Hoeksema, Harry Dzn.

Mien dochter en schoonzeun kwammen terugge van vekaanzie noar Austroalië en vrougen of wie ze wel van Schiphol ofhoalen wollen.
Netuurlek wollen wie dat en dus midden in nacht (5 uur smörns) op rais noar Amsterdam/Schiphol.

Roem 2 uur was rais, want der was vanzulf sikkom gain verkeer op dat tiedstip van dag.
Persies op tied volgens raisplan, moar te vroug volgens waarkelekhaid, want der was n vertroaging van 40 minuten.
Parkeren op parkeerploatse is verplicht en doar stoa je den.
Woar mozzen wie hén? Afijn dat kwam wel goud op duur, moar ja dou moar wachten tot vlaigtuug der was.

Aindelieks wazzen ze doar. Bliedschop aalom en gaauw eeven kop kovvie nemen en dou noar auto.
Ja, dat was mooi! Veur Anderhaalf uurtje mozzen wie moar laifst € 7,20 betoalen !!
Ik reken nog aaltied om noar ons olle vertraauwde gulden en dan kom je al gaauw oet op F 15,87.
Dat vind ik schaande veul geld veur zukswat. Ben moar blied dat ik doar nait voak hén mot.
Ik nuim dat legoale daifstal, want je mouten der gebruuk van moaken, der is gain aandere keuze.
Veur oafhoalen van passagiers mos dat nait neudeg wezen. Gain opsteker veur “imago” van vlaigveld in mien ogen.

Noa nog ains roem 2 uur voaren wazzen wie weerom in Stad, gelukkeg nog wonend in stroat woar nog gain parkeergeld veur neudeg is en toch nog ploats genog om te parkeren.

t Zal wel nait laank meer duren, want “schil” om Stad wordt aal meer oetbraait. Ja, t is toch wat, aal dei hoge belastens overaal.

Voak heur ik dat mensen mie ‘biezunder’ of ‘apaart’ of ‘nait gewoon’ vinnen. Nait zo roar, want ik ben natuurlek ‘apaart’. Elk en ain is apaart en uniek, nait den?
Bie mie kommen doar den ook nog de ‘genen’ bie van aal dei ‘apaarte’ veurollens.
Kiek moar ains wat ik zoaal oetvonnen heb.

Mie pa zien grootmoe was apaart: gain wonder, want mit 37 joar was ze veur tweide moal in 11 joar weduwvraauw en haar dou 4 kiender te verzörgen en dat was an ‘t ende van 19e joarhonderd (‘t was 1893) gain makkeleke opgoave.
Heur aigenste pa haar nog as soldoat mit vochten in België in 1839 en was zulfs mit soabel in zien gezicht haauwd worren.
Mien pa zulf was ook gain ‘gewone’. Hai haar deur ongeluk mit tiepeln zien linkeroog verspeult en kon moar mit ain oog zain, moar ‘wat zien ooge zag, kon hai mit haanden moaken’ en zien schilderwaarken doun in mien ogen nait onder veur Rembrandt zien produksels.

Mien andere opa was ook gain ‘gewone’. Dei was van de blaauwe knope, was bie de SPD en haar ‘n groot pertret van Ferdinand Domela Nieuwenhuis prominent in koamer hangen. Ik docht as klain jong altied dat het ‘n pertret was van Sunnerkloas. Opa was van de blaauwe knope omdat zien pa verdronken was in Damsterdaip dou hai ‘in de eulie’ was. Zien pa was eerst bierbraauwersknecht en loater pietereulieman.
Mien moe heur opoe was zewat heur haile leven zwanger; kreeg moar laifst 16 kiender, woarvan der 8 op jonge leeftied sturven. Opoe Snorre was Vroedvraauw en boaker; ze haar joa zulfs ervoarens genog opdoan.

Mien moe en heur bruirs wazzen pacifisten: Baide omes wazzen in Veenhoezen as dainstwaigeroars en mien moe luip mit ‘gebroken geweertje’. Ik poets hom nog wel ains op, net as de fietsploatjes oet oorlog mit gat der in, bewoar ik het in ‘n deuske.
Moe heur oldste zuster was traauwt mit ‘n zeeman. Dou hai noa oorlog in 1946 noa 6 joar weerom kwam zollen hai en zien kompoanen ain herinnersmedalje opspeld kriegen deur Prins Bernhard, moar dat luip slecht of, want hai wol nait deur ‘n geboren Duutser eert worren.
Koste hom ain degradoatie tot matroos, moar dat muik hom niks oet. Dei was dus ook nait wat je nuimen kennen ain ‘gewone’.

Mien pa haar ook nog ‘n ome dei schipper was en ‘n ontstoken vinger kreeg. Dou het nait meer oet te hollen en der nog laang gain laand in zicht was, snee hai zien vinger der mit ‘n eerappelschilmeske gewoon of. Ook dat was dus wel ‘n ‘apaarte’.
Moe heur jongste bruir was in oorlog bie ‘t verzet en deur verroad oppakt en via Amersfoort en Westerbörk noar Neuengamme ofvoert. Doar is hai ook omkomen in 1945 kört veur oorlog oflopen was. Op zien ‘stoat van dainst’ ston antaikend: ‘anarchist’ in ploats van ‘vechter voor de vrijheid’. Ook ain hail biezundere man dus.

Dus as mensen tegen mie zeggen: ‘doe bist ook gain gewone’, dan vuil ik me vereert, dan vuil ik mie wat ‘biezunders’ en dat is toch gain schande.

As geboren en getogen Stadjer bin ik doch ains oetmoakt veur ‘boer’ en dat was veur mie wel biezunder.

Ik waarkte en woonde dou in Den Hoag bie de veurloper van wat nou nuimt wordt as de grode krudenier dei op de klaintjes past.
Noatuurlek sprak ik doar zo goud ik moar kon ‘hooghoarlemmerdieks’, moar zo of en tou schoot der toch wel ains n Grunnings woordje tussendeur en het inslikken van leste lettergreep was ook nog al ains het geval.

Bie t oetpakken van n pallet ruip mien kollegoa “ho, ho, ho, dat moet niet daar” en ik zee dreuge: “ho, ho, ho, zeggen ze bie ons tegen n peerd”.
“Ja dat zal best wel” was t antwoord “je ziet er ook echt uit als een boer!”
Dei Hoagse kakker mos ik doch al nait veul van hebben, moar dit sluig alles.
n Geboren en getogen Stadjer, dei zulf bienoa t verschil nait zag tussen kou en schoap, was toch gain boer. Wel den?
Moar ja, alles wat nait oet Den Hoag zulf kwam, nuimden ze doar ‘boer’ heurde ik loater van n kollegoa dei oet Drenthe ofkomsteg was.
Den Hoag was nait mien stad, en de mensen wazzen ook nait noar mien zin.

Mos ik op fiets mit körf veurop bosschoppen weg brengen, was der sums moar ain pakje met n haalf onske worst veur klant en den kreeg je vanzulf ook gain tipgeld van zo’n ‘mevrouw’.
Kwam ik tien menuten te loat bie kostjuffrauw, omdat ik winkel nog oetsoppen mos, was t eten doan en kreeg k niks meer, want “het gas is te duur om tweemaal aan te steken voor één maaltijd!”
Mos ik weer noar overkaant om n zak petat te hoalen om zat te worren. Ston ik vrijdagsoavonds in badhoes onder de douche, was inains t woater weg en ruipen ze: “t is tijd om te sluiten, over 5 minuten moet u het pand verlaten”.

Ja, altied was der wat, moar zelden was der wat gouds doar.
t Is ook noeit wat worren doar; krap an n haalf joar kon ik het an, dou bin ik gaauw weer aargens aans waarken goan; mentaliteit was mie doar nait noar t zin en ik vuilde mie der beslist nait thoes.
Moar as ‘Stadse’ klainzeun van grotendails schippersfemielje ‘boer’ nuimt te worren was wel t maalste wat ik oeit heurd haar.

Boetenlanders in Nederland hebben het sums oardig stoer, moar Nederlanders in t boetenland kennen ook heul wat beleven.

Ik was met mien nichtje op vakaansie in Arabië in 1965.
Heur bruier, mien neef dus, wol doar traauwen met n schone Arabische en dat wollen wie wel ains mitmoaken natuurlek.

Van de gewoontes van het land wozzen wie niks of en dus deden wie sums welains wat verkeerd.
Ik wol zo’n echte ollerwetse schoapherder (zag der oet as n ploatje oet de biebel) op foto zetten, moar doar kwam niks van in.
Via n tolk vertelde hai dat zien ziel in mien kamera verdween as ik hom fotografeerde, dus da mog nait.
Wel kon ik hom fotograferen as ik eerst n bedrag van rond 10 gulden spendeerde; kon hai doarmit zien ziel terugkoopn (!).

Tweide anvoaring was an Dode Zee. Wie proatten wat mit ainander in t Nederlands, mien nichtje en ik, en ain of aander Arabier klonk dat in ooren as Duuts.
Hai tierde en roasde as n gek en wol mie n kopje klainer moaken, want hai mog de Duutsers nait.
Noa tussenkomst van onze tolk en begelieder was hai overtuugd van ons Nederlanderschop en dou wazzen wie inains de beste luu dei der op de wereld rondlaipen.
Zunder tolk haar ik dit stukje nait meer schrieven kent denk ik.

Dag of wat loater wol ik veur thuus wat soeveniers inkopen en kwam ik in de “souk” bie n verkoper van kopern theepotten, dat is doar net zowat as bie ons kroantjespot.
In gebrekkig Engels wazzen wie an baiden en ofdingen over pries.
Hai was begonnen met (omrekend) 20 gulden en oetaindelieks kon ik het ding veur 10 gulden kopen.
Trots as n paauw kwam k der met op mien logeeradres en doar lagen ze blaauw van t lachen… zulfde pot kon je veur 5 gulden overal kriegen; was ik dus toch nog bekocht.

Nog ain maal ding beleefden wie dou wie n binnenlandse vlucht moakten mit vlaigtuugje.
t Vlaigtuug dukelde deurlopend omloag in luchtzakken en dou vlogen ons de kippen om de oren, want dei raisden gewoon mit in passagiersgedailte.
Met lienvlucht was ons dat nait passeerd, das zeker.

Aal mit aal was t wel n mooie ervoaren en noa 37 joar denk ik der nog voak mit plezair an terug.

In dezember, noa n oavondje oet vanwegens dineetje in Zuud-Drinte, kwammen wie om 10 uur pas weer thoes en ontdekten dou dat deur vorst de woaterlaiden knapt was.
Haile schuur ston blaank mit sikkom 10 cm woater en t stroomde nogaal stevig deur en zo kon t nait laank duren of keuken kwam ook in t woater.

Ik kreeg hoofdkroane mit gain meugelkhaid dicht en dus belde ik om loodgaiter, moar doar was gain geheur.
Dou noar Plietsie belt om te vroagen of zai n oplösn veur mie wozzen.
Gain nood, zee man, ik stuur wel aine van Brandweer bie joe langs.
Brandweer? Zee ik, joa dai hebben verstand van woater en laidens, zee man.
Oke, as joe dat mainen.

En joa heur, noa n stief ketaaiertje kwam der n haile grode ledderwoagen mit 8 brandweerluu veur deur.
Woar is de brand? Zee de eerste. Ik heb gain brand, ik heb teveul woater vanwegens knapte woaterlaiden, zee ik.
Dat was ook noar zien zin, moakte niks oet.
Aal de 8 man luipen deur noar schuur, overlegden wat en in minder dan 2 minuten was boudel ofsloten en kon t woater langzoam weer zakken.

Man, man, wat hebben wie lacht ondanks alle ellende. Moar laifst 8 grode brandweerluu om ain kroantje of te sloeten, wie kwammen zowat nait weer bie.
Buurman het dag derop nije ansloetens moakt en alles was dou weer perfekt.

De dag van t etentje zellen wie veurvast nait gaauw vergeten en in schuur staait nou n haiteluchtkaggel veur t geval dat t nog ains weer zo vraizen gaait, want veurkommen is altied nog beter as genezen.

Moeke lag in t zaikenhoes; t was oarig slim mit heur en ze mos der ook n tiedje blieven en dus mos ik as jonkje van 8 joar moar zo laang bie opoe en opa in hoes, want pa mos ja waarken.

Op Zoaterdag mog ik dan miet pa mit noar hoes en s noamiddags ook eevn bie moeke kieken.
Op weg noar t zaikenhoes bie pa achterop fietse, in Ebbingestroat in Stad, zee pa inains: ‘ik krieg trapper zewat nait meer rond, wat gait dat joa stoer’, moar ja, dat was ook logisch, want ik haar vout tussen de spoaken kregen.
Haile enkel was kapot en bloud luip der oet.

Touvallig woonde pa zien neef, dei was dokter, in Gelkingestroat en dus doar gauw noar tou, moar ja, dei was netuurlek nait toes.
Den moar gewoon deurfietsen noar t zaikenhoes an Hereweg, mossen we ja toch noar tou veur moekes bezuik.
t Was nait zo slim as t der oetzag, dou bloud schoonmoakt was, n dikke glieve en veul rauw bain, moar verder niks stukkend.
n Mooi lapke der om en t was al hoast weer beter, moar der op loopn, dat kon ik votdoadelek nog nait.
Dus pa brocht mie weerom noar opoe en doar zaten wie dan.

Opa was al joaren invalide en bie mooi zummerweer brocht opoe hom noar benee, zette hom op stoul veur deur zodat hai wat te kieken haar. Nou most t oale mens mie ook nog noar beneden droagen en op stoul zetten. Doar zaten wie den: tweimoal Haarm op stoul veur deur. Bekieks haarn wie wel en ansproak ook genog en verder vermoakten wie ons mit ofstreupen van zulverpapier veur aktie van Dr. Denker. (n Poar joar loater kreeg opa doar zulf ook n invalidenwoagentje veur).

Gelukkig moar dat et n mooie waarme en dreuge zummer was, aans haarn wie heule doagen in hoes zittn mottn te “mensk aarger die nait’n”, nou konnen wie mooi genieten van t mooie zummerweer.

Veur je t waiten kennen je zomoar ain heul aander leven kriegen dan veur dij tied het geval was.
Op n vrijdagoavend kreeg ik t zomoar hail benauwd op borst.
Nou heb ik dat wel voaker, want ik ben copd-patiënt, moar ditmoal haar ik ook kramp en oetstroalens noar oksels en elleboog en dus docht ik ‘dit is wat aans as aans’ en vroug mien vraauw doktersdainst moar gaauw te bellen.

Dij stuurden, noa veul omhoal en proaten, oetendelk n dokter en dij dokter docht dat t meschain ook wel wat hyperventiloatie wezen kon, moar veur zekerhaid mos ik toch moar even noar ‘spoedeisende hulp’ van Martini-zaikenhoes goan veur n haartfilmpje!

Dus dochter en schoonzeun opbelt en dij brochten mie noar zaikenhoes en doar moakten ze foto’s van longen en haart.
Dokter kwam en zee: “gain goud bericht, joe bennen bezig met n beste haartinfarct en wie brengen je mit ambulance noar t UMCG want doar kennen ze joe beter behandelen den wie hier. Doar kenne ze je dottern, dat ken hier nait.”
Dus binnen 10 minuten brocht ambulance mie mit zwaailichten en sirenes noar t UMCG en veur ik t in de goaten haar, lag ik op operoatietoavel en wazzen ze mie aan t dottern.

Chirurg zee loater dat t wat hom betrof goud doan was mit dottern en dat t nou wieder ofwachten was met hou t herstel zuch deurzetten zol.
Noa twij doagen was t zo wied dat ik weer terug mos noar t Martini, ook weer met ambulance, moar nou zunder aal dij toeters en bellen.
Doar mos ik nog krap aan n week blieven en dou kon ik noar hoes veur wieder herstel.

Twij week loater was ik weer op de bainen, achter rollator vanzulf, en ik ben ook weer begonnen met fietsen op home-trainer en heb al weer 16 km per dag doan.
Ik heb mazzel had zee dokter, net op tied om nog goud holpen te kennen worden.
Dat wil ik geern leuven, want mien Pa en schoonpa hadden dat destieds jammer genog nait.

Ik ben blied dat ik nou weer dit heb schrieven kent, 6 week leden haar ik dat nait docht.

Anne Frank is veural bekend worren deur heur dagbouk over de gebeurtenissen in het ‘Achterhoes’ woar ze in de twijde Wereldoorlog soamen met heur oalluu en zuske woonde.

Ikzulf ben ook opgruid in ain ‘achter’hoes, moar jammer genog is dat hoes in de joaren tachtig van de veurige aiw ofbroken worren en is der ain meer dan lelk fabrieksgebouw hén zet.
Opdat wie in geval van aarge nood (in oorlogstied) meugelk van de boetenwereld ofsloten worren konnen, had mien Pa op zolder ain vluchtdeurtje moakt van 50×50 cm noar de zolder van de buren dij in het ‘veur’hoes woonden. Doar zat gain slot op, moar wel ain schoefke dat an baide kaanten het deurtje tougelieks open en dicht moakte.

Veur dat woar t deurtje veur moakt was, ain vluchtweg, is t gelukkeg noeit bruukt worren, moar de buurman van t veurhoes hef t wel bruukt om of en tou de bie ons, toch ook betuun, opsloagen brandstof zo as kolen en neutjes 4, noar zien zolder te verploatsen en loater mooi goudkoop in zien kachel op te branden.

Op ain gegeven tied begon dat vanzulfs toch op te vallen bie ons omdat de veurroad veul haarder slonk as bie t woare gebruuk meuglieks was en betrapte mien Pa, dou hai der op letten gong, zien buurman bie n nije poging tot daifstal.
De verstandhollens tussen ons en de buren was doarnoa vanzulfsprekend hailendoal vergriemd en is ook noeit weer goud worren.

Gain goud veurbeeld van ‘noaberschap’ docht mien Pa, dij votdoadelk ain zwoar slöt en ook nog n dikke baalke anbrocht op t deurtje om wieder onhail te veurkomen.
As ‘daank’ (lees: wroak) doarveur het buurman dou mien Pa verroaden, omdat hai sums wat swaart biewaarkte om wat meer in geldpot te hebben, zodat wie dou nog ains weer deur zien misselke toudoun in de problemen wazzen.

Aaltied as ik weer ains wat lees over Anne Frank en heur Achterhoes en het loatere verroad deur ain medemens, mout ik ook weer denken an ons achterhoes en het faait dat ook wie deur verroad van ain medemens benoadaild worren binnen.

Ain hail groot verschil met onze famieljes is dat wie, in tegenstelling tot Anne en heur famielje, de oorlog verder gelukkig wel allemoal redelieks ongeschonnen deurkommen bennen.
Aans haar ik dit stukje ja ook nait schrieven kennen.

Jong was al vanoaf zien jonge joaren gek op meziek. Hai was ook laang lid west van drumband as trommelsloager. Nou was hai gain lid meer, moar laifde veur meziek was nog altied doar.

Op n zoaterdagnoamiddag zol hai zien wichie van ‘t waark oafhoalen. Zulf was hai ainmoal in moand zoaterdags vrij, zien wichie mos tot ain uur in ‘t woarenhoes stoan te verkopen. Op zien fietske ree hai noar centrum van stad en was natuurlek veul te vroug doar.
Dou heurde hai inains meziek. Doar kwam n fanfare anlopen. Prachtig geluud en ze luipen ook aalmoal zo stram in de moat. Dou kwam der nog meer meziek; totoal vief korpsen moar luifst.
Ze speulden zulfs “Alte Kameraden”, t laidje wat zien opa zo mooi vond en altied op zien stoulleunen met-roffelde.
Hai kon zien geluk nait op en keutelde der mooi achterheer. T Was n Engelse groep met doedelzakken, dei leste.

Meer as n half uur, bienoa drei ketaier, loater wazzen ze op sportveld an raand van stad. Doar stonden de bussen veur de muzikanten dei weer noar hoes mozzen. Jong mos dou weer noar centrum terug lopen en dat nam ook weer zo’n stief half uurtje in beslag.

Bie t woarenhoes ankommen, zewat om twei uur, was doar alles al laang vot en zien wichie was ook in gain velden of wegen meer te zain. Dei was natuurlek al hoog en braid thoes. Schaande was dat hai nait wos woar ze precies woonde; hai was nog noeit bie heur thoes west zolaang ze verkeern met hom haar.

De moandag doarop kreeg hai de wind van veuren en was de verkeern oet. n Kerel dai meer oog haar veur meziek as veur zien wichie wol zai nait.
“Het ken verkeern” zee hai (net as Bredero).

In 1960 kwam ik as jongste bedainde an t waark bie n Herenmodesengros in Stad.
Touval was dat doar mien moekes volle neef Chef magazien was, wat ik veur die tied nait wos. Ik zee dus hail enthousiast “moi Fré” tegen hom, moar òh jé, dat was nait de bedoulens.
“Hier op t waark bin ik veur elkain “meneer B…” zee hai en of ik mie doar ook moar an hollen zol.
Oké, dat was gain punt veur mie en wieder konnen wie aal goud mit ainaander omgoan.

Op zekere dag mos ik ain partij van 6 herenvesten met spoud noar de winkel van Galesloot in Heerestroat bringen. Winkel en aigenoar binnen der baide nait meer en doarom ken ik nou de noamen wel nuimen.
Winkel was wat je nuimen meer veur de wat ‘betere’ klandizie in dij tied. En dat maarkte ik vot direkt!

“Wel het dit veur die inpakt?”, vroug ol Heer Gaslesloot.
“Gainain”, zee ik, “dat heb ik zulfs doan”.
“Ja, ja” was het antwoord, “dat is wel te zain ook. Neem moar gaauw weer met en bring mie omgoand wat beter spul dan dizze goudkope rommel, want dat ken ik mien klandizie nait verkopen.”

Ik dus weerom noar t bedrief en meldde mie bie “neef meneer B…”.
“Ach ja”, zee hai, “dat is woar ook, haar ik die veuroet zeggen mouten: Galesloot het et wat hoog ien kop en doarom doun wie in vesten dij hai van ons krigt aaltied dat dure maark “C” in ploats van de maist gebrukeleke. Goa moar gaauw dizze etiketjes der oet hoalen en naai der dij van dat aandere maark in en bring hom et dan zo snel meugliek weerom.”

Zo zegd, zo doan en noa n haalf uurtje ik weer op de fietse noar Heerestroat tou.
En kiek: Galesloot moakte t pakje open, keek der in, noar de etiketten en zee: “zugts wel mien jong, dit is toch hail wat beter dan dij veurige spultjederij, dat kenst toch ook wel zain he?”
Ik speulde t -in mien ogen- teneelstukje moar mit en gaf hom geliek en vanòf dij tied heb ik nooit weer problemen met hom had.

Wel heb ik der an overhollen dat ik vanof dij tied niks meer van maarken in klaaier en zukswat hebben mout, want schien bedrugt en wat is echt en wat is nep?
Noa nog gain joar kreeg ik n heul aandere job en was mien eerste boan al weer veurbie. Doarover zal ik loater nog ains wat schrieven. Want ook doar binnen wel leuke dingen van te vertellen.

Der bennen mensen dij noeit wat hebben en der bennen ook gounent dij aaltied wat hebben, zo as ik.
Eerste moal dat ik ain hazzenschudden kreeg was omdat ik in speultoene oet de ringen vuil en met kop op betonnen vlouer terecht kwam.
Tegenswoareg liggen doar rubber ploaten, moar dou was dat nog nait zo.
Ik mos 6 weke laang op berre liggen veurdat ik weer wieder kon.

Poar moand loater lag der ain beste proeksel snij en gong ik met sleetje van baarg in t Plantsoun noar benee, maar bleef de iezers van slee achter poaltjes hoaken en sluig ik over kop en kwam op t ies terecht.
En joa heur, weer ain hazzenschudden.
Ditmoal mos is moar 4 weke op berre blieven, dus dat vuil nog mit.

Nog gain joar loater was ik op zundagmörgen op fietse noar opa west om hom zien wekeliekse porsie, deur mien moe zulf moakte, gruintesoep te brengen en kwam ik op trugweg noar hoes inains tot stilstand tegen ain Volkswoagenbussie.
Ik haar dat ding hailendaal nait zain stoan, vanwegens ik wat in t ronde aan t kieken was, en joa heur, dokter der bie en kon ik opnijs weer 5 weke op berre blieven vanwegens hazzenschudden!
Nou zol je zeggen: ‘drijmoal is scheepsrecht’, moar dat gong bie mie netuurlieks nait op, aans zol ik dit stukje noeit schreven hebben.

Zo kwam t dat ik noa 50 meter van hoes mit auto rechtdeur rieden zol, moar aine van links docht dat hai der nog wel even veurlaangs kon mit zien grode slee.
Nait dus en doar klapde hai tegen mie an en ik mit kop tegen veurroet en wat dochten ie? Joa heur veur de vairde moal weer ain hazzenschudden.
Ditmoal net as bie eerste keer weer 6 weke op berre, eerste drij weke zulfs hailemoal ‘plat’.

Dou haar ik n poar joar niks en leek t goud te goan, moar … stötte ik kop net tegen punt van boukenplaank en gong ik onderoet en mog ik van ome dokkie weer 3 weke plat.

En leste moal (joa, tot nou tou den) dou vloog ik mit brommer tegen auto dij oet n dreef kwam en zomoar fietspad over ree. Hai haar mie noeit zain zee hai en schraaide hoast nog haarder van spiet as ikzulf van piene.
Dou mos ik opnijs weer 3 weke mit hazzenschudden op berre blieven veur ik beter was.

Dus luu, as joe mien stukjes sums wat vrumd lieken, dan komt dat wat mie betreft deur dij 6 hazzenschuddens en doar ken ik dus niks an doun.
As ik dit stukje nou aalmoal zo achternaander lees, dan krieg ik der opnijs weer kopzeerte van.

Mien verhoaltjes benn’n tot nou aaltied goan over zoaken oet verleden, moar dizze keer heb ik n woar gebeurd vertelsel van 11 augustus 2002.

Elk joar moaken twai merels in onze kamperfoelie ain nust en elk joar kommen doar twai of drei jonkies oet. Prachtig om te zain en biezunder mooi omdat et midden in Stad is.

Zo ook dit joar, wel wat loater as aans, pas in augustusmoand.
Drei aaier laggen der in en de ollen vlogen òf en aan mit wurmpies dou ze oetkommen wazzen.
Op dunderdag inains n hoop gekwetter van de olle merels en dou ik keek zat der ain kat an n jonkie te peuzeln. Ik joug kat vot en dou wazzen de ollen weer rustig. Moar omdat t nust deur anval van kat schaif was kommen, vuil ain van de baide klaintjes der oet en blerde en piepte as n gek. Ik heb hom terug legt in nust (zunder hom mit haand an te pakken vanwegens der gain menskenlucht ankommen mag) en t nust doarnoa weer recht bogen.

Alles leek weer best te goan en onze klainkinder, drei en anderhalf joar old, vonden t ook prachtig om noar dei klaine vogeltjes te kiek’n.
Heloas, op zundagmörgen was t weer roak en zat dezulfde (röt)kat weer te peuzeln op ons grasveldje. Baide aander klaine vogeltjes wazzen nou ook vot en t nust lag in toen.

Ollen vlaigen haile dag nog doul- en waizenloos rond mit bek vol wurmpies dai ze nait kwiet kennen. En ik? Ik ben kwoad.
Onze buurvraauw zee: “Ja, dat is oard van t baist, kest niks an doun” en ik zee: “Ja, en mien oard is om nou dei kat ains n beste schop te geev’n, ken ik ook niks an doun”.
Ik heb t kapot trokken nust moar in container goeit, van de baide jonkies heb k niks vonden.

Nou moar ofwachten of ze volgend joar toch weerom kommen en n nei nust baauwen.

De moand december is de moand van de olle mannen.
Eerst komt Sunnerkloas, dan de Kaarstman en oetaindelieks Voadertje Tied.
Drei olle mannen met laange widde boarden.

De Kaarstman verdringt heloas aalmeer onze Goudhailigman noar een twaide ploats in de feesteleke decembermoand.
Zeer ondankboar, want zien verschienen was zunder onze aigen grode kindervrund noeit tot stand kommen.
Zulf het de Kaarstman doar een behoorlek schuldgevuil an over hollen, want ains … huil laang leden … was haizulf ook een klain jonkje dei oet- en op-keek noar Sunnerkloas.
Ook hai, de klaine Kris, zette zien schountje bie kaggel en zong vol overgoave “heur wel klopt doar kiender” en “zui gunds komt de stoomboot”.
Ook hai keek volgende mörgen vol spannens of der wat in zien leerske legt was.
Ja, Kris was een jonkje zoas alle aandere kiender dat wazzen, tenminste zo leek het in t begun.
Dou hai hij een joar of tiene was, wer hai conferteerd met de rauwe waarkelekhaid rond het “feest” van de Hailige Nicoloas.
Zien schoun was weer leeg… hailemoal leeg!

En dat ondanks dat hai oavend derveur zo zien best doan had en flink haard zongen had. Wel 3 laidjes achtermekoar.
Wat Kris nog nait wos, was t fait dat Sunnerkloas allain zien goaven kon schenken as de olders een handje met holpen.
En dat was nou juust wat nait meer meuglek was.
Voader, Kris senior, was noamelieks waarkloos worren noa de haarfststörmen van oktober en november en brocht gain geld meer in t loatje.
Gain stuver haarrn ze meer in hoes en moeke haar al heur fantasie neudig om nog elke dag een beetje fatsounlijk eten op tafel te kennen zetten.
Veur boetenissighaiden was gain roemte in dei barre tieden.
Het ainige dat heur nog lukt was, was het braaien van een waarme sjoal van restjes olle wolle, zodat Chris tenminste nog wat “van Sunnerkloas” kriegen zol.

Veur Chris was dit, achtoaf bezain, het begun van zien lange carrière as Kaarstman.
Nou hai deurhad hou het verhoal van Sunnerkloas inaander stak, wol hai veur zien olluu op zien minst wat oardigs bedenken, moar doartou haar haj geld neudig en om dat te kriegen weer tied.
Zo duurde het sikkom drei weken veurdat hai, deur klusjes te doun bie de buren, een poar centen bienaander spoart haar om veur zien olheer ain puude tebak en veur zien moeke een fleske “onjeklonje” koopn te kennen.

Oh, wat wazzen ze doar blied met.
Ain Sunnerkloas-kedo, een poar week te loat, moar toch zo welkom.
“Bedankt, mien jong” zee d’ olle Kris. En moeke?
Moeke kon heur troanen van geluk nait verbaargen en snokte “Bedankt mien aigenste Sunner-Kris”

Vanof dei tied besloot Kris om elk joar in ploats van op 5 december, op 25 december kedootjes te geven aan mensen dei Sunnerkloas “mist” haarn.
Noa verschaiden joaren werd hai doardeur de Kaarstman nuimd.
En dat is tot op heden zo bleevn.
Gain concurrent dus, moar n metwaarker van Sunnerkloas, met het doun van goaven an dei mensen dei dat het neudigst bennen.

Nij-joarsdag 1967 za’k nait gauw vergeten. t Was zo’n echte winterdag mit veul snei, iezel en störmachtige wind. Ik was twei weke bie mien olluu thuus west mit Kaarst en Nij-joar en nou mos k weerom noar mien aigen hoes in Duutslaand, op zo’n 320 km ofstand van Grunnen want ik mos 2 jannewoarie weer op tied begunnen. Vanwegens t slechte weer besloot ik vrouger as aans vot te goan en dus ree ik om drei uur middags Stad al oet.

Tot an Stadsknoal was t nog redelieks te doun, moar bie Troapel begon t al te iezeln en te sneien dat je hoast gain stroat meer zain konnen. Haarder as zon 50 tot 60 km per uur kon k den ook nait rieden, dus t schoot ook niks op.

Bie t begun van Teutoburgerwald was t zo slim dicht deur sneistörm dat je hoast gain weg meer zain konnen en in n soortement hoarspeldbocht was t in n moment van twei tellen doan. Auto begon te slippen, draaide poar moal om zien aigen as en schoot dou deur vangrails hen en bleef net met kont op stroat stoan. Rest hong boven zo’n 5 meter ofgrond en ik duurs mie hoast nait te bewegen.

Mit veul muite kon k oet de auto kroepen en an kaant van weg op oasem komen. Stuk of wat peuken smookt om bie te komen en dou achter hulp an. Der was sikkom gain verkeer en dei wel laangs reden duurden nait te stoppen vanwegens gladdeghaid.

Noa zo’n anderhaalf uur was der den toch aine dai mie kwam helpen en wie konnen auto weer met ons baiden op stroat kriegen. Behalve wat blikschoa en n kapotte achterlamp was alles in takt en ik kroop achter stuur met haartkloppens in keel en rochelde mit n gangetje van hoast nog gain 30 km wieder richting hoes.

Persies 10 uur noa mien vertrek oet Grunnen kwam ik doar schoonop van zenen an en wer k welkom haiten deur mien hospita.
Dou ze heurden hou mien rais verlopen was kreeg k nog extra glaske met korn (jenever) om bie te komen en dou moar gauw berre in om te goan sloapen.

t Was n slecht begun van n mieseroabel joar en auto haar ook nog nummer met 67 der in, kiek moar op foto dei twei doage veur de rais nog moakt is in Stadpark van Grunnen.

Kompjoeters is machteg mooi spul, moar het ook zien noadailege kaanten zo as ik nou schaandelk mitmoakt heb.

Deur ain of aander virus of wörm dij ondanks mien anti-virus en “mailwasher” programmoa’s toch in mien pc is binnenslopen, bin ik aal mien korrespondentie, aal mien dagbouken, aal mien verhoaltjes en n groot dail van mien foto’s finoal kwiet.

Meer as 11 joar (vanof 1994) waark is zo noar zien grootje goan. Foto’s ken ik bienoa aalmoal wel weer op ain of aander menaaier opnij aankommen.
Verhoaltjes binnen zo hier en doar ook nog wel weer terug te hoalen moar mien dagbouken van 1997 tot op dag van meleur binnen vot en ken ik ook nait weer opnij schrieven.
Verdrait is hier moar n klaine oetdrukkens. Moar t helpt niks en dus moar vanaof vandoage weer begunnen mit nij dagbouk en dat den moar geregeld oetprinten.

Ain ding heb k der (te loat) wel van leert: van alles regelmoatig n “back-up” moaken en aargens anders bewoaren!
Dus mot der nou toch moar n cd-brander kommen, want van aal mien schrieverij alles op “floppies” zetten is gain begunnen an.
Dij sukkels dij dit an mans had hebben, mit versturen van virus of wörms bedoul ik, waiten nait wat ze n mens aandoun doarmit.
En ze hebben der ook niks aan, want ze kennen mie ja nait en zain mien verdrait ook nait.

En dan proaten ze tegenswoordeg moar over “privacy” en zukswat. Nou mien “privacy” is doaneg antast zunder dat ik doader oeit der op anspreken ken.
Dit nuim ik daorom ook Nijmoods Verdrait, want vrouger wazzen der gain kompjoeters en beston dit dus ook nait.
Wat was het leven dou toch heerlijk simpel.

joen treurege Grunneger

As klain jonkje ging ik voak met mien pa noar Nijziel. Doar was zien pa geboren en opgruit en de bruier van zien pa woonde der dou nog aal in t ollerliek hoes.

Dou ik wat oller was vruig ik mien pa woarom hai zee dat we noar Nijziel gingen, want bie raand van dat dörp ston doch wis en waarachtig “Niezijl”, net aans om dus. Dat was Grunnens zee mien pa en dan wör ij-ie en ie-ij. Ik snapte der gain biet van, moar leufde t wel noatuurlek.

t Verkloarde wel vot ook woarom ik dij olle ome sums nait goud verstoan kon, want hai proatte aaltied Grunnens en dan ook nog met n licht Frais accent. Veuraal as hai oet Biebel veurlas, veur en noa t eten, verston k der soms gain woord van, want dan pruit hai Nederlands op zien menaaier en hai sloot aaltied of (tenminstens dat is wat ik mie der van herinner) met: “voor’n zwak en beroerd lichaam” en ik vruig mie joarenlang of welk beroerd lichoam hai doarmet aaltied bedoulde.

Opa kwam, zo as mien pa zee, oet het laand van “jem” en “joe”, hail aans Grunnens as wat wie in Stad praoten deden.
Pa zee dan dat zien opoe vrouger wel ains in Stad kwam en dat zai dan aaltied allainigs moar brood met botter hebben wol en gain margarine.
Mien opoe, dij het nait zo braid haar, haar spesjoal doarveur ain echt roombotterpapierke in hoes en as heur schoonmoeke der din was, dee ze gaauw wat bleuband in t papier zodat de olle opoe (tenminstens veur t oge) nait tekört kwam.
Brood zulf huifde ze opoe nait te geven, want t olle mens haar altied aigenste “brug in buus”.

As vraauw van 37 was ze veur twaide moal al wedevraauw worren en haar dou 4 kiender tussen de 3 en 12 joar old. En in dij tied was der nog gain biestand of zukswat, dus mos ze zulf flink anpoten en dat dee ze met n klain winkeltje an hoes met “Koloniale Waren” en ook trok ze der op oet met n juk en loater met n hondekaarre om spul te slieten.

Ik trof in 1970 nog n oale boas in de Povvert (bie Hoogkerk) dij mie vertelde dat hai “Jantje Knapkouk oet Nijziel” nog aigenst mitmoakt haar, zo’n 40 joar terug.
Pa zien ome is old worren (88), moar in t olle hoes woont nog aaltied zien dochter en zai is nou ook al 86 joar.
Ik mout denk ik, nou t nog ken, toch moar ains gaauw weer noar Nijziel.

Mien ome Jaap heb ik noeit echt kent, want ik was 13 moand old dou hai omkommen is in kriegsgevangenschop in Duutsland.
Wel wos ik as klain kereltje al goud dat hai ombrocht was in Neuengamme, want dat vertelde mien Moe mie elk joar in maai opnij oetgebraaid.
Ome Jaap is moar 30 joar worren en zien jongste dochter was dou nog moar 7 moand en zien oldste dochter was net 11 joar west.

Deur aal dij verhoalen, deur mien Moe en loater ook mien Tanne Gré, was ik nijschierig hou of alles in zien gang goan was en doarom heb ik in 1992 zien papieren opvroagt bie de Instantie van Rooie Kruus en doar staait beschreven dat hai oppakt was vanwegens hai sabotage pleegd haar en eerst noar Kamp Amersfoort, dou noar Kamp Westerbörk en oetaindelieks noar Kamp Neuengamme in Duutsland ofvoert was.
Doar is hai sturven volgens de Duutsers an haartzwakte. Hai zal wel flink oftuugt wezen (!) want hai was ain fiere kerngezonde kerel dou hai oppakt wör.

Deur NIOD, woar ik ook informoatie vroagt heb, is hai as anarchist beschreven en dat komt volgens mie deurdat hai net as zien bruier Dainstwaigeroar west was; dat kwam in famielje van mien Moe traauwens wel meer veur, ook loater nog.
In waarkelekhaid was ome Jaap n verzetstrieder (hai huil onnerdailen oet radio’s veur illegoal waark staait in braif van Rooie Kruus), moar deur verroad van zien boas (dij was NSB-er) was hai oppakt vanwegens hai n radio nait angeven haar bie de Duutsers (!).
In bouk van omkommen Verzetsluu staait hai gelukkig wel vermeld.

Touval of nait, moar ome Jaap was boorn op 10-de Maai, dus dou Oorlog oetbrak in 1940 was dat persies op zien verjoardag!
Dou ik nog goud ter bain was luip ik voak mit met Omloop op 4 Maai van gedenkploats op Heereweg noar Sint Joris op Martinikerkhof.
Leste joaren kiek ik allaint moar noar televizie en nog aaltied krieg ik steevast n kloede in haals as de bloumenkraanzen veur de ‘Gevallenen’ op Daam deel legt worren.

Mien moe heur oldste zuster zee aaltied tegen mie dat ik zo veul op heur omkomen bruier leek; (wie bent traauwens baide om 1 uur smiddoags boorn!) en ik vind dat ain EER, want in mien ogen was hai wis en woarachtig n goud mens!
En doar wil ik best op lieken !!

As je oller worren denk je voaker terug an vrouger.
Nou ik last heb van ollerdomssuker, krieg ik “moar” ain schepke suker in mien kovvie. Vrouger wazzen dat twij of soms wel drij schepkes.
Het went wel op den duur.

Mien Opa haar het der stoerder mit destieds.
“Vrouger was der gain geld veur suker”, zee hai regelmoatig, “en nou ik geld genog heb, nou mag ik van dokter gain suker meer gebruken en mout ik dij smerige surogoatdruppen in mien kovvie doun. Bah !”

Ik heb trouwens meer dingen gemain met mien Opa, dij mie op t heden opvaaln.
Zo docht ik lest, dou der weer ains aine dij nog jonger was as ik overleden was, ook inains weer an mien Opa van moeke’s kant.
Hai was zo om en bie de 85 dou zien kammeroad, ook roem over de 80, oet tied kwam.
“Nou heb ik gain ain meer dij mie nog bie veurnoam nuimt” zee opa mit n snok in stem.

Klopde nait hailemoal, zien zuster leefde nog, moar zai woonde al vanof Eerste Oorlog in Engeland en kwam hoast noeit meer in Grunnen vanwegens zai zulf dou ook nait meer de allerjongste was.
Ik waz dou om en bie 25 en zee: “Geft niks Opa, den zeg ik in t vervolg wel Roelf tegen joe in ploats van Opa”.
Ja, moar dat was vanzulfs nait de bedoulens!
“Hou komst der bie, doe snötjonk. Doe blifst moar mooi Opa tegen mie zeggen, begrepen”.
Ik begreep hom, ja wis en zeker wel, moar t wezenlieke van t verhoal is mie nou toch dudelieker dan toun.

Elk en ain verlust op den duur zien of heur aigenste generoatie-genoten.
En hou oller joe den binnen, hou minder der doar van over blieven vanzulfs.
Dat is dan in mien ogen ain van de noadailen van “old” wezen.
Der binnen gelukkig op dit moment nog veul dij mie nog bie veurnoam nuimen maggen, moar het gaait de leste tieden toch wel schrikboarend haard vind ik.

Leste poar joar was ik voaker dan mie laif is op Selwerderhof of in t Kremetorium om weer ains aine vot te brengen.
En omreden ik ja nog laank nait 85 joar ben, zollen der ook nog hail wat volgen denk ik.
Moar zain wanneer ik tegen mien klaindochters t zulfde zeggen mout as mien Opa toun.
Moar ik hoop wel dat t nog n zetje duren mag.

Pa, doe grode staarke kerel, doe wast inainen vot vatteg joar leden. Zomoar, inainen, vot.
Eerst was ik verboasd: “mien grode staarke pa, nog moar 48 joar, was dood?”
Dat kon nait wezen, dat haar ik verkeerd heurd. Moar nee, heur, t was wel wis en zeker.
Dou was ik kwoad: “verduld, ik kon hom nog nait mizzen, ik haar hom nog neudeg!”

En ik nait allain, mie moe ook, nog meer zulfs. Zai was minder-valide en veur t grootste dail op zien hulp aanwezen, zai kon zuk allaind nait redden, onmeugelk.

Dou was ik verdraiteg: “om mie, om mien moe, om mien opoe, om mien opa.”
Mien opoe was heur jongste zeun kwiet, dink joe dat ains in, dat is toch wel t slimste wat n mensk overkomen ken, joen aigenste zeun begroaven mouten.

Mien opa, moe heur voar, was ook kwoad, moar den weer hail aans as ik: “Ik haar doar in dij kiste liggen mouten” zee hai, “ik ben sikkom 84 en hai is nog moar 48; doar klopt toch hailendoal niks van!”.
Mien moe was verdoofd; zai kon t nait begriepen, dat heur aigenste man der nait meer was. “Hou mot dat nou wieder?” vruig ze mie, “Pa is der nait meer, ik ken nait veur miezulf zörgen en doe woonst in t boetenlaand en kenst mie ook nait biestoan”.

En ik? Ik was vertwiefeld. Nog gain weke leden haar ik pa touzegd, dat ik moe nait in steek loaten zol as hom wat overkommen zol. En nou was t al zo wied. Onbegriepelk. Haar hai den toch veurzain wat der gebeuren zol? Hai haar altied leufd in veurloop en dat soort dingen.
En zulf haar ik, leuf mie of nait, juust de dag veur zien verschaiden ain nije lieste moakt met aale adressen van femielie en bekenden, “veur t geval dat …”.
Zo gaauw as t meugelk was ben ik weerom kommen noar Grunnen, ben weer bie moe kommen wonen (tot mien traauwen 5 joar loater) en heb heur biestoan zoveul moar kon.

Vatteg joar leden is dat nou. Opoe het nog roem vief joar langer leefd as heur zeun, dat zol dit joar dus ook al weer viefendatteg joar worren dat zai der nait meer is; opa het t noa pa zien dood zeuven joar langer volhollen en het roem de 90 hoalt. En moe het nog vieftien joar leefd en is nou dus ook al viefentwinneg joar vot dit joar!

Woar is de tied bleven? Ik ben al 15 joar oller den pa ooit worren is. Ik ben traauwd, heb drij dochters en ik bin al opa, dat het mien pa aalmoal nooit mitmoakt. Ik ben met pensioun, dat het pa zulf ook nait beleefd. Pa het dus veul mist, en ik…
Ik mis hom nog aaltied; ik heb zien road nog voak neudeg, moar ik mout t der zunder doun.

Tied hoalt schaarpe kantjes der wat of, moar t gemis blift, mien leven laank.

Pa, schilder van perfessie, zat in de winter van 1952/1953 in vorstverlet en zien kameroad, n zulfstandig kolenboer, kon wel wat hulp gebruken, want dei haar t slim drok in dei kolle tied zo vlak veur Kaarstdoagen.

Zo wer pa menner op stainkolenwoagen en brocht coakes, briket, törf en nootjes-4 bie mensen thoes.
Alles ging goud dei eerste dag en der wazzen gain ongelukken beurd, moar op terugweg van leste klant noar kolenschuur kreeg t peerd de lucht van zien stal in neuze en sluig op loop en hou pa ook ruip: “ho, stop, blief stoan”, t peerd wos van gain ophollen en runde moar deur.

Nog n geluk dat korre bienoa leeg was, aans wazzen kolen deur haile stroat vlogen. En gelukkig was ook dat in dei tied der nog nait zoveul verkeer was as nou.
t Was n slim komies gezicht, dat wel, moar zwait ston hom op kop. Peerd stopte nait eerder dan veur stal en boas van t spul, Hinnerk Schriever, kwam hoast nait meer bie van t lachen.

Dou kreeg pa eerst nog moar wat les in mennen en touspreken van peerd en kon hai nog n poar weke lang deurgoan mit rondbrengen van t zwarte kolenspul en verders ging dou alles ook zunder mankeren. Leste stuk bleef wel muilek, want peerd zette dan altied toch weer gang der in en pa het hail wat keren staark an rem motten trekken.

As belonens kregen wie ook n beste loading kolen op zolder en was t bie ons in hoes dei winter lekker waarm.
Pa was wel bliede dat hai kört doarop weer anvangen kon mit schilderen, dat lag hom toch stukken beter dan peerdjemennen.
En dou wie n joar loater verhoezen gingen noar aander dail van stad, kregen wie zulfde woagen (eerst goud schoon moakt) en zulfde peerd ook mit, moar pa wol dou zulf nait mennen met dizze fragiele vracht, dus dat mog Hinnerk dizze moal zulfs doun.
Ik mog, trots as n pauw, noast ome Hinnerk op bok zitten en of en tou an teugels trekken, nou dat was n belevenis van jewelste.

Moi luu,
Doar was ik weer ains. Ditmoal n stukje over mien aigenste eerste perfessie, ondertied 50 joar leden.

As jonkje van net 16 joar kwam ik te waark bie n Herenmodesengros as magazienhulp hier in Stad.
Dou mozzen wie ook zoaterdoags nog waarken van 8-13 uur mout je waiten en dij eerste zoaterdag was t sikkom ook mien leste zoaterdag worren.

Der kwam ain boetendainstmitwaarker op mie of en zee:
“Zo, doe bist de nije? Nou doe most dan mien auto wassen” en laip vot.
Ik ruip hom weerom en zee “ik wait nait wel doe bist, moar ik was dien auto nait mien jong, want ik ben hier annomen as magazienhulp en in t magazien hebben wie gain auto’s.
Doe ritst der in en doe moakst hom smereg, dus den moakst doe hom ook moar zulf weer schoon”.
Hai laip mit n kop as n luziver wieder en linea recta noar t ketoor van de boas.

Duurde moar even vanzulf of ik mos bie boas op ketoor komen.
“Het is hier gebeurlek dat jongste bedainde zoaterdoags de auto’s van de vertegenwoordigers wassen” zee boas.
Ik zee weerom dat ik dat mooi von, moar dat hai mie dat nait verteld haar dou ik solliseteerd haar noar boantje van magazienmitwaarker en dat ik gain lust haar aander zien smerege boudel schoon te moaken terwiel der ook nog zoveul waark op magazien zulf te doun was.
Kwam der op deel dat ik mien jazze pakken kon as t nait gebeurde, moar ik waigerde persist omreden ik nait noar dit boantje solliseteerd haar as ik dat van teveuren waiten haar.

Magazienmeester, n volle neef van mien moe, kwam der nog an te pas, moar hai kon mie ook nait omproaten, want ik zee hom dat ik veur dij 75 gulden in moand (!) mit 45 uur in week waarken vast wel aargens anders ook n boantje vinden kon.
Ontslag kreeg ik nait, want doar was gain goie reden veur vanzulf, moar stemming was nait meer zo opperbest, das ook nait vrumd vanzulf.

Noa 10 moand haar ik het doar dan ook wel bekeken en kreeg ik n nije perfessie, moar doarover wil ik joe den n aander moal wel wat meer vertellen.

“Doe magst dien vraauw wel ains beter in de goaten hollen”, zee n buurman tegen mien pa in het veurleste joar van twijde wereldoorlog.
“Hou zo dat den?”, vroug mien pa.
“Ik heb heur vanmiddag op Zuderdaip smoezen zain mit n Duutse soldoat en ze haren baide nogal wat plezaaier zo te zain. Ze haren mekoar zo te zain ook nait veur t eerst ontmout, doar leek t nait op.”
“Nou”, zee pa, “ik zol heur wel ains vroagen wat dat den west het, moar t zal wel wat mit valen dink ik zo, want mien vraauw proat nait zomoar mit vrumden en zeker nait mit Duutsers, doar leuf ik hailendoal niks van.”

Dou mien moe loater dij middag weer thoes kwam vruig pa heur vanzulfs wat of der woar was van wat hai van buurman heurd haar.
Nou, dat was gaauw verteld:
“Ik trof op Zuderdaip ain van mien vrougere collega’s van firma Falke, tricotagebedrief an Emmasingel”.

Doar haar moe as machinebraaister 10 joar waarkt tot an heur trauwen. Falke was van oorsprong n Duutser, loater naturaliseerd tot Nederlander en haar ook altied n poar Duutsers in dainst.
De vrougere collega van moe was bie begun van de oorlog deur de Duutse Militaire Dainst oproupen en mos nou zien ‘voaderlandse plicht’ doun in Stad woar hij zo bekend mit was en laank woont haar.
Dou hai mien moe zag, haar hai heur roupen om even n proatje te moaken, meer nait.

Moe zulf haar hom eerst hailendaal nait herkend vanwege zien Duutse uniform.
Moar, zoas wel meer gebeurde in de oorlog, was dat onschuldige proatje verkeerd ankommen bie de ‘verklikker’ en dij haar der zien aigen, ver bezieden woarheid getraauwe, verhoaltje mor van moakt en overbrocht aan mien pa.

De verroader slept nait, was ook hier dus weer ain woar woord.

Mien kammeroad en ik hebben hail wat of-fietst in onze jonge joaren.
Dou wie zo’n dattien-vattien joar wazzen muiken wie voak n tochtje noar t Potterwollermeer as t mooi zummerweer was en sums, as wie nait aal te krap bie kas wazzen, huurden wie den n roeibootje. Dat kostte dou viefentwinneg sìnten per haalf uur en wie betoalden den viefteg sìnten en haarn n hail uur om ons te vermoaken.

Moar ainmoal luip dat nait zo òf as wie docht haarn, wie kwammen vast te zitten in n raitbossie en mit gain meugelkhaid kregen wie de boot weer lös.
Wie ruipen om t haardst: “Help, wie zitten vast” en aal zuks wat meer, moar gainaine kwam ons lös trekken.
Noa verloop van tied lukte ons dat mit veul gehaister den toch en dou moar gauw weer op waale an.

Wie haarn dou nog gain hollozie en wozzen dus hail nait hou laank wie vot west wazzen.
Dat vertelde ons de verhuurder wel en wie mozzen van hom nog ain kwattje betoalen, wie haarn langer as ain uur an t roeien west zee hai.
Goie road was duur, want nóg n kwattje haarn wie vanzulfs nait.

As onderpaand mozzen wie dou ain van onze fietsen stoan loaten en mit ons baiden op ain fietse op hoes an.
Ik woonde, van Potterwolle of zain, dichterbie den mien kammeroad, moar mien kammeroad zien ollu wazzen wat geld betreft wat roemer in t vel. Woar mozzen wie hen?

Nou den toch moar op mien hoes an, dat was wied genog fietsen noa aal dij drokte wat wie al beleefd haarn.
Pa roazen en tieren vanzulf: “Domkoppen, hou krieg je t aaltied veur mekoar” zee hai, moar ik zag hom toch ook wat gniffeln.
“Goa doe moar op hoes an” ze hai tegen mien kammeroad, “den stap ik wel op plof om dij ofzetter zien kwattje te brengen.”

En zo gebeurde t ook. Pa het dij “ofzetter” zien geld brocht moar hom der wel bie verteld dat hai nait zo vrekkig wezen mos.
Moar de eerstvolgende keer dat wie weer van plan wazzen wat te goan voaren kregen wie wel te heuren dat we “in geval van” zulf moar wat bedenken mozzen, want “n ezel stöt zuch nait twijmoal an de zulfde stain” zee hai.

Al joaren was onze vakanzie altied t zulfde.
Zes week noar zummerhoes op camping in Zuudloaren, net as elk wiekend trouwens ook. Kinder wollen wel s wat aans en dus beslootn we de kampeerwoagen van onze vrunden te lainen en twai week noar t Sauerland te voaren.

Dou we doar noa n lange raize ankwamen, was t net “Ruhestunde” en mozzen we wachten tot 3 uur om ons reserveerde plekkie te kennen betrekken.
We mozzen eerst n stukje baarg op, dan noar beneden en op n poar vierkaande meters auto draaien om de oetklapboare tent/caravan op zien ploats te kriegen.
Dat was makkeleker zegd dan doan, ervoaring haar ik ja nait met zo’n anhanger.

Net dou ik docht dat de woagen goud stond, rolde de haile boudel noar achter en kon motor van auto t nait meer hollen.
Doar rolde de haile anhanger noar beneedn, met mie in auto der achter an. Vrouw en kinder roasden en gilden om t haardst: “stop, ho, noar boovn rieden” en wat al nait meer. t Zwait ston mie veur kop, moar hou ik ook gaspedoal indrukte, auto kwam nait omhoog moar glee al wieder noar beneedn.

Achteroet rieden mit n anhanger was al nait mien staarkste kant, moar nou ging t ook nog noar benee en kon ik nait zain woar t heen ging en ik kneep m behoorleks. Dou inains n klap en boudel ston stil tegen n boom. Dei was staark genog om nait te knappen en doar hong ik.
Ik stapte oet en begon te roupen: “Hilfe, hilfe” moar t ainigste wat ik heurde was: “Ruhe, bitte”.
Haar sloap zeker nog nait oet.
Ik moakte anhanger lös van auto en ree noar boven op smalle wegje.
Dou met hulp van vrouw en kinder de anhanger noar boven drukt en weer an auto koppeld en terug naor receptie.

Kon wie wel n aander plekkie kriegen op meer vlakke ondergrond, moar veur nait meer as 10 doage, want dan was t plekje weer verhuurd.
Dat hebben wie moar doan, want aans was t hailemoal niks worren.
Wie hebben n prachtige vakanzie had, dat wel, moar mit anhanger weer baargen in, nee dat was eerste en vot ook leste moal west.

Nou de winter weer veur deur stoat kommen wat gedachten oet vrougere tieden bie mie op.
Zeker meer as 50 joar is het leden dat ik mie herinnern ken.

Op plek in Stad woar nou n joekel van n gebaauw stoat, was vrouger n hoaven. Westerhoaven was dat.
Doar het mien pa mie t echte scheuveln leert, noadat wie eerst op Van Broakelviever wat begonnen wazzen met de grondsloagen.
Man wat zunde dat ze dat dicht moakt hebben.
Doar haar je roemte zat en verdwoalen was der ook nait bie, want je mozzen aaltied rond.
En de schippers, dei mit schip in t ies vastzaten, wazzen voak gul met wat sukkeloa en zo.

Eerst kreeg ik noatuurlek n poar olle holtjes, sikkom versleten, moar dou ik het int snötje haar, kreeg ik toch ook n poar echte nije Vraize deurlopers. Noa 25 joar heb ik ze pas votdoan.

Ook op Botterdaip in Stad (bie Bedummerweg) scheuvelden wie regelmoateg, want dat was zo’n mooi laang recht stuk van Sumatraloan tot an Bedummerbrugge tou, moar dat is ook ja dicht goeit loater. Zunde, zunde.
En ook op iesboan, op plek woar nou t Noorderstatsion is, heb ik heul wat oafscheuvelt. Moar ja, ook dat is vot vanwegens ontsloeting van de wiek Selwerd.
Wat hebben wie n plezaier had toun. Schaande dat zukswat nou nait meer ken, moar ja, tieden veraandern en ach de winters bennen toch ook al laang nait meer wat ze dou wazzen.
En holtjes kennen ze allaineg nog van ploatjes in olle bouken; t is nou aal aans.

Gain wonder dat kiender nou scheuveln leren motten in Kardinge of zukswat. Alle woater is ja zewat vot en dat maistens omwille van auto’s en groode gebaauwen.

Scheuveln ken ik zulf nait meer vanwege gezondheid en zwakke enkels, moar ik kiek der nog geern noar en veur de laifhebbers mag k hopen dat er nou weer ains ain echte ollerwetse winter met veul ies ankomt. Ik wens joe allemoal mooie wintermoanden tou.

Ik heb hail wat schoulen deurlopen as ik zo ains terug kiek.

t Begon met fröbelschoul an Neistad in Stad; de Pinksterbloum nuimt. Twei joar laank mit veul plezaaier hénwest.
Dou kwam legere schoul an Parkweg in Stad – de Mulock Houwerschoul, vanwegens renevoatsie n vörreljoar laank noar Coehoornsingel bie n ULO in, alles mitmekoar was dat ook weer zes en haalf joar. n Haalf joar langer as normoal vanwegens dat de aprilschoul veraanderd wör in septemberschoul.
(Op zundag dan ook nog mit buurvraauw noar zundagschoul, zai was wat bie de Mormonen in Poelestroat)

Vandoar ain joar noar t zeuvende leerjoar an Noordebinnensingel – Klaas de Vries, mor vanwegens teveul anloop (de “babyboom”) wuirden klassen opsplitst en mos ik noar dependance an Westerbinnensingel woar ook n gedailte van de schippersschoule bie in zat.

Dou nog twei joar noar ULO an Violenstroat – de Cort van der Linden en net as bie veurgoande schoul werd ook dizze dou weer opsplitst en kwam ik in Jacobienerstroat terecht in neie schoul – de Hendrik Wester MULO.
Vanwegens wat trammelant heb ik schoul nait òfmoakt en dou mos ik van mien pa moar an t waark goan. Moar om toch wat bie te leren wel twei joar laank, vaaier oavonds in week noar Aovondschoul in Violenstroat (joa wis, dezulfde Cort van der Linden as eerder ook al nuimt is).

Tougelieks ook nog n schriftelke kursus tiepen bie instituut an H.W.Mesdagplaain en tussendeur nog gaauw even (nog gain joar) riebewies hoalt ook.
Bie LOI doarnoa nog veul schriftelke kursussen doan.

Doarnoa in Duutslaand, woar ik n tiedlaank waarkte en woonde, kursus tolk/vertoaler Duuts/Nederlaands en kursus Spoans, moar leste nait ofmoakt vanwegens ik deur omstandigheden inains weerom noar Grunnen mos.

Hail wat “interne” oplaidens had bie Gemainte Grunnen en as oetsmieter op mien 50-ste joar (11 doagen noa mien verjoardag) mien leste kursus ofsloten, mit n pluum van de juffraauw, veur kompjoeter-toustanden.

Tussentieds was ik den ook nog sikkom vief joar op schoul van mien kiender, as ofwisselnd veurzitter, sektoares, puutholder bie olderkommissie, en ook nog as redakteur van schoulkraantje waarkzoam.

Ik ken wel zeggen dat ik toch wel veul op schoul west ben in mien leven en ik heb der noeit spiet van had.

Mien Pa was nogal nuchter van oard, moar sums in mien ogen wel ains wat te veul.
Op zekere dag was ik mit hom Stad in want hai mos n poar nije schounen hebben. Hai haar aaltied dezulfde schounen, uutlopers, swaart mit veters en kocht ze mainsten bie Van Haren in Heerestroat en doarhén wazzen wie ook nou weer op weg.

In winkel kwam votdoadelk n juvver vroagen wat hai wol en mien Pa zee: “zuksen as ik nou ook an heb, mor dan nij vanzulf.”
Zo as aaltied was Pa in mor n poar menuten kloar, hai laip wat in zoak rond en zee: “dizzen binnen goud, dij neem ik mor, ik hol ze ook mor an, ken ik ze direct inlopen.”
Juvver zee: “zol ik dij olle schounen den mor in deuze inpakken?”
“Joa”, zee Pa, “as joe dat groag willen, dan maggen ie dat wel doun van mie.”
Bie kassa betoalde hai de nije schounen en zee: “nou tot volgende keer dan moar weer hé.” en laip liekoet de winkel oet en ik der achteran vanzulf.
“Ho, ho”, zee juvver bie kassa, “ie vergeten joen olle schounen, meneer.”
“Nee”, zee Pa, “dij heb ik ja nait meer neudeg, ik heb nou ja mien nije schounen an.”
“Ja”, zee juvver, “moar woarom mos ik ze den inpakken?”
“Ik wait nait”, zee Pa, “dat wollen joe toch zulf en van mie mag dat best al was t veur mie hailendaal nait neudeg.”

Dou wie boeten wazzen zee Pa: “kiek zo gaait het mainstens, ze vroagen joe wel ains wat, moar verwachten aaltied wat aans te heuren dan wat ik der op zeg. As ik weer nije schounen neudeg bin, is der weer ain aander juvver en dij vroagt wis en zeker ook weer of ze de olle schounen inpakken mout en kriegt den van mie ook weer het zulfde antwoord; lukt ieder keer weer mien jong.”
Wie haren grode schik en nog joaren laank was dit verhoal de klapper op verjoardaogen en bruloften en zo.

Zolaang ik mie heugen ken wuir der bie ons in femielje as je as kind vruigen: “Woar goan wie hen?”, altied as antwoord geven: “Noar Seballeburen mien jong (of mien wicht)” en op wiedere vroag: “Wat goan wie doar den doun?”, kwam steevast as antwoord: “Mollebonen kopen”.
Het betaikende vanzulf gewoon daje der niks met te moaken haren wat der gebeuren ging, moar het wuir wat vrundelker brocht.
Veur zover ik wait bennen wie ook noeit echt noar Seballeburen west en Mollebonen kochten wie toun ook altied gewoon in Stad in Ganzevoortsingel.
Ik heb mien aigen kinders ook voak dat antwoord geven as ik nait zeggen wol wat we doun gingen en ze waiten dat ook nog drommels goud.

Moar woar kwam dat gezegde nou aigenlieks vot?
Ik ken t nait meer vroagen, moar heb zo mien aigenste gedachten der wel over goan loaten en denk dat ik nait wied bezieden de woarhaid zit met mien oplössen.

Het gezegde kwam van mien pa zien pa (mien pa nuimde hom altied “mien ôl Heer”, moar ik mog mien pa nait zo nuimen vanzulf).
En mien opa kwam van Nijziel en dij zien opa kwam van Olhoof en dij zien opa kwam van …..
Juust, van Seballeburen !

Het is dus ducht mie gewoon ieder keer van opa noar klainzeun overbrocht vanof dij tied, nou al zo’n 300 joar leden want dij zien pa kwam ook van Seballeburen en doarveur kwamen de pa en de opa van Grodegast en van Doezum, moar dan bint we al sikkom 400 joar terug in tied.

Ik vind het ain meroakel! Hou ist toch meuglek dat zukswat zoveul generoaties deurgeven worren ken.
Net as mien veurnoam (Harmen/Harm) traauwens, want dij heb ik ook altied nog.
Harm 1944 van Derk 1918 van Harm 1886 van Hendrik 1854 van Harm 1821 van Kornelis 1790 van Harmen 1744 van Jan 1709 van Harmen 1682 van Jan 1644 van Harmen omenbie 1615.

Vief meert 2008 vlak veur t waarm eten heb ik mien leste sigaretje smookt.
Hai smuik noar niks, want ik was zaik en beroerd.
Klopte wel want aanderdoags kwam dokter der bie en dou haar ik bronchitis.
Man, man, wat haar ik t benaauwd.

Sikkom 48 joar heb ik rookt as ain schösstain, leste joaren twij pakjes per dag.
Nou bin k der aander week dus áin joar vanof.
Gainain, ikzulf wel in t alderminst, haar dat leuven wilt veureg joar.

Moar nou mot ik der ook hailendoal niks meer van hebben.
Lucht moakt mie benaauwd, dat is slim, moar t stinkt ook en dat bevrumd mie, want ik heb krap an 50 joar zulf dij lucht ook altied bie mie had.
Vraauw is der ook moar wat bliede mit, want zai huift minder voak vitroages wassen en klaaier luchten.

Veur mien veurdail het regeren ook nog ais besloten dat smoken in restaurants nait meer toustoan is.
Doar bin k nou toch wel slim bliede mit, want dat leek mie veur dij tied wel n probleem te worren.

Zo zai je moar weer dat Cruijff geliek krigt mit zien: ‘Elk noadail het zien veurdail’.
Van t oetspoarde geld heb ik n “hometrainer” kocht en zo perbaaier ik mien hail slechte conditie weer wat op te viezeln.

Ik ken joe t aalmoal anroaden luu: STOP !!! Je worren der echt beter van.

Het jonkje was zeuven joar, sikkom aacht, en leufde nog stief en zunder twiefel an Sunnerkloas.
Vanof dat hai nauwelieks lezen kon kreeg hai van Sunnerkloas n bouk van Sjors en Sjimmie. Mooie ploatjes wazzen dat mit wolkjes mit tekst der in. Dus ook as t lezen nait zo goud gong, begreep elk en ain wel wat de bedoulings was.

Dit joar lag Moe net in dij tied in t zaikenhoes en kwam der van Sunnerkloas vieren nait zoveul terecht as normoal.
Natuurleks was der wel Sunnerkloas bie Opa en Opoe thoes zo as elk joar, moar bie Pa en Moe mos hai ook aaltied nog bord kloar zetten veur wat snoupgoud en wat aander klainighaidjes en ….. t bouk van Sjors en Sjimmie.

Moar Pa was drok mit zien waark, mit hoeshollen, mit bezuik an t zaikenhoes en haar gain tied om ook nog achter bouk an te goan. Dat wör ja altied brocht deur bloadenman van Libelle en dij trof hai nait vanwegens alle drokte.
Nou, dan moar ains nait en ankommend joar moar kieken of t den wel lukken wol docht Pa.

Ach Here mien tied wat was dat n verkeerde gedachte.
Op 5 desember luip t jonkje deur t huile hoes te zuiken, achter alle stoulen, in alle kassies, onder alle berren, op zolder en woar aal nait, moar zien Sjors en Sjimmie bouk was nait te vinden vanzulfs.
Bord mit peperneuten, borsploat en sukkeloa was der wel. Wat klaaier, nij bezroen en wat zakdouken ook, moar gain Sjors en Sjimmie.
Dit was gain Sunnekloasfeest, dit was n regelrechte Sunnerkloasramp!

Bleren en jammern, hoelen en schraaien. Nait te troosten. Pa was der verlegens mit en dou kon hai moar ain ding bedenken om jonkje weer stil te kriegen: de woarhaid vertellen!
En zo was jonkje van sikkom aacht inains n stuk wiezer worren. Zien geleuf in Goudhailegman was hom ofnomen, moar begrip veur de muilieke toustand van zien Pa was wel gruijt.

En dou Moe n haile zet loater weer thoes was, kreeg hai toch nog zien Sjors en Sjimmiebouk. Dou was t inainen dubbelfeest mit Poaske.

Ik wens joe aalmoal ain mooi Sunnerkloasfeest tou.

Ain van de veurollen van Sunnerkloas was nait zo broaf as wie normoal van dij olle man verwachten.
Schoapen

Overgrootvoader van mien schoonmoeke was Egbert Sunterniklaas oet Tolbert en dizze Egbert was op zien beurt ain achterklainzeun van Sytze Jeens oet Lippenhoezen in Vraisland.
Sytze haar in nacht van 7 op 8 November 1789 stolen twij Drentsche schoapen, ain widde en ain swaarde, koppeld anmekoar en aigendom van Hendrik Bernard de Vos tot Terwispel. Hai haar schoapen mitnomen noar zien hoes(ke) en het ze doar slacht.

De heren Rechters van den Hove van Vriesland vonnen dat dit nait ongestraft blieven kon en besloten dat Sytze Jeens bie de schaarprechter (beul) op t schavot kommen mos, woar hai wel “strengelijk gegeeselt” worren zol en doarnoa deur Dienoar van Justitie noar t Landschafts Tucht en Werkhuijs brocht worren zol om doar te waarken veur de tied van vief (!) joaren.

Veurwoar ain groode misdoad in dij tied en ook ain beheurlieke straf ducht mie zo.

Meschain as hai waiten haar dat zien kleinzeun Sietze loater as Femieljenoam Sunterniklaas aannemen zol, haar hai zuch wel nog twijmoal bedocht. Moar ja, zulfs de ‘echte’ Sunnerkloas kon nait in toukomst kieken.

In leste week van schoulvekaansie wazzen wie mit baide klainkiender noar speultoene in Glinz, omreden wie doar veureg joar aal eerder moal west wazzen en ons klaindochter groag nogains hén wol.
Dou wie doar ankwamen zetten wie ons an toavel bie nog ain poar grootollen, dij doar ook mit heur baide klainkiender wazzen.
Wie kwamen wat meer an proat dou onze klaindochter en heur klainzeun mit heur baiden ankwamen om te vertellen dat ze bie ainaander nait in zulfde klas moar wel op zulfde schoul zaten en zuch zodounde wel konnen.
Haile middag wazzen dij baide doarnoa soamen mooi an t speulen en wie as grootollen kwamen dou nog wat meer in gesprek mit mekoar.

Bleek dat wie, de baide opa’s, oeit noa n fusie van twij bedrieven, in t zulfde pand waarkt hadden en wat van de collega’s doardeur van noam kenden.
Nog wat meer an proat vertelde de aander opa dat ain van zien veurollen ain echte Grunnense veurnoam haar en dij noam kwam mie as genealoog mit sikkom 107.000 noamen in stamboom wel bekend veur en zee ik dat wie as wie moar wat deurproaten deden nog wel femielje van mekander wezen konnen.

Dou wie noa ain haile gezellege middag ofschaaid namen keek ik soavens in mien stamboom en joa, wis en woarachteg, ain van de veurollen van de aander opa ston der as ain van de veurollen van mien vraauw in optaikend.
Acht generoaties terug, zo’n 200 joar, en zo wazzen hai en mien vraauw toch echt nog femielje! En zo onze baide klainkiender doardeur dus ook!

Bleek loater dat onze dochter en heur dochter mekander ook nog nait onbekend wazzen want mien dochter schrift verhoaltjes (van wel zol zai dat nou hebben?) en heur dochter zat in redaksie van t blad dat dij verhoaltjes publiceerde.
En of dat nog nait genog was: zien pa en moeke woonden ook nog ains in zulfde stroat in Stad as mien schoonmoeke.

Wie bennen nou vrunden op ‘Face-bouk’ en bennen van plan nog ains soamen mit klainkiender noar dij mooie speultoene te goan in toukomst.
Zo ist moar weer ains woar moakt dat ik aaltied zeg: “touval, bestoat nait!”

Man, man, wel had dat oeit docht, ikzulf hailendaal nait, dat ik op mien leeftied mit aal zien gebreken toch nog ains mit vlaigtuug noar Engelaand, ‘the U.K.’ vlaigen zol.
Moat t is lukt! En hou!

As ain V.I.P wör ik behandeld overal: op Schiphol, in New Castle, bie baide vlaighoavens en vanzulf in t Sea-hotel in South Shields, 50 m vanoaf straand bie de Northsea.

Wie wazzen doar veur ain Familie-reünie van noazoaten van mien opa’s jongste zuster, dij noa de Eerste Wereldoorlog van 1914-1918 in 1922 mit ain Engelse soldoat, joa wis, hai was in ‘Engelse Kaamp’ bie Sterrebos legerd west, mitnomen was noar zien thuusfront.

Tanne Trui was aal hail jong in 1940 weduwvraauw worren omdat heur man bie ain scheepswaarfongeluk omkomen was en bleef mit 4 jonge kiender achter in dat verre laand an overkant van de Noordzee.
Moar zai kwam, dou ze wat older was, het financieel meugelk wör regelmoateg noar Leiden, Amersfoort en Grunnen om heur 6 bruiers en zusters te bezuiken en zodounde was zai veur mie gain onbekende. Heur oldste bruier was ja mien opa.

Verschaiden moalen was ik van plan om heur ook ains in Engeland te bezuiken, moar tot drijmoal tou mislukte dat en zo was South Shields veur mie tot nou allain ain noam, meer nait.

Nou heb ik doar toch nog kennen zain woar zai meer as 60 joar woont en leeft het en woar heur aaske oetstreut worren is en heb heur nog aineg levende schoondochter van 90 joar en ook 12 klainkiender, 8 achterklainkiender en 2 achter-achterklaindochters persoonlijk ontmout.

Wat n belevenis is dat west, schitterend! Mien vraauw, middelste dochter en heur man wazzen met ons mitraaist en wazzen net zo enthousiast as wie ook.
De Engelse familje wazzen ook aalmoal fier dat wie heur ‘vereerden’ mit ons tegenbezuik. Veul van heur wazzen twij joar leden ook bie ons in Grunnen west en heb ik ze zain loaten woar heur veurollen woont en leeft haarn en begroaven liggen.

Wie hebben nou heul wat van heur omgevens zain en wazzen mit veerboot noar aander ziede van de rivier Tyne voaren en doar n ruïne van ol nonnenklooster bezöcht. Wieder wazzen wie in n soortement openluchtdörp, n old mienstadje was dat en vlak bie ons verblief ook nog in n Paark mit bootje en klain stoomtraintje rondvoaren.

Tied was veul te snel weer veurbie en zaten wie in vlaigtuug weerom noar Schiphol veur wie dat in de goaten haarn.
Moar herinnerns blieven veur aaltied in ons kop en op hail veul kiekjes.
As het ons geven is, moaken wie geern nog ainmoal n reünie mit dizze familie mit.

En zo haar ik weer ains ain goie reden veur n verhoaltje op Dideldom.

Zummervakaansie was aaltied muite weerd vanwegens wie veul familje boeten Stad haarn woar we logeern konnen.
Moekes oldste zuster woonde in Rötterdam en nou was heur jongste zuster noar Amsterdam verhoesd en mog ik doar logeern kommen.

Mit bodewoagen van Grunneger Beurtvoart kon ik veur n Rieksdoalder en n deuze sigoaren mitvoaren -‘s nachts- en ston ik om haalf zeuven bie t Oosterdok in ons Hoofdstad.
Ze haarn mie percies oetlegt hou ik van doar mit tram noar heur hoes kommen mos en dus op pad.

Wat was dat inains veur geluud? Deur maarg en bain gilde dat.
Tram was oet raails loopn en schoof over stainen riepe op, kaantelde en dou lag ik inains opziet met n dikke keerl boovn op mie.
Consternoatie overaal, schraivende vraauwluu, brullende kiender, keerls dei roasden en tierden.
Plietzie was votdoadelek doar, leek wel of ze der op wacht haarn.
Dei gain breukn haarn of andersinds dokter neudig, mog vot gaon.
Allainig wat kopzeerte, deur de schrik, haar ik en dus moar gaauw vot van dizze plek.

In n aandere tram wol ik nait en n bus was der nait, dus dat was loopn.
Krapan twei uur loater was ik bie mien oom en tanne.
Dei heurden mien verhoal mit verboazen an. “Och, och, hou is t meuglek!”
‘s Aovends ston alles in kraant, met foto der bie, ik vuilde mie beroemd en dei kraant mos as n trofie met noar Grunn. (k Heb m nog altied).

Behalve veul plezair brocht dizze vakaansie nog meer onhail, want dou wie noa n dag zwemmen bie Schellinkwoubrugge weer thoes wazzen, maarkte ik dat mien horlozje vot was.
Wie as de duvel weerom naar de plek woar wie in gras leegn haarn, dat was nog ains sikkom twaimoal 8 kilometer fietsen en mien ome wenste mie wiet van Amsterdam op dat moment.
Moar t geluk was met mie, want mien klokje lag der nog wel.
Gelukkig moar, want ik haar hom net veur mien verjoardag kreegn en dat was nog gain haalf joar heer.

Twai week loater kon ik, weer veur n deuze sigoaren en n Rieksdoalder, met boderieder weerom voaren noar Grunn.
k Haar hail wat te vertellen, dat wel.

Tied van grode zummervekaanzie komt er weer an.
Wat n verschil met vrouger. Dou was je bliede as je n week (loater twei weke) op fiets of plof noar Schipbörg of Nörg konden in n zummerhoeske.
Of, as t hail wied vot was, met Grunneger Beurtvoart noar Amsterdam of Rötterdam en dan logeren bie n taande.
Tegensworeg mout je minstens noar Spanje, Itoalië, Turkije, Zuud-Oazië, Austroalië of Brazilië as je tenminstens n beetje mitdoun willen.

Of mensen doar meer gelukkig met binnen is mor de vroag noatuurlieks.
Ik misgun gain ain zien raizen noar t verre boetenlaand, moar aigen laand is ook mooi as t weer n beetje met zit, nait den?
Der is zoveul te zain en wie hebben van aalles wel wat: bossen, haaide, zee met mooi wit zaandstrand, zulfs hier en doar n klain heuveltje as je goud acht geven. Gain baargen, mor och wat moakt dat nou oet?

En boetenlaands proaten ken wie hier ook wel, want der bennen genogt boetenlaanders hier.
Goa je noar Vraislaand den verstoa je de mensen zulfs minder as in Engelaand of Duutsland.
Nee, geef mie moar gewoon t Grunnegerlaand, ofwisselns genog: t Hogelaand is hail wat aans as Westerwolle en t Westerketair liekt nait op Oldambt.
En wat ook schier is, is dat je soavends weer lekker in joen aigen nust kroepen kennen!

Elkenain dij dichtbie of thoes blift, vér vot gaait, t moakt mie niks oet, apmoal n mooie en fijne vekaanzie touwunst met mooi weer en ….. kom gezond en verig weer thoes.

d Olle man schoevelde langzoam veuroet. “Och, och” zuchtte hai, “wat gaait de tied rad. k Heb de boksem nog nait goud dreuge en t joar zit der al weer op.”
Elk joar was t zulfde: op de eerste dag van t joar kroop e in zien pisdouk over grond as n krekt geboren lutje jong en noa 365 doagen luip e krom as n houpeltje.
Ie begriepen t aal, hai was Voadertje Tied.
De eerste weken was nog te doun; hai huppelde wat en roasde mit geweld deur de wereld en docht dat e alles wel aankon. Moar tegen tied dat t zummer was, was t al bedudend minder en zo gaauw as Sunnerkloas t laand oet was, vuilde hai dat t sikkom òflopen was.
Ankommend joar wil k t toch aans doun, docht e. Nait votdoadelek zo haard lopen, moar eerst wat kadde oet boom kieken en den bin ik an t end van t joar meschain nog wat fiereg.
Moar hou langzoam ie ook an doun, tied gaait toch gewoon wieder in zien aigen ritme en an t ende is t zulfde as altied. Doar is gain ontkommen an.
Dus mensen: Dou gewoon wat joe denken dat je doun mouten en in joen aigen gevuil van tied, want t ende komt toch wel zo as t in de steerns beschreven staait.

Met zien zunig opspoarde centen kocht jong van 17 joar zie eerste plofke veur 35 gulden. ‘t Was ‘n Berini met motor veur op ‘t wail net as bie Solex. Aitje wörre ook wel nuimt.
As je bedenken dat zien loon (veur 48 uur waark in week) 75 gulden per moand was, den was et toch wel een huile oetgoave west.

Votdoadelek de eerste zoaterdag mos hai zien ploffietse oetprobeern en ging op weg van Stad noar Loppersum.
Het knetterde en sputterde nogal wat, moar Loppersum kwam dichterbie en bie oom en tanne kreeg hai ‘n kop kovvie en kompelementen veur zien mooie plof.
Tegen duuster was ‘t tied om weer op hoes an te goan en met “tot kiek” stoof hai weer op Stad an.

Net op ‘n duuster stuk fietspad zunder lanteerns tussen Ten Boer en Stad stopte de plof noa wat gesputter en wol nait meer anspringen.
Jong luip te schoeven mit plof tot zien aarm der zowat oaf vuil en aalweer vuil de motor op ‘t wail, wol ook nait meer vastzitten blieven op hendeltje.
‘t Zwait ston hom veur kop en hai was duvels.
“Rötding” schol he. “Hest mie twei weke loon kost en nou dust niks meer. Rötding”
Poestend en steenend kwam Oosterhoogebrug in zicht. Vouten deedn hom zeer, aarms wazzen lam van ‘t schoeven en honger haar he ook nog.
Kwoad was he op veurige aigenoar moar ook op zukzelf.

Haar ‘k moar noar mien pa luusterd, docht he. Dei zee: “spoar nog moar ‘n tiedje deur en koop die ‘n neie plof. Hest minder kans op trammelant en ook garantie”.
Moar nee, hai mos en zol vot zo’n ding hebben en veurige aigenoar zee dat plof altied ree en nooit kapot west was.
Nou dat was nou wel duudelek. Nait dus.

Om 9 uur ‘s oavonds was he thoes en pa en moe wazzen meer as ongerust.
“Woar bist zo lang bleeven? Loppersum is toch vlakbie? Zeker met ‘n plof.”
“Ja, ja, moar dan mot dat ding wel vanzulf lopen”, zee jong, “en nait ik”.
“Wat mankeert der dan an” zee pa. “Ja, doar heb ik toch gain verstand van” zee jong. Hai schee der zomoar met oet en wil nait meer. Dat Rötding”

Pa schudde de plof wat hin en weer met zien oor bie ‘t ai en begon te lachen.
“Ja, lach der ook nog moar om” zee jong vergreld.
“Kiek mien jong” zee pa, “as ‘t doe nog ains ‘n wereldrais moaken wilst, dan most natuurlek wel benzine kopen. Zonder dat komst met zo’n klain tankje nait wied.”

Het “rötding” is doarnoa nog meer as ‘n joar rondtuft zunder problemen.
Toun kocht jong ‘n NSU-tje en doarmit raisde hai hail noar Rötterdam, moar dat is weer n ander verhoaltje. Messchain komt dat loater nog ains.

Noa mien Berini-aitje kocht ik n Solex-plof, moar al gaauw was dat nait goud genog meer en de volgende plof was n mooi NSU-tje -kiek moar op foto-.

Doarmit was n rais bedocht van Grunn’n noar Monster (n monster-rais).
Monster ligt tussen Den Hoag en Houk van Holland en dus was het meer as 350 kilometers hèn en ook weerom, sikkom 700 kilometers tesoamen.
Vertrek was op zoaterdag 29 juni ‘s mörgens 6 uur.

Dat was nait zo goochem, want op dei dag was der ook TT in Assen en dus moz ik teegn stroom in rieden dou ik Drentse hoofdstad veurbie was. Elk en ain keek mie dan ook verboasd an dat ik aander kaant op ree as de aandern.

Afijn veurbie Meppel was t laid doan en tufte ik stoadig an wieder in richting Zwolle.
Van Zwolle naor Amersfoort was ook gain punt en rond middagtied kwam dat in zicht.
Vandoar wieder via Gouda richting Den Hoag, moar dou haar ik inains de gashendel in haand, net op n stukje weg woar gain mens te zain was.
Op zoaterdagmiddag tegen 5 uur was der in Gouda gain fietsenmoaker meer te vinden natuurlek en doar ston ik.

n Vrundelieke man bood mie an mit te komen noar zien hoes, doar kon hai mie profisories hendel weer vastknuppen -duurde aal tesoam wel meer as n uur- en hup met 60 kilometer/uur wieder noar Monster tou.
Veul loater dan verwacht kwam ik doar an en kon t weekend begunnen.
s Moandags plof noar fietsemoaker brocht en doar wör e goud moakt.

Vanoet Monster tochtjes noar Rötterdam, noar Vlaardingen en Hoogvliet en nog wat meer moakt en alles was zunder meleur.
Dou kwam de (zun)dag dat ik weer noar Grunn’n terug moz; t weer was omsloagen en t regende moar aal an en ik dreef zewat van plof of.
Kört veur Zwolle, zo’n 3 of 4 kilometers, kwam der n wolkbreuk en leek t of ik inains in n rivier ree inploats van op fietspad.
Motor sluig of en wol noeit weer starten. Lopend wieder, haile lange brug over de Iessel over en dou n telefooncel zuiken.
Doar vond ik nummer van mien moekes ome dei doar woonde en legde hom oet over hou en wat.

Hai kwam mie met zien VW-buske hoalen; tanne Mien haar soep al waarm moakt en dat smoakte mie as t beste.
Ome Hendrik brocht mie dou noar t station, zette mie op train en zee dat hai de plof volgende dag wel noastuurn zol.
Zo kwam ik noa 600 kilometers zunder plof weer bie pa en moe terug, moar wel weer met een mooi verhaol.

En doar het Dideldom -en zien lezers- nou ook weer plezair van.

Toun ik 11 joar old was mos ik om an te staarken noa n zwoare zaikte noar n Kindertehoes in de Pervinzie Utrecht en dat zulfs zesenhaalf weke laank.

In t begun von ik der nait veul aan, want dat was n hail aander leven dan ik thoes wend was vanzulf.
Ain sloapzoal met zo’n 20 berren en net zoveul jonges. Pff niks veur mie aigenlieks.
En den aal dat eten van spultjederij woar ik nog noeit van heurd haar.
En dat drinken van waarme melk met vlijen der op brrr….

En snommerdoags boeten sloapen (kwam bie de maisten traauwens niks van terecht!) op n soort stretcher en wee dij wat tegen n aander zee! Dat was den nait te best.

Moar der wazzen netuurlek ook leuke dingen zo as met mekoar laange boswandelns moaken soamen met de wichter dij je aans sikkom noeit zaggen, want der was n sekure schaiden tussen de baide soorten! haha!
Zundags kregen wie waarme sukkeloademelk (ook weer met vlijen) en noa t middagmoal pudding (vanzulf ook met vlijen).
Mien haile leven laank heb ik doar n vreselke hekel aan over hollen en ik was moar wat bliede dat mien moe loater kolle instant-pudding moakte.

Dou ik 6 weke loater weer noar hoes kwam was ik sikkom 8 kilo aankommen en paasde mie gain boksem meer, dus ook nog ains n dure tied veur mien olluu.
Moar t mooiste was wel dat ik hailendoal gain zin haar weer noar hoes te goan, want doar was gain bos woar ik speulen kon en doar was gain Zuster Jos woar ik zo gek op was omdat ze mie t gevuil gaf belangriek te wezen bie alles, zo as bie t opmoaken van mien berre.
Ik dee dat zo goud dat ik van heur zulfs van n lutje jong op aander sloapzoal dij doarveur zulf nog te klain was ook berre opmoaken mog.

Zo ken je moar zain dat sums oetkomt wat mien Pa altied zee:
“Sommige minsen mout je tegen heur wil in gelukkig moaken!”

Alles bie mekoar was het toch nog nait zo’n slechte tied doar, ook al was t veur mie wel ‘wiet van hoes’.
Joen Grunneger

Veurjoar 1954 betrokken wie n klain benedenwoninkje omdat moeke gain trap loopn meer kon. Pa haisterde haile zummer laang om alles netjes en schier te moaken.

Vaarven, behangen, witten (witkalk met zakje blaauw der deur) etc.
Dou alles net op stee was kreegn wie in oktober neie bovenburen.
Dat was n gezin met 6 kinder in leeftied van 5 tot 15 joar. Ze kwamen oet n klain dörp in Drenthe omdat de voader n boan in Stad kreegn haar.
Dat hebben we waiten.

“Dèèèrk !” blerde mien moe op zoaterdagmiddag “kom gauw kiekn, haile keuken staait blank”.
Pa der hin vanzulf en wis nait wat hai zag. Haile muur dreef, dikke graauwe streepn der op, witkalk van plefond was broen en geutstain ston vol woater.
Hou was dat meuglek. Dudelek was wel dat t van boovn kwam, dus pa votdoadelek anbelt.

Buurvraauw vroug wat der was en pa zee dat onze haile keuken vol woater ston en of zai boovn meschain lekkerij haar.
“Ach jee”, zee buurvraauw, “das ja ook wat. Wichterties hebben alweer kroantie open laten stoan, Ze bent der nog steeds verwonderliekt over dat der zomoar water oet muure kumpt en dat je hier gain pompe hebben”.
Heur aigen kokosmadde dreef ook al weer tot gang oet.

“Ie worren bedankt” zee pa, “haile zummer hek knoeit en doan om boudel schier te kriegen en nou ken ik weer van veuren oaf aan begunnen”.
Gelukkig was hai zo wies om nait vot weer te begunnen, want nog twaimoal stroomde onze keuken vol, veurdat “de Drenties” deurhaarn dat je kroan ook weer dicht draaien mouten as je hom broekt hebben.

Wie hebben doarna gelukkig twoalf joar lang guie buuren an ze had, zunder woateroverlast.

Der ston n stukje in kraant mit n foto van t olle zaikenhoes an Verbindingsknoal.
Doar wazzen ook de Kinderpaviljoens te zain en dat ruip mie op tot het schrieven van dit stukje.

In t leste van jannewoarie, begun feberwoarie van 1955 wör ik op zeker dag op schoul nait goud.
Ik kon de letters op bord nait meer lezen, ik was draaierg in kop en slap in de bainen.
Meester docht dat ik t beste moar noar hoes goan kon en op berre en as t den nait over ging (hai docht aan soort griep of zukswat), dat we dan moar dokter der bie hollen mozzen.
Dus ik trok jazze an en vertrok noar hoes, maar boven an trap van schoul kreeg t mie te pakken en ik donderde zomoar noar beneden tot op tussenplatje van stainen trap.

Hou ik thoes komen ben, vroag mie t nait, ik wait der echt niks meer van.
Wel dat ik dou op berre lag en de (hoes)dokter kwam kieken.
Hai kon nait ontdekken wat der an haand was, ik was hailemoal slap en kon niks meer.
Dus dan moar noar t zaikenhoes tou.

Dat was dou nog Diaconessenhoes an de Singels in Stad en doar wazzen an t woater ook Kinderpaviljoens. Barakken van holt wazzen dat.
Doar was ook n zenuwarts en hai docht veureerst, noadat hai mie noakeken haar, dat ik meschain wel last haar van kinderpolio of zukswat.

Vattiendoage was ik doar en ze hebben mie binnenste boeten keerd, prikt en doan, bloud oftapt en wait ik wat aal nog meer, moar echt vinden konnen ze niks.
Moar ik knapte wel langzoam weer wat op en op duur kon ik alles weer doun zoas veur dij tied.

Was moar ain verkloaren volgens zenuwendokter: jong was wat overspannen west, haar nou rust had en alles was weer goud, dus ik kon weer noar hoes.
Ik mos wel vanof dij tied n brille droagen, want mien ogen wazzen nait meer goud.
En ik mos van hom nog wel 6 weke noar n Kindertehoes in Utrecht om weer wat an te staarken.

Dat is ook gebeurd en dij vrumde meroakels he’k gelukkig ook nooit weer had loater.
Wat n klain ploatje in kraant toch aal bie joe opkomen loaten ken.

Opoe was aaltied overaal zunig met. Zai was ja ook nait in weelde groot brocht as oldste van 13 kiender op ‘n schip, dei zai sums zulfs trekken mos met zeel om. Botter (margarine wel te verstoan) wör op ‘t stoet schraapt. Vellen van melk dee ze in ‘n kopke tot het vol was en den ruirde ze dat om met ‘n schepke sukker der bie en den haar ze weer “room” veur in de kovvie.

Sokken en kouzen stopte zai om ‘t leven en jurken en schoeten wazzen sums bont van aal dei lapkes dei der moar weer bie kwammen. Opoe was aaltied an ‘t foeken, an ‘t braaien of an ‘t naaien. Ledighaid etc. etc. Gain krumke bleef der in etenspot over, alles mos tot an ‘t leste opeten worren. Ja en opoe dee op heur aigenste wieze an wat wie nou nuimen “recycling”. Alles wat nait hailendoal stukkent was kon weer op ain of aander manaier bruukt worren.

Moar ainmoal was opoes zuneghaid toch net te ver goan en doar hemmen wie nog joaren om lacht met mekoar. In ‘t duuster ken je net zo goud joen gerak kwiet as met laamp an, docht opoe, en zo spoar je weer hail wat stroom oet, en zai lait boudel moar lopen. Moar harregat, wat was dat? Haile onnerboksem was kleddernat ! Wat was ‘t geval? Veur heur haar aine deksel, dei aaltied omhoog ston, noar beneden doan en nou kwam heur aigenste woater nait in de pot moar in heur aigenste boksem terecht. Wat was ‘t ol mens niedeg en wat hebben wie met mekoar doarom lacht. Ik wait het nait zeker, moar ik denk dat opoe loater wel aaltied eerst vuilde of brille wel omhoog ston veur ze heur gerak dee.

Ik kwam op ‘t idee veur dit verhoaltje dou ik bie mien neef in wc de spreuk zag: “heren doe de bril omhoog, de dames zitten ook graag droog” Dou mos ik direct an opoe en heur ‘ongemak’ denken.