikipedie zet, over Bertha Benz (woar k al over schreef in Kreuze 66) en over Kreuze. Dizze lieste is der ook bie kommen. As je nog aanvullens of verbeterns hebben, kin je dij biedroagen via bert@kreuzekeuze.

Veurblad Wikipedie: https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/Veurblad
Grunneger artikels op Wikipedie: https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Grunnegs_artikel
De lieste Vogelnoamen Nederlands-Grunnegs op Wikipedie: https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/ Vogelnoamen_Nederlands-Grunnegs

Noordpolderziel, blief ien dien stiel
Noordpolderziel, zörg dastoe bliefst
Noordpolderziel, veurbie de tied
O Zielhoes, joa hol, hol dien ziel

Op 17 juni 2012 wer in Noordpolderziel n spaigelploatje prezenteerd, n ‘zörgenlaid’ over Café ‘t Zielhoes. Noadat de veurege uutboatster Joke van Warners uut tied kommen is, vaar joar leden, is der n juridische stried begund over de toukomst van t olle sluuswachtershuus aan de zeediek.
De gemainte Eemsmond wil dat d’uutboater van t kefee ook d’hoaven, de camping en n nij te baauwen veurzainensgebaauw beheern gaait. De tegenswoordege uutboater wil dat nait. Eemsmond wil doarom t pand kopen en d’huur opzeggen. t Kefee mout den schoon en leeg opleverd worden.

Zanger-laidschriever Martin Korthuis is baange dat “de ziel van ‘t Zielhoes” den verdwient. Hai het der n laid over schreven en t opnomen mit bevrunde artiesten dij zuk ook bezörgd moaken over de toukomst van heur gelaifde stee, dij uniek is in Grunnen en Nederland.

Elkenaine zel t doar toch over aineg wezen, dat je n uniek stee beholden mouten en dat je t zo loaten mouten zoas t is. En den dut t niks wel of der geliek het in dit konflikt.

Over De slag om Noordpolderziel is ook n webstee, doar je t haile verhoal op lezen kinnen.