Brood

‘58% van Vraizen kinnen heur toal goud verstoan én lezen,’ las k guster in kraant.
Da’s best veul, docht ik, mor hou t Grunnegs zok doartou verholdt, is mie nait bekìnd. Wat ik wel wait, noarmoate mìnsen jonger binnen, nemt t Grunneger toalgebroek òf.

n Zörgelke ontwikkeln?

k Bin bliede, dat wie mit perfester Luttje nog n aigen aanpittjeder hebben om de Grunneger toal, benoam bie t lutje goud aan te priezen.

Vandoage gaait hai op veziede bie oom Jan, n goie bekìnde van de femilie Luttje. In t verzörgenshoes.

Dag lu,

‘Zo, mien jong, zai k die ook nog es n keer weer?’

t Klinkt joe meschain as n verwiet in d’oren, mor ik kin joe wel vertellen, dat stroalende laag op zien gezichte n hail aander verhoal vertelde. Oom Jan heurt nait bie t volk van saggerijnen, oom Jan is n man dij de wereld aaltied van de zunnege kaante bekeken het en nog bekikt. En wat t allerbelangriekste is, hai geft de mìnsen om zok tou ook t gevoul, dat de zunne aaltied schient.

Doarom eerst n klaaine oetleg over wel en wat oom Jan is, aans begriepen ie t noadernde verhoal meschain nait.

t Is best wel singelier, dat hai te bouk staait as n vroleke Frans, mor zo makkelk het hai t in zien leven nait had. Zien vraauw is al jong oet tied kommen en omdat echte laifde mor ain keer bluien kin, het hai nooit behuifte voult om n aandere vraauw te traauwen. n Twijde reden om zok nait weer te binden, was zien drokke bestoan as bakkersknecht.

’t Is mor goud, dat ik mit zo waineg sloap terechte kin,’ is n taimpie dij bie gelegenhaid op toavel kwam te liggen. As k vrouger om negen uur bie hom veur thoes langs ree, was t in hoes voak al oet en dood. Den sluip oom Jan. Want om drij uur snachts luip de wekker òf en fietste oom Jan n ketaaiertje loater floitend noar zien waark.

‘Hou is t aans mit joen gezondhaid?’ informeerde ik belangstellend. Dat e sunt kört nait meer zunder n rolstoule oet de vouten kon, was hom n doorn in t oog, mor dat zien gezondhaid gain onderwaarp van gesprek worden zol, ook dij dag nait, haar k wel verwacht. Vranterg zee e:

‘k Mout doaglieks aingoal al klachten van aander bewoonders aanheuren en nou begunst doe ook nog te zemeln over mien gezondhaid?’

Veur hom gol t spreekwoord: Kloagers gain nood, poggers gain brood.

Hai wachtte even, mos zok bliekboar even resetten en zee dou, weer volkomen zokzulf:

‘Honderd meter loop ik nait meer in twaalf seconden en t pizzen gaait ook nait aaltied even snel, mor k bin nog goud bie mien verstand en ….’. Hai stopte plöts, net of e even noadenken mos of e wel deurgoan kon en zee dou kwoajongesachteg:

‘Der binnen gelokkeg nog genog jonge verpleegsterstjes, dij t leven hier in t olde-mannen-hoes droagelk moaken.’

t Luchtte op. Hai was nog gain spier veraanderd en t dee mie goud om hom zo glundernd in zien proat-rolstoule te zain zitten.

‘Zol k nog es wat vertellen,’ zee olde bakkersknecht mit klaaine glinsteroogjes.

‘Nou?’

‘k Heb t broodmenu hier op dizze òfdailen ook n beetje in de ware schopt.’

‘Ong?’

Omreden dat onbegriepelke teksten toch wel aarg bie ome Jan paasden, was k nait biezunder verwonderd, dat e mit t volgende verhoal kwam.

n Week of wat leden haar hai onder t broodeten bungel in hounderhok gooid.

‘Mouten ie nait eten, ome Jan?’ haar jong zustertje tegen hom zegd, dou e wat stoensk veur zok oet zat te stoaren aan broodtoavel.

‘As ie nait eten, worden ie zaik!!’

Hai las mien verboazen weschienlek van t gezicht òf.

‘Luuster, mien jong, doe waist, t leven is n schaauwteneel. Omda’k von, dat mien probleem linksom of rechtsom toch op de woagen mos, heb ik der n toneelstokje van moakt.’

‘En om welke reden?’ vruig k nijsgiereg.

‘De reden was dat wie hier in t tehoes allendeg mor slap witbrood en kertonnen kedetjes veurschuddeld kregen. Dat vr…. – hai nam even rusteg tied om te sloeken – … dat etst n poar doage, tot dast n dikke kloete daig in moage voulst.’

t Was t mement west dat d’olde bakkersknecht opstoan was veur zien olde vak.

‘En wat hebben ie dou doan?’

‘k Bin, zo stoer as t ging, goan stoan en k heb oetlegd:

‘Dat flatterge, klaimske febrieksbrood, dat joe hier doaglieks op toavel zetten, doar krigst nait allendeg liefzere, mor ook nog n dikke stoppe van.’

‘Hou duzzen ie dat wel?’

‘Ook al was t den n toneelstokje, der was gain woord van logen.’

‘En wat zee t personeel van joen protest-aktie?’

‘Wat ik den wol. Nou dat heb ik ze even dudelk oetstokt. k Heb zegd: Ik wil n ambachtelk stok stoet en doaglieks n homp stok brood.’

‘En wat zeden ze doarop?’

Dou mos ome Jan toch zo onbedoarliek lagen, dat hom troanen over waange luipen.

‘Waist wat ze zeden?

‘Ome Jan, wie snappen wat n plak stoet is, mor wat is n aiglieks n homp stok brood.’

Nou, dou heb ik heur hoarfien oet de douken doan, hou t zit, noamelk dat brood gewoon roggenbrood is.’

‘En sunt dij tied?’

‘Eten bewoonders én personeel twij moals doags zulf sneden stoetjes, dus gain dunne boterhammen oet broodmesien én n stok roggenbrood.’