Geef heur de roemte
t Is september en bie lutjen aan von k t tied worden om aanpazens in toene deur te voeren.
’t Is te vol,’ haar k al verschaaiden keren opperd.
t Kwam en komt mie aingoal op verboasde blikken te stoan.
‘t Is toch schier en der bluit nog van alles,’ krieg k den veur de vouten gooid, ‘woarom moust de boudel nou weer op de kop zetten.’
t Antwoord blift onveraanderd t zulfde, planten hebben roemte neudeg om te gruien, om zok te ontwikkeln. En wat net zo belangriek is, nait alle planten akkedaaiern op zulfde, in dit geval dreuge grond. Dij worden der dus oetknikkerd. t Dut even zeer, mor t is nait aans. Zo heb k besloten dit noajoar òfschaaid te nemen van mien primula’s, want om elke dag mit bloumengaiter bloumkes in leven te holden, da’s onbegonnen waark. t Is n netuurleke selectie, woar k mit leven mout.
Op eerste zundag in september trekken wie derop oet om t plan, dat al wekenlaank in mien bovenkoamer op taikentovel ligt, n eerste aanzet te geven. Noar t toentjebedrief, woarst te kust en te keur kaizen kist, wat t gruine haart vragt. Veur n nij begun.
Mit n kop kovvie en n stok appeltoart willen wie onze suksesvolle strooptocht deur t plantenparredies geern òfsloeten, mor t lopt zoals t soms lopen kin aans as bedocht. Nee, t ligt nait aan de kovvie, dij is lekker staark en bie d’eerste happen is appeltoart ook om van te smullen. Mien plöts opkommende saggerijn zit in n aandere houke, n poar meter verderop.
Doar zit n jong gezin mit twij kinder en n oma. Pabbe is n luudruchtege bèller, het zok van omgeven òfsloten en het der bliekboar gain muite mit zien privé-beslommerns mit ons te dailen. t Is nait t ainegste wat mie opvaalt, aiglieks mout ik zeggen steurt. t Is t lutjeste kind, n peuter, dij in kinderstoule vastzit en zok in alle meugelke en onmeugelke bochten wringt om der oet te kommen. Zien ogen verroaden zien onvree. Aarger nog as zien pabbe het ook hai n bult lewaai over zok. Ramt voortdurend op eetblad en kikt den oetdoagend om zok tou. Reacties blieven oet. As ik zien aandacht vang, is hai even rusteg, mor omdat ik waineg te baiden heb, begunt hai vervolgens weer mit baaide voesten te haauwen op t lege blad.
Dit beeld veraandert, as n langslopend dainstertje, op weg noar keuken, n onverwachte peuter, n beste fleer veur de kont van t peutertje krigt. t Zet oma aan, om t kind, woordeloos, n stok achteroet te schoeven. Zien ogen schaiten vuur, mor oma is der op verdocht en veurdat hai oethoalen kin, zit zai weer op heur stoule.
Ik vergeet mien kovvie en toart.
As t lutje kirreltje weer begunt te drummen, wordt hai deur dezulfde oma n haalve slag draaid, zodat hai mit rogge noar t gezelschap zit. t Oldste jonkje zit rusteg te kleuren en vindt der ook wat van en zegt zokswat as:
‘Thuis luistert hij ook nooit.’
Roakt hai de kern van t probleem? Luustern kinder tegenswoordeg nait meer?
In zotterdagkraant las k n opiniestok, dat gain enkel onderzuik bevestigt dat kinder van nou brutoaler of slechter opvoed binnen as vrouger.
Zo stoan peuters derom bekìnd dat zai nog waineg impulscontrole hebben en ook al zollen der ongetwieveld gedragsmoateg stoere kinder wezen, zai mouten de tied en de roemte hebben om zok te ontwikkeln. En dat beurt nait deur in te proaten op kinder, zai mouten leren deur ervoaren, soms te botsen en maggen ook wel ais oet de bochte vlaigen.
De vroag kin ook aans steld worden:
Binnen wie intoleranter worden veur kindgedrag?
t Is koren op mien molen. Tot mien vaarde joar zeurde ik mien moeke d’oren van de kop, omdat ik opsloten zat achter n hek. k Wol deroet. Pas dou Komnijsterdaipke vol gooid was mit zaand, kreeg k de roemte, mor wel inzeggen:
’Nait bie t ( Pekelder) daip kommen.’
Dat ik mie doar nait aan huil, bewiest n olde foto. Bie t daip was ja aaltied leven. Mien olden haren naargens tied veur en vanòf dij tied haren zai ook gain kind meer aan mie.
Nog even over t peuter-peutertje. Pa is oetbèld en de femilie is kloar om te vertrekken. Moeke verlöst op t lest zeuntje oet zien dwangbuis, zet hom op de grond en t is ongeleufelk, binnen n poar tellen is hai oet zicht verdwenen. Mor nait vot.
As k mie omdraai, zai’k dat t personeel net begund is mit deuzen oetpakken. Kerst is in aantocht.
En t lutje mannechie? Dij staait der rusteg, mit stroalende ogen bie te kieken.
