Noaberplicht
Noa regen komt ….. slak in sneltraainvoart oet alle houken en hörns. Zai binnen traaiterds van oprechte toentjelu. t Is soms even zuiken, mor as k heur in handen krieg, geef k heur groates vlaigles, kuur k op daipswaal. Dij pech het, verdwient in t Kieldaip.
‘Mor zai kinnen zwemmen,’ heb k aargens lezen.
Doodmoaken is ook zo wat, t binnen in princiep ja nuttege daaier.
Boetendes, elkenain verdaint n twijde kans.
In mien rol as vlaiginstructeur kreeg k van de weke hoast n doodschrik, dou bejoarde vraauw, dij regelmoateg achter heur schoefkarrechie deur t dörp koiert, in boan van vlaigende slakken terechte kwam. Zai mos der gelokkeg om lagen en zee geruststellend:
‘Ik dou t net zo.’
Zai woont heur haile leven al op t dörp en kin veul verhoalen. Over mìnsen én heur woonsteeën, ook over onbewoonboar verkloarde en doardeur verdwenen hoezen. Zai nemt doar rusteg de tied veur. Zo kom k te waiten, datter aan noordkaant van ‘onze’ boerderij n dubbel hoes stoan het. Nummers 64 en 66.
‘Op 66 het aaltied n schoumoaker woont,’ vertelt zai oet aigen herinnerns.
Of t slakkenverhoal mitspeult in dizze konversoatsie duurf k nait zeggen, mor as zai, in t tot dou leventege gesprek even stilvaalt en achterom kikt noar t kabbelnde wotter van daip, moakt zai n stoer te begriepen opmaarken:
‘Vrouger was t nog gain gewoonte, dat kinder al vroug zwemles kregen.’
t Drama, dat zok hier vlakbie òfspeuld het, heur k swiegend aan. t Let heur, dudelk zichtboar nog aaltied nait onberoerd. t Is wel t ìnde van t gesprek en ik kiek heur, lichtelk veuroverbogen noa, hou zai heur karrechie noar hoes schoft. k Voul mit heur mit en kom tot de konkluzie, dat wie n bult gedailde herinnerns mit ons mitdroagen.
Nijsgiereg noar verdwenen hoezen vlakbie én heur bewoners, heb k dijzulfde dag t grote, dikke, swoare dubbelbouk over geschiedenis van t dörp Kiel-Windeweer oet t veurhoes hoald.
Om nait te verzoepen in de letterbrij van doezend bladzieden, verdaip ik mie eerst in t redelk kört historisch overzicht vanòf begun 1600 tot nou. Lees over nachtwachten, zo rond 1850 en schilder in gedachten mien aigen verhoal:
Zol t in dij vrouge tieden neudeg west wezen om lu snachts op stap te sturen om hoes en haim te bewoaken? En k vroag mie òf, welke mìnsen in dij tied zokswat kostboars haren om te bewoaken.
Datter 200 joar leden ook n reglement opsteld was op noaberplichten is nijloatje. Bekìnd mit t fenomeen bin k wel. Mien grootolden in Blijham deden t oet noastenlaifde. Of k dat goud weergeef, duurf k nait mit zekerhaid te zeggen. Zai verdainden der n habbekrats, n griepstuver aan, mor datter n verplichten was om bie nood, zaikte en dood joen noaste buren te ondersteunen von k wel biezunder. Verder lezend ontkracht t zulfde artikel zokzulvens:
‘… noaberhulp…. zonder aanzien des persoons… waaraan men zich op straffe van geringe boetes kan onttrekken.’
‘t Het dou dus ook nait zo’n voart lopen,’ denk ik en k heur in gedachten mien voader t taimpie veur de zoveulste keer opdreunen:
‘Dou t geld in de wereld kwam was t geven doan.’
Datter n daipere betaikenis achter zat – geld regaaiert de wereld – is mie in loop van tied wel dudelk worden. Ofgeven op mìnsen zat nait in zien oard. Dat hai, nog gain 10 joar old, soamen mit bruiers, mit heur varent noast mekoar en aine om stam lös te steken, letterliek en figuurlek op knijen mos om boers’ eerappels te kraben, het hom vörmd.
Vandoag stoa k in optrekkende mist achter t hoes en kiek over t lege (eerappel) laand. n Dag noadat braide eerappelruder ( hai dut wel vaar riegen in ain toer ) zien waark doan het, het strontsproeier guster al weer n begun moakt om akker veur te beraaiden op n volgend gewas.
t Stinkt, mor doar binnen wie wel aan wìnd.
Om middag loop k mit Wietske n rondje. k Zai lutje eerappeltjes overal verspraaid, dij t monsterapperoat liggen loaten het.
t Was vrouger veur ons n mooie bieverdainst. Zöchten op boerenlaand lutje eeerappeltjes en kregen veur n dag lutjen zuiken n doalder van boer. k Was de kunk te riek en geld stinkt ja nait. t Ontlokte mien pabbe eufemistische opmaarken:
‘Boer was vast bliede mit joe.’
Datter veul ellìnde en saggerijn achter verscholen zat, is mie pas loater dudelk worden.
Dubbelhoes 64 en 66 heb k intussentied opzöcht. Foto zegt mie niks, t verhoal blift wel hangen.
