Staarvelkhaid
2026: Kovviedikkiekers veurspèllen, onstaarvelkhaid zel binnen 30 joar meugelk wezen. Realisten beweren: t mìnselk liggoam is nait moakt om older te worden dan 150 joar.
In september 2016 schreef ik dit verhoal.
Hou stoer zol t wezen om t leven op te mouten geven? Onveurstelboar, denk ik.
Hou laank zol t duren veurdat je – bie zaikte bevubbeld – tougeven kinnen, dat t leven n ìnde het.
Woar bie sommegen t levensìnde onverwachts komt, mouten aandern soms n donkere, onòfzainboare weg òfleggen. Zai klampen zok vast aan elk lichtstroaltje, dat oet ziedstroaten op heur pad schient en n meugelkhaid budt tot ontsnappen, as aan n leste strohaalm. Aander lu kommen oet tied, mor zai nait!
t Ontkennen van de dood, t aal mor veur joe oetschoeven, is n mìnselke aigenschop. Of je jong binnen of old moakt gain verschil. Dit prachtege leven, hou zaik je soms ook binnen, doar willen je toch veur vechten.
Professor Goudsmit sprekt in dit verband over n ontkenningsgen. t Ontkennen van onze staarvelkhaid zit in onze genen en meschain wel in ain gen. Nait dat zo’n gen al ontdekt is; t is nog nooit waitenschoppelk aantoond, mor t wordt mie wel dudelk dat mìnsen t unieke vermogen hebben om de dood te verdringen.
t Verkloart, volgens de professor, woarom wie elke mörgen weer opstoan en noa t mörgenstoetje ons bezegholden mit waark of aander zinvolle zoaken. t Verschilt wel per dag. Toch zit der aargens binnen in ons n klaain motortje, dij ons drift, ons oppittjet en aanmoant, alle besteedboare tied zinvol in te vullen.
t Is gain nijs veur mie, allewel dat van dat ontkenningsgen mie n nijloatje liekt. Aiglieks is t olde wien is nije zakken.
‘Ik wait nait aans, as dat ter aaltied aine achter mie aan zit te joagen.’
Oetsproak is mie van jongs òf aan mit brinta-paplepel noar binnenschoven. Deur mien mouder en zai sprak oet aigen ervoaren. Zai was n kunstenoares, dij mit nale en droad en foekend op heur trap- en loater op heur elektrisch naaimesien de mooiste kreoatsies aan de wereld zain luit.
‘Zo kriegen wie kop deur helster,’ zee mien pabbe voak.
Mit bieverdainsten van mouders naaizoakje begon t jonge gezin in viefteger joaren oardeg op de kloeten te kommen. Ik heb mie aaltied òfvroagd of financiële neudzoak t ainegste was, wat heur van smörgens vroug tot soavends loat dreef om achter heur naaimesien te kroepen.
As zai smommedoags van school noar hoes luip, het zai zok wel ais ontvalen loaten, den luip ter aaltied n onzichtboar persoon mit heur mit, dij zee:
‘Kom op wicht, deurlopen. Doe waist wat dien moeke zegd het. Thoes wacht der nog n bult waark op die.’
Woar dat plichtsgevoul, dat hailege mouten, dat voldoun aan de vroag, oft nou van heur moeke kwam of bie d’vraauwlu vot, dij n jurk bie heur luiten moaken, is nait te achterhoalen. Zai was n ‘workaholic’ veurdat t woord oetvonden was. t Het heur leven beheerst.
De professor zol bovenstoand verhoaltje weschienlek wel waarderen kinnen. Zien stellen is, dat je – in n tied, woarin mìnsen aal older worden – zörgen mouten, dat je in dat perses van leeftiedsverschoeven noar boven, in biologisch opzicht joen kalenderleeftied veurblieven mouten. En dat berieken je deur geestelk aktief te blieven. t Mooiste zol wezen, dat der n testje wezen zol, dij dat meten kon.
‘Meschain over n joar of tiene,’ veurspelt hai.
Dat testje zol oetwiezen mouten of je te moaken hebben mit geestelke achteroetgang. Dat is vervast ook de reden, woarom e zok noa aal dij eerdere onderzuiken, nou stört het op t onderzuik noar Alzheimer. Mit t oeteindelke doel: Hou blieven wie mit nander dat perses van geestelke òftoakeln veur.
Ik vroag mie regelmoateg òf: Hou zol t leven van mien mouder der oetzain hebben, as dat testje tien joar leden al op de maarkt west was, in de tied dou eerste taikens van Alzheimer zok bie heur openboarden. Zolt den aans òflopen wezen. Zai het t ontkenningsgen van heur staarvelkhaid aans laank genog aktiveerd, ook al het zai doar nou gain wait meer van.
Dat ik t, al of nait bestoande gen van heur overaarfd heb, is traauwens wel zeker.
