Nomden, Jan

Jan Nomden is in 1948 geboren in Wieringermeer, as zeun van ollu oet Winschoot en Ol Pekel. Zai haren hom nait mit t Grunnegs grootbrocht, woardeur hai docht in t Nederlands. t Schrieven in t Grunnegs ging hom ook makkelker òf as t proaten.
 
Jan schreef al 30 jaar verhoalen dij o.m. in Krödde en Toal en Taiken publiceerd binnen. Ook in Kreuze binnen verhoalen van hom verschenen.
 
Over zien verhoalen zee hai zulf dat ze ‘nait traditioneel’ wazzen: ‘t Wordt nooit wat je verwachten zollen. Sums liekt n verhoal verzonnen, mor is t toch echt gebeurd. Aanderzieds betaikent t nait altied dat ik t zulf mitmoakt heb. Ik bin nait altied ik.’ In 2016 verscheen van Jan de verhoalenbundel Old en Nij as 43e begunstegersbouk van Stichting t Grunneger bouk.
In zien waarkzoame leven was Jan Nomden schoulmeester, woarvan 36 joar aan De Tichel in Oostwold (Oldambt). Noast de gewone lezzen gaf hai wekelks n uurtje Grunneger les aan de kinder van de groepen 7 en 8. Op 1 dezember 2020 is Jan oet tied kommen is.

Jan Nomden

Op Dideldom publiceerd:

Ain angsteg oaventuur

t Is zundag. t Is nog lekker vroug as Karel op zien fietse stapt en vot ridt. Hai is geern smörgens
vroug op pad, om den is t lekker rusteg. Der binnen nog bienoa gain auto’s en je kommen ook
waineg mensen tegen. Wel zugt e sums n poar reeën. En lest kruusde der mor zo n vos zien
pad. Dat is natuurlek n hail biezundere belevenis.
Karel gaait de bocht om en ridt in de richten van t meer. In de bomen heurt e de vogels floiten, wieder is alles stil. De zunne schient en der is gain wind.
Inainen wordt t donkerder. Der vaalt n grote schare over Karel hin. Schrokken kikt e omhoog.

t Kin nait de schare van n vlaigmesien van Tom wezen, om din zollen je geluud heuren mouten. Boven zuk zugt Karel n grode zwaarte vogel dij op hom òf komt. n Kraaie, mor din wel tien moal zo groot! Karel springt van zien fietse, gooit hom aan kaante en begunt in paniek haard te runnen. Zien handen holdt e op zien kop, baange dat de kraai hom pikken zel. Mor hai kin de vogel nait ontlopen ….
Karel vuilt hou of e bie de scholders grepen wordt. Hai vuilt de schaarpe noagels van de kraaie in zien vel drokken. Din gaait e mit de vogel de locht in. Hai wil wel bölken, mor der komt gain geluud tot zien mond oet. Ze goan aal hoger de locht in. Karel dut zien ogen dicht, hai duurft nait meer te kieken. As de kraaie hom no mor nait vallen let!

Din vuilt Karel wat haards onder zien vouten. Staait e weer op de grond? Hai vuilt hou de vogel hom lös let. Baange dut e de ogen n lukbeetje open. t Liekt wel of e aargens in de locht staait! Om hom tou zugt e veuraal roemte. Hail in de verte binnen hoezen te zain. Karel staait op n groot rond ding. t Liekt wel n groot rad. Noast hom zit de grote kraaie. Hai kikt Karel aan en din ….. din begunt e morzo te proaten. “Zugst dij kerktoren doar?”, vragt e.
Karel nikkopt verboasd.
“Ains was doar achter d’kerke n hoaven”, vertelt de kraaie wieder. “Doar kwammen de schepen deur t Koudaip voaren mit loadens klaai. Dij klaai kwam oet t Hogelaand en wer hier bruukt veur t moaken van stainen in de stainfebriek, Tiggelwaark.
Karel antwoordt: “Oh, doarom hait dij stroate doar ook Tichelwerk”.
“Juust”, zegt de kraaie. “Aan t ende van de hoaven begon de toene van t hotel De Witte Zwoan. En even wieder, tegenover woar dij torenspitse is, doar was de meulen. Mor dij is der nait meer, om dij is ofbrandt.”
Karel begunt de kraaie wel interessant te vinden. Dat baist wait bliekboar hail veul van hou of Oostwold der vrouger oetzain het. Doarom holdt e zien mond en luustert.
“Veur t hotel was de halte van de tram”, vertelt de vogel wieder.
“n Tram?”, vragt Karel verwonderd. “Joazeker, een stoomtram ree hier toun deur t dörp. As e deraan kwam zaggen je eerst n dikke stoomwolk en din pas de tram. Dij tram haitte van Ol Graitje.
Karel mot derom laggen. “Zeker omdat e zo zuchten dee en zo langzoam luip”, zegt e. De kraaie reageert nait, mor wist mit zien vleugel wiederop. “Doar, stoefbie woar de sloagerswinkel is, was de dörpspompe. Doar kwammen de minsen vrouger wotter hoalen, om der was ja nog gain wotterlaaiden. Mit emmers luipen ze elke mörgen noar de Nortonpompe veur wotter.” Karel reageert no wel: “Oh, joa, dij pompe is der nog. Mor der komt gain wotter meer oet. “Presies”, zegt de kraaie, t is no aigenlieks n monument.”
“Mor wie hebben ook n echt monument”, zegt Karel, “Dat is n dikke staine mit n verhoal derop.” De kraaie kikt Karel ernsteg aan. “Dat is n herdenkingsmonument veur de minsen dij in de Twijde Wereldoorlog omkommen binnen,” zegt e. “Der staait ook n zoele mit de noamen van de Jeudse minsen dij oet Oostwold wegvoerd binnen. Dat was n slimme tied…” De kraaie is stille, net of e noadinkt.
Din zugt Karel dat de kraaie zien vleugels oetstrekt. “No, tot ziens, hur”, zegt e en hai vlogt vot. Karel schrikt en ropt: “Hé, most mie mitnemen. Ik kin nait vlaigen!”
Mor de kraaie vlogt gewoon deur en even loater is e verswonnen.
Karel kikt om zuk tou. t Grote wiel liekt wel in de locht te zweven. Karel gaait op knijen zitten en kropt veurzichies noar de raande van t rad tou. As e over de raande dele kikt zugt e, dat t rad op n hoge poale staait midden in t gruinlaand. t Is eng hoog, Karel krigt der kriebels van in t lief. Hai kropt gauw weer noar t midden van t rad. Hai gaait op zien billen zitten en kikt om zuk tou. Din zugt e links n hoes. t Is n bekend hoes, t hoes van Tom.
Nó wait Karel woar of e zuk bevindt: hai is op t aaibernust, dij stoefbie Tom zien hoes hinzet is. n Nust is t aigenlieks nog nait, om der is ja nog geen aaiber kommen om n nust te baauwen. Karel kikt oetzied en zugt de kruuskerke mit de zwaarte vogel op zien toren. Is dat de kraaie, dij hom hier hin vlogen het? Wiederop stekt de nale van d’aandere kerke de locht in. Aan de vout van de kruuskerke zugt e de nij aanlegde slingertoene, dij bij de pastorie heurt. t Zaandpad slingert zuk tussen de bomen en struken deur. Karels blik gaait over de hoezen noar t gezondhaidscentrum en din noar t wotter van t Oldambtmeer. Hai kin t aailand hail goud zain, de braide schoule en de hoaven bie t strandje. Hai zugt de nije brogge over t verbindenswotter noar t Koudiep. En din doarachter t vlaigveld. Zien ogen goan weer terogge noar t hoes van Tom.
En din komt de angst. Hou kin ik hier weer vot kommen?, denkt Karel en de paniek slagt tou. Mit grote, verschrikte ogen kikt e om zuk tou. Din zugt e op weg n fietse aankommen. Karel begunt hard te bölken: “Help! Help!” De man op de fietse kikt om zuk tou. Karel perbaaiert nog haarder te bölken. Weer kikt de man in t rond. Din inainen kikt e in de richten van t aaibernust. Hai holdt zien haand boven d’ogen en kuurt noar Karel. Dij zwaait mit baaide aarms. Hai zugt hou of de man wat tot zien fietstazze oet hoalt. Mit zien aandere haand tikt e op wat dat e in zien haand holdt. Din bringt e dij haand noar zien oor. Karel begript inainen wat of de man dut: hai belt mit zien mobiel. Zeker en vast om hulpe te kriegen. t Duurt nait laank of van alle zieden heurt Karel sirenes. Der komt n brandweerauto de loane oprieden. En direct doarachter n plietsiewoagen. Ook zugt Karel dat der n ambulance aanrieden komt. De brandweerauto staait stoef onder t aaibernust. De brandweermannen schoeven de ledder oet, zover dat e tegen t rad van t aaibernust aankomt. Even loater zugt Karel de kop van n brandweerman boven de raande oetkommen. Veurzichies schoft Karel noar de raande van t rad. Hai mot zuk omdraaien om op de ledder te goan stoan. Mor din verlust e zien evenwicht en mit een soezende voart stört e bie de brandweerman langes omdele. Mit n klap komt e op de grond terechte. Hai dut zien ogen open en …. tot zien verboazen zugt e dat e noast zien bèrre op vlouer ligt. Boeten heurt e de vogeltjes floiten.

Gelukkeg, t was mor n dreum ….

Boetenlanders

As ik parkeerploatse oploop, zai ik ze bie mien auto stoan: drij jonks van n joar of zestien. t Binnen gain Nederlanders, dat kin je zo wel zain. Ik krieg n vrumd gevuil.
Dammeet willen ze geld van mie hebben, omdat ze “op mien auto paasd hebben”. En ik heb gain zin heur doarveur te betoalen. Mor aan aander kaante bin ik ook benaauwd dat ze mie wat aandoun kinnen as ik nait be toal. Zai binnen mit drij man, ik bin allendeg en no nait zo hail staark.


Ik mot teroggedinken aan n poar joar leden. Wie stonden veur t stoplicht in n drokke Duutse stad. Dou t licht op gruin sprong, sluig mie d’auto òf. Ik kreeg hom mit gain meugelkhaid weer op gang. Om mie tou wer toeterd en kwoad keken. Ik stapde oet en mien vraauw ging achter t stuur. Ik pebaaierde d’auto op te steuten. Dat vuil nait mit.
Inainen kwammen der twij kerels aanlopen. t Wazzen gain Duutsers, dat kon je zo wel zain. Zai zetten zok schrap en even loater ston d’auto schier aan kaante van de weg. Ik wol heur bedanken, mor ze wazzen ook al verswonnen in de drokte.

Ik besloet toch mor noar mien auto te lopen. t Is ja mienent, ik zai wel wat of der van komt. As ik stoef bie de auto bin kommen de knuppels op mie of. Nó zel t wezen … ‘Is dat uw auto, meneer?’ vragt aine.
Ik nikkop en kiek hom aan mit n gezichte van: wel dut mie wat.
Din drokt e mie n pepiertje in handen. Hai vertelt mie dat der aine tegen mien auto aanreden is. Hai het t kentaiken opschreven. Mit n braide glimlaag kieken de jonks mie aan.
Terwiel dat ik heur bedank, griep ik in mien buutse noar mien porremenee. Mor ik bin nait snel genogt. Ze binnen al verswonnen tussen d’auto’s.

De stank van Grunnen

Zo’n twij moal in t joar reden wie van de Wieringermeerpolder noar t Grunnegerlaand. t Was n laange raaize, dwaars deur Vraislaand. Ik zai nog dij bomenweg bie Laiwoarden veur mie en de Veemaark in Stad, doar woar nó d’Oosterpoort is. En as je din Stad oet wazzen, din kwam de stank: Hoogezaand. Lekker roeken dee t nait, mor t was n taiken dat ons raaisdoul dichterbie kwam. Nog n haalf uurtje rieden en din wazzen wie in Pekel. Stank bleef, mor as je der wazzen din rook je der niks meer van.

Pa en moe brochten mie aaltied vort noar mien oomke en taante, en mien nichtje, dij van mien leeftied was. Zai woonden in n hail schier hoes aan t daip, op hörn van n wieke. Mien oomke haar n lutje drokkerij van n ploatselk krantje en elkenaine kon hom. As e op fietse zat, din haar e de knijen dwaars oetzied stoan en as e schreef din was e twij moal zoveul pepier neudeg as n aander, zo groot schreef e. In heur hoes hong de stank van drokinkt en t röze goudje doar e fouten mit wegwaarken kon.

Der wazzen doar meer vrumde dingen dij ik van hoes oet nait kon. Je konnen op fietse noar
Duutslaand, zunder paspoort namen ze mie mit achter op fietse. En ik was d’ainegste in ons klazze dij in t boetenlaand west was! As t Kerstfeest was, din haren ze gekleurde lampkes in de boom en der onder lagen kedootjes. Dat konnen wie pas zain as op kerstmörgen de schoefdeuren open gongen, dij din al drij doagen veur ons verboden west wazzen. Mor veurdat wie beneden kwammen dij mörgen, din haren wie om acht uur al meziek heurd van t Legertje. Dij stonden in t duuster op stroate onder stroatlanteern mit n mandoline en n tamboerijn heur kerstverskes te zingen. En op zundag din was der n film in Lido. Dikke en Dunne wazzen der, of Sissi.

Op t daip lag n dikke toeste schoem. t Leek of je der op lopen konnen. Mor dat was nait zo. En ze zeden dat t branden kon as je der n luzivèr in gooiden. t Kwam van eerappelmeelfebriek en minsen haren der n pest aan. t Stonk onnuur, mor dat rook je ja nait meer as je der wazzen. Ik vond t mooi, bie ons wazzen allènt mor sloten, en doar lag gain witte schoem op.

Speulen deden wie op wieke en de schierste stee was t Jeudenkerkhof. Doar moggen je netuurlek nait kommen, mor wie kropen stiekom tuzzen t stiekelwier deur. Je konnen je doar hail schier verstoppen achter stainen en stroeken. t Wer ja nait schoonmoakt, t was zo as t was, en zo bleef t ook.

k Bin der körtsleden nog n moal west: t Jeudenkerkhof is der nog, t daip ook. Allènt wat der nait meer is, dat is t schoem. Schoem is vot en ook de stank. Pekel is n schiere ploatse worden, mit n mooi, schoon daip.

En tóch dochde ik toun ik doar was: ik mis wat …. de stank van Grunnen.

Even op (Pieter)pad (1)

t Pieterpad is n mooie wandelroute dwaars deur Nederland, dij lopt van Paiderboeren in Grunnen tot aan de Pieterberg in Maastricht. Ik heb n poar doage van de zummervekansie oettrokken om n dail van dizze wandelroute te lopen.

Laren (Gelderland)
k Zit hier allenneg bie mien tentje. Mien vraauw en ik lopen t Pieterpad aigenlieks soam, mor dizze moal wol ik ais allenneg op stap. Twijpersoons hait de tente, mor veur ain persoon kin t net! k Kin der mien sloapploatse en alle pakjederij in kwiet. As je mit twij man bennen din mout de pakjederij boeten stoan, en dat liekt mie nait ideoal. k Bin hier mit de auto noar tou goan, mit de fietse achterop t rik. Zo kin ik begun- en endpunt van d’etappes dij k lopen zel, berieken. Mit t openboar vervoer is dat hier noamelk onmeugelk. Mien strategie is dizze: ik rie mit de auto noar t endpunt van de route, din fiets ik naar t begunpunt. Doar loat ik de fietse achter en loop d’òfstand. As dat kloar is, rie k mit d’auto noar t begunpunt om de fietse weer op te loaden. En din goa k weerom noar de camping. t Is n luk beetje omslachteg, mor d’ainegste menaaier. Óf je mouten mit de tente op de rogge lopen willen. Dat leek mie toch wat te veul van t goie! Mor dou ik aan t end van dizze doagen de auto bie de tente zet haar om alles weer in te pakken, bleef der n hail schiere juvver verboasd stoan te kieken. Mit n zucht zee ze: ‘Ach, en het leek zo stoer!’ t Was gain Grunnegse, dus zai bedoulde nait ‘stoer’, mor zuks as ‘staark en manlek’. Ik begreep heur nait en vruig noader oetleg. Zai haar docht dat k ales op de fietse hier hin brocht haar. Nó zag zai de auto, en ik doalde geliek in aanzain. Meschain mout ik n aander moal toch ains pebaaiern mit de tente, de pannen, t vuur, de klaaier en aal t aandere pakkeroazie op mien rogge n stok te lopen. Dín is t netuurlek eerst écht!

26 juli Holten – Groot Dochteren 18 km
Op fietse van Laren noar Holten is vervelend: n vijteeltgebied mit voornoamelk gruinlaand mit koien derop. Dat kin ik wel van Grunnen. Allenneg vlak veur Holten fiets k tuzzen walen mit dennen en aikenbomen deur, dat is nog wel schier. k Hoop mor dat de wandelroute interessanter is.
t Pieterpad begunt, direkt boeten Holten, in n schiere omgeven. Ik loop tuzzen manshoge maisvelden deur over kronkelge poaden. Din weer binnen dij poaden bebost, even loater omzeumd deur groanvelden of gruinlaand. Dit is t òfwizzelnde landschop van d’Achterhouk.
De grens tuzzen Overiessel en Gelderland stelt nó echt niks veur. t Is n miesderg brogje over n miesderg wottertje, dij de Bolksbeek hait. k Heb juust t aarf kruusd van n boerenstee, doar volgens de beschrieven n gevaoarleke hond hoes holdt. Ik heb niks van n hond maarkt. Wel was der drinken en slikkerij te koop, in de zulfbedainen. Dat vin k aaltied mooi, lu dij nog vertraauwen hebben in de medemens en t centenbuske onbeheerd kloar stoan hebben veur aine dij wat eten of drinken wil.
Opvalend is, dat je hier in Overiessel aigenlieks overal gebaauwen tegenkommen. Woar der in Grunnen en Drenthe nog steeën binnen, dij n onherbergzoame indruk moaken, en woar t liekt of der gainaine woont, stoan hier overal wel boerenploatsen en aandere wonens. Dit het volgens t Pieterpadboukje te moaken mit de menaaier woarop destieds t gebied ontgonnen wer: men aigende zok gewoon n kaampke haaide tou en ontgon dat. En zo heurt t ja ook, t laand is van elkenaine.

Even op (Pieter)pad (2)

t Pieterpad is n mooie wandelroute dwaars deur Nederland,dij lopt van Paiderboeren in Grunnen tot aan de Pieterberg in Maastricht. Ik heb n poar doage van de zummervekansie oettrokken om n dail van dizze wandelroute te lopen.

27 juli Groot Dochteren – Varssel 20 km

Op de koarte is hoast gain bos aangeven, mor toch loop ik aalweg tuzzen bozzerij deur. Meschain binnen de percelen bos hail smal, mor doar maark je niks van as je lopen. Allenneg in de buurte van dörpkes loop je tuzzen de velden deur.
Dit is t laand van Staring, de beroemde dichter oet t begun van de negentiende aiw. Ik stel mie veur hou of de man, meschain wandelnd mit de stok in d’haand, of meugelk in n koetse zittend, de weg volgde, dij no Oude Vordenseweg hait. t Is n stoatege loane tuzzen beukebomen deur. In Staring zien tied mout hier nog n onòfzainboar haaideveld legen hebben, mor no is t volgruid mit bozzen. Slim schier binnen netuurlek de laandhoezen, dij je in dizze kontraainen tegenkommen. De riekere lu ontdekten dit schiere laand en baauwden der heur boetenverblieven. Grote, stainen herenhoezen mit biegebaauwen dernoast en netuurlek grote stokken laand mit bozzen der omtou. Ook dat mot Staring kend hebben, zulf woonde hai ja ook in n kesteeltje, De Wildenborch bie Lochem. Hier schreef Staring zien bekende Jaromirverhoalen.
Jaromir was n priester, dij in zien studententied zok n moal veur de duvel oetgeven haar en doardeur zien verblief in n haarbaarge nait betoalen huifde. Dit wer hom deur de duvel zulf nait in dank òfnomen. Doarom sluig dizze twijmoal terogge, en de gevolgen doarvan kin je vinden in d’omgeven doar ik no aan t wandeln bin. Ik heb zeten onder de toren van Lochem, doar Jaromir de klepels van de torenklokken op de kop kreeg. En ik heb de voutòfdrok zain van de as hond vermomde duvel in de biebeltaik van
Zutphen, doar Jaromir tiedens n vastenperiode deur dijzulfde duvel verlaaid wer om n kippenpootje òf te kloeven. Ik vuil mie as wandeloar verwant aan Jaromir, dij noa dizze zunde een vouttocht oflegde, voak gebukt onder honger, kolle of hette. Gelukkeg huif ik nait haildal noar Noapels, Varssel is wat dichterbie!
En honger lieden huif ik ook nait. Meschain dat hette mie nog parten speulen zel.
Allenneg t Kienveenpad, dat noast t Pieterpad ligt, let nog wat zain van de roege netuur van vrouger. t Is n lutje stokje wildgrui, dat wel hail netuurlek liekt, mor juust deur menselk ingriepen ontstoan is, zo vertellen mie de borden. t Pad kronkelt langs de randen van n drazzeg haaidegebied mit hinter en twinter wat lege jeneverbezzenstroeken. t Is no hail dreuge, mor toch binnen der wat vennechies. In natte perioden kin n groot dail van t gebied blank stoan. En oh, wat is t er schier. En veuraal stil. Hier kin men zitten zunder steurd te worden. Hier komt n mens pas echt tot rust.

Even op (Pieter)pad (3)

t Pieterpad is n mooie wandelroute dwaars deur Nederland, dij lopt van Paiderboeren in Grunnen tot aan de Pieterberg in Maastricht. Ik heb n poar doage van de zummervekansie oettrokken om n dail van dizze wandelroute te lopen.

28 juli       Varssel – Doetinchem      17 km 

Even boeten Varssel gaait d’etappe deur n prachteg bos. Ik geniet hier van de netuur en veuraal van de stilte. Inainen zai ik veur mie op t pad n eekhoorntje. t Daaiertje zit rusteg rond te kieken, het mie nait in de smiezen. Zolaank as ik stil stoa, gebeurt der niks. Mor zodroa ik mie in bewegen zet, kikt e op en springt oetzied de stroeken in. Even wieder zai ik hom, hel verlicht deur de zunne, tegen de stam van n boom snel as n piele omhoog runnen. Zunde dat je op zukse momenten nooit joen fototoestel bie d’haand hebben.

n Poar joar leden wazzen wie aan t kamperen op dezulfde camping as woar ik no weer stoa. Elke mörgen om n uur of zèzze heurden wie geritsel in de veurtente. Zodroa wie bewogen was t geluud òflopen en heurden wie vlogge, wegrunnende stapkes. Ain moal zulfs zag mien vraauw n eekhoorntje vluchten dwaars over ons binnentente. Ik besloot dat ik dit daaier op de foto hebben wol. Volgende mörgen hail vroug dee ik binnentente open en, liggend op mien lief, fototoestel in de aanslag, wachtte ik op t mement woarop t daaiertje zok zain loaten zol. t Duurde twij körten, twij langen, mor dou zag ik t eekhoorntje veurzichteg de veurtente binnenkommen en regelrecht op de chipspude òf lopen. t Begunde te ritseln. t Was n schitternd gezichte. t Daaier haar nait in de goaten dat ik mit t fotoapparoat kloar lag. Ik knipde en op t zulfde moment was t eekhoorntje vot. Mor ik haar t daaiertje op de foto vastlegd. Tenminsten, dat dochde ik. Dou t rolletje ontwikkeld was, bleek der n foto van de binnentente bie te wezen, mor van n eekhoorntje gain spoor! Ik was snel west, mor t daaiertje was bliekbaar nóg sneller!

Ik realiseer mie dat k deur t veurval mit t eekhoorntje de routebeschrieven even nait meer in de goaten holden heb. De kruzen van poaden mit in t midden n aikenboom heb ik mist, mor toch vin ik op n gegeven mement de pazende beschrieven weer. Wat is dit ja n prachteg stokje bos.
Ik maark dat dit d’eerste dag is, dat k zunder gedachten loop. Mien kop is endelk leeg. De òflopen doagen spoukten mie nog alderhande gedachten deur de kop. Dat krieg je as je geliek noa t waarken aan de vekansie begunnen. No pas heb k t gevuil van zunder zörgen wezen. Wat n heerleke gedachte.
As k Zelhem veurbie bin, is der gain bos meer. De etappe gaait wieder tuzzen landerijen deur. Veur t eerst in mien Pieterpad-tied hoal ik wandeloars in. Mien tempo ligt vrij hoog, dizze lu doun t bliekboar rusteger aan. t Is toch wel pretteg even mit aine te praten, allenneg is ook ja mor allenneg. Tot aan Doetinchem lopen wie soam. t Is waarm, hail waarm.
Doetinchem is zo’n stad doar je laiver nait kommen willen. Endloze riegen miesderge flatgebaauwen aan de raande van de stad, veul verkeer, gain meugelkhaid woaraargens even te rusten. Elke stad is netuurlek t zulfde. Mor der binnen ploatsen, dij stroalen wat vrundelks oet. Stad Grunnen bieveurbeeld is n plezaaierge ploatse om te wezen. Grunnen het wat gemoudelks. En dat vin ík nait allenneg. Ook mien wandelpartners, zai kommen oet Broabant, geven aan dat ze Grunnen zo’n oardege stad vonden. Zo binnen der nait veul steden in ons laand. Grunnen, t Amsterdam van t noorden! t Klopt, datzulfde vertraauwde vin ik ook altied terogge in d’heufdstad van ons laand. Ook doar loop je zunder t gevuil van draaigen of onvaaileghaid. En der is wat intiems, dij smale stroatjes, dij gemoudelke lu. Doetinchem het dat nait. t Sentrom is zoakelk, groots opzet. Der is gain sfeer, der hangt gain waarmte. En dat bin je noa zo’n laange etappe wel neudeg!

Even op (Pieter)pad (4)

t Pieterpad is n mooie wandelroute dwaars deur Nederland, dij lopt van Paiderboeren in Grunnen tot aan de Pieterberg in Maastricht. Ik heb n poar doage van de zummervekansie oettrokken om n dail van dizze wandelroute te lopen.

29 juli Doetinchem – Hoch Elten 19 km

Terecht nuimt t pieterpadboukje dizze etappe ‘onnederlands’. De bozzen lieken onòfzainboar groot. Ze binnen stil en vogelriek. En der binnen veul heuvels en doalen. Dat is boetenlands noatuurlek. Ik kom din ook deur n stokje Duutsland. n Beetje vrumd is t wel, zo’n Duuts stokje laand dij as n zwèlle in Nederland drokt. Aigenlieks vin ik t logisch as t bie ons laand heuren zol, mor ik begriep dat dit punt veur de bewoonders van dit gebied nait ter diskuzzie staait. t Is ooit, noa doorlog, Nederlands west, mor in de zesteger joaren van de veurege aiw teruggeven aan Duutsland. En ik begriep ook best dat je joe Duutser vuilen as je hier altied woond hebben. Hou gevuileg liggen zukse zoaken nait: aine dij in pervinzie Grunnen geboren is, wil toch ook veur gain gold n Vraize wezen!
t Is n schitternd gebied. Veul bozzen mit nó en din wat baauwlaand der tuzzendeur. En Hoch Elten hait nait morzo ‘hoch’. t Ligt op n baarge, dij zuk dudelk òftaikent in t landschop. Schier, hur! t Waldhotel budt dij echt Duutse sfeer, zodat je t nait in de kop hoalen Nederlands te proaten. Toch zegt de ober ‘smakelijk eten’, op zien Nederlands, en dat is in Duutsland wat hail bezunders! t Oetzicht vanòf t terras is oadembenemend. Je kinnen echt hail wied kieken, woarschienlek Duutsland in. Mor dat is nait makkelk vast te stellen, om Nederland omklemt dizze gebied aan drij kanten, en ik wait nait woar of t oosten is. Allenneg doar is ja Duutsland. Mor in elks geval is t n hail schier landschop.
En t glas Großbier smokt hartstikke lekker mit dizze hette. Om t is wel waarm, tropisch waarm. Der is veur vandoag datteg groaden veurspeld en ik denk dat dij veurspellen oetkommen is. Begonnen in mien trainingspak bin ik oetendelk stopt mit körte broek, noakend bovenlief en mien t-shirt as n Arabische douk op de kop.

Even op (Pieter)pad (5)

t Pieterpad is n mooie wandelroute dwaars deur Nederland, dij lopt van Paiderboeren in Grunnen tot aan de Pieterberg in Maastricht. Ik heb n poar doage van de zummervekansie oettrokken om n dail van dizze wandelroute te lopen.

30 juli Hoch Elten – Millingen 12 km

Dit zel n echt tropische dag worden: meer as 30 groaden! Wandeln begunt bovenop de Elterbaarg in de bozzen. t Gaait richten Rijndal. Dat betaikent dat dommee de bozzen opholden, om de Rijn ligt ja tuzzen dieken en bozzen binnen doar nait. Boetendes zai ik vanòf Belvedere, n oetkiekpunt boven op de baarg, de rivier deur n vlak en koal landschop stromen. Ainmoal beneden is t inderdoad in ainen òflopen mit de bozzen: t dal is open en tot aan Millingen zel k onder n verzengend haite zunne lopen mouten. Over de rivierdiek gaait dizze etappe. Der is waaineg te zain, zol je dinken. Mor dat is nait woar. Op n rivier is aaltied veul verkeer, van lutje speedbootjes tot aan volgeloaden Rijnoaken en luxueuze cruiseschepen. En doarnoar kieken verveelt nooit.

Diek staait vol mit de mooiste bloumen. Noast de sangen vogelwikke, de witte laandjebloumen en de gele rolkloaver zai ik n cycloamrooie wikke, woarvan ik de noam nait wait, de blaiksangen sokkeraai en rooie kloaver. Ook is der de röze akkerpispot, t geel boerenwormkruud, doezendblad en netuurlek de brannekkel. Der binnen vanzulfs ook planten as de smale weegbree, knoopkes en de botterbloume. t Is staarvenswoar n lust veur t oog en ik realiseer mie dat dit t veurdail van lopen is. As je op fietse binnen, zai je bloumkes rap veurbieschaiten, mit auto zai je ze hailendal nait. Boetendes kin ik nó zo of en tou n bloumennoam opzuiken in mien lutje gidsje. Om ik kin dij bloumennoamen ja ook nait aalmoal oet de kop!

As ik de Rijn zai, mout ik teroggedinken aan ons Moezelvekansie van joaren leden. t Moezelgebied is hail òfwizzelnd. Der liggen hail lutje dörpkes, mor ook veul grotere ploatsen. Je kinnen heerlek rusteg aan d’oevers langes wandeln, mor je kinnen der ook veur kaizen n flinke baargwandeln te moaken. Dij kin je op de campingploatse begunnen, om t dal is smaal. Wonderliek vin ik altied dat je, as je op de hoogvlakte aankommen binnen, nait meer zain kinnen dat je op n baarge lopen. t Laand is din vlak en der wordt gewoon waarkt op d’akkers. Pas as je weer dele mouten noar t dal, bliekt dat je joe op n baarge bevinden. Ik kin mie veurstellen dat lu vrouger, dou minsen nog nait raaizen deden, hail nait wozzen dat ze op n baarge wonen deden.

Wandeln in de brandende zunne is muideg. Aan t inde van d’etappe bin ik kruuslam. Terwiel dat k der toch mor 12 kilometer opzitten heb. Mor elke kilometer telt mit zo’n tropische hette wel dubbel! Hier aan de oever van de Rijn holdt mien oaventuur op. De volgende stokken Pieterpad zel k, net as de veurege stokken, weer soam lopen mit mien vraauw. Allenneg lopen kin hail mooi wezen: je binnen òfhankelk van gainaine, hebben alle tied van de wereld om te bekieken wat je schier vinden en je kinnen joen aigen tempo bepoalen. Mor ik vin soam lopen toch ook hail mooi. Allenneg is ja echt mor allenneg.

Genesis 2

En as je noar t oosten keken, din zagen je n grode widde paddestoule hoog in de locht. En keken je noar t westen, din leek dat net n spaigel: ook hier n hail grode wolke.

    En Hai zag dat dit nait goud was.

    Mor wat kon E doun tegen wat de mensen deden?
    Zai haren hail zien Schepping noar de blik- sem holpen. Zokzulf haren zai te gronde richt.

    Hai haar der traauwens schoon genogt van.
    Wel wait, as de mens zulf nait ingrepen haar……

    En der was gain leventeg wezen meer. Gain mens, mor ook gain daaier meer.

    En Hai wachtte. Wachtte tot alles weer tot stof worden was, doar Hai t oet moakt haar.

    En dou alles weer tot stof worden was, zat Hai op zien troon en keek.

    En dochde.

    Over hou of t vrouger west was. Hou of Hai, laank leden, d’eerste mens schoapen haar.
    Wat n miskleune was dat west.

    Hou was t zo wied kommen? Wis en zeker lag t aan dij grode hazzens dij de mens heersen luiten over ale schepseln.

    Hai haar n mens moaken motten zunder hazzens.

    Nó was t te loat.

    En Hai zat. En Hai keek. En hai dochde noa over hou of t wezen kind haar, as ….

    Mor ja, as was verbraande törf, haren de mensen aaltied zegd.

    De lesten haren hail nait waiten wat of törf was.

    Misschain haren zai doardeur heur respekt veur de Schepping verloren.

    As n mens zien oorsprong nait wait, din wordt e n vrumde ….

    Mor netuurlek, de mensen zagen heur aigen oorsprong nait meer in d’eerliekse eerde. As Hai der nó veur zörgd haar, dat zai dat hol den haren, dat gevuil van aine te wezen mit d’eerde.

    Mor ja, deur zien hazzens kon de mens dingen oetvinden, woardeur hai de klaai vergeten kon.

    En der kwam n gevuil van hoop over Hom.

    As Hai nó ais n mens moaken zol dij nait in stoat was deur zien oetvindens de klaai te vergeten, din zol dizze mislukte experiment misschain nog n kans van sloagen hebben.

    Hai zag t al hailendal veur Zok: de mens op zien knijen in de zwaarde grond, weer waarkend veur zien bestoan.

    En Hai nam n haandvol klaai.

    Karel

    Ik leerde hom kinnen dou e n moal mit zien pa bie ons kwam. Hai zat bie mie op schoule, mor was mie nooit opvalen. Mor t klikde geliek en doarom wer der òfsproken dat ik volgende weke n moal bie hom speulen zol. Hai wer deur zien moeke mit auto ophoald van schoule, want zai woonden op n boerderij n hail ende van t dörp òf. Dus ik kon mitvoaren. Heur auto was n hail schiere slee, veul dikker en mooier as onzent. En ook heur boerderij was hail groot. Ik haar nog nooit zo’n grode boerderij zain. Overaal wazzen deuren, je konnen der wel verdwoalen. Kareltje nam mie mit noar zien “koamertje”. t Leek mie wel n zoal tou, zo groot dat e was. Hai haar n hail schier berre, mit loaden deronder, dij vol wazzen mit speulgoud. Over de vlouer luipen traainrails, mit n hail ende hoezen, baargen en bruggen derbie.

    Karel luit de traain rieden en vertelde onderwiel over zien femilie, dij in vrouger tieden hail belangriek west was. Hai kon dat bewiezen mit n boukje doar zien veurolden instonden, nog van ver veur de tied van Napoleon. Veur in t boukje ston n eerlieks femiliewoapen. En Karel legde mie oet wat of de taikens op dij woapen betaikenden. Man, man, wat was ik onder d’indrok.

    En zo kreeg Karel mie in zien macht. Vanòf dij dag dee ik alles wat of e van mie vruig. Karel wos hail sekuur hou of e doar misbruuk van moaken kon. Hai spoarde, net as ik, sukerzakjes, en hai sloagde derin de mooiste eksemploaren van mie te kriegen. Loater haar ik doar aaltied spiet van, mor ja, din was t ja te loat. Hai luit mie sigretten pikken van mien pa, en dij deden wie din stiekom oproken in t paark.

    t Was zummer, en Karel stelde veur dat wie ais op fietse n dagtocht moaken konnen. Ik von dat wel n schier plan, en zo kwam t dat Karel op n zoaterdag mit zien fietse bie ons brocht wer. t Was n prachtege dag en vol goie moud voarden wie vort. Broodjes in d’fietstazze, en n vlèzze ranja. Noa n laange rit kwammen wie bie n groot wotter. ‘Wie goan zwemmen,’ zee Karel. Ik von dat t nait kon, wie haren ja gain zwembroek en gain handdouk bie ons. Mor Karel zag gain probleem. Zwemmen kon ja ook in de blode kont. Hai trok zien klaaier oet en stapde t wotter in. En even loater was ik ook aan t zwemmen. De zunne was waarm en dreugde ons lief. Klaaier gongen weer aan en wie begonnen aan de terugtocht. t Leek mie t beste as wie dezulfde weg terogge rieden zollen, mor Karel bepoalde dat wie n aander weg namen. En zo kwam t dat wie op n gegeven moment nait meer wozzen hou of wie wieder mozzen. Wie wazzen verdwoald. t Wer al duuster, en Karel besloot dat wie bie n hoes aanbellen zollen. Even loater zatten wie bie wildvrumde minsen in de koamer te wachten tot mien pa ons ophuil. Hai was kwoad op mie, ik was ja d’oldste. Karel zee niks, hai speulde t aarme jonkje dij mit mie mitgoan was.

    Ik haar der last van dat hai alles bepoalde. Dou ik noar Ulo ging, en nait meer bie hom op schoule zat, muik ik mie langzoamaan van hom lös. t Was spannend west, mor toch was ik bliede dou ik weer zunder hom wieder kon.

    n Inbreker

    “k Heb hom der mit de bezzem oetjagd”. Moeke kikt der hail triomfantelek bie. Ze het ons net verteld dat der vannachts n inbreker west het en dat zai hom overlopen het.
    Wie kieken nkander aan mit n blik van : moeke gaait wel achteroet, heur. “Vertellen ie no ais persies hou of t gebeurd is”, zeg k en loat mie op n stoule valen. Moeke gaait ook zitten, Hanna gaait koffie zetten.
    “No, ik lag op bèrre en dou mos ik noar t wc.


    En dou ston der in de gaange morzo n kerel. Hou of e binnenkommen is wait ik nait. k Heb deure ducht mie nait op slöt doan. Hai ston doar riddersloagen, dee niks, zee ook niks. Dou heb ik bezzem grepen en ik ruip: “En no votwezen veurdat k die mit de bezzem sloagen kin! Opdundern!” Dou draaide hai zok om en runde deure oet. k Heb geliek knippe derop doan. En hou is t mit joe?”

    Over de “overval” wer wieder nait meer proat. Wie leufden der niks van. Welke inbreker let zok votjoagen deur n ol mins mit n bezzem? Moeke dochde der bliekboar ook nait wieder over noa. Wie dronken kovvie en noa n uurtje stapden wie weer op. In de gaange zee ze: “Ik zel der toch mor goud om dinken dat ik de knippe derop dou. Je kinnen ja nooit waiten.” “Ie hebben geliek, moeke,” zee ik, “Nemen ie mor t zekere veur t onzekere.” Wie gaven heur n smok en luipen noar t deure. Dou zag ik op vlouer d’òfdruk van n schou. n Sportschou. En ik wait wis, dat moeke nait zokse schounen dragt…

    n Regendag bie opa en oma

    Jeffrey is bie opa en oma aan t logeren. Dat komt nait zo voak veur, om hai woont ja in Holland. Mor no is t vekansie en opa en oma binnen al op raaize west, dus dat kwam meroakels goud oet. Stoef bie woont Stef, n jonkje dij gelieke old is as Jeffrey, en doar kin e hail goud mit overweg.
    Mor no regent t hail haard, en Jeffrey kikt tillevizie. Opa leest de kraante en kikt zo òf en tou even mit.
    t Is n taikenfilm mit vrumde boetenoardse wezens, dij de wereld bedraaigen. Opa vindt t mor niks, mor Jeffrey geniet. As t oflopen is komt der n aandere taikenfilm. Dij gaait over drij wichter dij in n zangkoortje zingen. Opa zugt, dat Jeffrey der aigenlieks niks aan vindt. “Zellen we hom mor ais oetzetten, jong?”, vragt opa.
    Jeffrey kikt opa aan.
    “Of vinst t mooi?”, vragt opa.
    “Nee”, zegt t jong, “Maar der is niks anders op, opa.”
    “Kist ook wat aans doun as tillevisie kieken”, zegt opa. “Dou ik n jonkje was, dou haren wie gain tillevizie.”
    Jeffrey lopt noar t apperoat tou en drukt hom oet. Opa dut de tv aaltied gewoon oet, hai gebruukt de zapper nooit. Jeffrey het opa al ais oetlegd, dat je hom ook op stand-by zetten kinnen, mor dat wil opa nait. “Der zit nait veur niks n knoppe op”, haar opa dou lagend zegd…
    “Geen televisie?”, vragt Jeffrey, “Wat deden jullie dan de hele dag?”
    Opa zegt: “As ik vrij van d’schoule was, din gong ik noar mien vrundje Bé en din gongen wie boeten speulen. Voetballen, oorlogjeren en hutten baauwen.”
    Jeffrey knikt. Dat begript e wel, dat dut hai ja ook as t dreuge is. “Maar als t regende, wat dee je dan, opa?”, vragt e.
    “Din speulden wie binnen”, antwoordt opa. “Wacht, ik heb ducht mie nog n deuze mit lego op zolder stoan.” Opa staait op.
    “Mag ik Stef msn’en of hij bij me komt spelen?” Riddersloagen kikt opa t jong aan. Wat is dat no?
    Het e dat goud heurd. Haar t jong t over sm’en? Dat dat wat mit seks te moaken het, dat wait opa wel, mor dat zel t jong toch zeker nait bedoulen?
    “Wat mainst, mien jong?”, vragt opa.
    “Msn’en”, zegt Jeffrey.
    “En wat is dat din?”, vragt opa.
    Jeffrey kikt opa verboasd aan. “Dat is praten via de computer”, antwoordt e. “Waar staat ie?”
    Opa begunt te lagen. “n Computer? Dij hebben wie nait, mien jong. Wat mouten wie no mit n
    computer. As wie wat tegen aine zeggen willen din lopen wie der even hin.”
    Jeffrey begript t nait. “Maar als ie dan niet thuis is?”
    Opa laagt en zegt: “Din goa ik weer noar hoes hin.”
    “Nou, ik ga Stef even ophalen!” ropt Jeffrey, en vort is e.
    Opa gaait trappen op en zöcht op zolder de deuze mit lego. Goud, dat e dij aaltied bewoard het.
    Hai het der zulf as kind mit speuld en ook zien kinder hebben der veul plezaaier van had. As e
    der mit dele komt, zugt e de jonges al aanrunnen kommen. t Regent nog aal. Dus t komt goud oet dat opa nog lego het. Hai mokt toavel leeg en zet de deuze op n stoule. Jonges begunnen staintjes oet de deuze te hoalen. Stef rommelt tussen de legostaintjes. “Zöchst wat, mienjong?”, vragt opa.
    “Joa, ik zuik wieltjes”, geft Stef as antwoord, “Din kin ik n auto moaken”.
    Opa kikt hom aan. “Wieltjes? Nee, dij heb ik nait.
    Mor ik heb wel autootjes. Dinky toys”, zegt opa en gaait de koamer oet. Jonges kieken nkander
    aan. “Dinkie-wát?” zegt Jeffrey en baaide begunnen ze haard te lagen. “Zullen we een garage
    gaan bouwen?”, vragt Stef. Tegen Jeffrey prat e gain plat, om Jeffrey dut dat ja ook nait. “Oké”,
    zegt Jeffrey en de jonges goan aan t waark.
    Opa komt dele mit haand vol dinky toys van homzulf van vrouger. Hai legt ze veur de jonges op
    toavel.
    “Hé, vet!”, ropt Jeffrey, “Een ouwe Ford.”
    Stef krigt n aandere auto in handen. “Gaaf, een eend!”, zegt e, en bekikt de donkerrooie Citroën.
    “In zo’n eend heb ik zulf nog reden”, vertelt opa trots. “Je konnen t dak oprollen en de roamen
    noar boeten sloagen as t waarm was. Mor din mozzen je eerst wel oetstappen!” Jeffrey kikt opa
    verboasd aan. “Ging dat dan niet automatisch als je op een knopje drukte?” Opa lacht, schudt de kop en gaait in t stoule zitten.
    t Duurde nait laank of jonges haren n pracht van n gerage bouwd.

    Ze hebben nog n zet zöcht noar n braide legostain, mor dij was der nait, en toun hebben ze der aine mokt van n riege lutje
    staintjes. Ook hebben ze opa nog vroagd of e ook wegen haar, mor dou e zee, dat dij der vrou-
    ger van lego nog nait wazzen, hebben ze de wegen moakt tussen legostaintjes deur. En dat was
    best mooi. De haile mörgen hebben ze mit de autootjes en de gerage speuld. Tegen haalf
    twaalven wer t dreuge boeten, en dou gongen ze boeten speulen: voetballen, oorlogjeren en hutten bouwen. Net as opa toun e nog n lutje jong was!

    Ol en nij

    ‘Al mos ik in n hutje op haaide wonen, din nóg zol k hom terogge nemen.’
    Ik keek heur riddersloagen aan. Dit kon zai toch nait mainen.
    ‘Om t is ja aal mien schuld. Hai haar ja niks aan mie,’ gong zai wieder. ‘Ik was aaltied aan t stovven en hemmeln. Doar kin n man toch nait mit leven! Mor ik mot weer ais wieder. Moi, hur.’ En vot was ze. t Was aal weer n joar of vaire leden. En hai zat vanzulf nog in t hok. Tien joar haar e kregen.
    Tien joar veur n bienoa-moord …

    t Was oljoarsoavend. Willem ston in t schuurtje euliekouken te bakken. Martje was mit de kinder in koamer, zai deden mens-erger-je-nieten. Kinder moggen opblieven, as ze wakker blieven konden tenminsten. Zai haren der vieve, twij wichter en drij jonks. Ze wazzen aalmoal vlot op nkander kommen, en nó wazzen ze tuzzen negen en vattien joar. Pa was voak vot, veur t waark. Hai zat in verzekerns, en din bin je voak bie t pad. Moe was hoesvraauw. Zai hemmelde, dee de waske, zörgde veur t eten, huil t hoes schier. En as e in hoes was zörgde zai ook goud veur hom. Hai haar zien kraante, zien tillevisie, en n willege vraauw in bèrre.
    Mor bliekboar was hom t nait genogt. In stee van verzekerns verkopen zöchde hai nogal ais n schier wiefke op. t Was n jonk wicht, allendeg en gek op schiere klaaier, ringen en aarmbanden.
    En doarveur kwam hai ja goud van pas. Hai stak zok oareg in schulden, verzekerns luipen ja nait zo goud as e geern wild haar. En zien vraauw, joa, dij mos toch wel sinten hebben om heur hoesholden draaien te loaten. En zo was e op t idee kommen.

    Röttegif kon e ja hail ainvoudeg aankommen. En as der mor genogt van in t beslag zat mos dat ja òfdounde wezen. En doarom wol e geern weer ais mit ol en nij euliekouken bakken. Hai brochde de eerste schoale in hoes.

    ‘Neemt der geliek mor van,’ zee e, ‘ze binnen nó nog waarm.’
    Martje drong derop aan dat hai der zulf ook aine nam.
    ‘Och, mins, ik kin gain euliekouke meer zain,’ zee e, ‘Ik heb in schure al wat had, en t staait mie nó tegen deur de stank. Nee, eten ie ze nó mor lekker op, din bak ik der nog n stoapel bie.’ Hai gong even noar d’plee. Dou e der weer of kwam zag e net hou Martje t buurwichtje n euliekouke tou wol. ‘Nee!’, ruip e verbalderd, ‘Doar heb ik ze nait veur bakt.’ t Wichtje schrok, Martje keek hom verboasd aan. ‘Dou toch nait zo maal, doe,’ zee ze, ‘wie hebben der ja genogt.’ Zai gaf t wichtje n kouke. Mit reet Willem hom tou heur haandje oet.
    ‘Nee, ik wil t nait hebben!’ t Kind draaide zok gaauw om en runde tou deure oet. Veurdat Martje wat zeggen kon was e vot, noar d’schure. n Ketaaier loater ston der nóg n schoale vol dampende euliekouken op toavel. Martje zee der mor niks meer over. t Mos ja wel gezelleg blieven. Willem luit zok del op kroakstoule en dee tillevisie aan. Mens-erger-je-nieten huil e nait van.
    ‘t Liekt wel of dij deeg nait goud west het,’ zee Martje. Zai keek noar de baaide wichtertjes, dij mit widde snoetjes op baanke laggen. Dou spijde Pietertje inainen over toavel hin. ‘Dit is nait goud, hur,’ zee Martje, en tougelieks sluig zai veurover mit de kop op knijen. ‘Bel dokter din toch, man!’
    Willem kreeg tillefoon en belde. Tien menuten loater ston dokter maank zeuven kreunende, spijende, schraaiende minsen. En nog tien menuten doarnoa kwam mit gilpende sirene de ambulance stroate injoagen.
    In de voelnisemmer von plietsie n verpakken van röttegif. En dou was t dudelk. Om in de moage van meneer, dij natuurlek ook leegpompt was, haren ze gain spoor van gif vonden. Bie de aandern wel. En gain beetje ook. Femilie was der nait best aan tou, ze lagen aal zezze op intensive care. Hai nait, hom gong t ja goud. Joa, hai haar niks eten om hai haar aal genog van de roek … n Haalf uur loater zat e in t hok. t Was nait recht òflopen as e zok veursteld haar.

    En nó ston zai bie deure doodleuk te vertellen dat ze hom weer hebben wol! Terwiel dat e perbaaierd haar zien haile gezin oet wereld te helpen om n dom wicht doar e wat mit begunnen wild haar. Dat wicht was verzwonnen, natuurlek. En nó zat hai allendeg, in t hok zien tied oet te zitten. Mor hai haar ain veurdail: as e der weer oet kwam kon e zo bie heur terogge kommen. Gezelleg bie zien vraauw, kinder wazzen din netuurlek al laank tou t hoes oet. En din mor fijn genieten mit de vraauw van joen olle dag. En wat der gebeurd is? Ach, doar hebben wie t nait meer over. Dat het ja west.

    Runnen

    Ik bin haard aan t trainen veur de Run van Winschoot. Veureg joar luip ik hom in zeuvenvatteg menuten, dat is dus n dikke twaalvenhaalve kilometer in t uur. En nó wil ik dat verbetern. Din mot ik in n haalf uur zesenhaalve kilometer lopen. En dat is nó net van mien hoes tot aan de bochte bie t Midwolmer bos. Ik bin om negen uur tot hoes oet goan en nó loop ik bie t strandje langes. Dat heb ik in vief menuten doan, k bin oareg op schema. t Is schier weer en t lopt lekker. Din heur ik achter mie t geluud van n traktor of zukswat. En t komt aal dichterbie. Ik kiek even achterom en zai n dikke mesien op mie òf kommen. t Is zo’n braid ding mit n bakke der veur. En hai komt recht op mie òf. t Is wel singelier dat e juust doar ridt woar ik loop. Ik krieg t n beetje benaauwd. Net of e t derom dut. Of e mie omver rieden wil. Of e mie in zien bakke nemen wil en din hail wied vot gooien. Ik duurf hail nait achter mie kieken, mor ik begun wel aal haarder te runnen. Ik heur t geluud aal dichterbie kommen. Dat ding zel toch wel woaraarns bie t strandje wezen mouten, hai zel toch zo wel ofdraaien of stoppen … Mor veurlopeg is e nog achter mie, en hai liekt wel aal dichterbie te kommen.
    t Zwait staait mie op de kop, en dat is nait van t haarde lopen. Tenminsten nait allenneg! Ik bin t strand allaank veurbie en dat rötding is nog aal achter mie. Kwam der mor aine aan dij mie helpen kon. Mor der is gainaine te zain, t fietspad doar ik op loop is leeg. Logisch ook, wel gaait dinsdagsmörgens om negen uur aan t fietsen? Din krieg ik n idee. Ik neem n roam oetzied en run van diek dele. Mor tot mien schrik heur ik dat apperoat nog aal achter mie. Hai is ook dele kommen. En t lopt hier veul zwoarder. Beter is t om toch weer op t fietspadje lopen te goan. Ik run diek weer omhoog en din t fietspad weer op. En nóg heur ik dij rötmesien achter mie. Wat wil dij kerel toch wel van mie? Woarom volgt e mie aalweg? Wel is t traauwens, dij achter mie aan zit?
    Dat heb ik netuurlek nait zain, en nó duurf ik hailendal nait achterom te kieken. Ik run en run en run. Dat is t ainegste dat ik doun kin om mien leven te redden.


    Din bin ik bie de bochte bie t bos. En ik heur hou of de traktor achter mie stil holdt. Der gaait n zucht van verlichten deur mie hin. Mor nó wil ik ook waiten wel of mie dit aandoan het. En woarom. Ik draai mie om en din zai ik n man op mie of kommen. Verrek, dat is René. En hai lopt te laggen. Wat ropt e nó? “Achttien kilometer in t uur. Wat n prestoatsie!” Ik kiek hom nait begriepend en vergreld aan. “Ik wol die even n luk beetje mithelpen”, zegt e, “En t is die lokt. Nó ook nog even mit de Run zulf”. En din gaait mie n lichie op. Morzo, onbetoald, heb ik n reuzentrainer kregen.

    Mor of ik dizze snelhaid volholden zel …..

    Strand

    Ik rie over de braide strandweg. Heb ik t koartje wel mitnomen? Ik zuik in mien buutsen. Mor nee, koartje ligt nog thoes op toavel.
    Din mor perbaaiern de laaiden te overtugen. Ik rie de braide boelevard op en stop veur t
    kantoor. Ik stap oet en goa noar binnen. As ik n haalf uur proat heb tegen wel vaaier
    ver schillende lu, geef ik de moud op. Din mor zwemmen op t vrije strand.
    Veur aal dudelkhaid zel ik eerst even oetleggen hou dat mit dij baaide stranden zit. Kiek,
    dat aine strand is aigendom van multimiljonair Paletti. t Vrije strand is van de stoat, en doar
    kin je dus zwemmen zunder geld te betoalen.
    Mor nó gebeurde der n joar of wat leden wat vrumds. Minsen haren haaien zain. Woar of
    ze vot kwammen wos gainaine, mor de haaien bleven zuk zain loaten.

    Minsen duurfden nait meer in zee te zwemmen. Der was mor ain stok strand doar de haaien nait kwammen: t strand van Paletti. Dou dat bekend wör, gongen aal minsen noar dat strand tou. Paletti haar zien veurzörgen nomen: wel bie zien strand zwemmen wol, dij mos n joarkoarte ko pen. En doar mozzen je n beste pries veur betoalen. Sitewoatsie is nó zo, dat de rieken op t
    vaailege strand kommen en de mainste minsen mit wat minder geld nait meer noar t
    strand tou goan. Nó bin ik nait zo hail riek, mor ik heb mie wel n koartje veur t strand van Paletti kocht.

    Ik stap tot auto oet, vol hom op en mit t pakketje onder d’aarm goa ik t restaurant binnen. Der binnen nait veul minsen, mor ja, t begunt ja ook al duuster te worden. Ik drink mien biertje op en goa din richten strand. Op t strand is t wat drokker. Ik zuik mie n plekke en leg doar mien handdouk dele. Ik vuil t wotter tegen de tonen. t Is laauw. Wonderliek, zo begun meert. Mor t vuilt wel lekker.
    Din maark ik dat ik tot de haals tou in t wotter stoa. Ik wil terogge, mor de zee trekt mie noar zuk tou. Ik kin mie nait meer van t wotter lös moaken. Ik kin nó nait meer stoan. Ik kiek noar t strand en zai hou tussen mie en t zaand haaien hinneweer zwemmen.
    Op t strand stoan minsen te kieken. Ze doun niks, ze kieken mor en wiezen noar mie. Woarom kommen ze mie nait helpen? Ik heb nog mor ain meugelkhaid: mien auto. Ik vol hom oetnander. Dat vaalt nait mit as je tougelieks wottertrappeln mouten. Ik zai de roofvizzen in mien richten zwemmen. Heur vinne gaait aal hinneweer en komt aal dichterbie. Ik krieg t nó slim benaauwd, om auto oetvollen duurt al gaauw tien menuten, en din mout e nog wotterdicht moakt worden! En de haaien kommen nó wel hail stoef bie. Op t strand heur ik minsen lagen. Komt aal meer pebliek. t Liekt wel of ze t mooi vinden as der aine opvreten wordt. Woarom doun ze niks?! Wachten ze op t moment dat t wotter rood worden zel? Ik heb wel ais lezen dat paardie lu omreden van de sensoatsie noar t vrije strand gongen, mor ik docht dat dat mor n verzinsel was. Nó begun ik te begriepen, dat t woar is. Dat aal dij lu wachten op d’aanval van de haaien …
    Ik heb d’auto kloar en wotterdicht. De vizzen beuken tegen de wanden aan, mor ik bin vaaileg. Tenminsten, as ik der in sloagen kin aan land te kommen. Ik start de woagen en stuur richten strand. De haaien perbaaiern mie tegen te holden, mor tegen de kracht van mien motor kinnen ze nait op. Langzoam noader ik de kust. Mit vergrèlde ogen kieken de haaien mie aan. Ze loaten heur verschrikkelke tanden zain. Rillens lopen mie over de rogge. As ik bie t strand aanbeland bin, doun paardie lu muite de auto terogge te steuten in zee. Ze binnen kwoad dat t mie lokt is aan de roofvizzen te ontkommen. Mor ik geef nog even extroa gas en din staait d’auto op t zaand. As ik oetstap binnen aal lu verzwonden. Belangstellen was dus mor van hail körte duur. Ik dreug mie of en klai mie aan.
    As ik even loater terogge rie noar hoes dink ik: volgende moal toch mor even t koartje mitnemen.

    Tillefoon

    “Ring … ring …!”, ging tillefoon. Hanna luip deur t gerdien hin en nam op. “Mit Hanna”, zee ze, “Oh, bist doe t.”
    t Was heur vriendin Mira. Zai vertelde dat ze n mooie golden kette kregen haar veur heur rapport van d’schoule. Der hong n danseres aan en Mira was der slim wies mit. Dat kon Hanna best begriepen. n Schiere golden kette wol zai ja ook wel hebben.
    Mira pruit wieder. Over woar of zai hin gongen mit vekansie. Onderwiel keek Hanna koamer rond. Mira kwedelde mor aal deur. Hanna’s ogen gingen langs de pioano, de stoulen, tillevisie en t roam noar de spaigel dij boven de kaaste hong. t Was zo’n olderwetse spaigel mit n holten raand.
    Dij spaigel hong liek tegenover t gerdien doar Hanna krekt deur kommen was.
    heurde zai n stem roupen. Zai zag n droad noar de mure lopen en doar mit n stekker in verdwienen. Inainen kwam der n grode bobbel op mure. t Wer n haile dikke poeste, dij gruide en gruide. Knap! As n ballon knapde hai open en oet de bult kwam Mira aanvlaigen. Zai haar de hoorn van tillefoon veur heur oor en ruip: “Hanna, bist der nog!” Mira vloog deur de locht as n veertje, aal wieder vort van Hanna. De tillefoondroad wer aal strakker en strakker. Dou kon e nait meer wieder. Hanna perbaaierde mit aal heur kracht Mira noar zuk tou te trekken, mor de droad bleef strak stoan. De kopkes begonnen te zwaaien, aal meer en meer. In de rondte gong t, as n reuzenrad. Hailendal over de kop gong t. Hanna wol zuk vastholden aan de raande van t schuddeltje, mor dij brook òf. Dou vuil Hanna dele. Zai gilde …

    Vekansielaifde

    Vraidag

    ”Ik wol wel n poar doage kamperen. Gaaist mit?”, vruig mien beste kammeroad Harry. Ik hufde nait laank noa te dinken, om ik was ja wel tou aan der even oet wezen. k Was net n poar moand zaik west en nó weer n luk beetje op bainen. Autorieden kon ik nog nait, dat mos ik nog eerst weer goud oefen. Dus vekansie haar ik nog nait regeld. “Joa, hur, ik bin dien man”, zee ik.
    n Raaize van Grunnen noar de Noordzeekuste is toch al gaauw vaaier uur rieden. Dus dou wie de camping opreden wazzen wie bekòf. En dou kwam de domper: vol! Joa, wat wil je, op vraidagnoamiddag in juni. Mor Harry luit zok nait oet t veld sloagen. Wie haren mor n lutje tente, zee e, en wazzen tevree mit n hail lutje plekkie. De campingaigender gaf ons n kans: as wie nog n stee vinden konden, din was t hom best. t Was n beste tied zuiken, om alles was inderdoad volzet mit tenten en caravans. Dou zagen wie, tuzzen twij grode bungalowtenten, twij fietsen stoan. As wie dij aan zied zetten zollen, zol ons tentje der net stoan kinnen. n Haalf uur loater was t regeld: fietsen wazzen netjes aan kaante zet en tente ston. Wie konden omgeven verkennen.
    Dou wie zo tegen zeuven uur terogge kwammen, zagen wie veur ons tente n stoule stoan mit n jonkje van n joar of vieve derop. t Kereltje ging bienoa hailendal schoel achter n grote gitaar doar e op pingelde. “Moi”, zee ik, zunder aarge dat ik in Holland was. “Moi”, zee t jonkje. En dat was vrumd, mor ook wel oareg netuurlek. Hai kwam wis ook oet Grunnen!
    Dou kwam der n vraauw tot tente oet, dij noast onzent ston. Zai keek nait aal te vrundelk. “Habt ihr unsere Räder da hingestellt?”, vruig zai. n Duutse dus. Wie keken heur schuldbewust aan en nikkopten. Dou legden wie oet dat wie dit net n schier stee vonden veur ons tente. En zai legde oet dat zai hier was mit n vrundin, doar de aander tente van was. Doarom haren zai heur fietsen der tuzzenin zet. Mor ja, t was ja nait aans. Zai gaf ons n haand. “Rosette”, zee ze. En t jonkje was heur zeuntje Ralf. De vrundin kwam tou heur tente oet. Ook dij keek stoens, mor noadat Rosette verteld haar hou of t zo kommen was stelde ook zai zuk veur: “Rosette.” Hè, ook Rosette? Joa, zai haren touvalleg dezulfde noam. Wie keken n kander aan. Haren ze ons veur t zootje, of was t werkelk woar? Mor ja, wie mozzen t ja wel leuven.
    En t bleek woar te wezen, zai nuimden nkander telkenmoal bie dij noam. Dat kinnen je nait uren achter nkander volholden. Der bleken nog twij kinder te wezen, n zuske van Ralf en dij aander Rosette haar ook n zeuntje. Mor dij baaide kinder wazzen klaainer, dij konden nog mor net lopen. Dou kinder op berre lagen wer t recht gezelleg. De aine Rosette speulde op heur gitaar, de ander zat derbie en rookte n sigaretje. Zo kwam t dat wie heur de noamen “Rosette Gitarre” en “Rosette Zigarette” gaven. Zo konden wie dij baaiden oet nkander holden. t Wer duuster. Rosette Zigarette zöchde heur tente op, en ook Harry was slim mui. “Goa din toch ook lekker op bèrre”, zee ik. En dat dee e.
    En dou wazzen Rosette Gitarre en ik allenneg.

    Zotterdag

    Wie maarkten dat der overainkomsten wazzen. Ik was schaaiden en ook heur laifde veur heur man was oflopen. Doarom ook was zai hier op vekansie mit heur vrundin. As n soort van bedenktied. Zai wol aigenliek schaaiden, mor in Duutslaand gaf dat grode problemen. Zai wol waiten hou of ik dat doan haar. Ik vertelde heur over hou goud wie dat regeld haren, zunder heibel, in goud overleg. Kinder haren der aigenliek gain last van had, t was aal trankiel verlopen. En dat was ja ook veur de kinder t beste. Rosette wol dat ook geern zo regeln, mor ja, mit heur man was t nait zo makkelk. Dij wol gain kaante op. Wat zol ik heur aanroaden, vruig ze. Tja, doar haar ik zo gain antwoord op. t Beste was dat zai gewoon heur haart volgen zol. Gewoon doun wat zai docht dat t beste was, din zol t wel goud kommen. t Was al wied noa middernacht dou wie elk ons aigen tente opzöchden. Wie haren allenneg mor proat, wieder niks. Mor t gaf mie n hail vrumd gevuil.
    t Leek op vlinders in t lief …

    Volgende dag gongen Harry en ik noar Amsterdam. Dat haren wie ja al ofsproken dou wie guster bie ons tentje zatten. Mor aigenlieks haar ik der nait veul zin in. Ik wol mor ain ding: dicht bie Rosette wezen. Dou wie op n terrasje zatten tegenover de Woag op Nijmaark, zee ik dat tegen Harry. “k Haar t wel docht”, zee e mit n lag, “Doarom bin ik gusteroavend zo vroug in tente goan. Is der dou nog wat gebeurd?” Ik stukde hom oet, dat dat nait zo makkelk was, je motten aaltied veurzichteg wezen. Nait te haard van stoapel lopen, niks overdrieven. Boetendes wos ik ja nait hou of Rosette derover docht. Ik haar last van vlinders, mor of zai dat ook haar? Dou wie terogge kwammen op camping, t luip tegen zes uur, wazzen de wichter der al. Ze wazzen bezeg mit n barbecue veur te beraaiden. En ze gongen der van oet dat wie miteten zollen. Doar haren wie wel oren noar. Makkelk, nait koken en toch lekker bikseln. t Wer gezelleg. Wie vertelden wat over Amsterdam, zai wazzen mit de kinder noar t strand west. Rosette Gitarre, mien Rosette dus, vruig geliek of wie mörgen mit heur mit deden, as zai noar t strand gongen. Ik keek Harry aan, wie zollen in de omgeven rieden goan. Hai lachde en ruip: “Natuurlek, dat is ja hartstikke leuk!”
    Kinder werren op bèrre brocht. Ik vruig Harry of e t echt zo leuk von. Hai nikkopde, zee dat e der recht zin in haar. “Mor wie zollen ja mit auto aan t rieden goan?” zee ik. “Och, man, doar is t ja veuls te waarm veur”, zee e, “Lekker in t zaand liggen, lekker zwemmen, wat wil je nog meer”. Ik wos dat e t mainde, mor ik wos ook dat e t veur mie dee. Wat n kammeroad! Wichter kwammen weer bie ons zitten. Rosette haar heur gitaar der bie pakt. En n dikke map mit teksten. Rosette begunde te zingen. t Wazzen bekende songs, je konden ze zo mitzingen. Dou kwammen der twij jongelu op ons oflopen. Zai zeden dat der even wieder op camping n kampvuur mokt was, en dat t mooi wezen zol as wie doar bie kwammen. Ik haar der aigenliek nait veul zin aan, wol laiver soamen mit Rosette wezen, mor de aandern stonden geliek op, en dus gong ik mor mit. Rosette Zigarette nam veur aal wizzeghaid ook mor n flezze wien en wat gloazen mit. t Was wel hartstikke gezelleg, en de groep wer aal groter. t Was aigenliek n groot internationoal feest,mit Hollanders, Duutsen, Engelsen en n poar verdwoaldeTsjechen. Op n gegeven ogenblik kwam der n dikke Duutser aanzetten, dij mit de neudege bombarie zee, dat e geern sloapen wol. Hai haar geliek, t was ook ja al tegen middernacht. Zo kwam der n inde aan t feest. Wie zöchden ons tenten op. Mit Rosette was t nog even niks worden …

    Zundag

    Bepakt en bezakt luiten wie ons dele op t strand. t Was nog mor tien uur, mor t was al oareg waarm. t Zwait ston mie al op kop, mor ik haar din ook noast mien rugzak, parresol en n tazze mit speulgoud van de kinder droagen doan. Wie spraaiden ons handdouken oet en gongen zitten. Eerst even oetrusten. Rosette haar heur handdouk krekt noast mienent legd. Touval? Ik keek noar heur, mor zai was mit heur wichtje bezeg, haar gain tied veur mie. Even loater runde zai mit heur baaide kinder en t jonkje van de aander Rosette richten wotter. “Zellen we ook mor?”, zee ik tegen Harry. Hai sprong op en runde veur mie aan noar de zee. Dou wie n haalf uur loater ons dele luiten op ons handdouk wazzen we oareg ofkould. Ik gong op rogge liggen en dee de ogen dichte.
    Sluip ik of was ik wakker? Ik woagde t nait de ogen open te doun. Dit was ja n hail biezunder gevuil. Zaachte vingers kriebelden over mien aarm. Dou sloten heur vingers zuk om mien haand. Ik wos dat ik wakker was, dat dit woar was. Ik wer der waarm van, en vuilde mie hail gelokkeg. Misschain zol t oflopen wezen as ik mien ogen open doun zol. Ik bleef dus liggen en dee of ik sluip. Ik heurde heur oademen, tevree zuchten. Ik keek veurzichteg n luk beetje oetzied. Zai lag op rogge, mit de ogen dichte, n glimlach om de mond. Wat n laif gezicht haar ze, en wat n schier liggoam. Stiltjes luit ik mien ogen van heur heufd tot heur vouten over heur lief goan. Zai dee heur ogen open en lachde mie tou. “Gehst mit?”, vruig ze en ston op. Ik wol net wat zeggen over heur kinder, mor dou zee Harry mit n nikkop noar de aander Rosette, dat zai wel op kinder letten zollen. Wie klommen duun op en even loater wazzen wie mit ons baaiden. Zai greep mien haand en doekde mie even aan.

    t Zaand was bloudhait. En ik ook. En nait allenneg van de zunne. Rosette haar mie mitnomen noar dizze duunpan, doar gain mins ons steuren kon. Zai haar mie dele trokken en nó laggen wie noast nander in t zaand. Zai haar de aarms om mie tou sloagen en smokde mie vureg. En nóg duurfde ik t nait leuven. Kon dit echt woar wezen? Kon zo’n mooie Duutse vraauw morzo verlaifd op mie wezen?

    Zai legde heur borsten op mien lief en sluig heur bain over mienent hin. Dou duurfde ik heur ook aanroaken. Ik streelde heur rogge, heur billen, heur bainen. Zai rolde weer van mie of en gong mit heur haand over mien borst dele. Veurzichteg dee zai mien zwemboksem oet, dee heur bikini òf. Dou schoof zai over mie hin.
    Aarms om nkander tou kwammen wie terogge op t strand. Laggend zagen Rosette en Harry ons aankommen. Wie luiten ons dele op de handdouken. “Kovvie?”, vruig Harry. Wie aten ons broodjes, wie dronken kovvie, en loater n glaske wien. Wie speulden mit de kinder in t wotter, wie zwommen wat tegen de hoge golven in. En wie keken noar nkander, wie keken veural noar nkander. En as t aits kon smokten wie, doekden wie, streelden wie. Wie wazzen gelokkeg en bliede. Wie haren nkander vonden. t Was zo gewoon, zo normoal, de aandern vonden t logisch, huilden rekening mit ons gevuilens.

    Soavens gongen wie mit de kinder pankouk eten in n lutje restaurant en dou rusteg zitten bie de tente. Rosette en ik tegen nander aan, aarms om mekoar tou. Wie wazzen mui van dizze dag, en wollen aigenlieks allendeg mor sloapen. Mor t was de leste nacht, mörgen gongen wie weer noar Grunnen.
    “Gehst mit?”, vruig Rosette en gong richten heur tente. Even keek ik noar de baaide aandern, mor dij deden of der niks bezunders gebeurde. En dat was ja ook zo. Ik ston op, zee “Gute Nacht” en luip de Duutse tente in.

    Moandag

    Mit troanen in de ogen doekde Rosette mie aan. Zai wreef mie over mien rogge, streek mie deur mien hoar. “Ich ruf dich an”, zee ze mit n snok in heur stem. Zai stapde in heur auto. Zai zwaaide, de kinder zwaaiden en dou ree zai achter de aander Rosette aan camping òf. Vort was ze. t Ainegste wat ik van heur haar was de herinnern.
    Gain adres, gain tillefoonnummer. Om heur man wos ja van niks, en mog t ook nait waiten. Tenminsten veurlopeg nait. Ik was haildal ofhankelk van wat Rosette doun zol. Zol zai mie bellen, mie schrieven? Zol ik heur ooit weer zain? Of was dit allendeg mor n vekansielaifde west?

    Op terugraaize noar hoes haar ik niks te vertellen. Ook Harry huil zok stil. Hai begreep woar ik mit bezeg was, woar ik aan dochde.
    Was dit n inde of was dit n begun?


    Dit verhoal is ook opnomen in t boukje ‘Vekansieverhoalen van Stichting t Grunneger Bouk.

    Vlucht

    Stroate is routduuster. Stroatlanteerns binnen oet. t Is beangstegend stil. Ik loop midden op weg. Aan baaide handen n kind. Wie droagen scheurde, groeterge klaaier.
    Ik pebaaier de hoezenriege, dij ons beschaarmen kin, te berieken. Op dizze glije klinkerstroate vallen bewegende gaisten te veul op. No bin ik bie de hoezen. Ik blief stoan. Ik luuster. In de verte zai ik scharen de muren langes schoeven. Binnen ook vluchtelingen, denk ik. In ainen klinken, stoef bie, marcherende stevels. Dij kommen dichterbie. Ik begun te runnen, mien lutjeste onder de aarm, de aander sleep ik mit mie. Troanen lopen mie over de wangen. Ik bin verhoopt.

    Din zai ik n winkeldeure dij openstaait. Ik run noar binnen. De roemte is leeg. Der is allenneg nog n teunbaank. Doarachter loat ik mie dele vallen. Ik heur t gedreun van de stevels om de houke. t Is stil. t Leger staait, luustert. Ik hol mien oadem in. Mien handen binnen proppen in de monden van mien kinder. Ain ainegst geluud, en t is mit ons oflopen. Laank, hail laank, slim laank blift t stil. Din … geschoevel. Boven mie zai ik n spaigel. En in dij spaigel, op de kop, zai ik de vijand.

    De loop van zien geweer op mie richt, mor zien gezichte de aandere kaante op.
    Op zien mutse zai ik t gehoate symbool. Ik realiseer mie dat, as ik hom zain kin, hai mie ook ontdekken kin. Ik schoef mien kinder onder de lege teunbaanke, drok miezulf stief tegen heur aan. Kiek in de spaigel. Nóg zai ik dudelek de soldoat. Allent t duuster van de winkel kin ons beschaarmen. Ik kiek bie mien kinder langes onder teunbaanke deur. Ik zai, stoef veur ons, grote vouten. Vouten in stevels. Stevels van de vijand. t Symbool op de gepse. Goldkleurege sporen opzied. Din klinkt der n schot. Rondom mie vallen schaarven. Spaigel is kepotschoten. Mien veurheufd blödt. Ik vuil n schaarpe piene. Ook deur mien haand. Mor ik duurf nait te kieken, nait te bewegen. De stevel gaait veur teunbaanke langes. Din gaait e in ainen vort. Mit gaauwte. Of e baange is. t Haarte bonst mie in de keel. Ik oadem nog. Onheurboar. Ik duurf mie nait verreppen.

    Hou laank lig ik hier? Stille. Onbeweeglek. Urenlaank. t Blift stil. Donker.
    Din, as t eerste mörgenlicht noar binnen komt, duurf ik langzoam hoog te kommen. Mien handen griepen de bovenraand van de teunbaanke en ik trek mie op. Mien ogen krekt boven de teunbaanke oet pebaaier ik wat te zain. Niks is veraanderd, t liekt of der niks gebeurd is. Ik goa stoan. Boven mie n lieste mit schaarven in de raand. Ik heur mien noam roupen. No eerst realiseer ik mie dat
    ik hier nait allenneg bin. Mien kinder! Ik boek mie, help de oldste onder teunbaanke oet. Ik griep weer onder teunbaanke. Vuil klaaier, riet dij noar mie tou. Neem de jongste in mien aarms. Streel t gezichie. t Is kold, kold as ies. De handjes. Ook ieskold. Ik dou mien klaid open. Drok t lutje liefke tegen mien waarme borst. Neem t aander kind bie de haand, n waarme haand. Ik aai over de waange. Waarm en zaacht. Waggelnd loop ik noar de winkeldeure. Ik goa noar boeten, loop in t luchtege zunlicht.
    Ik loop midden op weg, noar t licht tou. Din zak ik deur mien knijen dele. d’Oldste noast mie kikt mie aan mit vroagende ogen. Ik dou mien klaid open. Troanen droppeln op t levenloze popke. Ik reer. Din n knal. Ik zai mien oldste dele zakken. Bloud oet de borst. Ik boeg mie der over. Din vuil ik n sniedende piene in mien rogge. Haarder wordend zaachter wordend geluud om mie tou. Lichtend duuster veur mien ogen. Zwevend stoef aan de grond.

    Niks.

    E-mail bie wat nijs?