Dorus

‘Kunst is n vergeten piloar onder onze gezondhaid,’ las k in zotterdagkraant.

Noast sloap, eten, bewegen en netuur kin ook kunst onverwachte veurdailen veur mìnsen oplevern.

‘Mor wat is kunst,’ vruig k mie òf noadat ik t artikel lezen haar, want kunst kinnen je zulf bedrieven, of beleven.

Der binnen vervast veul kunstenoars, mor weschienlek nog veul meer lu, dij zok geern onderdompeln in de wereld van de kunst. Elk het zien aigen veurkeur. Of t nou n deur n schilder creëerde veurstellen is of bevubbeld n schier laidje van n muzikant.

Negen joar leden schreef k n stokje over n bekìnde cabaretier. Mien mouder zat dou in verpleeghoes Blanckenbörg in Blijham en leefde dou in n aigen wereld. n Verdraiteg en tougelieks ook wel n blied verhoal.

Dorus

‘Zollen wie t perbaaiern?’

In de vroage van t verplegend personeel van Blanckenbörg zit t antwoord al min of meer opsloten. De raaize noar Blaauwe Stad en n voartochtje over t Oldambtmeer is veur aander bewoners van t verpleeghoes weschienlek n schiere onderbreken van doagliekse sleur, mor veur mien moeke nait weglegd. Zai blift laiver in heur vertraauwde omgeven. Al nooit zo raaislusteg, blift zai dij dag mooi op t haimstee.

’t Zol wel mooi wezen as ie ons dij dag wat willen ondersteunen.’

Gain punt, want maiste personeelsleden goan mit as raaisbegelaaider en rolstoulschoever en ik dou t groag.

t Is dij dag ongewoon stil in t grote gebaauw. Mien mouder zit rusteg, mor tevreden aan grote toavel. Zai het n oetdrokken op t gezichte van:

‘Zo, k bin bliede, dat dizze polonaise aan mie veurbie goan is.’

n Man en n vraauw holden heur dij middag gezelschop.

‘Wie moaken der vandoage n gezellege boudel van,’ zegt n jonge verpleegster. Soamen mit n kollegoa binnen zai achterbleven om de drij achterblievers te verzörgen.

‘Wie goan n film draaien,’ zegt twijde verpleegster enthousiast en wist op t grote schaarm midden in koamer. t Duurt den ook nait laank, veurdat d’eerste beelden op t witte douk verschienen.

‘Dorus?’ zeg ik verboasd, as wie traktaaierd worden op beelden in olderwets swaart-wit én n toartje. t Is gain haalf waark, wat t personeel ons veurschuddeld.

‘Zo, meneer Cor Steyn,’ heur k de bekìnde stem van Tom Manders’ alter ego Dorus.

t Klinkt mie vertraauwd in oren en k goa zunder problemen n haalve aiw terogge in de tied. t Is nait allaind gezelleg op hoeskoamer in Blijham, mor ook in t klaaine kaffeetje mit d’onvergetelke noam: ‘Saint Germain des prés’.

Manlu in nette pakken, vraauwlu mit n sukerspin op kop zitten op n ongedwongen menaaier op, veur mien gevoul, onhandege, wankele holten stoultjes en as Dorus meneer Cor Steyn vragt of e zo wied is, heuren we t overbekìnde laid:

‘Der zitten twee motten in m’n oude jas,’ en ongewild begun ik t melodietje mit te neuriën. k Bin nait d’ainegste. De man, dij intussentied gezelleg bie ons aan toavel is kommen zitten, humt mit mie mit, het zien toartje aan kaante schoven en kikt mit meer as normoale belangstellen noar de beelden, dij op t grote douk toverd worden.

‘Da’s laank leden,’ zegt hai, as t verske òflopen is.

t Is d’eerste keer dat ik aans zo stille en teroggetrokken man heur proaten. Zien ogen stroalen en t liekt net of der n wereld veur hom opengoan is. Hai kon, ondanks t verlais aan ketakt mit alledoagse werkelkhaid, dus toch makkelk n hail ìnde in de tied terogge goan.

Tot n echt gesprek komt t jammer genog nait. t Automatisme, zien herbeleven van olde klanken en reaksies dij beelden oproupen hebben, verdwienen langsoamaan toch weer. Denk ik. Hai het noamelk nog n leuke verrazzen veur ons in petto, as zien vraauw haalverwege filmveurstellen binnenkomt en noast hom zitten gaait. Hai kikt heur even aan en zegt den mit n braide laag op t gezicht:

‘Hé, woar kin ik die van?’

Der wordt laagd om dij opmaarken, mor zo fluustert vraauw mie noa n zetje in t oor:

‘Ik kom hier ook wel ais en den geft hai gain oasem.’

Nee, t is aaltied weer òfwachten, hou zai reageren. As zai reageren.

Mor vandoage hebben we weer mit aigen ogen zain, hou belangriek t is, dast mìnsen in bewegen holden moust, ook mentoal. Den komt sums, ook al is t mor veur even, ain van de maist weerdevolle aigenschappen, dat mìnsen taikent bovendrieven, gevoul veur humor.