Haikens, Jan

Dou hoageldorn bluide — waist nog wel wicht ?
Roem was de wereld — en warm was de zunne.
Dien krullen zo wild, en dien ogen zo licht,
Wie zaten in ‘t gras — en stad lag hail gunne.

Wat wie al deeën, dat wait ik nait meer;
Ploagen en fluust’ren en meer male dingen.
De plumen in sloot zoiden al hen en weer,
En hoog in de locht was ‘n laiv’rik aan ‘t zingen.

Wie haren gain zörgen om waark en om tied,
Wie trokken zo bliede deur stroeken en haide,
‘t Leven was laank en de wereld was wied
‘t Was veurjoar rondom — en ook veur ons baide.

Dou was ik nog gruin, en nou bin ‘k al gries,
Wicht mit dien krullekop, waar bist toch bleven?
Dou in de haide, dou leek we nait wies…..
Moar — ‘k wol d’r wat riepere joaren veur geven.

Nou is ‘t ôl haart aal dei gekhaid ontgruit,
Kreeg völlen in kop van hail aandere dingen.
Moar toch ….. ieder moal as hoageldorn bluit,
Din heur ik dat krudege wichtje weer zingen.

Ik mag zo geern nog ais dwoalen,
De wegen langs — van vrouger heer;
Dei òlle tied weer veur mie hoalen,
Din zai ‘k mien bliedje jonkhaid weer.

Staait nog zo veul — aal òlle vrunden,
Dei proaten van mien hoop en stried,
Doun denken aan mien vroug’re zunden,
En aan mien bliedschop oet dei tied.

Klein hoeske onder hoge bomen,
Van joaren heer — nou — laank vergoan,
Moar mog ‘k ‘r veur ‘n moal ais komen,
Zai ‘k moeke nog in deure stoan.

Ol schoul mos ook veur ‘n neie wieken,
Staait leeg en liekt wat hoav’loos nou,
‘k Stao enkeld nog veur ‘t hek te kieken,
Wat was ik nog ‘n beudel dou.

Dai graauw’ febriek — mit klaine roeten,
Nog krek zo voel as ‘t vrouger was.
Veur kinder is ‘t veul beter boeten,
Moar dat besef je loater pas.

Dei brommelbos — doar dicht bie d’ haaide,
En zai — en ik — en ‘n zummerdag.
Nou al mooi gries vast alebaaide —
Woar of dat wicht nòu wezen mag…?

‘t Is ‘n wonder — wat dei neie dingen fluust’ren
De ain wait dit — en d’ aander dat.
Ik mag zo geern ais even luust’ren —
Din loop ‘k weer deur — en miemer wat.

,,Kerel jong – wat is ‘t ‘n tied,
Niks aans as ellende.
Moord en doodslag – wied en zied,
Wereld lopt op ‘t ènde.”

‘t Is nog nooit zo’n toustaand west,
Ik sloap nait, ‘t is ‘n schaande,”
,,Laive stumper , ik sloap bèst,
Moar ik lees gain kraande!!’

Ale mörgen mit heur kranten,
Sjokt ze hier en sjokt ze doar.
Stroaten deur aan baaide kaanten,
En zo’n pongel is voak swoar!

Nait veul sloap en muide bainen,
‘s Oavends nog voak wéér op sjaauw,
Hoes vol zörgen — brood verdainen,
Doarveur bin je kraandevraauw.

‘s Winters — duuster — in de kòlle,
Waait mie ‘t deur mien duffel hèn.
En heur mantel is moar ‘n òlle,
Hou zo’n stumper ‘t haren ken !!?

Wordt nait vroagt — veur heur is ‘t mòuten,
Voak ook nog ‘n proeksel snei…
Knovv’lege handen — kòlle vouten,
Schounen binnen ook nait nei…

‘t Leste neis dat mout ‘r wezen,
As men ‘s mörgens wakker wordt,
Din wil elk in kraande lezen,
Over poletiek en sport.

En as din ‘n hail zet loater,
Manlu noar heur dagtoak goan,
Is dei snei al hoast weer woater,
Het dei vraauw heur waark al doan.

Midwinternacht — de klokken luden,
Wat heurt dat vremd — wat waait dat wied!
Wat mout aal dat gebrom beduden?
Dat ‘s ja nou niks veur dizze tied:

De luders stoan aan dikke taauwen,
De klokken swoar — de spieren staark,
Zai blieven — luden — vol vertraauwen,
In klok en taauw — en in heur waark.

De klokke ludt — de wereld luustert, —
Wat of de tied ons brengen zel…?
Dei zunner hoop is — lacht — en fluustert:
„Schaai nou moar oet — nou wait we ‘t wel”.

Bim-Bam — wie binnen hier moar even,
Moakt ‘t pad toch nait onneudig swoar;
Zuik laiver noar wat zun in ‘t leven,
En leeft in vrundschop mit mekoar.

Midwinter — ‘t dikste is weer leden,
Zun klimt — de doagen lengen weer;
Keerskes in keersboom stoan te beden:
„Mens — wees nait zo mistroosteg meer”.

De haile wereld is aan ‘t ruden,
De koppen waarm — de haarten kôld;
Wie wieken nait — wie blieven luden,
Tot vree hier weer de vleugels vôlt.

Liesterke – Liesterke – hoog in de bomen,
Heur ik aal ‘s mörgens dien lokkend geluud.
Ropst aan dien wiefke – en wil ze nait komen ?
-‘t Is nog te vroug om te vrijen – òl guut.

Ropst om de zun jong – en wil ze nait schienen?
Joa – zoks as doe – dei binnen d’r wèl meer.
Stoan ook bie ‘t pad aal wat bloumkes te kwienen,
Dei wachten doar ook op wat zunneger weer.

Liesterke – Liesterke -‘t zel mie beneien,
Ropst aal zo vroug aan dien wiefke van ‘t joar.
As ‘t wicht nou domt ook ais zin krigt in ‘t vrijen,
Heb ie veur d’ aier joen nust din aal kloar?

Liesterke – Liesterke – ‘k stoa groag te luust’ren,
As ik dien floitje doar boven weer heur.
Krek of ik knoppen aan bomen heur fluust’ren:
,,Mörgen – as zun komt – din breken wie deur”.

Liesterke – Liesterke ziel zunder zörgen,
Gutege vrijer, doe kenst gain verdrait.
Heur ik dien floiten in triestege mörgen,
Din dreum ik van ‘t laand dat te bluien staait.

Tot’n aandenken’

Zo volk zo toal – zo zegt men voak
Aal wat joen haart het weg te geven,
Van zun en schare in joen leven,
‘t Ligt aal besloten in joen sproak.

Men zegt zo voak: ,,Ons toal is vraaid”,
Moar moeke’s stem was zacht as ziede,
Dei was in ‘t proaten aaltied bliede,
En haard en raauw dat kon ze nait”

Ons toal is roeg – en nait beschoafd,
Moar moeke was in doun en loaten,
Van ‘n goud geslacht – en in heur proaten,
Mit oordail en mit stiel begoafd.

Ons toal is moar wat bot en aarm,
Moar wat haar moeke nait te geven,
Dei ston zo wies en blied in ‘t leven,
En om heur tou was ‘t aaltied waarm.

Ons toal holt vast aan ‘t òlle laand,
Want as ‘t mie veur ‘n moal ais beurde,
Dat ik hom in de vremde heurde,
Was ‘t krek of vuild’ ik moeke’s haand.

Doar wordt zo veul in stilte leden,
In zörg en stried krigt elk ‘n beurt,
Doar wordt zo voak om oetkomst beden,
Woar nooit gain staarf’ling wat van heurt.

Doar gaait zo voak ‘n mens verloren,
Dei ‘t hier allain nait redden kon,
Ze binnen krek as wie geboren,
Moar wel wait woar heur waige ston….

Doar lopen hailveul in de schare,
Deur aigen schuld — gain hoar aan goud.
Wat brengt zo’n leven in de ware?
Hou komt dat kwoade in heur bloud?

Dei rondom staait in ‘t volle leven,
En wat van stried en zörge wait,
Dei ‘n handvol troost het weg te geven,
Dei dreugt ‘n troan en oordailt nait.

Midwinter – nadde snei – en kóld,
Lopt moar allain wat kerkvolk boeten;
Oet ‘t vrundelk kerkje – klain en òld,
Schient helder licht deur smale roeten.

Klain vredeg kerkhof ligt ‘r veur.
En ‘t kerkpad – smaal – mit hoge bomen,
De nadde sneiwind jacht ‘r deur,
‘t Vaalt stoer om bie kerkdeur te komen.

Old moudertje – in ‘n omslagdouk,
Bie ‘t pad – zai het de sneiwind tegen,
Beschaarmt hail zörg’lijk ‘t òlle bouk,
Mit baaide handen veur de regen.

Moar ‘t kerkpad op – dat wil ja nait,
Ol stumper ken d’r hoast nait komen –
En din – in ains – veur dat ze’t wait,
Wordt z’ as ‘n kind van ‘t pad òfnomen.

‘n Grode kerel – stail en staark,
Dei nemt heur mit zien grode handen .
Veurzichteg op – ‘n handtast waark,
En dut heur zo bie kerk belanden.

Doar staait òl slove – kòld en nat,
Strikt over ‘t bouk – en kin nait proaten.
Hai stevelt vot – en glundert wat –

En din ligt ‘t kerkpad weer verloaten.

‘n Gruin hoeske, ‘n wit hek’r veur,
En ‘n toentje met ‘n pad ‘r deur,
Wat goldjebloumen en wat gras,
Ie waiten nait haalf hou mooi dat was.

Twei hail ól luchies woonden doar,
Zo wies,en ainig met mekoar.
‘t Ol mens haar ‘t ooriezer nog op,
Hai haar zo’n stoere grieze kop.

Heur zag je maank de bloumkes voak,
In ‘t hounderhok zat zien vermoak,
‘n Klain hondje – mit ‘n lintje om haals,
Dei blafte wat – en keek wat vaals.

‘n Foksioa veur ieder roam,
En ‘n swaalfkenust zat hail veurnoam
Vlak boven deur aan’ dakgeut vast,
Zok vogels waiten wel wat paast.

Luip ‘k in mien jonkhaid òp de streek,
En as ‘k din over ‘t hek hen keek,
Din docht ik: ,,As ‘k ais voader bin,
Wil ‘k ook zo’n hoes – mit bloumen d’r in”.

Aal stoareg aan verkleurt mien hoar,
‘k Heb ‘t spul nog laang nait veurmekoar.
Moar toch – de hoop verlet mie nait.
Zo’n toentje en zo’n hoes – wel wait?

veur W.

Heur ais mien jong – ik wil die ais wat zeggen,
Luuster moar goud – want ik heb nait veul tied.
En – of ik as schoolmeester eer in zel leggen,
Wait ‘k ook nait – meschain bist ‘t mörgen weer kwiet.

‘t Leven is stoer jong — leuf dat van dien voader,
As ‘t kenst goa d’r deur mit ‘n lach en ‘n laid.
En staait die schraiven ook mennegmoal noader,
Biet op dien tanden – en gun ze dat nait.

Vrunden bist neudeg – moar éérst op de zeve,
Ast hom goud schudst – goan de mainsten d’r deur,
Wat ‘r op liggen blift is voak wel geve,
Woag doar dien hebben en hòllen moar veur.

Stoa veur dien mainen en duur d’r veur strieden,
Moar – dei van ‘n aander is krek zo veul weerd,
Hoogmoud en draank jong – dei moust zain te mieden,
Dei loaten die stromp’len en – din gaait ‘t verkeerd.

Ast wat te geven hest – nait over proaten,
Dou dat van haarten en vroag nait om daank,
Zelt ‘r wel hail voak ‘n vere bie loaten,
Moar och – lopt ook wel n goie mit maank.

Kop in de wind jong – stop oren moar dichte,
Loat ze moar proaten – goa doe ze veurbie.
Mit zun in dien haart, en mit zun op ‘t gezichte,
Din is vast ‘t beste van ‘t leven veur die.

Groothaid en riekdom, doar moust nooit noar joagen,
Roum is as rook jong – dat komt – en dat gaait.
Wat brood en wat bliedschop – meer moust nait vroagen,
Din worren die d’ hoaren nait gries van verdrait.

Wees hulpzoam en vrund’lek, moar loat die nait sturen,
Loop moar recht op – en floit moar ‘n deun.
Aaltied dien moeke vrij aan kieken duren,
En verder – letst rooskes moar zörgen mien zeun.

Voader was mit Pinksterdoagen
Wat goan koi’ren mit klain Jan,
En dei jong dee niks as vroagen,
Ol wuir d’r hoast simpel van.

,,Voader, woarom draait òl meulen
Aal weer zulfde kaande om?
Mag dei hoane nait mit speulen?
Komen wolken nooit weerom?”

„Meulen jong — dei mout zo draaien,
Want dei het nait aanders leert.
Zo’n hoane ken allain moar kraaien,
En zo’n wolke — dei verteert”.

,,Voader, woarom wordt ‘n kikker
In dat woater ‘s nachts nait kòld?
Wordt boer Jansen aal nog dikker?
En zo’n aiber….. wordt dei òld?”

„Holt dei ale klaine kinder,
Onder de zulfde kool vandoan?
Doun dei den mekoar gain hinder?
Zol de noam d’r vot bie stoan?”

„Joa — dat wol ‘k joe ook nog vroagen,
Wordt zo’n kind veuroet besteld?
Ken zo’n aiber ze wel droagen?
En ‘t bezörgen….. kost dat geld?”

„Jong — hòl op — schai oet mit vroagen,
Mainst dat dien voader àles wait?
Moar klain Jan vruig — niks versloagen:
„En woarom wait je ales nait……?”