Timboektoe

Uut de Jipsenboertangerweg stekt n pad schuuns t laand in. t Lopt lieke, geliek an t plougpetroon in t akkerlaand an baaide kaanden. Noar n huuske in de veerte, midden in t open laand. t Staait er hailemoal allinneg, n boom der bie en dat is t.
In dat huuske woont Tim. Al zien haile levent. Eerst bie zien opa. En van zien opa leerde Tim aal over alchemie. Dij oerolde waitenschop van vergruzen, smelten, koken, verdaampen en weerom stollen loaten. Telkens vannijs om al onraainhaid uut de stof vot te kriegen. De stof altied zuverder te moaken en in t end d’alderzuverste stof over te holden: gold of, zoas lu dat nuimen, de stain der wiezen.
Tim het al alchemiebouken van zien opa lezen. Steeds weer vannijs. Zien pabbe wordt der flaauw van. “Tim, boek toe” zegt dij. Dat is Nederlands veur ‘Tim, bouk tou”. Hai vindt dat zien zeun te laange en te dikmoals te lezen zit. Mor noe is Tim allinneg in t huuske. Hai is vervuld van alchemie en wiedt zok hailemoal an zien leventswaark. Mit bouken, zien gloazen kolve en zien haite holtskoolvuur loat hai de vaaier elementen van Aristoteles op ainander inwaarken: locht, eerde, wodder en vuur. Krek zo laange totdat hai de stain der wiezen beriekt het.
Dat gaait nait zunder slag of stoot. As hai te snel is mit t opwaarmen ontploft er wat. Tim holt doar n lok in zien hand an over. Goud genezen, mor t blift n lok. Hai kin er deurhìn kieken. Veurzichteg vergruzend, verhettend, kokend, smeltend, verdaampend en stollend lokt t hom n elastische widde klaai te moaken. Doarmet smeert hai t lok in zien hand tou. t Zit goud en t wordt zien zulfmoakte prothese.
Alchemie is meer as enkeld schaaikunde. Doe waarkst nait allinneg mit stovven mor ok an die zulf. t Is n leventsfilesefie. Tim zuvert de stof mor ok homzulf. Mit lutje stapkes komt hai telkens n bietje dichter bie d’abselute wieshaid. En hai maarkt ok dat hai verder komt. As hai weer es n nacht deurwaarkt bie zien gluiende kolve vuilt hai wat kriebeln an zien vouten. Hai kiekt: t wimmelt van slaangen op de vlouer om hom hìn. Dij bennen vrundelk, klinkeln zaacht om zien enkels. En hai zorgt nait op heur te trappen. Bliekboar bennen dij aargens op òfkommen. n Geur, daamp uut de gloazen kolve? Zien tounommene leventswieshaid? Hai wait t nait mor is blied mit heur gezelschop.
Doe zolst zeggen dat gainain last het van Tim. In zien huuske midden in t akkerlaand gaait hai zien gaange en steurt nums. Doch proaten d’anwonenden van de Jipsenboertangerweg en Kopstukken. Dij vinden hom vremd. Dij vinden t vremd dat t licht d’haile naacht an blift. De rookslier uut zien schosstain. Van homzulf proat Tim nooit zoveul. Dij vinden hom roar. Wat dout hai apmoal in dat huuske?
Hotsebotsend komt ain daag n plietsieauto anrieden over t pad. Twij agenten kloppen op de deure, schienen mit zaklaampen noar binnen. Dij hebben melden ontvangen, maggen zie geliek binnen kieken? Tim loat heur aal zain. Hai wil uutstokken over wat hai dout mor dij luustern nait. Dij bennen meer interesaaiert in de checklist op heur laptop. Dij mouten vaaststellen of d’items in de checklist heer ter ploatse anwezeg bennen. As dij vieve of meer items anvinken kinnen is sproake van n drugslaberetorium. Mor wat Tim stoan het komt nait veur in heur checklist. d’Agenten kommen der nait uut en goan mor weer vot.
n Aandre deurwaarkte naacht hoalen zaachte geluudjes as van ruzzelnd pampier Tim uut zien konsentroatsie. t Bennen twij lutje vlaigende droakjes, formoat vleddermoes. Dij darteln om de gluiende kolve mit smoltene stof hìn. Tim begript wol woarom dij droakjes zo klaain bennen. Tegenworreg geleuven minsen nait meer in droaken. Dij kinnen dus ok nait meer uutgruien tot reuzen munsters tou dij zai vrouger waren, in d’olde verhoalen. Dizze droakjes bennen laif, doun gain kwoad. Tot an de veumirreg blieven zai om de kolve hìn dwirreln.
In t eerste lucht stapt hai noar buten. Tot zien verboazen stoan alderwegens om t huuske rozenstroeken mit dikke trozzen bluiende rode rozen. Hai het de stroeken doar nait hìn zet. In de naacht bennen dij van heurzulf omhoog schoten uut de grond. Woarom wait hai nait, mor t zel ok wol weer te moaken hebben mit zien alchemie. Onder tied dat hai te kieken staait boegt de boom zok en legt vrundschoppelk zien tak om de scholders van Tim.
Op t gemaindehuus in Zèlng bennen lu der nog nait kloar met. Dij roare autist in dat ainboare huuske. Gain drugslaberetorium dus. Mor wat dout hai den wol? Ambtshaalve vroagen dij zien wodderverbruuk op. Zien gas en elektrezetaitsverbruuk. Dat is apmoal modoal veur n ainpersoons huusholden. t Getal ledegens van zien grieze en gruine container lopen dij noa. Ok niks biezunders. Niks woarop dij hom pakken kinnen.
Tim is zok nait bewust van aineg kwoad. Mit de glinneghaid van t holtskoolvuur tuurt hai in zien kolve. Hai het de stof smolten. Dij kookt en moakt stroberge bellen. An de labbe spatten dij uut ainander, de daamp stregt omhoog de locht in. Goud zo, weer n stokje verder veredeld. Loat al dij onraainhaid der mor uut dampen.
Bie laange noa is hai nog nait an d’alderzuverste stof kommen. Hai het goud omaans, waarkt d’haile naacht deur. Buten wordt t langzoam licht. Hai heurt verongeliekt roupen, zugt twij paauwen maank de rozenstroeken rondstappen. Schuddelnd bringen dij heur steertveren omhoog tot schiere waaiers mit paauwenogen tou. Gain idee woar dij wegkommen, hai het dij nait heer tou hoald. t Liekt wol of dij hom ponteneur bewiezen kommen mit dij waaiers.
n Poar doagen loater zain anwonenden van de Jipsenboertangerweg en Kopstukken hou t huuske van Tim hailndaal verzoept in veumirregdook. Aal dompeghaid strult doarhìn en verdikt zok rondom t huuske tot ondeurzichtege dook tou. Onverkloarboar, verder is de locht alderwegens helder.
Op t gemaindehuus vinden lu dat t genog is. n Riege autos gaait op weg. Hotsebotsend over t pad noar t huuske. Borgmester veurop, den plietsie en in t end n bestelbus mit manlu in widde pakken. Van de borgmester krigt Tim te heuren dat zien oaventuren nait laanger as hobbymoateg anmaarkt worden. In groothaid en uutwaarken worden dij inkomsteg as bedriefsaktevetaait beschaauwd. Dij bennen illegoal: der is n vergunnen veur neudeg en Tim het gain vergunnen. Buten dat geven zien oaventuren rouer òf bie omwonenden. En ok het hai nait onderzuikt of uut zien oaventuren stikstof vrai komt. Dat onderzuik is moutwaark. Hai mout uutzuiken hou veul van dij stikstof omdeel slagt in t kwetsboar Natura 2000 gebied de Liefstinghsbrouk, n poar kilemeters verderop. Deur de dook zugt Tim nait zoveul, mor dit is wat hai borgmester zeggen heurt.
Uut aandre geluden moakt hai op dat de plietsie dingzeg is rood wit lint te sporreln om zien aarf hìn. En dat de manlu in widde pakken mit heur onderzuik angoan bennen. Dat doun dij fluikend en belkend, want zai trappen op slaangen en dij bieten weerom. Sinternd goan de slaangen achter heur an. n Spezioale reptielenvaanger wordt optrommeld om de slaangen vot te hoalen. Aine van de widde pakken het n boele op zien heufd: hai is tegen de tak van de boom an lopen. Hai zol volholden dat dij tak zok noar hom tou reugte, mor gainain geleuft hom.
Den loaten de twij lutje vlaigende droakjes zok gelden. Zo klaain as dij bennen klaauwen dij zok vaast an de widde pakken en zai spijen zolfs n lutje stekvlam vuur. Mit heur òfmuitende bewegens roaken de manlu verstrikt in de rozenstroeken. Dorens repen scheuren in de widde pakken en moaken bloudege schraamen.
Tim begript der niks van. Wat het hai noe onmis doan? Hai was krek zo goud bezeg. Zien kolve mit gluiende stof wordt instopt en metnomen. d’Olde bouken van zien opa goan in n deuze en verdwienen in de bestelbus. Alens wordt hom òftjoend. Zien haile leventsvervullen nemen dij met.
En den kommen twij vrundelke doames van Welzijn Westerwolle. Dij prebaaiern hom gerust te stellen, zeggen telkens mor dat t goud komt. Hai geleuft doar niks van, t komt juust nait goud. Mor dij nemen hom met. As hai bie de doames in d’auto stapt schraaiwen de twij paauwen haartverroppend. Luud en dudelk loaten dij heuren dat ok zai mainen dat t nait goud komt.
De doames bringen hom noar Troapel, n koamertje in t Tuntlerhuus. Doar mag hai inkomsteg wonen. Er is daagbesteden woar hai knuustern mag mit pampier en makramee. Gain alchemie, want vuur is streng verboden en alderwegens hangen rookmelders. Wis komt t nait goud.
Tim wordt triesterg. Hai proatte al nooit zoveul, mor noe zegt hai niks meer. Mit de strevege moaltieden in t tehuus krigt hai overgewicht. Verder hin is aal rondom hom laankwieleg. Hai kiekt tillevisie van olden tot kolden zunder dat tot hom deurdringt woar t pergram over gaait. Hai vult stoapels kruuswoordpuzzels en sudokus in. t Moakt hom nait uut, t intereseert hom nait.
Mor hai het nog n idee. Elke dag om tien uur is hai in de bibeltaik an t Meulenplaain. Tot slutenstied tou leest hai doar aal wat hai vinden kin over alchemie. Veul bouken hebben dij doar nait over. De bouken van zien opa al hailemoal nait. En tegen slutenstied ist asof hai zien pabbe heurt: “Tim, boek toe”. En den gaait hai mor weer weerom noar zien koamer.
Kon hai mor verder zuiken noar de zuverste stof, noar de stain der wiezen. Hai was zo goud dingzeg soam met aal dij wondere wezens. Lu hebben hom t aal òftjoend. As hai noe es n vuurwaarkbom moakt en dij tegen t gemaindehuus an ontplovven loat? Mor nee, dat wil k nait. k Wil gain vergelden, doar bin k te wies veur. t Was zo schier. En wat hek noe veur levent?
In te huuske midden in te akkerlaand, bie de Jipsenboertangerweg, woont noe n aander. Dij is bezeg t hotsebotsende pad op te klandern. Der staait n verkeersbred ‘waark in uutvouern’. Mit n mantje dat n schobbe in n baarg eerde stekt.