Op dit stee willen wie geern wat informoatsie over de schriever geven. Veur de lezer is dat vanzulf interessant. Wenneer geboren, woar komt hai of zai vot? Al meer schreven? En nog wat meer achtergrond. Schaande genog hebben wie dij informoatsie nog nait (compleet). Doarom n oproup aan de schriever ons wat op te sturen.
Wie hebben veul waark van al wat joaren leden op de webstee stoan. t Kin vanzulf ook wezen dat de schriever al oet tied komen is. Doarom n oproup aan de noabestoanden om dizze informoatsie te sturen, zodat noast t schriefwaark ook de persoon van de schriever in onze gedachten wieder leeft.
t Joar van Darwin is opend mit n debat op Faculteit Godgeleerdhaid en Godsdainstwaitenschoppen ien stad, 150 joar noadat hai zien gedachten over evolutie opschreven het en 100 joar noadat hai oet tied kommen is. Zulf zee hai van t idee dat soorten oet nkanner ontstoan, dat t zukswat was as “t bekinnen van n moord”. Sloug dat op Allerhoogste of op religieuze traditie? Debat ging der over of Darwin n delict pleegd het mit t opstellen van zien theorie.
Bie zulfde gelegenhaid wer aandacht aan n bouk besteed woar schriever van perbaaiert aanhangers van evolutie en schepping dichter bie n kanner te kriegen. Op televizie is ook aal t neudege te doun over dit onderwaarp en t leek mie goud tou om ains te heuren wat n bioloog, n filosoof, nog n aandere –oog en n waitenschopsjournalist te zeggen haren. Dat ik noar Boddernstroat tou van t was n publieksbieainkomst. ‘Godgeleerdhaid’ zit ien t vrougere gerechtsgebaauw. Ale olle noambordjes zitten nog op deuren. Wie mozzen noar zittingszoal. Haalfronde toavel veur rechters staait er nog mit nou de leden van t panel der achter. Wie zaten op ollerwetse lözze stoulen. Mooie ambieaanze. Ale standpunten kwamen aan bod. Ain kon beder redenaaiern as aander. Sums wat hikhakkerij. t Bleef apmoal fesounlek. Tot veurzitster leste vroag toulait, ze wol òfsluten. t Was tied. Jongkerel dij loat op veurste rieg zitten ging, vroug toch nog om aandacht. Veurzitster beduudde hom dat t òflopen was en dat ze echt nait laanger wol. “Echt wel”, zee vent, draaide hom om en slingerde zien woorden ien t publiek: “Hoeveel Christenen zitten er in de zaal?” k Wait nait of ik n Christen bin. Wis k t aal en was k ain, stook ik haand din omhoog? Wel was dij man? Woarom wol hai dat waiten? Wat holdt t begrip veur hom ien? Wat dut hai mit informoatsie?
Minsen lopen te zoal oet. Op grode toavel ien braide gaang staait sap en neuten. Dikke regen boeten is n kolle douche, net zukkent as dij leste vroag. Waarme nust van vrouger woar nait törnd werd aan wat ien biebel ston en aan wat ollers zeden, t is vot en veurbie.
Laange zummer kropt onwilleg noar september. Haarst komt. Hou aans vaalt nou dat licht De kleur van raait ien t midden van november. Woorden vienden vanzulf heur vörm ien n gedicht.
En straks wordt t koller, t is ja hoast december. Midwinterfeest mit waarmte komt ien zicht. t Daip bevroren, dat kin best ien januoari. Dij gruin en grieze tint van winterlucht.
Zol der nog n snijstörm komen ien februoari? Aal t leven van minsk en plant en daaier vlucht. Nog even scheuveln, din ienaains – verdorie – is t deu. Snijproeksel hemmeln mit n zucht.
Snijklokjes dij as eerste boven komen. n Geel tapijt van winteraconiet. n Woas van wit en lila krookjes, poaskeblommen, din tulpen ien violet, oranje, rood en rose.
En wat staait doar? Wat vrouge anemonen Zo veul te zaain, te mooi hoast veur ien voas. Dat is woar ik mie zo over verwonder: dij joargetieden ien heur aigen klaid.
t Leven is n rad, draait aal ien t ronde, wizzelt ien tied, plezaaier en verdrait, geft hier geluk, slagt verderop n wond. Hou t òflopt, nee, dat wait ik nait.
Wie binnen aal hail laang bie mekoar. Dat ging nait altied even goud Toch bleefs bie mie van joar tot joar, Begonnen wie weer mit vrizze moud.
Refr: Dien handen over mien gezicht, dien stem as zegs: mien wicht, ik hol van die. Bis kold, ik moak die waarm. Leg haand mor op mien aarm. Ik bin bie die.
t Haart sloug mie over eerste keer dat ik die zag dij veujoarsdag. t Is haarst mor sums gebeurt dat weer. Vertraauwd gevuil geft nije kracht.
Dien handen over mien gezicht, dien stem as zegs: mien wicht. Ik hol van die. Bis kold, ik moak die waarm. Leg haand mor op mien aarm. Ik bin bie die. Blifs doe bie mie? Ik blief bie die.
Joeri was muid weerom komen van t station. t Was zien vrije dag. Ain keer ien tien doagen haar hai doar recht op. Mainstied hoalde hai sloap van dij negen doagen ien. Hai hong wat of lag laangoet op divan. Ien koamer dernoast heurde hij Lara mit Sima proaten dij op veziede komen was. Hai sprong ien t ìn en laip noar t roam. t Weer was minder worden. Boeten wer t aal duuster. Twij oksters vlogen binnenploats op. Wiend blous veren oet mekoar. “n Okster betaikent snij”, docht dokter. Op t zulfde moment heurde hai Sima tegen Lara zeggen: “n Okster betaikent bericht. Krigs gasten of meschain n braif”. Even loader wer der aanbeld. Lara laip mit vlugge pazzen noar deur tou. Oet t gesprek begreep Joeri dat Sima’s zuster Glafina der was. Lara vroug of ze mit Sima proaten wol. Glafina zee: “Nee, doar bin k hier nait veur. t Gaait om wat aans. k Heb n braif veur joen vrund. Hai mag mie wel dankboar wezen dat k n poos bie post waarkt heb. Braif is deur veul handen goan veur e bie mie terecht kwam. Hai komt oet Moskou en is vief moand onderwegens west. Ze begrepen nait aan wel hai adresseerd was, mor ik ken hom wel”. Braif was van Tonja. n Laange braif van veul kaantjes, verkreukeld en vol vetvlekken. Envelop was open en kapotscheurd. t Drong nait tot dokter deur hou braif bie hom komen was. Hai haar nait ains vernomen dat Lara hom envelop geven haar. Hai begunde te lezen en wer ale begrip van uur, tied en ploats kwiet. Tonja schreef: “Wais wel dat wie n dochter hemmen, Joeri? Wie hemmen heur Masja deupt, as herinnern aan mien moeke. Mor nou hail wat aans. n Aantal bekende personen oet t openboare leven binnen verbannen noar t boetenlaand. Pa ook en wie as gezinsleden mit hom. En dat doe hier nou nait bis. Wie mouten ons mor schikken en blied wezen dat t nait slimmer is ien dizze vrezelke tied. Ast hier was, kons mitgoan. Mor woar zits op t ogenblik? Ik stuur braif noar t adres van Lara. Zai geft hom die wel as ze die opspoord het. k Wait nait of doe loader toustemming krigs om net as wie t laand oet te goan. Dut ook niks. k Loof nog altied dast leefst en weerom komst. k Luuster vol vertraauwen noar wat mien laifhebbend haart mie ienstuupt. Meschain dat wie woaraargens weer verainegd worden aal duur k nait hopen dat dit grode geluk veur ons votlegd is. Ellèn is dat ik wel van die hol, mor doe nait van mie. Ik zuik ien miezulf hou dat zo komen is. k Zai t nait en wait ook nait wat k doan heb dat k dit verdrait verdain. Zigs mie gewoon verkeerd. Kiks noar mie mit onvrundelke ogen en dat misvörmt mie. Ik hol van die. Wis doe mor houveul. Ik hol van combinoatie van biezundere en gewone kanten ien die. Ik hol van dien gezicht dij zaachter wordt deur innerleke gevuilswereld, aans was meschain lelk. Ik hol ook van dien talent en dien verstand, dij plak iennemen van dien wil dij kwiet bis. t Is mie allemoal laif en ik kin gain minsk dij beder is as doe. Mor luuster nou noar wat k die zeg. Ook as doe mie nait zo laif was, ook al vuilde k nait zoveul veur die, din nog kon k de treurege woarhaid van mien onverschilleghaid nait onner ogen zain. Allain aal omdat k baang bin veur vernedernde en vernietegende straf dij nait-laifde is, zol k ter onbewust veur zörgen dat k nait begreep dat k nait van die hil. Doe en ik zollen dat nooit waiten. Mien aigen haart zol dat veur mie bezied stoppen, omdat nait-laifde hoast geliek is aan moord en ik zol gainain, wel din ook, zo’n slag toubrengen kinnen. Der is nog niks definitiefs beslist, mor woarschienlek goan wie noar Paries. k Zel dus ien dij verre contraainen terecht komen, woar doe as kiend west hes en woar mien pa en mien oom opvud binnen. Pa dut die de groeten. Sjoera is flink gruid. Hai is gain mooie, mor wel n staarke grode jong. As k over die proat begunt e ontroostboar te reren. Ik kin nait verder schrieven. Mien haart wordt verscheurd deur troanen. k Hoop dat t die goud goan zel. k Smeek Gods genoa òf veur de tied dat wie nait bie nkanner binnen, veur alles wat doe op dien laang en donker pad aan stoers en onwizzeghaid tegenkoms. k Beschuldeg die naargens van, k moak die gain enkel verwiet. Richt dien leven ien op menaaier as doe zelf wils en dij t beste veur die is. Veur wie votgingen oet ellendege Oe- ral dij ons noodlotteg worden is, heb k Lara goud kìnnen leerd. Ze was hailtied bie mie dou k t stoer haar en het mie holpen bie be- valling. Doar bin k heur dankboar veur. Ien ale oprechthaid mout ik tougeven dat zai n goie vraauw is, mor k wil der nait om laigen – zai is t absolute tegendail van miezulf. Ik bin op dizze wereld komen om t leven makkelker te moaken en juuste oplözzings te zuiken, zai om t leven iengewikkeld te moaken en op t verkeerde pad te zetten. Adieu, ik mout ophollen. Der is net ain komen dij braif mitnemen zel. t Wordt ook tied om ien te pakken. O Joera, Joera, mien laifste, mien man, voader van mien kiender, wat ìs er toch mit ons? Wie zellen kanner nooit, nooit meer zain. Besefs aigelk wel wat de woorden dij k net opschreven heb betaiken? Begrips doe dat, begrips doe dat? Ze moaken dat k opschaiten wil. t Is net of k ophoald wor om terechtsteld te worden.
Joera! Joera!” Joera keek op oet braif mit òfwezege ogen zunder troanen, dreug van verdrait en leeg van lieden. Hai zag niks om hom tou en was hom naargens meer van bewust. Boeten begunde t te snijen. Wiend joug snij aal dichter en vlugger tegen t roam aan. Joe- ri keek deur t glaas noar boeten of hai gain snij valen zag, mor deurging mit Tonja’s braif te lezen, – of er gain dreuge snijsteerntjes bie t roam laangs vlogen, mor lutje tussenroem- tes van wit pepier maank swaarde ledderkes, wit, wit en zunner èn, zunner èn en wit. Joeri greep noar zien borst en kreunde zunder dat e t helpen kon. Hai vuilde dat e valen zol, dee n poar hinkende pazzen en vil sevveloos deel op divan.
Oet: ‘Dokter Zjivago’ van Boris Pasternak Vertoald oet t Russisch ien t Nederlands deur Nico Scheepmaker Omtoalen oet t Nederlands noar t Grunnegersdeur Siet Bootsman
Zol dit leste dag wezen mit mooi noazummerweer? Op fiets vot liekt mie nait verkeerd tou. Beste zudewiend aan wolken te zain. Din goa k van stad oet noar Onnen, kieken hou ver of ik kom en veur wiend aan weerom. n Poar stroaten van hoes òf zai k n jongkerel lopen, zo donker as je ze zelden zain. Ivoorkustswaart zeg mor. Ik kiek te laang noar hom. Hai vangt mien blik en zegt: “Mammie”. t Klinkt wat kloagelk. Toch mout k lachen. Over scholler roup k nog wat. Rit begunt goud. Ien Haren hol ik oostelk aan. Zo kom k op t grindpad noast zandweg. Doar binnen wel ais abbels dij je veur n poar cent mitnemen kinnen. Diskeer nait. Aan t end van weg noar Wodderhoezen lopt n nij fietspad aan diskant spoor richting Meerwieck mit n nogaal hoog brugke. t Waait nuver haard dat k zai nait veul van gruinlaand en woddergebied. Ik kom oet bie n stuk bos. Haarstkleuren komen loat van t joar. k Vien n takje haaide. Pont voart nait meer en ik koers noar Kropswol en De Groeve. Wat n auto’s ja. Ienainen bedenk ik dat t twijde dingsdag ien oktober is, dus Zuudloardermaarkt. Kon wel even kieken. Zo verzaail k doar veur t eerst van mien leven. Wat n drokte, hai. Niks weerd mit fiets. Kermis, kroamkes mit nuim mor op en t is er. Aan t en van mirreg drij Zuudloarder bollen veur 8 euro. Wat mout k mit drij van dij dingen? k Perbaaier achterlaangs te komen en stap weer op. Dronken kerels waggeln over weg. Peerden worden noar trailer brocht. Auto’s rieden vot. “Veurzichteg, moeke”, ropt n man. Ain dij t goud mit mie veur het. Wat n dag. Ik stap òf, zet fiets hen en loop noar bakker. Op mien verzuik legt t wichtje n bol ien sniemesien, dut hom din ien twijen en pakt stukken apaart ien. “Dat was joe boeten nait lukt”, zegt ze. Weer bie fiets wil k aigelk vot. k Roak verstrikt ien stroaderij. Twij olle heren van stand vertellen mie ien t Nederlands dat k vlak achter Sprookjeshof zit. Ze roaden mie aan t fietspad noar Midloaren te nemen. Woar t wat rusteger is pak ik n plak krentstoet. Op grode weg is n café. Doar neem k cappuccino op t terras. t Is ienmiddels haalf zes. Op hoes aan. Wiend dij mie weerom bloazen zol is liggen goan. Ien Onnen zai k n kist mit abbels aan kaant van weg, rooien en gruinen. Veur niks mit te nemen. Ik roek aan n rooie. Zol t n zuide wezen? Boer komt er aan op trekker. Ik roup wat. Hai heurt t nait goud en zet motor oet. k Wies noar abbels en vroag: “Binnen t zuren of zuiten?” “Wait k niks van”. “Bin je gain abbelman?” “k Bin n pereman”, zegt hai. Denk ik tenminsent te heuren. “Bult perebomen ien hof?”, vroag k hom. “k Pin n peerdeman”, zegt e mit n grijns van oor tot oor. Hai moakt mie aan t lachen. Der komt n vraauw aan op fiets. “Wat is hier te doun”, vragt ze vinneg. Zien echtgenote. Aan t zure gezichtje te zain het ze mit heur man ien gain tieden echt genoten, om de woorden van n noordelke conferencier te parafraseren. Hou heb k dat zegd? Boer start trekker en ridt vot. Om heur zachter te stemmen moak ik n proatje. Abbels blieken van buurman achteroet te wezen. As k aan t leste stuk van raais begun vroag k mie òf: wat zol dat mensje docht hebben. Haar hai n waarme glans op zien gezicht dij zai nait meer te zain krigt? Was t zukswat? Wat beleef ik toch veul onnerwegens. t Wordt koller. Ik huver. Nog even flink deurtrappen, din ben k ter weer.
Voak zai ik beelden oet mien kienertied. Sums loat k ze goan, sums stop ik ze bezied. n Boerderij, n appelhof, ol gracht. Moeke dij mit ons zingt en speult en lacht. Pa dij elk plekje kin op t laand, op aarf, ien sloot. Zai binnen nou aal weer hail wat joaren dood. Dat babyhokje met ons ludje Riekske. Dij pereboom as k over brugke toen ien fietste. k Loop over laange woagenpad noar diek. Aan baaide kanten koren, klaproos en kamille, kiek.
Refrein:
Hier was t dat ik veur t eerst verkering kreeg en hail wat veur femilie thoes verzweeg. Eefkes ien onnerwaal bie pomp op ree. De laive woorden dij hai zachtjes tegen mie zee. Ik wait nog dat hai hail mooi taiken kon. Mor ja, of n mens doar wel van leven kon. n Bult lachen doan en hail veul braiven schreven. Wie dochten dat wie altied bie nkanner bleven. Elk wis dou destieds dat wie bie nkanner heurden. En dou was t doan … k Wait nòg nait hou t gebeurde.
Refrein: Herinnering komt of ik aal of nait wil aan Meulens, aan kerktoren en aan daip bie Noordhoes til. Ien Ainerom bin ik geboren. Ien Paiderboeren ston t olle stee. En vuil ik mie aais wat verloren, din goa k noar diek. Doar vien ik vree. En vuil ik mie aais wat verloren, din goa k noar diek. Doar vien ik vree.
k Woon nou ien stad en dat is ook wel mooi. Mor k zai gain gruinlaand meer en ook gain ruders hooi. Gain leventeg tafereel van schoap en kou en peerd. Van boer dij noa zien waark noar hoes tou keert. Cultuur en zukswat heb ik apmoal bie de hand, Mor k heb te veul van stad en wat te min van t laand. Der staait n hoge flat aan aner kaant van stroat. Gebrek aan oetzicht is wat ik op t mainste hoat. Onmedeleke roemte en dij verre horizon, k Wol staarmswoar dat k doar elke dag noar kieken kon.
Wat is het toch mooi weer vandaag En lekker in de lucht. Zo sprak een man al tot zijn vrouw. Wij gaan de stad ontvlucht.
Dat zong mien pa altied. t Is nou ook zunschienend weer. Wel felle buien. Schane om thoes te zitten. t Hoes is aan kaant. Schone loakens op ber. Was hangt onder t òfdakje. Leste snoeiholt zit ien gruine bak. Pad is aanveegd. Ik pak fiets en dou mien riegke ‘things to do’. Dwaars deur t sentrum van Stad, deur Noorderplantsoen ien haarfstkleuren weerom en op A-weg paas ik korte jentege steveltjes. Pries schrikt mie òf. Mörn beslizzen. Nog even noar gruinteboer. Dij het Roemeense proemen. Jam moaken. Is geleisukker ook op? Hai staait zulf ien winkel en prat mie bie over nije abbelsoorten. Ik kais gonnent oet. Hou onthol ik noam. Denk aan Vloamse dichter, zegt hai.
Gaauw noar hoes veur n kop thee. Mit fiets aan haand loop ik over riep noar weg bie oprit noar t winkelsentrum. Auto dij doarhìn wil, staait stil. Hij mout mie veurrang geven. Ik stap op. Woagen begunt te rieden. Hai kin achter mie laangs. Din heur ik dat bestuurder gas geft om verkeersdruppel te nemen. Verrek, hai stopt nait. Ik perbaaier vot te kommen. Hai het mie al te pakken. Ik knal veurover mit kop op stainen. t Wordt swaart.
Stemmen. Wied vot, dìn dichterbie. “Ze zegt niks as k wat vroag. t Was heur schuld nait. Heuren joe mie? Hou haiten joe? k Heb heur nait zain. t Was nait mien bedoulen om n ongeluk te moaken.” Natuurlijk nait. As t wel zo was, mozzen ze hom ien t hok stoppen. k Wil haand bewegen. Aarms liggen roar onner mie. Bril ligt 30 cm verder. n Jong stel zit op t houkje bie mie. t Wichtje het 112 beld. k Vroag of ze dochter op Meziekschoul woarschaauwen wil. “Doun we straks”, zegt ze. Woarom nou nait? Ik vroag weer en zeg t nummer. Ze belt. Jong vragt hou of k hait. Dat vertel ik hom. En wat veur dag of t is. Wat kin mie dat nou schelen… Hij wil t doch waiten. Vrijdag. t Joar din? 2008. Doatem? 15e het al west, mit leste lezen van Kader Abdolah. 20e is t nog nait. Dat is holdboarhaidsdag op ain van bosschoppen. k Vien zulf dat t redelk rationeel redenaaierd is. Zai binnen der nait blied mit. Kuzzen wordt mie onner kop schoven. Zol dat gruinteboer wezen? Sirene. Zaikenwoagen. Veur mie. k Bedank t jonge stel en zeg derbie dat ambulancepersoneel vervast alles van heur overnimt en dat ze der meschain beteuderd bie stoan. Nije stemmen. “Wel waas der bie? Zag je t gebeuren? Het ze vot west? Was ze lopend?” Jongkerel vertelt dat ik eerst niks zee, dat ik wel wis dat t vrijdag was en welk joar, mor nait dat t de 17e is. Aha, 17e. Vasthollen. k Lig nog aal veurover en krieg een aludeken over. Lekker waarm. Bloud wordt stelpt. Weer n sirene. Plietsie. Agent zegt: hier is uw kleinzoon. Ik zai hom en nuim zien noam. Vroag woar fiets is. Dij mout liggen blieven. Agent taikent er n streep om tou. Hai taikent gain streep om mie tou. Ze leggen mie op brancard en schoeven mie ien auto. Dochter komt deraan. Ze gaait noast chauffeur zitten. t Spul ridt vot. Verpleger vragt noar mien noam. Tou din mor. Wat veur dag of t is. 17 oktober 2008. Ho, nait al te triomfantelk. Hai radt mie aan om rusteg liggen te goan. Der staait mie hail wat te wachten. Dat klopt. Behandelkoamer. Dokter zegt: “Thorax is OK”. Watding? Hai legt oet. Röntgenfoto. CT-scan. Thoraxdokter ien traumakoamer vragt en krigt anatomisch pincet. Oordailt din: “diepe vleeswond in het hoofd, ik ga eerst verdoven”. Hij jagt mie 4 pieltjes ien kop en zet drij krammen. Dochter het mie haand geven. Zai knipt haarder as ik. Weerom ien behandelkoamer mouten wie wachten. Der is wat slimmers gebeurd. Tot zowied binnen wie hier vakkundeg holpen. Toch ook wat dom volk. Gainain kin onthollen wat veur dag of t is….. Dat heb ik heur wel 20 keer verteld. Zuster vragt dochter: “heeft mevrouw al gehuild?” Nee, zegt t wicht. Verwachtensvol kieken ze mie aan. Ja, kom even…. k Dou mien best om zo kaalm meugelk te blieven bie wat er gebeurt. As der liept worden mout, doun ze dat zulf mor. Zuster ‘scoort’ n kop soep veur ons. Dat vaalt der lekker ien. Pepierboudel is kloar mit wekschema veur hazzenschudden. Nije vroag: woont U alleen? As dochter blift, mag k noar hoes tou. t Aarme kiend mout mie om de twij uur wakker moaken. Schoonzeun hoalt ons op. t Is oavend. s Mirregs is hai laangs plek kommen, dou grootste commotie veurbie was. Der laag wel n grode plas bloud op weg. Harregat, wel zol dat west hemmen? Ik dus.
Wie komen ien hoes. Zeun komt te kieken. Der glidt n meewoareg laagje over zien gezicht. “t Is goud òflopen,” zeg ik. “Gelukkeg mor,” zegt hai. Ik stap ien ber mit schone loakens. Net of ik mit dat gehaaister van vanmörn vuilde dat er wat gebeuren zol. k Heur waarme stem van man oet dörp dij mie oppakte dou ik as kiend op SunneMeerten aanreden wer: “Hes die zeer doan, laive?” Ondanks paramollodinges bin k kloar wakker. Haile film trekt veurbie. Noorderplantsoen ien geel en oranje. Steveltjes. Rubensabbels binnen hail bleven. Proemen binnen kneusd. Bril mit bloud zai k ien close-up: linkerglaas ien diggels, rechter dof òfschuurd, staang mit roare knik omhoog. k Heb vandoag gain thee had.
Noa t wegvalen van leste van generoatsie boven onzent wordt n aantal femiliebouken herverdaild. Mooi winterkerwaai om dat aan t èn van mirreg oet te zuiken. Swoare tas sleep k mit noar baank. n Steveg boukwaark komt mie ien handen: ”De Bijbelse Geschiedenissen, in vertelling door W.G.v.d.Hulst en in tekening door Isings.” Op roakeldais sloag k hom open en lees over Jonas dij op n rotsachtege heuvel te wachten zit tot t vrezelke gebeuren zel, over Amos de simpele schoapherder en viegekweker oet Thekoa aan raand van woestijn, over jonge koning Hizkia en schaar van zunnewiezer dij achterwaarts ging, over stille lutje vent Jeremia oet dörpke Anakot tussen baargen ien, over Daniël en zien kameroaden Sadrach, Mesach en Abed-Nego, over Nebucadnezar dij ien ainen krankzinneg wordt en mit daaier oet t veld et, over Belsazar en haand dij Mené, mené, tekèl, Ufarsin op muur schrift, over Esther en….. Ik wis nait meer dat Ahasveros dij snaachts altied meziek heuren wol, nou vragt om veurlezen te worden en veurlezer pakt boukrol woar Mordechaï op staait, over de 47000 dij noa 70 joar ballingschap van Babel noar Kanaän trekken, aal mor noar t westen woar zun soavends onder gaait. Dij vertraauwde verhoalen. Vibroatsie van herkennen. Twijde bouk is zo meugelk nog dikker. Ollers heur biebel mit traauwtekst Exodus 33: 14,15. Hij dan zeide: Zoude Mijn aangezicht moeten medegaan om u gerust te stellen? Toen zeide hij tot Hem: Indien Uw aangezicht niet medegaan zal, doe ons van hier niet optrekken. Even wieder vien k n onbekende foto van opoe Sietje woar k noar nuimd bin. k Heb t hoar aal n poar doagen opstoken net as zai. Ik liek op heur.
Etenstied is aal laang verstreken. k Moak n makkelk hapske kloar. Witlofsloa. Aai koken, abbel en augurk snieden, rezienen waiken ien kop thee, mandarijnen zuiken. Ik huzzel alles deur n kanner en neem t mit ien koamer. t Smoakt goud, mor toch aans as aans. Hou dat komt, zai k as k bord noar keuken breng. Witlofstroekje ligt nog op aanrecht. t Is dudelk. Poar uur heb k ien totoal aandere belevenswereld west.
AAAA Dit abecedarium is mit n a. Dat is eerste letter van t alfabet, ja. BBBB Dat is bragel op t laand en bie diek. Ien t leste geval zeg je ook wel van sliek. CCCC was Baarg van Calvarie, kroug Rooie Schoul. Noam is nou verdwenen. Dat is wat ik bedoul. DDDD Dat binnen tulpen, de Duukjes van Tol. n Vrougbluiend soort. Toen ston der mit vol. EEEE Emmerrik, dij ston vlak bie ol put. Regenbak mit ain kikker was dichter bie hut. FFFF is fiengeef. Wordt wel zegd van n peerd. Dus zonder gebreken van oren tot steert. GGGG Is gramniedeg. Ja, din bin je kwoad en wait je mit zukke gevuilens gain road. HHHH Harregat. Huifs bedouling nait zuiken. Mor t helpt en t is net nog gain vluiken. IIII Dat is iezegrim. Dij is giereg of meer. Loat rollen dat geld. Din krigt elk t wel weer. JJJJ Dat is jeuzeln. Dou dat nait te voak ook aal gaait t sums om n vervelende zoak. KKKK Hier komt n schimpnoam want zeg je keronje, din krieg je mit vraauwlu vervast dikke bonje. LLLL t Löt vaalt aaltied op Jonas. Dat is: bie summege mensen gaait t aalgedureg mis. MMMM Wat staait midden ien hemel en het mor drij poten? k Wis t antwoord nait en dat het mie verdroten. NNNN Dat is nittjen en din ploag je mekoar. Was sich liebt, ja, das neckt sich. Is dat woar? OOOO Vrouger zee men: hai is old en wat stief en nog aaltied von dij vrijgezel hom gain wief. PPPP Reloatie bekoult. Dikste proemen binnen schud. Ain vuilt zich goud en aner zit ien put. QQQQ is qui vive. Wees op alles bedacht. Blief wel lachen aans krigt angst joe ien macht. RRRR Ruierom. Riebeltocht. Riddersloagen. Kin je t woord? Aans even zuiken of vroagen. SSSS Stiekelspoorns. O, ik kin dat zo missen. n Wirm aan n taauw aan n stok. Dát was vissen. TTTT is tekssedeltje. Dat mos köster kriegen om psaalms en gezangen op kerklaai te schrieven. UUUU is n unster. Doar kon je mit wegen. Zo’n fetuut kom je hoast nooit meer tegen. VVVV Dat is vouer. Vaalt dij om veur schuurdeur, gain eten ien mond. t Glidt van vörk òf der veur. WWWW Krieg je Wenzemer zulver, din is t van n fee, mor gain goie. t Betaikent gewoon dus doublé. XXXX Denk aan Xeres mit wien en mit sherry. Drink nait teveul want din komt er mor herrie. IJIJIJIJ Dat IJ is de noam van n ol wodderloop. t Verhoal gaait dat n ainspaanjer hom doar verzoop. ZZZZ is n zoodje. t Is schane mor woar. Dit haile gedicht hangt as lös zaand aan mekoar.
Refrein: Zo mor n jong, gewoon n wicht. Hai kreeg n oproup, dee zien plicht. Mit heur ien t bloud was hai nait baang. aal duurde t wachten oareg laang. Ook zai het altied op hom wacht. Zien laive braiven gaven heur kracht.
1. Zai heurde dat hai oetzonden wer en kroop wanhopeg even op ber. Zes moanden mos hai noar Irak. Bie t nijs was t of t haart heur brak Mor dou hai loader bie heur kwam Wol ze toch nait dat hai t vernam. Zai dee dus flinker as ze was Dou ze hom komen zag deur t glaas. Hai keek heur wat verwonderd aan, begreep t wel, kon heur allaang. Hai streek heur deur t blonde hoar En dou omhelsden zai mekoar.
2. September kwam. Dou mos hai vot. Zo gaait dat ja. Dat is t lot van altied en van iedere soldoat. Vrijwilleger of nait. Hai is paroat en vraauwlu zitten thoes ien zörg. Veur hoop en laifde stoan zai börg. Mor t kin ook andersom. Din gaait zai vot, ien uniform. t Verdrait bie hom as hai berichten heurt van bomaansloagen ien n verscheurd, vernaild en haildaal lössloagen laand. En mensen stoan gewoon aan kaant.
3. Toch was mor zo dat haalf joar om. Weerom kwam t haile peleton. Net as bie t treurege vertrek stoan achterblievers vlak bie t hek. Ain plek bleef leeg. Hai was weerom. Zai lag ien t zaikenhoes. Woarom? Zo blied was zai weer mit zien komst dat ze per ongeluk en allerdomst van stoup òf glee dou ze t vertellen wol en overaal even hènrieden zol. n Groot geluk vonden zai tot slot. En dat ging nooit, nooit meer kapot.
Drij dingen stoan vandoag op t programmoa: aaier hoalen op boerderij, bie taande laangs ien t verpleeghoes en din noar kroug bie diek om n rondje te geven omdat mien eerste column ever ploatst wordt. Eerst noar pa zien zuster dij heur leste joaren ien t olle dörp slit, heurent en mienent. Ain van deuren ien gaang staait haalf open. Zuster vragt: “Heje n schone broek aantrokken, vraauw Aldershof?“ “Zo voak huft dat toch nait”, heur ik n tegenstem. “Elke dag n schone broek aan, vraauw Aldershof”, zegt zuster. Oet ooghouk zai k persoon dij aansproken wordt mit n mooi blomkesklaid aan. Taande is goud te spreken. Het wel ais minner west. Wie proaten over femiliedingen. As ze heurt dat k meer plannen heb, jagt ze mie sikkom vot. Boeten kom k vraauw Smit tegen. Dat Willem der west het, vertelt ze. Ze zee tegen hom dat e der goud aan dee zien olle moeke op te zuiken. t Was toch allemoal regen, haar Willem onwilleg zegd. Vraauw Smit kikt wat meer tillevisie nou bainen nait meer willen. Elke noamirreg zigt ze Boldjeboeren om haalf zes. Doar is n haile minne kerel bie. Bie t olle stee laangs rie k noar t noorden. Neuteboom staait nog altied ien onnerwaal. As kiend bin k van plaank òf donnerd ien t wodder. Mit kreus op kop kroop ik te sloot oet en dat ien hoes. k Verbeel mie dat ik t hoongelach nog heur. Boeten t dörp draai k t roam open. Aal meer baauwlaand. k Roek een siepelgewas. Op t stuk bie brug kon wel facelia stoan. Mooi gezicht as dat straks lila bluit. Veul waait is eerste iendruk. Dij wiede lucht over t oetgestrekte laand. Ien de verte is diek aal te zain. k Rie wadlopersree op en stop bie boerderij links. De man dij hier woont, bin k mit noar legere schoul west. Wie hemmen kanners moeke kend. As k noar diek wil, goa k hier even aan veur n proatje en n kopke thee of zo. Net as zienent ston ons loadere boerderij aan binnendiek. Dus waren wie aigelk buren. Veul sjaauwen bie n kanner doan. Ik krieg n stieg aaier mit. Hai het n keer n swoaneaai veur mie regeld. Dij wol k beschildern veur Poask. Mit ienholt van dat aine aai kon k grode cake bakken. Nait dat er ain was dij hom pruiven wol as k over swoan vertellen dee. Dij siepelderij onnerwegens het bieslook west en t rokt noar praai krieg k nog te heuren. Din snidder ik mit n flinke gang bie Noordpolderkanoal laangs noar kroug onder aan zeediek. k Schoef deur open. Gelagkoamer gonst van geroezemoes. Veur k bie stamtoavel bin, heb k aal hail wat heurd en zain. Serveerster brengt kovvie. “Lekker”, ropt n kerel. “Mos òfwachten”, jeuzelt zai. “Even noar plee”, zegt n man. “t Is broen”, zegt e. ”Hai staait er veur”, is t antwoord. “Wat veur geloof hemmen nije bewoners”, wil ain waiten. Buurman nimt tied om noa te denken. Din zegt e: “Ik denk Hervormd. Ze goan tenminsent nooit noar kerk”. Op dizze dag zit er altied n vaste groep woar k n enkele keer bie bin. Doudestieds haar ik groot woord. Nou baaide columns aannomen binnen is t mie mooi tou om te tracteren. Der komt ain aanzetten mit n grode puut genoaten. Wel wat hemmen wil betoalt en krigt zien dail. As der aans niks is, is genoat ook vis, bedenk ik. Nog even zeelucht opsnoeven op diek. Borkums widde gebaauwen glaanzen ien zun. t Wordt tied om weerom te goan. Over landwegkes rie k noar Stad tou. Thoes kiek ik ien gids. Boldjeboeren keek vraauw Smit toch elke dag noar om haalf zes? k Zai t aal: The Bold and the Beautiful. Niks gebeurd en toch n mooie dag had.
Twij raiten boodjes laiten wie drieven. Ain was van die en ain van mie. Wel zel heur raais nog ais beschrieven. Vienen zai heur hoaven net as wie?
Twij boodjes hemmen wie drieven loaten Eerst lagen ze stil en doar ging t hin. k Hoop dat ze altied voaren blieven en vaaileg raaizen, tot aan t èn.
Dij scheepkes, dat konnen wie wel wezen. Mit dit verschil: wie drieven al laang. As wie mit n kanner verder kinnen, Din bin ik veur gain störm nog baang.
n Kerel oet Westernij-laand wol n dag met zien wichtje noar t strand. Zai mouken raais mit boot, lagen ien zun, haildaal bloot en binnen dou vrezelk verbraand
Stilleghaid gaalmt mie ien muit, as k thoeskom. Ik kiek of er post en e-mail is. Din stap ik ien auto. Zo rie k noar dörp tou, woar k eerder taande ophoald heb. Heur leste rit wol k bie wezen. Achter raauwauto aan ging t noar stad tou. Groep belangstellenden is nait groot meer as je 90 joar worden binnen. Mor as je woorden van ale sprekers bie n kanner leggen, krieg je n goud beeld van heur leven. Schane dat ze zulf nait veul meer wis. Dat zee ze tenminsent, dat alles ien n grieze mist verswonnen was. Herik, wat wer dat mensje vranterg en grammieterg dou bainen en oren minner werden. Toch zag k nog wel ains n ondeugende twinkel ien heur ogen om mensen heur gezemel en gewemel. t Leste woord dut mie denken aan n Grunneger dainst ien Harkemoa’s zulfbaauwde kerkje woar gemainte oet volle borst zong van …Hai zigt oet zien hemel/ons mit ons gewemel./Hai het mensen deur. Wat meer eerbied wer t nait minner van. Even bie vraauw Bos aan om te zeggen dat plechteghaid goud verlopen is. Kin ook nait meer lopen. Begrip en waarmte bie dizze buurvraauw van taande dut mie goud. Wie vonnen t mooi dat bewoners van t verpleeghoes ien n kring ien hal zaten bie t òfschaaid. Weer ien auto bedenk ik dat er gewoon bosschoppen doan worden mouten. Bie bakker hoal ik brood, stoet en theekouken. Ien kraant ston n stukje over n nijmoods dieet woar theekouken aanprezen werden as: lekker, licht verteerbaar, weinig calorieën. Tegen bakkersvraauw zeg ik dat gemiddelde Grunneger wat genuanceerder ien zien oordail is: beetje dreug, nait veul smoak aan en wat kin mie dat schelen of k ter dik van wor. Ze zegt dat heurent nog altied beder binnen as wat er ien schappen van winkel ligt. As k verder rie, komt taande mie weer ien t zin. Voak zee ze tegen veziede, dat ze weer noar hoes tou goan mozzen. Mor leste keer hiel ze mien hannen vaast en zee: hier blieven, nait votgoan. k Draai t haim op bie schoonzuster. Zai hoalt wat te drinken. Der wordt aanbeld. Twij potege kerels ien overaal stoan bie deur.
t Is om boiler te doun. Ze lopen mit noar biekeuken. “Hier hangt e”, zegt schoonzuster. “Hangt?”, vragt ain. “Wat aans”, zegt ze. “Wie zollen hom mitnemen”, zegt aner. “Doar hangt e ja”. “Wie maggen hom allain mitnemen, nait lösmoaken”, zeggen kerels. Boiler is nog nooit ontploft mor schoonzuster op dat moment aal en haildaal as ze vroagen of ze hom der zulf nait òfhoalen kin. Of n staarke buurman zeggen ze der gaauw bie, as ze t onweer op heur gezicht zain. “Dij risico maggen wie wel lopen?” blast ze. Dat ze t bedrief bellen mout, roupen ze bie t votgoan. Dat dut ze. Mor nou mout er betoald worden. t Wichtje aan telefoon zegt van 11 euro veur n haalf uur. Touvalleg is er waarknemer ien de buurt dij komen kin. Schoonzuster wist hom plek aan. “Hai hangt ja haildaal ien t houkje”, zegt man. “Doar het joen bedrief hom zulf ienstalleerd”, bit schoonzuster hom tou. Hai begunt. t Duurt even veur t ding er òf is. t Nimt meer tied as e docht. Of ze 22 euro òfreken wil. Droaderij blift lös aan muur hangen. Schoonzuster is aan kovvie tou. Ik pak theekouken te auto oet en vertel heur wat ik tegen bakkersvraauw zee. Gelukkeg kin ze der om lachen. Wat n dag….
Laang leden dat k over Òfsluutdiek ree. t Miggelt aalgedureg. Roetewizzers hemmen nog nait stilstoan. Grode plazzen op loopbrug bie t Monument. Baaide kanten van diek verdwienen ien tip van mistege regen. Bie Den Oever goa k van grode weg òf. Vat mit gedachten gulpt over. Verschaaiden keer bin k hier as tiener west. Bie Oom R en Tante A. Dat schreven ze op koartjes overal vandoan. Kiener hemmen ze nait kregen, raaizen moaken deden ze veul en geern. En Oom gaf as hoofd van schoul bieles aan neven en nichtjes of je dat aal of nait wollen. Wicht dij bie heur dainde wer voak onnerhollen over toalgebruuk. Op n keer raip ze oetstuur, dat as ze kloar was mit strieken, wat ze din zeggen mos: k heb striekt of k heb stroken. Òfstand van boerderij op t Hoogeland tot heur hoes ien Den Helder was 160 km. Dat dee k op fiets ien ain dag. Eerste keer dat k as elfjoarege doar logeren zol hemmen ollers mie mitdoan aan boderieder. Kaar ging van Stad noar Den Oever. Onnerwegens haren wie veul tied verspeuld. Oom, ongeduldeg, was al weer noar hoes tou mit auto. Boderieder zette mie ien t café. Loader op oavend kwam ober der aan te proaten. Oom haar opbeld, zee hai. Of ik ter was en of k doar dij naacht blieven kon. Dat kon wel regeld worden mor mainste koamers waren bezet. As ik gewoon bie ober slaip kon t aal. Hai zol wel n deken oprollen om tussen ons ien te leggen. Dou k op koamer kwam wis k nait of deur lösblieven mos. Hai kwam nait. Dat verhoal mos ik nait vertellen, dat begreep ik wel. Nait aan oom en taande en thoes ook nait. Gevuil van allain wezen is vro begund. Over Stroe rie k noar Hippolytushoef hoast onner diek laangs. t Spiddert. Allernoarst mooi wegke al is natuur meer gries as gruin. Stroekerij en bomerij aan kaant doun Engels aan. t Leste stuk pak ik grode weg bie marinehoaven laangs. Huisduinen is n luk dörpke mit ain hotel. Koamer kikt oet op vuurtoren ien n stuk gruinlaand mit peerden, op zee en op n reep van t aailand t Weer knapt op. Wonnermooie wolkenluchten boven t wodder. Op hotelfiets goa k binnendeur noar t centrum van Den Helder en achter diek en borstwering laangs weerom. Zun en zeelucht zörgen veur zin aan eten. k Stap òf bie eetcafé Nogal Wiedes. Twij overnachtings is gaauw om. Op daarde dag mout ik om elf uur votwezen. Schane om din aal ien auto te zitten. k Loop noar Fort Kijkduin. Doar kin je zain hou Napoleon vesting baauwd het. Mit modeltjes is Engelse aanval mit schepen en t verweer van ons kaant op t strand en ien dunen mit soldoaten, dragonders, kanonnen en zukswat noamoakt. Herik, herik, wat ging t er om weg. En din op hoes aan, dis keer bie zunschienend weer. Weer mout ik aan Oom R en Taande A denken en heur grode Opel. Dij haar mit beddetiek beklaide stoulen en gedientjes. Ien mien herinnnern liekt t model op n ol doktersauto. As ze bie ons logeren deden mos ik mie wieken. Òf ien bedstee sloapen, òf ien heur auto dij ien schuur reden was. Verhillerde koppen van arbaaiders as k gedientjes s mörns openschoof. Oom R het ook n motor had. Geregeld kwam hai mit taande achterop bie Opoe en femilie hierzo. Op n winterse dag heurde buurvraauw ien Den Helder motor vol gas te stroat oet broezen. Tot heur stomme verwonnering laip taande weerom noar veurdeur tou. “Hai het mie vergeten”, zee ze. Oom vernam dat op Òfsluutdiek. Nadde snij belemmerde hom t oetzicht. Hai raip achterom: “Anna, wils mien bril schoonmoaken?”
De vraauw van ol smid ien Suksmoezen Wol hail geern een keer nog verhoezen. Ze haar t doar hailemoal had, wol wat dichter bie Stad. Mor hai zee: doe mos nait zo zoezen.
