Staal, Edo

Geboren: 21-04-1948
Woont in: Winschoot

Geboren in de gemainte Gasselte en heb tot mien 21ste woont in de ‘mond’ (gasselternijeveenschemond). Heb dou n poar joar op knoal woont en bin noa 6 joar verhoesd noar t mooie Westerlai, woar ik 18 joar mit veul plezaaier woont heb. Nou woon k alweer 14 joar in Winschoot.
Ik heb de leste tied, wat gedichten van mien schoonvoader, vanuut t ABN overzet in de Grunneger toal. Dizze gedichten binnen in de joaren 80-90 deur mien schoonvoader schreven, dou hai in n stoere periode van zien leven zat, en ik von t zunde om dit verloren te loaten goan.
t Lieken mie prachtege overdenkingen en vertelsels tou dai veur minsen in stoere tieden n goie steun weden kinnen, en doarom heb ik ze mor omtoald.
Ik hoop mit dizze gedichten en overdenkingen de minsen n haart onder de raime te steken, want dat was ook de bedoulen van mien schoonvoader.



Op Dideldom publiceerd:

Ainzoamhaid

Veul minsen leven in ainzoamhaid
Ze kinnen nait kloagen, mor janken hail stil
Zunder troanen en in vergetelhaid
Noeit gain laifde, sums n gil
Gainaine dai heur verstait
Gainaine dai luustert noar heur piene
Nait begriepend, dat elkinaine heur verlet
Zai hebben toch ook recht om der te wezen
Ain mins met kloppend haart
Mit gevuilens van goud en kwoad
Mor heur gedachten binnen verward
Zai kinnen gain laifde, mor enkel hoat
Gevangen in heur aigen groot verdrait
Blieven zai roupen om begrip te geven
An elkinain dai heur verloat
Want ook zai willen hail groag leven.

Allain doe

As dien leven mislukt is, niks meer gaait zoas t mout,
as aal dien doagen vol binnen mit zörgen, denk den wel
doe dust t zulf! Nait aandern bepoaln dien leven,
dien aigen wil beslist houveul doe geven wilst
aan hammenie en geluk, mit dien man en kind!
Doe most zulf t veurbeeld geven, zörgen dast ze beminst!
Vertraauw op heur, loat ze leven, bist n druppel in t meer,
mor doe heurst der bie! Denk dus mor keer op keer,
ik hol van heur en zai van mie. Den het t leven zin,
leef nait mit tegenzin mor bemin!
As n aander van die holdt, kinst zulf ook laifde geven,
hest wat woarst op baauwst, kinst ook gelukkeg leven.

Dagdreumen

Vertellen veul over nou en mörgen,
Dreumen geven joen gedachten weer,
Joe vuilen de piene, sums ook de zörgen
Den ook bliedschop veur ain keer,
In dreumen magst aalles dreumen,
Aalles wast doe wilst of vuilst,
Der is niks, wat ter nait mag kommen,
Allinneg doe waist wat ter wordt bedould,
In dij uren bin je allinneg en stil,
Mit dien onbewuste leven, magst doun wast wilst,
Doe zolst gain aander kennis geven,
Van wat dien intiemste gevuilens binnen,
Den blift de dreum ain stil verlangen,
Want ook ain luchtkasteel is voak hail fijn.

De oarde

Wie moaken van onze oarde n rode planeet,
Niks zel in de toukomst nog natuurlijk wezen,
Elkenaine dut of hai of zai dat nait wait.
Wie moaken n ofvalbaarg, zunder pien,
Aal groter en aal voeler, vol met vergif,
Strakkies kinnen der gain planten,
daaier of mìnsen nog leven,
Der zel gain zunne wezen, dus gain licht,
den is t ende van ons bestoan in zicht.

De zin van t bestoan

Woarveur leefst, woarveur waarkst,
Uren, doagen, moanden, joaren,
Ik vroag mie oaf mit veule moaren,
Budt t leven, den gain leven,
Is der den gain mörgen,
Is der den gain leven te vergoaren,
In dai joaren daist op oarde bist,
Blifst tot t ende tou vol mit zörgen,
Word t den noeit mórgen,
Woarin je joen aigen leven herkennen,
De wereld is vol van hoat,
De hebzucht en aigendunk binnen zo groot,
Dat de aine mìns, de aander nait leven let, mor hom doaglieks dood,
Zulfs kienderlaifde kin nait bestoan,
Want ze binnen pas twaalf of jonger sums,
As zai hun aigen weg willen goan,
Olders bestoan allinneg nog veur de zeurgen,
Veur de kiender van nou en mörgen,
Veur de rest huiven ze nait te bestoan,
Want veur t leven binnen zai veul te old,
Och kiender, och olders, wat moaken wie ons leven kold,
Allinneg nog janken, allain gain verdrait, is de rest, dat ons leven baidt,
Mor janken kin sums ook plezaaier wezen, as dat zo is, den is t leven fijn.

Gedachten

Gainaine kin worden,
zoas hai of zai west is,
t verleden kin je nait overdoun.
t Is stoer om beter te worden as je binnen,
mor t is t perbaaiern weerd.
Gainaine kin n aander de schuld geven,
as der wat misgoan is in t leven,
want bist der aaltied zulf bie west.
Ast in mistiek geleufst,
moust dien dinken nait loaten beinvlouden
deur de wereldse dingen,
want dai binnen toch mor tiedelk.

Geluk

Geluk is mit n hoofdpries nait te betoalen
t komt mor zelden veur, en t duurt mor kort
Mor doe kinst der aiweg in verdwoalen

Hou is t leven

t leven van n mins is vol mit laifde en mit hoat
Zolaank der leven is, dut men goud en kwoad
Mor in t zicht van t staarvensuur
Wordt t leven pas echt duur
Om t kwoade om te boegen noar t goie
Den gaait men onvoldounde, weerom noar de oarde
Woar aal t goie, mor nog meer t kwoade is doan
Verzetten het den gain zin,
Want t ende komt aaltied veur t begin.

Jong

As t jong bist,
den holst van de laifde,
Doe verslindst t veul en voak
Mor vergetst n dail te spoaren,
veur de tieden van loater
As t jong bist en spoarst n dail,
in de jonge joaren
van de laifde in dien leven
Den kinst as t wat older bist,
ook nog laifde geven

Klaine dingen

De klaainste bloumen, geven voak de mooiste kleuren
n Ainvoudige plant, t mooiste gruin
n Begriepend woord, opend veule deuren
n Knipooge, kin soms wondern doun
n Glimlach, verlicht hail voak de piene, veur hailveul minsen, dai in hun leven
Deur aalles om heur hin verloaten binnen, n beetje hulp, kin toch elkinaine geven
n Klaine bloume trekt veul iemen aan, dai zörgen elke moal veur naie kleuren
As elkinaine doar ains bie stil blift stoan, den zol t leven op goan fleuren
Den har t zörgen veur n aander, toch nog zin
Laif en goud binnen veur mekander, dat was de bedoulen van t begin.

Miemering

Doe magst dinken wast wilst,
Mor dat betaikend nog nait dast gliek hest.

Verdrait uuten, betaikend nait, dast slappeling bist
t tegendail is voak woar, doe komst der voak staarker weer uut

Der worden meer problemen moakt, dan der binnen, mor ze binnen der echt wel

Pubertied

Wandeln in t gruin, blonde hoarn, zaacht gefluuster,
dat is wat ik doun wil, kuzzen, snoetjeknuvveln in t duuster.
Leven van t laifdesspel, zunder denken, zunder zörgen…
Zeg mor niks, ik wait t wel, noa dizze nacht komt weer mörgen
dij mie weerom brengt noar de nije dag.
Ik heb van de laifde pruifd, ik heb doan wat nait mag…
Ik zol t zo weer overdoun, ik heb gain spiet,
de gedachte doaraan wor ik nooit weer kwiet

Ruumte

As je goud over de ruumte noa denkn goan,
Kom je sums veur grode verrassns te stoan,
Der is genog ruumte veur oons alln,
Mor der wordt voak over dizze ruumte valln,
Zo moutn der veule wiend en zunnepaarkn kommn,
En wie as gewone burgers, kinn dit nait veurkommn,
De burocroatie, dai bedenkt en voert t uut,
Ook aal is t nog zo krom, t is heur besluut,
Mor as ik deur de grode wiede ruumte fiets,
Mit de wiend om mie tou, ontbrekt mie der niets,
De mooie gruinlandn, mit de koubaistn der in,
Dat geft ruumte en rust en mie weer veul zin,
Den kiek ik nait noar de veule wiend en zunnepaarkn,
Mor kin ik genottern van de netuur en an mien gezondhaid waarkn,
Kiekn nar de veule vogels en aandere daier, dai veurbie kommn,
N’ree, raiger, ooievoar, buizerd of n mooie specht, dai loatn die van geluk verstommn,
In t Grunnegerlaand is volgns mie nog ruumte zat te ontdekkn,
En der binn in dizze ruumtes, nog veule mooie plekkn,
Loatn wie doarom nait te veul over te waineg ruumte proatn,
Want ook de burocroatie, mout in de toukomst ruumte overloatn.

Snoetjeknovveln en speulen

Blonde hoaren en zacht gefluuster,
kuiern in t gruin
Smokken en speulen in t duuster,
dat is t wat ik geern wil doun
Leven veur t laifdesspel,
zunder dinken, zunder zörgen
Zeg mor niks, ik wait t wel,
noa de fijne nacht, komt weer de mörgen
Dij mie weerom brengt noar n nije dag,
mor ik heb vrait, ik heb doan wat nait mag
Mor ik heb gain spiet, ik zol t zo weer overdoun,
want ik heb smokt en speuld.

Soamen wezen

Sums bin ik ainzaom en allain,
den dink ik veul, aales is stil om mie hin,
den dink ik over de zin van t leven,
sums ook over de dood, den wait ik dat ik laifde mout geven,
an aandern in nood, want hai of zai dij laifde geft, krigt een rieker leven,
doe waist waorveur dast leefst, deur veul te geven van dien kracht,
an aandern om die hin, wordt veul van de piene verzacht.

t Nije joar

t Nije joar is nog mor pril,
elkinaine wait wat hai of zai wil,
wat mouten wie doar nog veul van leren,
òns kerstkalkoun mout nog verteren,
sums gevuld mit kavioar,
zo gaait dat joar noa joar,
om aales weer goud te moaken,
eten zai wat minder om gewicht kwiet te roaken,
n beetje minder te goan roken,
nait zo vet meer te goan koken,
veur aal dij olden en ook de jongeren,
zai loaten zuk ja hoast verhongeren,
d’eerste moand zel t nog wel goud goan,
mor den is t ook weer gaauw doan,
wie vervaalen weer in oons oale loaten en doun,
en goan weer over noar net as toun,
wie goan weer drinken en eten,
en aales wat wie oons veurnomen hadden… is vergeten.

Verdrait en n troan

Verdrait is leven,
mit dingen dij’st nait hest,
en toch wilst geven.
n troan bie n glimlach,
is as diamant,
een flonkernde steern.
n troan bie echt verdrait,
dij zain de mainste minsen nait.
Der wordt zegt,
dit is veurbie,
t leven gaait vedder,
mor t verdrait blift bie mie.
Hou staark is dien gemoud,
as’t in inkle uren,
aales van dien leven ontmoutst.

Vergeten ?

Nooit zel ik dij tied vergeten, aaltied zel ik t ontholden:.
Ons wer leerd:
Pluk gain appels of peren bie de boer, de smoak is den aaltied zoer! Eerlekhaid blift t laangste duren, woarom legt men mie den zo voak in de luren? Vruchten van t seizoen kwamen uut aigen goard, onder stro of heu bleven appels bewoard. Ik wait nog hou de belletjes van de ieskare klonken, hou of de kopern deksels op de kare blonken….


In schoulvekaansies mozzen wie op t veld eerappels roapen.
De frieten dij moeke doarvan muik, laiten wie ons lekker smoaken. Ook mozzen wie helpen bie t stroschoven binden, doar kon men ons ook tiedens de schoolvekaansies wel vinden. Wie mozzen mit mekoar t heu helpen keren, toch haren wie n prachtege jeugd kin k rusteg beweren. Koornbloumen plukten wie aan raand van koornvelden, met zo’n boeketje wer moeke verwend, kin ik joe wel vertellen. Aarten, ik wait nait houveul ik der dopte, veurdat moeke ze in de weckvlezze stopte.
Van rebaarber, proemen, eerdjebaien en zo muik moeke confituur, zai wos de juuste moat van suker, aans was de smoak te zuur. Om heur klevende aigenschappen plukten wie de klaaine klis, Dij gooiden wie de wichter in t hoar, volgde mainsttied straf, nait mis! As jonges muiken wie piel en bogen van n geschikte tak, woarop n stried veur de overwinning uutbrak.
Mien eerste laifde en ik hebben onze noam op n boom schreven, ’t bos van vrouger is verdwenen, mien eerste laifde is nait bleven….
Toch denk je op loatere leeftied terug aan dij mooie tied.
Dit soort herinnerns roak je nooit weer kwiet!

Vroag

Wat zol der van oons over wezen,
as de zunne nait meer zol schienen,
gain gloud om oons aan te waarmen,
aale laifde zol uut oons verdwienen,
wat zol der van oons over blieven,
as de steerns nait meer twinkeln in oonse ogen,
aale vreugde veraanderde in verdrait,
wat zol der van oons over wezen,
de oarde is om op te leven,
de hemel is oons huus, woar wie oons noar begeven.

Vrunden

Echte vrunden huifst nait te moaken,
hest ze of hest ze nait,
Echte vrunden leerst eerst kennen,
bie groot verdrait,
Zai dij, die den nog steunen,
Dat binnen de echten,
doar kinst aaltied op leunen

Wegdreumen

Over de velden ruust de zudenwind,
t strikt laangs dien gezicht en verteld verhoalen,
Vaok heur je t laachen van n kind,
dai heurt over laifde in aale toalen,
De bloaden van de peppel ruzzeln zacht,
Doe slutst dien ogen,
gedachten dwoalen noar t verleden,
den dreumst vot, hail onverwacht,
Soms wilst dat dai dreum weerom kwam in t heden,
mor niks in t leven is zoas verwacht.

E-mail bie wat nijs?