Grunneger Schrieverij: Haarm Diek

Ik begun dizze moal mit n stokje tekst:

t Verhoal van de boukenschrievende muggen


Der was ais n mugge. Dij woonde op de baarg bie tempel in t Noorderplantsoun in Stad. Dij mugge schreef n bouk over dij baarg. Muggen om hom tou zeden: “Dat is ons ja mooi tou, n bouk over onze aigen baarg!” Ze kofden zug aine, en lazen t ook.
Dij mugge kreeg noakroost. Der was der aine bie, dij gong ook n bouk schrieven. Nait over heur baarg. Dat bouk was der ja al. Hai luit zug deur n trekvogel noar Midden-Duutsland droagen. Doar schreef e n bouk over t gebaargte. Dou e weeromme was, zeden andre muggen: “Wat mouten wie met zo’n bouk an? Zo’n gebaargte is wied vot.” Toch wazzen der paardie dij t bouk kofden, en alerdeegs nog lazen ook.
Dij mugge kreeg ook noakroost. Aine dervan gong ook n bouk schrieven. Bouken over heur baarge en over n gebaargte wazzen der nou al. Hai luit zug deur n orkoan de haile wereld ronddroagen en schreef dou n bouk over zien ervoarens. Andre muggen zeden: “De haile wereld? Hou krigt e t in de kop? Wereld is ons veuls te wied! Is onze baarg nait groot genog?” Oet nijsgiereghaid kofden enkelden zug toch n exemploar. Ze gongen t lezen ook. Mor ze kregen t bouk nait oet, terwiel dat ze der toch veur betoald haren.
Ook dij mugge kreeg noakroost. Ook doarvan wol der aine n bouk schrieven goan. Vanzölf nait over heur baarg of over n gebaargte of over de haile wereld. Zien bouk zol over de roemte goan. Hai luit zug deur n hoos omhoog zoegen, keek om zug tou en nam ales goud in zug op. Haalf sevveloos van de noadoezels kreeg e zien bouk in pootschrift kloar. Hai begreep in t veuren dat gain aine t kopen zol en biegevolg lezen. Gelukkeg was der gain oetgever dij t bouk op de muggenmaarkt brengen wol. Zo bleef hom hail wat verdrait bespoard, drong achternoa tot hom deur.
De Boas van de roemte zag al dij boukenschrieverij gebeuren. Hom docht: Aigelk ben ik de ainege schriever. Mien bouk is ja: t Al As dij lutje muggenschrievers tiedens heur boukenmoakerij aigelk an loop bennen met in mien bouk van t Al te lezen, den is t nait vergees wat ze doun. En hai gaf ale muggen mét heur noakroost – boukenschrievers derbie inbegrepen – zien zegen.

Dit is n verhoal van de schriever/dichter Haarm Diek. Aiglieks haitte hai Jan Derk Plenter en was in 1921 geboren in Stad. Doar leerde hai veur domie en dou e doarmit kloar was nog Culturele antropologie in Laaiden. Plenter het n bult verschillende functies had, Zo was e domie, directeur van n vörmensinternoat, raaislaaider in Indonesie en Israël en leroar nait-westerse cultuurgeschiedenis. n Groot dail van zien leven het e din ook in Oosterse landen woond.


Hai begon te schrieven om, en nou loat ik homzulf even aan t woord: “De optimoale verwoordboarhaid van t gehaimzinnege bestoan noa te streven, woarbie t mie nog meer om de schoonhaid, de vörm of de inhold, om de betaikenis gaait.” Mit aander woorden, hai was op zuik noar de zin van t bestoan en hou of je dat t beste opschrieven kinnen. Hier sprekt n bult onzekerhaid oet. t Klinkt inderdoad slim stoer, mor Haarm Diek was din ook geleerde man, dij mit zien schrieverij mensen aan t denken zetten wol. Denk mor even aan t verhoaltje woar ik mit begonnen bin. Wat veur bouken der ook schreven worden, Biebel blift de belangriekste bouk.
Haarm Diek schreef in n mooi Stad-Grunnegers. Dat zai je nait zoveul. In Stad proaten veul lu ja Nederlands. Derk Jan Plenter het ook n bult in t Nederlands schreven onder de noam Ubbo-Derk Hakholt.
Ik wil nou stoppen mit lichtvouteger gedichtje, dat dizze biezundere schriever/dichter aan mie opdroagen het:

STRIED IN VERKAIZENSTIED


veur Henri W.
t Sprekt, ook gunt in Daierstad
hebben ze Roadsverkaizen had.
Der was n sjène kandidoaten,
dij bekjevochten as avvekoaten.
Sosioalen en Cedeoanen
stonnen mekoar tegenover as hoanen
(hoanen maggen geern over kraaien,
moar ze loaten zug nait licht aaien).


n Tjucht braid-denkende Liberoalen
wollen ze oet mekander hoalen,
moar t mishottjede: nait te kloaren
as Gruin-Linksen gain vree bewoaren.


Dou kwam Nansie Koakelhenne,
wer deur dij roezie-èlenne glenne
en ze schraivde van: ‘Nou is t doan!’
Elk is dou noar zien hok tou goan.

Op 4 augustus 2005 is Jan Derk Plenter oet tied komen.

Meer van t zulfde:

Ploats hier joen reactie op dit stòkje; algemaine reacties kennen in t Gastenbouk

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Achtergrond info:

Geboren in: Stad, 12 dezember 1936
Woont in: Ol Pekel
Oet tied kommen in 2023.
Schreef veur: Toal en Taiken
Kreuze
Klunderloa

“Ik bin in Stad geboren, mor opgruid in Munten-
dam, Tripskomnij en Ommelanderwieke. k Bin
schoulmeester west in Ol Pekel, woar k mit n on-
derbreken van 5 joar (hoofdmeester in Wol-
tersom), vanòf 1969 as directeur bleven bin. In
1980 won k de 3e pries in de wedstried kinderver-
hoalen schrieven van St. ‘t Grunneger Bouk. Ik
heb mie dou toulegd op t schrieven van Grunne-
ger verhoalen veur groten en kinder. Tussen
1991 en 1994 wer k bekend mit de verhoalen
over Nansie Koakelhenne, dij op Radio Noord te
heuren wazzen in t pergram ‘Even noasoezen’
van Imca Marina. Van dij verhoaltjes binnen drij
veurleesbouken moakt. Regelmoateg was ik op
pad om bie allerhaande verainens en instellens
mit veul sukses veur te lezen. Al joaren waark ik
as vrijwilleger bie de St. ‘t Grunneger Bouk
(redaksiesiktoares van Toal & Taiken). Regel-
moateg wer ik vroagd mit te waarken aan
‘workshops’ Grunnegers veur onderwiesinstellens
en vraauwenverainens. Van 2002 tot 2005 trad ik
op as docent veur lu dij Grunnegers lezen en
schrieven leren wollen. Ik zat 10 joar in t bestuur
van de (opheven) Grunneger Schrieversverainen,
woarvan 8 joar as veurzitter.”

Bouken:
De belevenizzen van Nansie Koakelhenne
(Edu’Actief, 1992)
Wiedere belevenizzen van Nansie Koakel-
henne (Edu’Actief, 1993)
Nansie Koakelhenne op de kinderboerderij
(St. ‘t Grunneger Bouk, 2003)
Nansie Koakelhenne (St. ‘t Grunneger Bouk,
2006)
Bundels:
Nog n Stieg vertelsterkes (Niemeijer, 1981)
Grunneger kerstverhoalen (St. ‘t Grunneger
Bouk, 1985)
Kerstverhoalen (St. ‘t Grunneger Bouk, 1989)
Dij blieven wil, mout schrieven (Grunneger
Schrieversverainen, 1998)
t Geluud van Lucht, laand en wotter (St. ‘t
Grunneger Bouk, 2004)
Nije Grunneger kerstverhoalen (St. ‘t Grunne-
ger Bouk, 2006)
Gnivvelachteg (Groninger boekendagen
2007)
Vergleden tied (Groninger boekendagen
2008)
Peerd is gain mìns: Woarhìn Groninger boe-
kendagen 2009)
Vekansieverhoalen (St. ‘t Grunneger Bouk,
2013)
Vertoalens:
Frankie, stripverhoalen deur W. Grezel,
(Futurum)
Ko knien en Ad Kat, deur Dick Blancke, (St. ‘t
Grunneger Bouk, 2000)
Priezen:
3de pries wedstried kinderverhoalen St. ‘t
Grunneger Bouk 1980 mit t verhoal ‘Hou
Rover Pait n schiere kerel wer’. Opnomen
in ‘Nog n Stieg vertelsterkes’.
3e pries verhoalenwedstried St. ‘t Grunneger
Bouk 1985 mit t verhoal ‘Crossfietse’. Op-
nomen in ‘Grunneger Kerstverhoalen’.

E-mail bie wat nijs?