Tudeltoantjes
Eerste pinksterdag wordt n binnenzitdag. Ik heb t sunt guster noamelk wel had mit dat mooie zunschienweer. Woar ik net as elkenain bie pad en voarwotter in zunklairoazie d’eerste echte veurjoarsdag vieren wol, kwam ik noa n ommelandse fietsraaize roodverbrand weer thoes.
t Is mien lente-zunne-allergie.
‘Haarst die even insmeren mouten.’
Mit veul natte lappen en nog meer noazunsmeersel heb k de nacht noar eerste pinksterdag mit veul pien en nog meer jeuk overleefd en heb k sikkom elke klokslag van regelateur mittèld.
‘Waist wel dat Pinkstern 50 doagen noa Poaske vierd wordt?’
Mien aaltied wakkere, aigenste regelateur aan t woord. Dat t persies 50 doagen noa Poaske was, wos k nait meer. Wel, dat Poaske en Pinkstern nait op ain dag vaalt. k Haar ook zeggen kind, dat Poaske nait op n vrijdag vaalt. Aans zegd: nooit.
Zo kist tiedens n deurwoakte nacht in gesprek mit diezulf soms langs vrumde dwoalwegen goan om tot slöt oet te kommen bie dien aigen oma. Wiepkediene. Wiepkediene Pinkster. Traauwd mit Oabram Wiekens.
n Joar of tiene leden heb k n serie verhoalen schreven over mien oma. Mor as opa’s bruier Haarm, beter bekìnd as Ampel en zien vraauw Piekie nait regelmoateg summers bie schoonzuster Wiepkediene op Komnijsterwieke lozaaierd haren, haar k dij verhoaltjes vervast nooit schreven.
Ampel is vanmörgen al vroug oet de veren. Bedstee in t lutje veurkoamertje was hom veuls te benaauwd. Noa n snel stoetje het hai zok n schier steechie oetzöcht veur t hoes, op n bankje in de schare onder grote ekkelbomen. Doar kin de zunne hom nait ploagen en zit hai tevreden wat om zok tou te kieken. Diverdoatsie het e genog, mit kinder dij passeren op weg noar school.
‘Woarom lopen dij lutje kinder hier in Pekel mit nander aan n taauw?’ het e Wiepkediene al n moal vroagd. Zai het heur swoager eerst es verboasd aankeken en dou kopschuddend antwoord:
‘Kinder lopen hier nait aan n taauw, Ampel, mor in n taauw. Aans lopen ze meschain vot?’ Wiepkediene blift zok verboazen over wainege mìnsenkennis van Ampel. Dat hai nait snapt, dat je klaaine kleutertjes onder begelaaiden noar school brengen mouten, komt natuurlek ook omdat hai en Piekie zulf gain kinder had hebben.
’t Binnen toch mor wereldvrumde gasten,’ het zai heur buurvraauw wel es touvertraauwd.
Ast noa n zetje wat rusteger wordt op Komnijsterwieke, is der nait veul oardeghaid meer aan. Behaalve petreulieboer, dij al bie d’leste hoezen zien klipkes aan t bievullen is, zugt hai gain volk, woar hai wat mit kwedeln kin.
’t Is hier mor n dooie boudel in Pekel,’ mottjet hai op t lest wat veur zok oet en lopt mit n verveeld gezichte noar binnen. Doar zugd’e dat Piekie intussentied ook wakker worden is en mit n sigaret in d’aine en n kop kovvie in d’aander haand bie de grote toavel wat bie zit te kommen.
’t Is hier mor n dooie boudel op d’wieke,’ zegt hai veur n twijde moal, mor dit moal komt zien bodschop wel aan. t Is ook nait aan dovemansoren richt en moggen je denken dat Piekie nog nait recht wakker wezen zol, heur antwoord getuugt van t tegenovergestelde:
‘Den gaait meneer toch mooi weer opsakkedaaiern noar Stad tou.’
Ampel schrikt nait allendeg van dij botte oetsproak, mor veural van kwoie ondertoon in heur stem.
‘Ong?’ is t ainegste wat hai oetbrengen kin.
‘Doe zöchst toch drokte. Nou, ast drokte wilst, den moust òfraaizen.’
Zai wuift nog ais overdreven lösjes mit heur haand, op de menaaier van: wegwezen doe. Ampel, dij van verbolderdhaid eerst even lamsloagen liekt deur t onverwachte optreden van zien vraauw, kin zien ogen en oren hoast nait leuven.
‘Doe maal wief,’ vaalt hom den ook zo mor oet de vergrèlde mond, as op t zulfde mement Wiepkediene koamer binnenstapt. Zai het begunnende roezie in de keuken al laank vernomen. Zai wait woar zokse gesprekken op oetdraaien kinnen en zunder acht te sloagen op t kribbende stel zegt zai vrolek:
’n Kopke kovvie Ampel?’
t Brekt de spannen votdoadelk en mit n dik plak òlwievenkouke liekt Ampel t onaangenoame gesprek mit Piekie al laank weer vergeten. Of toch nait. t Blift oppazen mit dizze baaident. Der huift mor n woord verkeerd te valen of t vuur van hoat en nied gaait weer helderop branden. En Wiepkediene wait dat. Onder t proaten, woarbie Piekie de boventoon voert, zit Wiepkediene zok te bedenken hou zai wotter en vuur op dizze mooie veurjoarsdag schaaiden kin. Ook al wast mor veur even. Zai mouten mekoar nait teveul onder ogen komen, want den gaait t mis. Zeker as Piekie zo’n buie het as vandoage, woarbie ze konstant Ampel op de nekke zit en hom zit te oetsen.
‘Zolst mien toentje wel even schier moaken willen?’
t Is der oet veur zai der op verdocht is. Heur toentje, heur pronkjewail touvertraauwen aan n aander, dut Wiepkediene nait zo gaauw, aiglieks nooit. Woarom nou den wel, Wiepkediene? Zai wait t zulf ook nait, mor wel a zegt, mout ook b zeggen. t Zol wel veur n stok rust in hoes zörgen kinnen, mor in ploats doarvan spoukt t nou in bovenkoamer van Wiepkediene.
‘As dat mor goud gaait,’ echoot n vranterge stem in heur hazzens.
‘Wat hest nou wel ommans had,’ komt oet dezulfde richten en om heur gewaiten n beetje tot rust te moanen, zegt zai haardop:
‘Ik heb hom toch persies oetstokt woar e op letten mout.’
Joa, t is aal beurd. Ampel het van zien schoonzuster dudelk te verstoan kregen, woar de bloumen gruien en wat onkruud is.
‘Wait Ampel dat den nait?’
Nee, Ampel woont al zien levenslaank op n flat in Stad. Dij het nog nooit n toene had. Dij kin t verschil tussen doezendschoon en peerdebloum nait ains. Dij het gain idee wat roet is en wat n toentjebloume.
‘Ast der mor om denkst, dat hier de tudeltoantjes stoan,’ het z’hom wel vaar, vief moal oetddrokkelk op t haarte drokt. De tudeltoantjes, woar zai summers zo trotsk op is en dij zai in t veurjoar mit veul laifde en zörg in hoes opkweekt het – en woarveur zai van buren aaltied d’kompelminten krigt – binnen heur lust en heur leven. Mor je kinnen overal op verdocht wezen, Wiepkediene, soms binnen der problemen, dij je nait veurzain kinnen.
As Ampel noa t kovviedrinken haile batterij aan haarken en padschovvels en aal t aander toengeraidschop teveurschien hoalt, is Wiepkediene hom net even n slag veur.
‘Nee, Ampel,’ komt zai der lagend nog over tou, ‘zo doun wie dat hier nait.’
En zai legt de verboasde Ampel oet, dat hai mit n schovvel meer vernailen dan goud doun zol.
‘Doar is mien toentje veuls te klaain veur,’ zegt zai schooljuvverachteg en gaait den op knibbels liggen en begunt vezichies mit handen t roet tussen plantjes vot te hoalen.
‘Zo doun wie dat.’
Zeker van zokzulf, dat oetleg honderd persìnt west is, gaait Wiepkediene mit n gerust haarte weer noar binnen en aan heur aigen waark. Striekgoud.
As n haalf uurtje loater petreulieboer bie Wiepkediene deur t achterhoes noar binnen lopt, is t verhoal toch even aans.
‘Joen swoager vragt om n koare,’ vaalt pietereulieman mit deure in hoes.
’n Koare?’
t Is bie Wiepkediene net of der bie binnenkomst van pietereulieman inains n wolke veur de zunne is kommen drieven. Zai voult ondanks de stroalende dag toch wat natteghaid.
’n Krukoare? Woarveur?’
‘Nou, hai het n beste bulte onkruud bie die oet toene verzoameld.’
Zo snel as Wiepkediene van t achterhoes noar veur t hoes stoven is, is nooit opmeten, mor dat zai n snelhaidsrekord broken het, staait as n poal boven t wotter van Pekelderdaip.
Revoazie, dij zai noa n poar tellen onder ogen kreeg, was mit gain pìnne te beschrieven. Toene was schier, dat wel, mor aal t pootgoud, aal wat mor ainegszins gruin blad haar en over n zetje bloumen droagen zol, lag op n bulte.
En Ampel?
Dij ston mit n braide laag op t gezichte mit padschovvel in d’aine en d’haarke in d’aander haand te wachten op kompelminten van zien gastvraauw. Dij dus nait kwamen. Wat wel hail snel kwam, was t besef, dat je n slachter, dij zien levenslaank mit superschone handen achter d’gehaktmeulen in vlaisfebriek stoan het, nait vroagen mouten om mit zien handen in toene te goan vruzzeln en wruiten.
