Ie kinnen der mit lezen en schrieven
Geboren: 1957
Woont in: Harpel
Schrift al: n week of wat.
Jacob was de oprichter en de redacteur van Dideldom.com en is overleden in 2022.
Kocht mie n hoes, in n nijbaauwwiek,
wuir aansloten op koabel,
mor woar ik ook kiek,
57 zenders en naargens wat aan.
Kocht mie n schuddel, vuilde mie riek,
knip mien doem zeer,
mor woar ik ook kiek,
557 zenders en naargens wat aan.
Inspiroatsie: Bruce Springsteen, 57 Channels (And Nothin’ On).
As’t doe dien kop der bie hollen kinst as aandern
Heur kop der bie verlaizen en die de schuld geven,
As’t doe wizze van die zulf bist as aandern aan die twiefeln
Mor ook dij twiefel kinst begriepen,
As’t doe wachten kinst zunder muid te worden,
Of as der over die logen wot, dou nait aan leugens,
Of as ze die hoaten, geef hoat gain kaans,
En toch nait te klouk lieken, nait te wies proaten:
As’t doe dreumen kinst, en dreumen die nait de boas worden,
As’t doe dinken kinst, en dien gedachten gain doul op zuch worden;
As’t doe omgoan kinst mit overwinnens en rampzoaleghaaid
En dij twij bedraigers geliek temuide komst;
As’t doe t droagen kinst de woarhaid te heuren, dij doe sproken hest
Verdraaid deur schurken om n vaale te moaken veur onneuzeln,
Of zain dat dingen woar das’t doe dien leven aan geven hest, vernaild worden
En bukken en heur opbaauwen mit versleten raif:
As’t doe aal dien verdaainde op ain bult smitst
En alles inzetst in ain draai van kop of munt,
En verlaizen, en overnij begunnen bie dien begun
En nooit n woord oamen zelst over dien verlais;
As’t doe dien haart dien zenen dien pezen der tou zetten kinst
Die te dainen laank noa dat zai verswonnen binnen,
En zo vasthollen, as der niks meer in die is
Allend dien wille dij tegen heur zegt: “Hol vast!”
As’t doe proaten kinst mit minne lu en dien deugd bewoaren,
Of lopen kinst mit keunenks, en toch diezulf blifst,
As gain vijand of beste vrund die zeer doun ken;
As aale mìnsen mit die reken, mor gainain te veul,
As’t doe de menuut van kwoalek nemen vulst
Mit zesteg tellen van òfstand nemen,
Den is de oarde van die mit aal wat der in is,
En, wat meer is, den bist doe n Man, mien zeun!
(Noar n gedicht van Rudyard Kipling)
As k de tied kreeg
Om t overnij te doun
As ik mien leven weeg
Den was t wel goud
t Huift nait weer over
k Heb rust in mien gemoud
t Leven was leren
Omdele drukt worden
En toch weeromveren
k Heb wait van verdrait
En k wait nou wel wizze
Nog n moal? Nee, dou mor nait
Harpel 2001
“Goud oppazen en laif weden veur mamme” zegt Hendrik tegen zien zeuntje Tom bie t ofschaaid aan t ènd van gaange in t zaikenhoes.
Hai geft jong n smokje op waange en doekt hom even aan. Tom vuilt zuk doar aans te groot veur, mor vandoage nait.
Hendrik draait zuk om en lopt weerom noar zien koamer.
Tom blift stoan aan ènd van gaange en kikt hom noa.
Hendrik vuilt dat jong der nog staait, hai wil wel geern omkieken mor hai ken nait, troanen brannen hom achter d’ogen.
Tom blift kieken en denkt: “Tou nou pabbe kiek nog even achterom”, zien laive pabbe, zien grode staarke pabbe dij naargens baange veur is, mout nog n poar doage hier in t zaikenhoes blieven, mor as hai weer thoes is kennen ze weer juchtern en maaljoagen.
Hendrik lopt zien koamer in, loat zuk op berre vaaln en schraift dikke troanen. Hai wil hier vot, weer noar hoes noar zien vraauw en kinder, hai wil nait waiten wat hom scheeld, hai is baange, zo vrezelk baange, baange veur de woarhaid.
Tom lopt t zaikenhoes oet, noar hoes, zai wonen stoef bie t zaikenhoes doarom ken Tom, al is hai den ook nog mor tien joar, wel allaain noar zien pabbe op bezuik goan.
Hendrik denkt aan mörn, weer onderzuiken, nog meer onderzuiken, veur hom staait t al wel vast, t is verkeken, hai hef t verspeult.
Tom komt in hoes en zegt tegen zien mamme: “Pabbe was slim stil, hai wordt toch wel weer beter?”.
Inspiroatsie: op bezuik in t zaikenhoes…
Hinderk is boer,
vanòf zien traauwen,
vruchten verbaauwen,
sloatje kaauwen.
Hinderk is boer,
kikt oet over zien loan,
vraauw is oet tied goan,
hulp moakt t waark doan.
Hinderk blift boer,
zit in keuken, mit stevels aan,
ét nait meer zien aigen praan,
zeun dut t laand in de maan.
Hinderk was boer,
tot zien leste oam,
mit boerderij begoan,
nou is t oet, nou is t doan.
Harpel 2013
t Mokt nait oet
Of joe t tegen zit of mit
t Mokt nait oet
Of ie swaart binnen of wit
Aal lu binnen geliek
t Binnen rötten of t binnen mollen
Gain kleur of geleuf
Het ooit n koegel tegenhollen
Op t slagveld
Is t vechten villaain
In de stroaten
Valen ze ain veur ain
Vanoet de lucht
Sneuveln doezenden in de stried
De dood is mor n haartslag wied
t Mokt nait oet
Of ie links binnen of nait
t Doul is t nait weerd
t Is t vechten woar heur t om gaait
Meelie is der nait
Nait mit jongen nait mit òllen
Gain vlaag of uniförm
Het ooit n koegel tegenhollen
Der is gain kommunikoatsie
Gainaine krigt de schuld
De schraauw van elke noatsie
Doofmans oren hebben geduld.
Asmis gaait der plaazerij in t rond
raaisd al rad van mond tot mond
‘hejje dat en dat al heurd?’
t verhoal aal dikker kleurd
ain wait dit, aander dat
‘zol t zo weden, t is toch wat’.
Komt de woarhaid oeit aan t licht
den holden maisten monden dicht
gain ‘spiet mie’ komt der oet
aaltmoal stilweden is t besloet
schoamen ie joe doar veur?
aandern doun dat nait heur…
In laankmanstied woonde der in Stad n snieder, Elmantel, t was n kloare kìrrel wat zien affeer aangong.
Zien grootste laifhebberij, noast zien waark, was kieken noar meziekmoakers, degensloekers, googelders en aander ‘artiesten’, dij doudestieds van dörp noar dörp, en van stad noar Stad trokken.
Benoam ain van dij artiesten muik slim grode indrôk op Elmantel, n klain kirreltje in n gruin pak, dij was zo smui as n wene, hai kon zuk zo in n knup leggen, dat der nait meer oet te moaken was wat veur of achter, boven of onner was.
Dou n moal in novembermoand tegen oavendtied, lu wazzen aaltmoal al in hoes en de stroaten verloaten, kwam hoesholderske van snieder Elmantel gierend de stroate op runnen, “Help mie toch, help mie toch, woar binnen ie nou den aaltmoal?”.
Noabers kwammen tou hoezen oet, plietsie kwam der over tou, t was n grode oploop bie snieders hoes.
Dou plietsies hoesholderske n luddek beetje kaalm kregen haren kwam t verhoal der mit hörten en steuten oet.
Hoesholderske vertelde, “Ik wol Elmantel roupen veur t eten, dij was nog in waarkploats, dou ik in waarkploats kwam zat der in stee van snieder n hail grode gruine kikker op waarkbaank, dij het mien boas opvreten, ik duurf nait weer in hoes.”
De minst baange van de plietsies gong in t hoes, zien woapen in haand, lu boeten wachten òf, ie konnen n spelle valen heuren, zo stil wazzen ze.
t Was n zetje stil, dou heuren ze zó vreselk haard laachen dat zai keken n kaander verbiesterd aan. Plietsie kwam t hoes weer oet, hai kwam sikkom nait weer bie.
En doar kwam snieder Elmantel der ook achteraan, zo zond as n vis en niks aan hom te zain, behaalve den dat hai n oetzunderliek gruin pak aan haar.
Hai vertelde, nait van haarten, wat der gebeurd was. “Ik haar op Groot Maarkt ain zain in n zo’n gruin pak, dij kon zuk opvôllen zó dat hai bainen in nek haar.
Ik docht ‘ik moak mie ook zo’n gruin pak’, dou ik dij kloar haar trok ik hom aan en wol ik ook mien bainen in nek leggen, dat kreeg ik kloar, mor ze wollen der nait weer oet…
Dou kwam mien hoesholderske in waarkploats.”
Inspiroatsie: november 2011 was ik in Proag…
t Joar is weer veurbie,
weeromkieken kinnen wie,
Op wat wie deden,
of wat wie leden.
Wat aandern zeden,
mit of zunder reden.
t Dee sums goud,
kwam aan t gemoud,
mor sums ook zeer,
n haarde sneer.
Mörgen is t nij-joar.
Zitten ie kloar?
Zel t (nog) beter goan?
Kinnen wie n kaander verstoan?
Binnen wie mit n aander begoan?
Of kommen wie op biesterboan?
k Wil joe veurspellen.
t Is nait veur te stellen.
Hou t aankom joar worden zel.
Mor t wordt aaltied wat, dat wel!
Harpel 31 dezember 2007
k Docht gainain kin ons schaaiden,
Aan t end tou mit ons baiden,
As n onwiese leufde ik dat t heerns was,
En zo kwam ik maal te pas.
Boeten is de locht helder blaauw,
En optrokken is de mist,
Mor mit troanen in mien ogen,
Dou k nait langer asof,
Nait langer asofst doe van mie bist.
t Verhoal is old en sleten,
Van n vraauw dij heur man mislaaid,
k Wait ik mout die vergeten,
Of ik dat ken, dat wait k nog nait.
Harpel 1987
Gittje kikt oet t glas,
zugt kinder boeten.
Dinkt aan hou t was,
regen tikt op roeten.
Haarm is oet de tied,
vief joar allain.
Mörgen is t weer zo wied,
kin gain rekloame meer zain.
Spinrag in de kop,
ainzoamhaid kin ploagen.
En zai dinkt haardop;
‘Och…, t binnen mor twij doagen.’