Noodfolder
‘Beraai joe mor veur op noodsituoatsie.’
Ploatje op veurblad geft al aan, t wordt tied veur ( gesoamelke ? ) actie, aanschavven en òfvinken.
Vergrèlde lu spraken zok veurege weke in kraant al oet over leste folder oet n Hoag, in taarms van baangmoakerij van t stoatsapperoat.
Oet rezidintsie kommen van t instituut, dat onderzuik dut noar politieke ontwikkelns, net as noar terrorisme, zörgelke berichten: Helft van Nederlandse bevolken leuft, dat nait de democratie laaidend is, mor dat n klaaine, machtege groep de belangrieke beslizzens nemt.
t Binnen stoere tieden.
Onverwachte gebeurtenizzen, zoals stroomoetval, wotteroverstromen of n onzichtboare digitoale aanval kinnen soamenleven trevven, lees k op eerste bladzie van t blaauwsangen boukje. Op t twijde blad wordt lezer in n veul klaainer lettertype oetstokt, dat ook de kans op oorlog groter wordt. Terogge noar t kaft, want doar staait in hoast onopvalend schrift, n opmaarkelk zinnetje:
‘Wat joe vandoage doun, moakt ons mörgen staarker.’
Is t veurspellende wiezeghaid of n oetbesteden aan t volk, docht ik nog.
n Joar of wat leden kreeg k n vergeliekboar, dubbelvolden A-4 floddertje in buzze:
Risicowiezer. Van Vaileghaidsregio Grunnen. Tips veur noodsituoatsies, onder de titel:
Carolien is veurberaaid. En joe?
Ik heb t kleurriek foldertje bewoard. Joe ook?
Caroliens òfvinklieske op achterkaant heb k deur drokte of vergeetachteghaid nooit invuld. En ie?
Ook al bin k gain principiële ontkenner, k bin baange, dat t leste, t nijste ‘Beraai joe mor veur op ….’ boukje n zulfde doodlopende stroat bewandeln gaait.
Mor der is ook wat pozitiefs te melden. Op bladziede 25 van t blaauwsangen ( t woord paars of poars vindst in gain enkel Grunneger woordenbouk ) staait:
‘Op dit mement binnen gemainten bezeg mit opzetten van lokoale noodsteunpunten.’
Kiek, dat geft de burger moud en wait: goie moud is t haalve levent.
Oproupen om ons te woapen tegen onverwachte rampen binnen van alle tieden.
Zo heb ik van mien olden nog n informoatsiepakket ‘Wenken voor bescherming gezin en uzelf’ in archiefdeuze. Verzonden in 1961 deur de BB/Beschaarmen Burgerbevolken.
t Eerste dail is n complete EHBO-instructie, t twijde dail n overzicht wat te doun bie n atoombom-aanval: ‘Goa votdoadelk in hoes en neem moatregeln om binnendringen van radio-actieve stovven te veurkommen.’
Cuba-crisis zit der in dij tied aan te kommen. Chroetsjov en Kennedy binnen aan t aarmpiedrokken en d’haile wereld zit in spanning. Ik ook. k Sloap der nait van en k heb veul vroagen, mor thoes wordt der nait over proat.
t Is noa de störm, dij n joar of wat doarveur over Pekel roasd is en t dak bienoa van t hoeske op Komnijsterwieke trokken het, de twijde keer, dat ik echt in angst zeten heb.
Vandoage krieg k t in ’61 noastuurd boukje mit toulichtens ( formoat ‘kapitein Rob’ ) nog ais onder ogen. n Klaain stokje over n atoomaaanval:
‘Blief noa de explosie en lichtflits, bedocht op luchtdrokgolf. Kroep onder toavel, in portiek of achter n boom en hold joen aarms veur ogen om joe te beschaarmen tegen glassplinters.’
Striptaikenoar het der à la Piet Kuhn n mooi taikenkje ‘man onder bero’ bie moakt.
Dat t doudestieds nait aal n Hoag was, wat de klokke sluig, komt oet n kevort mit opdruk: Gemaintebestuur van Olde Pekel.
Mit n getikte braif van t sikketerie – neem ik aan – en ondertaikend deur burgemeester Van Burg. Twijde pepier is n lieste mit alle noamen en adrezzen van Pekelder kopstokken, blokwachters nuimd, woar de Pekelders zok in tieden van nood en oorlog kinnen melden, ondertaikend deur de Generoal.
Kiek, dat is n stokje ommedenken. Nait van, wie binnen van plan om lokoale noodsteunpunten op te zetten. Nee, gewoon deurpakken en doun.
Mor ja, t is wel n bericht oet laankmanstied, 1961 en of t ooit in de letter aanpaast is, of dat burgemeester dou bevolen het toch mor te begunnen mit t aanleggen van schoelkelders, is mie nait bekìnd.
Vandoag is körtste dag, wie goan noar t licht tou, mor hoop op n betere wereld is – t is gain mooie kerstgedachte – in tussenliggende 64 joar veur mie wel vervlogen.
