De oorlog van mien voader

‘Wel zol aiglieks dij Ballou wezen,’ vruig k mie lestent òf.
Al joarenlaank het dij noam op mien voaders legerkiste mien netvliezen roakt, even zo laank is onbekìnde man in t daipste dail van mien onderbewustzien hangen bleven.
‘Per ss Ballou,’ is der weschienlek deur n onhandege foerier op t leste mement vlak veur òfvoart op kwasket. Veur terograaize vanoet Djakarta noar Olde Pekel.
April 1950.
Woar mien nijsgiereghaid noar onbekìnde noamgever van stoomschip plöts votkwam, is mie n roadsel. Oplözzen via t web is snel vonden: n Amerikoanse generoal oet Eerste Wereldoorlog.
April is veur mie oorlogsmoand. t Zit al van jongs òf aan, as n soort aanloop noar vaar mai, verweven in mien aigen levensgeschiedenis. Vrij vertoald:
‘Kennis van t verleden moakt mìnsen bewust van d’ellìnde van dou en doarmit weerboar veur de toukomst.’
Veurege weke bin k, noa joaren van geestelk omswindern, weer ais in t femiliearchief doken. Heb k pabbes fotoalbum oet zien Indië-tied overaal hoald en bin k weer begund te lezen in Bert Uils ‘Tanja’.
Dat klaainzeun Bram mie zundagmiddag tiedens de ‘Ronde’ as motorbierieder ook nog Anne Franks ‘Achterhoes’ toulangde, was wel n grote verrazzen.
Om mit de leste te begunnen.
Om Anne Franks dagbouk volledeg oet te lezen heb k nooit de tied, lees: t geduld had, mor k heb mie veurnomen, nou k zeeën van tied heb, goa k t haile verhoal van a tot z lezen.
Dat ik ‘Tanja’ weer van achterste plaanke boukenkaaste toverd heb, het veul te moaken mit mien Pekelder sentimenten. t Verhoal van Tatjana/Tanja, t Russisch wichie oet Koersk, dij tiedens Twijde Wereldoorlog noa veul omswaarmens n Pekelder jong ontmout, is n levensechte, oet heur aigen mond optaikende biografie. Schriever Bert Uil broekt as ondertitel, ’n aangriepend oorlogsverhoal’, mor kist t evenzogoud n laifdesverhoal nuimen:
‘Hou n verwoestende oorlog twij mìnsen bie nander brengen kin en heur ook nog n toukomst budt.’
As soldoat A. Wiekens, noa twijenhaalf joar over vèr, op stoomschip ‘Ballou’ veur twijde moal over evenoar voart, komt Neptunes, zoals op hìnraaize beurd is, nait weer aan boord. Boardmans mit zien drijtandvörke en laifhebbende zeemeermin zellen hom ook n zörge wezen. Zien gedachten binnen hom veuroet sneld en hai zugt zokzulf al lopen op t poadje dat laaidt noar t lutje aarbaaidersbedounentje aan Blijhamster Zandstroom. In de dainstkist zitten meer as 100 braiven, dij hom n gelokkege toukomst veurspèllen.
As nijsgierege oape heb k in mien jonge joaren voak op zolder lopen te snuustern. In de dainstkist haar k niks te zuiken. Doar zaten noamelk allendeg mor zaip-spullen in. Van braiven wos k dou niks en bie t leste òfschaaid van mien mouder is der nait ain braif van of noar Indië boven wotter kommen.
Wat ik n dag of wat leden wel in handen kreeg, is n mie totoal onbekìnd document. n Certificoat.

Bie touval ontdekt, omdat t verstopt bleek te zitten tussen, al laank verlopen, verzekernspepieren van mien olden. In n kevort, dij de grote oproemen vlak veur onze verhoezen noar Kiel overleefd haar. Aans as t olde vodje van Neptunes is dit certificoat vrij van broeksporen en bie nander plakte dailen.
t Zet mie aan t denken.
‘Zol mien voader bewust zien onderschaaiden ‘Eretaiken veur orde en vrede’, ook al was t zunder gesp, aargens vèr weg stopt hebben?’
Aan t diploma van Neptunes’ Evenoar Controledainst kist die gain boele valen, mit n bewiesstok, dast in Indië dainst doan hest as soldoat, ook nog officieel ondertaikend deur de minister van overzeese gebiedsdailen, Johannes Henricus van Maarseveen, liggen de zoaken bliekboar wat stoerder.
Wol e gain woord hebben, dat e in Indië daind haar?
Hai het mie, net zo voak as k hom doar om vruig, oet de douken doan, hai haar nooit aan militaire acties dailnomen. k Leufde hom op zien woord en de foto’s, woarop hai as radio-telegrafist portretteerd is, spreken de woarhaid.
n Begelaidende braif van t Bero Onderschaaidens, in t zulfde kevort, bevestegt dat:
‘Soldoaten, dij gain velddainst verricht hebben, hebben gain recht op n gesp.’
t Zol hom vast n zörge west wezen.
Hai mog en kon noa 2½ joar in de Oost zien leven weer oppakken, mor de oorlog van mien voader is
bie ons thoes nooit echt n onderwaarp van gesprek west.