Lichtelk ongemak
Dat vandoag, op 11e van 11e moand Sunt Meerten t ìnde-joars-licht-spektoakel open mag, is veur mie gain onverdaild genougen.
‘Och, oeregaai,’ heur k joe al denken, ‘wat n saggerijn bistoe ja. Gunst dij lutje kinder heur plezaaier nait?’
Nee, lu, ik kin joe geruststellen. k Wait wat ie bedoulen, mor t zit – en ik zit – toch aans in mekoar. Suntermeertenlichieslopers zollen mie n zörge wezen. Mit oetschraapte sukerbaiten, landjeknòllen of t mag wat mie betreft ook n oetholde pompoen wezen, heb k nait de minste muite, mor t slikfeest is wel opmoat noar veul onneudeg licht. Benoam boetenlicht.
Op t zulfde mement, dat ik dizze leste woorden optik, wordt der aargens n loekje openschoven en heur k op achtergrond onze bekìnde Grunneger troubadour zingen:
k Heb zeubranden
k Heb koeskillen
k Heb pien in de kop …..
k Duurf hier wel te stoppen, want ie zingen t weschienlek zo mit en dat e t verske òfslot mit:
‘Man, man wat n boudel,’ rakt de kern van mien verhoal.
Woar t om gaait. Ede zit in duustern, stoppen binnen hom knapt en hai zöcht doarveur hulp bie buren. Of e doar veur nije stoppen noar tou gaait of veur n medisien veur zien kopzeerte, n asprien?, wor k nait gewoar. In duustern zitten is veur Ede bliekboar n groot probleem, veur mie geldt persies t omgekeerde. n Teveul aan licht dut mie nait allendeg zeer aan ogen, mor der binnen tieden, dat t mien komplete òfweersysteem boeten waarken stellen kin.
k Spreek oet ervoaren en k wait, k bin nait ainegste.
Mit ain stap goa’k makkelk terogge noar t verleden. t Lopt tegen dezember en k loop mit mien olden langs hel(der) verlichte winkels. Der is veul te zain achter eteloazieroeten en k moak, allewel t geleuf aan Sunterkloas al laank vot is, in gedachten mien aigen verlanglieske. As k thoes perbaaier doad bie woord te vougen, bliekt, dat nait allendeg mien gedachten, mor ook mien ogen dainst waigern.
‘k Zel grote laampe wel even aandoun,’ heur k mien mouder nog zeggen.
t Holp nait, t is, bliekt loater n aanloop te wezen noar eerste verschienseln van kopzeerte.
Meschain was t Sunterkloas-stress, in elk geval gain ogenprobleem. Veule joaren loater wordt t mie dudelk, t is aarfelk bepoald. t Hait den ook gain kopzere meer, mor migraine.
Dokters zeggen voak: ‘t Is nait dien schuld, dast migraine hest.’
t Zel zo wezen. Der binnen genog medisienen op mie oetperbaaierd, mor op t ìnde mout ik konkludaaiern, niks huilp. k Mout der mit leren leven.
Veul lu, dij epilepsie hebben en ook mìnsen, dij slim lichtgevouleg binnen, zollen t (licht)probleem herkennen. Zai hebben, denk ik, net as ik mor n klaaine ‘trigger’ neudeg om t òfweermechaniek oet te schoakeln. Den is t net of alle energie in ain klap weglekt en stroom mit ain bewegen van ‘heufd’schoakeloar weer aanzettten, kist vergeten.

Over n dikke moand is t kerst, feest van licht. Wel kikt der nait noar oet.
Joa, ik ook, want dat is noamelk zo onbegriepelk. Der binnen doagen bie, dat ik zunder probleem mie in t licht begeef. Den hebben knipperlichten en oogverblindende ledlampen gain invloud op mien functioneren. Pas as t achter mien ogen begunt te knippern, den is t oppazen bloazen, want den is t doan mit de pret. Den loop k mit zunnebril deur hoes en hoop k, dat batterij oploaden wordt en ik genog energie vind om t verlichte pad weer op te duurven.
