Pekelder, Wim

Net n week veurdat wie n joar traauwd waren, wuiren wie verblied met de geboorte van onze eerste zeun.
Vroedvraauw vond t beter dat we noar Sunt Jozef gingen, om doar de geboorte of te wachten.
Alles ging zien gangetje en wie waren d er nog mor net, of wie konden onze zeun al bewondern.
Noa n poar doage mochten de trotse moeke en zeun noar huus tou.

Dat is n beste, zee de gezinshulp, dij ons de eerste week wegwies muik, dat wordt loater schounmoat 45, dat ken k nou al wel zain.
Zai vertelde ons, dat moudermelk het beste was veur de grui van t kind, want, zee ze, doar zitten veul vitaminen en aander goie stoffen in.
Ook elke dag n appelsiene, wis ze ons te vertellen, is slim gezond.

Gruinteboer haar t der goud met, want wie aten sikkom elke dag wel n poar appelsienen.
Zai waren nait allain gezond, mor bovendes nog lekker ook.
Dat hebben we joaren laank volholden, ook toun noa vaaier joar ons twijde zeun geboren wuir en ook weer moudermelk en veul vitaminen hebben mos.

Jonkjes gruiden goud op en gingen voak mit noar Albert Hein om mandarijntjes of appelsienen te kopen.
t Was hail biezunder, want ze gingen ze zulf al n noam geven, zai wuiren albertheintjes nuimd.
Elke oavend tegen n uur of negen, noa t kovviedrinken, aten wie elk n appelsiene dat was zo de gewoonte worden.

Leste tied komt t aal voaker veur da’k n appelsiene tref, dij nait te proemen is. d Aine keer zo zoer as kreuze en n ander moal zo dreuge as n sponze.
Most nait zeuren zee de vraauw, bist veuls te veul verwend. Hier, pruif mor ais n stukje van mienend, hou lekker dat is.
t Was woar d appelsiene van heur was lekker zuit en sappeg zoas t heurd.

Mor t was net as of t zo wezen mos, mien appelsiene smuik naargens noar.
De vraauw zat lekker te smikkeln en veur mie d aine moal n zoere en d aander moal n toaie, om flaauw van te worden.

Waist wat we doun, zee de vraauw, wie pakken elk n appelsiene, pulen om òf, moaken ze middendeur en ruilen den elk n haalve.
t Was roar mor van stond of aan, smuiken ze mie net weer as vrouger…

Net as elk joar, noa de grode vekansie, as kinder weer noar schoule goan is t weer tied om brommels te plukken.
Op ons vaste stee, veurbie t station, langs spoordiek, zitten de stroeken weer stief vol. t Zucht t er beter uut as veureg joar, toun was t er sikkom gain brommel te zain. Ze zaten al verdreugd aan t bos veurdat ze swaart waren.

Nou hebben we handen te min, zoveul zitten der aan.
Opains zagen wie, dat we nait de ainigste plukkers waren. n Klain endje wieder zagen we twij mensken in n rood treningspak dij ook mit emmers hinneweer waren.
Toun we wat dichterbie kwamen zagen we opains dat t Rolfke uut Winschoot was. Rolfke was violist en was zowat elke dag op zien vaste plek veur d Hema te zain en te heuren.
Hai druig aaltied n swaart pak. En op de grond, noast hom, ston zien hoge houd, woar je geld in konnen goeien.
Tegen d riepe aan haar hai n bred hin zet, doar ston op: Violist Rolfke uit Siberie.

k Haar al hail wat guldens en loater euro’s in d houd goeid, want t was aaltied n genot om noar zien meziek te luustern.
Soamen mit Rolfke en de vraauw gingen we wieder en onder t plukken deur waren we t vleesfebriek al veurbie…
“Kiek”, zee ik, “doar op dat stee woar dat grode widde huus staait, doar bin ik geboren”.
Dizze streek wuir toun Lutje Rusland nuimt. Wie woonden doar met ons grootmoeke in n hail klain huuske.

“Hou komt t toch das t doe zo goud Grunnegers proatst”, vruig ik.
“Nou dat zit zo”, zei Rolfke, “mien voader komt aiglieks ook uut dizze streek. In oorlogstied mos hai veur de Duutsers aan t waark. Hai mos noar Koningsbergen, dat hait nou Kalinigrad. Doar mos hai op n scheepswaarf mithelpen onderzeeboten baauwen. Noa d oorlog hebben de Russen hom mitnommen noar Siberie. Doar in n klaain dörpke, Nije Hoop, het hai mien moeke kennenleerd In Neie Hoop woonden veul mensken dij aiglieks uut Grunnen en Oost Vraisland kommen. In tied van Napoleon bint dij doar hén goan om n nije toukomst in de toenbouw te begunnen.
Toun mien baide olders uut tied kwamen, binnen wie uut Siberie, hier noar tou goan. Wie hebben nog n Russische noam, de Russen konden de achternoam van mien Pa nait uutspreken. Zai hebben hom Riebak nuimt, dat betaikend visser in ons aigen toal. Dat staait ook nog bie ons in t paspoort. Wie perbaaien de echte noam van onze veurolders weer te kriegen, mor dat vaalt nait mit, dat wil k die wel vertellen. Mor joe mouten mor ains bie ons langs kommen, din kinnen we wieder proaten”.

n Poar doage loater gingen wie op verziede bie Rolfke en de vraauw. Noa de kovvie mossen wie aan de brommelwien. t Was lekkerder dan we docht haren en onder t pruiven deur wuir der aal gaauw weer over vrouger proat.
“Kiek”, zee Rolfke en hai huil n verkreukte foto van t bozzem, “dat is mien grootmoeke en doarnoast bie t kruuske dat is mien Pa”.
t Haart bleef mie stil stoan, t was dezulfde foto dij ook bie ons op t bozzem ston. Grootmoeke in t midden links Rolfkes voader en aan de andere kaante ston mien Pa.

Eerder haar zowat elke ploats n uutspanning, woar van alles gebeurde. Vergoaderingen, traauwpartijen, bruloften en alles wat je verder kon bedenken.
In Hoogezand was dat Hotel Faber, op t Sapmeer haren ze Struvé, Winschoten haar Dommering en bie ons in Scheemde ston Hotel Panman.
Toun de aigenoar van Panman der met stoppen wol, wuir der docht op t plek van t hotel, n winkelcentrum te begunnen.
Der kwam n gruinteboer, kapper, drogist n supermarkt en ook n kefé.
t Was op ains n leventige boudel worden.

t Luip zo goud dat t supermarkt al gauw uutbraiden wol en ook t kefé was al gaauw te klain en haar meer ruumte neudeg.
Noast t gemainteuus was nog plek zat en doar hebben ze de nije kroug baauwd, dij beter in t gehail paasde.
De olle kroug haitte t Centrum, dat paasde der wel bie, want t ston midden in t dörp.
t Krougboas wol bie de nijbaauw ook n nije noam veur zien stee.
t Was t gesprek van de dag en op t ol stee wuir drôk vergoaderd, soms tot daip in de nacht.
Der wuiren verschillende noamen nuimt, mor de woare was der nog nait bie.

Op zotterdagoavend wuir der weer onder het genot van veul vloeiboare versnoaperingen vergoaderd.
De tied vloog veurbie en t was al daip in de nacht worden, toun t krougboas zee, t is al loat jonges, wie stoppen der mét dat wodt vannacht nait meer. Noa dizze nacht komt er weer n nije dag.

Most er nachtkefé van mokken, wuir er opains zegd, of n nachtclub of anders nachtbar.
Wacht ains even Nachbarn is duuts en betaikend buren, wie mokken er kefé De Buurman van.
Zo is t ook gebeurd en t kroug hait nog altied Café DE Buurman.

Veurege moand was t al weer 45 joar leden dat we traauwd waren.
Kinder haren ons vroagd om dat soamen met de rest van de femilie, bie n chinees te vieren.
Zai haren doar n wok buffet organiseerd.

Dat was weer wat nijs veur ons, mor t was goud veurmekoar, t smuik meroakels best.
t Was slim gezelleg en toun we bezeg waren met t leste drankje, kregen we van t kinder n envelop toustopt.
Vol spanning muiken we hom open en zagen dat t er n tegoudbon inzat. Toun we t ains goud bekeken haren, zagen we dat we n midweek noar n hotel op de Veluwe konnen goan, lekker fietsen, want doar is dij omgeven goud geschikt veur.

De volgende dag binnen we gliek noar t fietsmokker goan, om n fietsdroager veur achter op de aanhangerknobbel te bestellen.
t Allerbeste is om joen aigen fietse met te nemen, want doar bin je ja aan wind.

t Leek ons wel wat om zuster en swoager uut Suudloaren te vroagen of dij ook mitwollen noar de Veluwe, zai bennen echte fietslaifhebbers en zai bennen doar ook bekend, omreden dat ze doar eerder met heur kerreven kampeerd haren.
Bovendes kennen we soavens den mooi kloaverjassen, want met twij man gaait dat ja nait.

Drij weke loater was t den zo wied.
t Fietsrek wuir tot kofferbak uuthoald en koffers gingen der weer in.
t Was even zuiken hou t fietsrek op de knobbel mos, mor aiglieks wees zug alles vanzulf.
Fietsen wuiren goud vastsjord, zodat ze der onderwegens nait ofvallen konnen.
Toun alles veur mekoar leek en wie t kofferdeksel dicht doun wollen, konnen wie dat ding met gain meugelekhaid dicht kriegen.
Op t leste mossen fietsen weer van t fietsrek of, toun t kofferdeksel dicht en toun mossen fietsen weer oploaden worden.
t Was n hail gedou, mor soms mouten je eerst leergeld betoalen.

Toun we bie t hotel aankwamen, waren zuster en swoager der ook al.
t Eerste wat ze zeeden, was wat binnen joe ja loat, konnen je de weg nait vinden?
Zai waren slap van t laggen, noadat k heur verteld haar wat t er aal zo veurvallen was.

Wie kregen koamers touwezen op d eerste verdaipen stoef noast mekoar.
Koamers zagen der goud uut, volgens ons wat aan de klaine kaande.
Mor wat dut t of t is ja mor veur n poar doage.

Toun we d omgeven wat verkend haren, waren we dik tevreden en gingen vol verwachten noar d eetzoal veur t waam eten.
t Zag der goud uut, er was n lopend buffet met alle soorten vlees en vis, t was dik in order.

Wie waren stief muide, toun we nait al te loat op berre gingen.
Toun k zowat n half uur lag, kreeg n onrusteg gevuil in de heubbe. k Wol mie omdraaien op d andere zied, mor dat kon k echter met gain meugelekhaid veurmekoar kriegen.
Voude zat mie vast in de loakens. In ainmoal noa veul inspannen schoot mien voude lös en met n harde knal schopte ik tegen de mure aan.
t Dee mie gloepens zeer, dikke tone begon mie te kloppen en t was aal bloud, t leek wel of der wat broken was.
De vraauw kwam der ook nog over tou en wol met alle geweld even noar mien voude kieken.
Noagel van t dikke tone hong der bie en t bloud spoot er uut. Vraauw heft t bloud t er wat ofspuild en het er n nadde nadde handdouk omdoan.

d Haile nacht heb k gain oge meer dicht doan. Wie bent al weer zeuven weke tuus, tone dut mie nog altied zeer en is zo blaauw as n pollood.

t Was eindelek weer ains n schiere dag.
Wie mouten fietse mor pakken, zee de vraauw, nait te ver weg, even noar Termunten, n lekker viske kopen bie t sluus en den over t fietspad langs t Zieldaip weer op huus aan.
Bie n bankje onderwegens even zitten en van t mooie weer genieten.

Wie nemen de leste tied n thermo mit kovvie mit, want deur de corona is der niks open, woar je even zitten kennen.
Wie zaten der nog mor net en waren net met t viske begonnen, toun der n man en vraauw aan fietsen kwamen.
Zai vruigen of ze der wel bie moggen zitten.
Dat kon ja best, want er was plek zat en zo heuren je ook nog ains wat nijs.
Anderhaalf meter oafstand was ook gain probleem der waren twij bankjes, zodat wie ons makkelk aan de corona-regels hollen konnen.

Mensen haren elk n mandje veur op fietse, met n hondje der in.
Joe bennen toch nait baange veur honden vruig de man.
Dat vaalt wel met zee ik, wie hebben eerder ook n hond had, n Duutse herder n hail laif daaier.
Mensen tilden heur hondjes van t fietse òf en gaven ze wat wotter te drinken.

t Vuil mie op dat de man hoog Hollands tegen de daaier pruit.
k Vruig hebben joe joen hondjes al laank.
Nee zee de man, wie hebben ze nog mor net, zai kommen uut Duutsland, wie hebben ze bie n daaiernzoak in Boende kogt.
t Bennen laive baaisten, mor goud luustern doun ze nog nait.

Mor woarom proaten joe aiglieks Hollands tegen heur?
Nou zee de man, ik ken gaain Duuts en zai luustern nait as k Grunnegs tegen heur proat.
En t heurt ook wel zo netjes as je nait in t plat tegen heur proaten.
t Bennen laive baisten, mor n beetje dom en luustern doun ze hailemoal nait.

k Zee, as je nou gewoon Grunnegs tegen heur proaten, den komt t vast wel goud.
Baisten waiten nait hou ze der met aan mouten. Met joen vraauw proaten je Grunnegs en tegen de hondjes Hollands. Gain wonder dat ze joe nait begriepen. As je gewoon Grunnegs tegen heur proaten den begriepen ze joe op den duur vast wel.

‘Te koop aangeboden: Aanhangmotor 10 pk iets defect’, ston op t braifke op t prikbord bie C 1000.
“Dat is wat veur ons boot”, zee Haiko, “Doar mouten wie met Pa over proaten, Pa hét verstand van motoren, dij ken hom vast wel weer aan de proat kriegen”.

t Was toch nog n beste put veurdat de motor weer in order was. Krougboas uut t Westen was ophollen met bootjeverhuurderij en doar haren ze omschik n schier bootje op kop tikt, woar de motor pecies in paasde.
“Mõrgenvroug goan we proefvoaren”, zee Pa tegen Haiko en Henkie.
Eindelek was t den zo wied, motor wuir achter de boot hongen, ainmoal aanslingern en doar ging t hìn.
“Joe mouten veur in boot goan zitten”, zee Pa, “motor is aiglieks wat aan de swoare kaande”.

Pa gaf volgas, punde van t boot kwam n best ende omhoog.
“Der mouten zandzakken veurin legd worden”, ruip buurman van t daipswale vandoan, “din blift boot beter in evenwicht”.
“Bie Rode Til wordt veul snoukboars vongen, loaten we doar mörgenmiddag hén voaren. Dat is den met ain n mooie testvoart veur d boot. As we direkt noa t brood eten hier vot goan din hebben we nog de haile middag veur ons”.

t Was nog n beste tocht deur t Zieldaip, eerst deur t Westen en den bie t Woarschip rechts aanhollen.
Noa n stief uurtje voaren kwam Rode Til in zicht.
“Wie kennen t beste tegen t bos aanleggen”, zee Henkie, “den liggen we mooi in t schoel”.
Motor wuir uutzet en kaalm luiten ze zuch noar t kaande drieven.

Hengels wuiren kloar legd en t wachten op biet kon begunnen.
Snoukboarzen luiten heur nait zain en noa n uur was lol der schier òf.
“Loaten we t nog ains bie de Westerse Meulen perbaaiern, want hier zit toch gain vis”.
Noa n haalf uurtje kwam de meulen in zicht. Wie doun motor uut en loaten ons met stroom mitdrieven met hengels boetenboord.

“k Heb n poar vlezzen rooie wien uut kelder mit nomen, t komt uut Pa zien Kerstpakket. Hai lust gain wien, t is hom veuls te zoer en hai krigt t er kopzere van”.
Toun de vlezzen leeg waren, wuiren d hengels opbörgen.
“Wat is t ja misteg worden”, zee Haiko, “k kin de meulen al nait meer zain, wie goan noar huus tou, want zo is der nait veul oardeghaid aan”.
Motor wuir aansloagen en hai luip votdoadlek as n tude.

Met n kaalm gangetje ging t op huus aan. Zai haren al weer n nuver stukje voaren, toun ze veur zuch n brugge zagen. Net op tied konden ze de boot aan t kaande kriegen.
Mor wat is dat nou, dit is toch de brugge in de weg van Scheemde noar Noordbrouk, hier tegen t bos hebben we liggen te snouken. Deur dij mist binnen wie bie de meulen de verkeerde kaande op voaren.
Veur de twijde moal ging t op huus aan richting Nijwolle.
“Wie mouten mor wat meer gas geven, aans binnen we nait veur t duustern thuus. Kiek doar hebben we de meulen al weer”.

Langzoam trok de mist op en bie t Woarschip was t weer hailemoal helder.
Toun ze bie de Kolke van museum gemoal aan kwamen voaren, ston Moeke al te wachten.
“Wat binnen joe ja loat, wie mouten votdoalek eten”, ruip ze van t kaande of.
“Nog ain rondje en den kommen we der aan”, zee Henkie.
Hai trok t gas hailemoal open, motor brulde der over, neuze van d boot kwam omhoog.

Noa twij rondjes was t mooi west. Haiko dee t gas dicht en t wuir stil.
Neuze van d boot ging opains met n gang noar beneden, de twij zandzakken begonnen nog verder noar veuren te schoeven.
t Was net n duukboot, binnen twij tellen was boot onder wotter verdwenen, Haiko en Henkie swommen noar kaande.
Op stee woar boot zonken was brobbelde nog wat, mor van boot was niks meer te zain.

Bie ons in toene staait n mooie ôlle pereboom. t Is Noord-Hollandse sukerpeer.
De boom zit altied stiefvol met de lekkerste peren.

Noa vattien doage met regen en störm, is t wat opkloard en kennen we eindelek de boom in.
t Liekt n goud perejoar te worden en t mout vandoage mor gebeuren. De sprutters hebben ze ook al zain en din mot der hoast moakt worden met plukken.
Toun k met muite in de boom klommen was en k de eerste pere pruift haar, sluig mie de schrik om t haart. Peren waren boekzaik, aan t boetenkaant zagen ze der goud uut, mor van binnen waren ze verröt.
Toun k nog n poar peren aanbeten en pruift haar, bleek t er nait veul gouds te verwachten was.

k Haar der vot gain oardeghaid meer aan en k zee tegen de vraauw k hol der met op, dit is n grode misoogst.
k Goa n endje fietsen dat liekt mie veul beter. Mainstied as mie de kop nait goud staait pak k fietse en goa k langs t Hondshalstermeer en zo richting Sipboeren, den weer terogge over Woagenburgen weer noar huus.
t Was schier weer en sikkom windstil, fietsen is zo n groot plezaaier.

Op terugweg, even veurbie de rozekweker, zag k in ainmoal wat op de weg liggen.
Toun k van t fietse oafstapt was en wat beter keek, zag k dat n doameshorlosie was.
t Leek mie n duur ding tou, hai zag der goud uut met n mooi golden baindje. t Was nog n olderwetse, want k kon hom tikken heuren toun k hom veur t oor huil.
k Docht wat mou k t er met doun, noar t plietsiebero of noar t gemaintehuus schoot mie deur de kop.
k Stak hom eerst mor in buutse van mien bezoen. k Stapte weer op fietse om mien weg te vervolgen noar huus.

n Endje wieder zag k op n bankje n man en vraauw zitten met elk n blikje drinken in haand.
k Docht misschain binnen zai t horlosie wel verloren. k Zee “goidag, hebben joe misschain tied bie joe?”
“Wah zaggd u”, zee de vraauw, zai kwamen hier dudelk nait vot, dat kon k wel heuren.
k Perbaaide t nog n moal, “weet u misschien hoe laat het is?”
“Nee dat weet ik niet”, zei ze met n foek gezicht, k heb net mijn horloge verloren.

k Docht dat is roak, dat ken nait missen, dit binnen de mensen dij k hebben mout.
k Pakte t horlosie tot buutske van t bezoen uut en keek noar de vraauw. k Haar nog noeit zowat zain, heur ogen wuiren groot en zai trok hailemoal wit weg.
t Leek wel of ze wotter branden zag. k Zee, “is dit misschain joen horlosie, k heb t net vonden, t lag midden op de weg, doar bie de tochtsloot, nog gain kilometer hier vandoan”.
“Dat mainen je nait”, zee ze en begon te snokken. “Mag k joe wel n smokje geven”, zei de vraauw, “joe waiten ja nait hou bliede dat k ben”.

“Den maggen je mie wel twij geven”, zee ik.
t Ies was nou broken en de vraauw bleef mor proaten. Zai vertelde dat t horlosie van heur moeke west was, dij vief joar leden uut tied kommen was.
k Zee, “k mout wieder, joe mouten der nou goud om dinken, dat je hom nait weer verlaizen, k ken nait altied achter joe aan fietsen”.

Er is veul bie ons veranderd de leste tied bie ons op t streekje.
Noadat ons buurvraauw van 92 vaaln is en doarbie heur heube broken het is t begonnen.

Heur huus het eerst n poar moand leegstoan en is toun verkocht aan n jongkirrel.
Der mos wat vertimmerd worden en aan t toene mos ook neudeg wat gebeuren.
Soamen met n poar kameroaden wuir de boudel goud aanpakt, en t zugt t er nou oardeg nuver uut.
De wildernis van stroeken en bomen is nou veranderd in n schiere siertoene.

Jong is n groot daaiernlaifhebber, hai holt der twij katten, n hond, vaaier gaanzen en n koppeltje hounder op noa.
t is hail biezunder, as hai soavens met d hond lopen gaait, kinst pesies zain woardat hai lopt in t polder. d Hond het n rode en n gruine knipperlicht aan zien haalsband.
In t begun dochten wie, wat binnen dat toch veur lichten dij deur t polder hén bewegen. Mor t is vanzulf veur de vaaileghaid.

Katten vuilen zug hier hailemoal op heur gemak. Wie mouten zörgen, dat we t deure goud achter ons dicht doun, aans hebben we ze zo mor in t koamer.
Ze goan achter t kachel liggen en doun net of ze hier thuus heuren. Leste tied worden ze aal driester, buurman is overdag aan t waark en t katten strunen wat bie ons om t huus tou.
Om distied van t joar, nou t toentje tied is, komt mie t der niks op aan.
Zai hebben uutvonden, dat ons toene makkelek te bruken is om heur behuifte in te doun.
Zai hoalen mie d e haile toene over de kop en hoalen mie de Heinrichs reuzen pootbonen der weer uut.
k Heb ter wat van zegd, mor veul helpen dut t nait.

Zowat elke dag, hail vroug, worden wie wakker moakt deur buurmans krikhoane. Hai begunt hail vroug, as t nog duuster is, te kraaien en dat gaait zo de haile dag mor deur.
Lest haar k hom in toene, hai was over t goas hén vlogen en begon t snietjemous, wat ter net boven ston, op te pikken.
k Heb hom votjagd, mor hai haar de loop te pakken en was t er votdoalek weer.

Ie mouten joe aanpazen aans krieg je drokte in de buurt. Joa, alle veranderingen bint altied gain verbeteringen.
Mor k heb alle doagen nog wìnst van d ol buurvraauw.

t Haar al n poar doage vroren, t ies op t daip lag der mooi bie en de eerste woaghaalzen haren de scheuvels al weer onder bonnen.
t Liekt wel weer n olderwetse winter te worden. t Dut mie denken aan de winter van 1963, toun k in daainst mos, toun konnen je tot haalf Meert nog over t daip lopen.

Most mor wat branholt van achtern hoalen zee de vraauw, den steken we de holtkachel aan.
Kachel haar der wel zin aan, t wuir lekker waarm in t koamer.
Wie schoven stoulen wat dichter bie t knappende vuur en met n kopke kovvie der bie wuir t n echte olderwetse gezellige boudel.
Ons kadde von t ook lekker waarm en sprong bie mie op t schoot, geliek begon hai te spinnen, zo haar hai t noar de zin.

Opains vloog der n vlinder veur t roam hinneweer, dij was vast mit t branholt noar binnen kommen.
Deur de waarmte van t kachel was hai weer ruireg worden.
Kadde kreeg hom ook in de goaten. Opains nemt kadde n sprong en perbaaid de vlinder te vangen.
Dat gaait nait almoal zoás zien bedoulen was.
Vlinder vladdert wieder, mor t kadde hangt vast met zien noagels in de gedienen, hai ken nait meer löskommen.
Hai joustert en bloast t erover.

Met n poar leren hanssen aan kon k hom met pien en muite bevrijden.
Van t gedien was nait veul meer van over. t Was ook gain nije meer en hai ston al op t lieste om vernijd te worden.
Wie mouten mörgen vot mor noar stad tou om nije gedienen te kopen, wie nemen ook vot mor n nije spiroalset mit en nait vergeten, twij schroefogen om in t kezien te draaien.
t Is toch tied van schoonen, dat komt nou goud uut, wie zetten din mor in ainmoal deur, wie huiven ook nait de leste te wezen, dij met schonen begunt.

Wie haren t roam opmeten, t was ongeveer anderhaalf meter.
Pries vuil ook best mit en zo kon k der vot aan begunnen.
Eerst d olle schroefogen der uut en den de nije der weer in draaien.
Om de spiroalveere vast te mokken was der wel wat kracht neudeg.
De eerste kaande was gain probleem, mor bie de aandere kaande kwam der spanning op de spiroalveere en was der meer kracht neudeg.
Met pien en muite kreeg k de veere tussen de schroefogen.

Toun k nog even vuilde houveul spanning der op ston, vloog mie de schroefoge uut t kezien, hai vloog mie tegen de kop aan, net boven d linker oge.
t Dee mie gloepens zeer, bloud stroomde mie in d oge en kon der niks meer mit zain.
Vraauw wol de schroeve der uut pakken, mor hai zat zo vast as n huus.
Bel mor gaauw noar t dokter, want dit gaait lang nait goud.

Wie konnen geliek kommen en dokter zee, hou krieg je dat nou wel veurmekoar, doar hebben joe geluk mit had, even leger en je haren joen oge kwiet west.
Mor hou kriegen wie hom der uut.
Waiten ie ook noar welke kaande k draaien mout om dat ding der uut te draaien.
Wie mouten wel zeker waiten dat we de goie kaande op draaien.
Wie kennen beter even vroagen of fietsmokker even kieken ken, dij waarkt d haile dag met schroeven.

Fietsmokker was der direkt, keek der noar, pakte n tange en draaide de goie kaande op.
Mou k op mien vrije middag ook nog veur dokter speulen, mor dat dou k groag hur.
Vlinder was naargens meer te zain, t kadde lag te sloapen achter t kachel in zien mandje.
Mor wie haren nije gedienen.

As kinderbieslag binnenkommen was wuir der bie ons keken of der nog wat nijs aanschaft worden mos.
De aine keer nije banden veur d fietse en d aander moal klaaier, of net aans wat we neudeg waren.

Op n zotterdagmiddag zee moeke, “Doe most neudeg nije schounen hebben mien jong, dienent hebben heur beste tied had. Wie mouten mor ains noar schounmokker Kuiter tou.”

Nije schounen kopen was altied n hail gedou en k haar der altied n grode hekel aan.
t Duurde altied n aiwighaid veurdat t er n beslissing nomen was.
Met de schounen dij we uutaindelk uutzöcht haren mos k den proeflopen deur de winkel. As we eindelk n poar vonden haren dij goud luipen zee moeke, “Dizze schounen nemen wie, mor den n moat groter, wie nemen ze op grui, t is toch winter en met twij poar sokken aan pasen ze die persies.”

Toun we thuus waren zee moeke, “Loat ze mor even bie de buren zain, wat dij der van vinden.”
Ze vonden t aalmoal prachtege schounen en k vuilde mie oapetrots.

Henkie van Delden, ons buurjong, was op de weg met n bale aan t trappen, hai ruip, “Trap mie de bale even trogge”.
Bale kwam recht op mie òf en met n enorme punter trapde k hom weer noar Henkie.
Op t zulfde moment heurden wie n plons in t òl Winschoterdaip. Mien nije schoune was mie uutvlogen en dreef midden in t daip…

Toun pa der met n haarke aankwam waren der nog wat brobbeltjes te zain, hai het nog even perbaaierd schoune op t dreuge te kriegen, mor d schoune kwam nait meer boven wotter.

t Ol daip hebben ze dempt en d schoune ligt t er nog altied op t zulfde stee.

Ons buren, Mans en Grietje van Delden, haren besloten gaskachels deure uut te doun en over te goan op sentroale verwarming.
Zeun Henkie was slim handeg en hai zol de boudel veurmekoar mokken.
t Was n klain huuske woar ze in woonden en de instelloatie was in ain dag wel veurmekoar te kriegen.

Op n zotterdag was n drokte van belang, deur d hege hín kon k wel zain dat t er flink aarbaid wuir.
Tegen drij uur haren ze de boudel veurmekoar.
Mansie kwam bie d achterdeure en hai vruig of k wel even kwam te kieken.
k Schoof achter hom aan deur d òl hege hín.

“Joa”, zee Mansie, “wie hebben d boudel veurmekoar, wie kriegen t overal lekker waarm in huus, mor net in t koamer blift stainkold”.
Grietje jammerde wat en zee, “wat mouten wie wel met zo’n koal ding, geef mie mien gaskachel mor weer, dij geft tenminste lekkere waarmte”.
“Vuilst wel”, zee Mansie, “in t keuken word t waarm, mor in koamer blift kold”.

Inderdoad, overal in huus was t lekker waarm, mor net in t koamer was t stainkold.
“k Heb der ook nait veul verstand van”, zee ik, “mor k zel wel even kieken”.
k Zee, “hest de boudel wel goud ontlucht, want anders wil t ook nait”.
Henkie kwam der ook bie. “Tuurlek hebben we dat doan, net zo laank tot der wotter uut t ontluchtingskroantje kwam”.
Inderdoad der lag n beste poule wotter op de grond.
“Radiator liekt wel lek, woar komt aal dat wotter wel vot”, zee ik.
“Dat komt van t ontluchten”, zee Henkie.

Der drupte nog wat onder de radiator.
k Keek nog ais goud en zag dat t ontluchtingskroantje aan d onderkaande van de radiator zat en nog wat noadrupde.
“Wie mouten der nog even tegenaan jongens”, zee ik.
Noa n dik uur was de radiator omdraaid met t ontluchtingskroantje noar boven en wuir t in de koamer ook lekker waarm.

t Is algemain bekend,dat vraauwlu nait zo goud overweg kennen met koartlezen as manlu.
Wat dat betreft bennen wie den ook gain uutzundering. As wie eerder op zundag met d auto n endje rieden gingen, den mossen wie voak even stoppen om op de wegenkoarde te kieken, welke kaande we op mossen.

Op fietse was t net zo’n boudel, mor doar kwam nog n probleem bie. Op n kruuspunt kennen je verschillende kanten oprieden, of je goan rechtdeur of noar rechts of noar links.
Weer trogge gebeurd ook wel ains, mor dat komt nait zo voak veur.
De mainste problemen, ontstoan as wie op fietse bie n kruuspunt kommen en noar links of noar rechts mouten.

Mainstied ben ik de raislaaider en geef deur welke kaant wie op mouten.
As wie in Drente op smale fietspoaden rieden is t nait zo’n probleem. Voak rie ik veurop en de vraauw volgt mie den wel.
Misverstanden ontstoan voak as wie noast mekoar fietsen en we den bie n kruuspunt kommen. Dan bennen der voak grode problemen.
Steevast gebeurd t den dat we mekoar verkeerd begriepen. As ik linksof zeg gaait de vrauw noar rechts en as ik rechtsof zeg gaait zai noar links.

Dat dit tot levensgevoarleke toustanden laiden ken is n dudeleke zoak. Noa n zetje doch k dat k der wat op vonden haar.
k Zee t nou net andersom, as we nou op n kruuspunt noar links mossen, zee ik noar rechts en zo reden we zunder ongelukken de goie kant op.
Dat ging lange tied goud, mor begun Mai toun t koolzoad mooi in blui ston, haar k mien verstand er nait goud bie.
Op n kruuspunt woar we noar links mossen zee k, straks noar rechts, in de veronderstelling dat de vraauw noar links zol goan.

Dat dee zai echter nait, ze ging noar rechts.
t Gevolg was dat we met de sturen in mekoar kwamen en schoten baident bie n boer t haim op en vlogen tussen n vledderbos en n ol appelboom deur, zo in n ol jiddesloot.
t Was gelukkeg nait ver meer noar huus. Wie ons baident goud himmeld en mor n kopke kovvie nomen.
Tegenwoordeg fietsen we achtermekoar aan, dat is wel zo vaileg.

Zuster en zwoager uut Suudloaren goan al joaren noar Portugal op vekaansie.
t Is zo de gewoonte worden, dat wie heur noar t vlaigveld in Eelde brengen en tien doage loater ook weer doar van doan ophoalen.
Zai kommen ieder keer terugge, broen verbraand en mit dikke verhoalen.

Da’s ook wat veur joe, zegt zuster, elke dag mooi lekker waarm weer. t Eten is der ook dik veur mekoor, veul vlees en alle soorten vis. Kinst nait opnuimen wat er aal is.
t Leek ons ook wel wat, mor wie haren nog noeit in n vlaigtuug zeten en zagen doar wel wat tegen aan.
t Koste ons wel wat muite om dij stap te nemen.

Toch hebben we n beslissen nomen en in Maai gingen we met ons vaaiern noar ons vekaansiestee.
Toun wie van Eelde vertrokken, was t vlaigtuug nog nait veur de helfte vol. Wie goan eerst noar Rötterdam, doar moaken wie n tussenlanden om de rest van de vekaansiegangers ook mit te nemen, vertelde zuster.

t Vlaigen vuil genog tou, en noa n poar uur kwamen wie in Portugal aan.
t Was der geweldeg, n schiere boudel en dat alles vlak bie zee.
Boetenlands proaten vuil nait mit, mor mit ons schoolengels konnen wie toch wel dudelek moaken wat wie wolden.
t Was in begun even wennen, mor t vuil toch wel mit.
Ons Opa zee altied, mit Grunnegs komst tot aan Moskou tou en dat is voak ook zo.

Mor geliek de eerste oavend, bie t waarm eten ging t nait hailemoal goud.
Wie haren net n lekker viske op t bord liggen, woar k mie de vingers sikkom bie op eten haar.
Toun wie t bord leeg haren en mes en vörke op toavel legd haren, kwam der n ober aan, hai zee, “Joe finnies?”. k Zee nee, wie kommen uut Grunnen.
Man keek mie aan en ging weer vot. Even loater kwam der n serveerster aan, dij ook vruig, “Joe finnies?” en geliek t bord en t bestek mitnam.
k Heb mie mor stil hollen, want t viske haren we toch al op, dij kennen ze ons nait meer oafnemen.

Onder n vorstpanne, vlak noast t schösstain heft al joaren n sprutterpoar heur nust.
Òl buurvraauw zegt, dat panne kapot kommen is, toun d Duutsers in d oorlogstied brogge over t daip springen loaten hebben. Der is toun n houkje van de vorste oafsprongen, net zoveul dat sprutters der n nust onder mokken konden.
k Haar der al joaren laank tegen aankeken, mor t was der noeit van kommen om der n aandere panne op te leggen.
Elk veurjoar kwamen de sprutters weer trogge, eerst aine, dij ging op t schösstain zitten en begon toerloos met zien vleugels te vladderen, om zien partner te loaten zain dat hai der weer was.
Mainstied noa n poar doage kwam de twijde ook.
Mit heur baidend begonnen ze den heur nust weer op order te brengen.Ze vlogen òf en aan, met takjes, dreuge boombloaden en andere zachte dingen.

Toun ook òflopen joar weer n poar jonge vogels groot brogt waren en ze t olderlek nust verloaten haren, docht ik nou mot t mor gebeuren.
Bie t schösstain begon t wat te lekken, t wordt tied om n aandere panne op de nokke van t dak te leggen.
t Vol mie aiglieks best mit, t was n floitje van n sìnt. d Ol panne der ôf, rommel van t sprutternust vothoalen en nije panne der weer op.

Hou mout t nou, zee de vraauw, as volgend veurjoar de vogels weerkommen, den hebben ze ja gain nust meer.
Doar wait k wel wat op, zee ik, wie mokken n nestkastje en spiekeren dat aan d ol baarkeboom.
Buurman wis veul van vogels en vertelde ons pecies hou t mos. Most hom zo hangen, dat hai met d ingang noar t oosten komt t hangen, zee hai, want doar komt de minste regen vot en zo blieven de vogels dreug as ze op t nust zitten.
t Nestkastje wuir op zien plek spiekert en t wachten op t veurjoar kon begunnen.

Begun Maai zag k en heurde k wat op t dak.
Sprutters waren trogge en waren bezeg om n nij nust te baauwen. Ze konnen nait meer onder de pannen kommen en nou waren ze bezeg om takjes en strootjes boven op t panne te leggen.
t Begrote mie toun k zag hou ze aan de gang waren, alles wat ze op t panne legden, vuil der votdoadlek weer òf.
t Duurde wel n poar doage veur ze in de goaten kregen, dat ze heur nust nait meer op t ol stee veur mekoar kriegen konnen.
Toun ze deurkregen dat t er n nestkastje in boom hong, vonden ze ook uut dat ze t nust op hail andere menaair bouwen mossen dan dat ze wend waren. Ze konden heur baumaterioal met gain meugelekhaid in t nestkastje kriegen. Zai waren wend de takjes dwars in de snoavel te hebben, mor iedermoal vuil het baauwmaterioal dat ze in snoavel haren weer op de grond.

Mor gain lozer goud as vogels, takjes wuiren schaif in de bek doan en zo konnen ze heur nust toch nog veurmekoar kriegen.
Noa n poar weke zagen we t kopje van ain van de jonge vogels veur de uutgang perbaaiern noar boeten te kommen. Dat duurde n poar doage, toun de jonge vogels veur goud t nust verluiten.

Wie mouten nou weer n tiedje wachten dat t weer veurjoar wordt en ons sprutters weer trogge kommen noar heur nestkaastr in d ol baarkeboom.

De zunne scheen, mor toch was t vinneg kold. Wat willen je aiglieks ook, t is end Oktober.
Wie besloten toch mor n endje te goan fietsen. In de Stoatsbossen in Eext zal t wel mitvalen, de bossen binnen nou op heur mooist met aal dij kleuren. Fietsen achterop d auto en doar gaait t hín.
Even veurbie Eext nemen wie voak t padje over d ol spoorboane. Fietspad loopt eerst noar Rolde en din deur noar Assen. Aan t grind kennen je nog duudlek zaain dat t er vrouger n traain reden het.

k Zit voak te dinken, hou t er vrouger tou goan het, traain vol mensen dij mit n kalm gangetje deur Drente ree. Veurop n stoomlokometief, dij stookt wuir met staainkool en aal floitend en kwaalmd zien weg zugt.
Mensen in d traain, dij net zo kwaalmden as d ol traain, d ain dikke sigoare, de ander n pieptebak of haren n sjekkie in de mond.

Toun we in Rolde langs d hunebedden reden, zeden we tegen mekoar, dat we eerst mor wat waarms drinken mossen.
Bie t kruuspunt, was n krougje woar wie al eerder west waren. Krougboas herkende ons votdoadelk en vruig wat hai veur ons doun kon.
Wie bestelden baaiend waarme sokkeloademelk met n kroket. t Duurde mor n poar minuten en toun was t al kloar.

k Was kold en k haar honger, kroket laagde mie tou, k stipde om in wat mosterd en met grode hap nam k ter n beet of. t Was net of k deur n ieme stoken wuir zo schrok ik.
Kroket was zo hait dat k t nait meer haar. k Greep mien sokkeloa en met n grode slok wol k de binnenbrand in mien mond blussen.
Sokkeloa was echter ook kokendhait, met gang bin k aal rochelnd noar de wc runt, om de mond wat of te koulen.

Met de mond vol brandbloaren bin t we toch mor weer op t fietse stapt, over d ol spoorboane richting Azzen. Noadat we n endje reden haren, zagen we dat we nait d ainegsten waren, dij over t ol spoor fietsten.
Dou we wat dichterbie waren, zagen we dat n tandem was. De man zat veurop en stuurde, t ging nait slim haard want de vraauw trapte nait mit.
Zai was met andere dingen bezig. Zai zat met heur sjekpude in d haand heur veurroad sigaretten bie te vullen.
Poestend en stennend met n sigaret in de mond, kwaalmde ze der rusteg op lös.

t Dee mie weer dinken aan vrouger, t was net of der n ol stoomtrain veur ons ree, machinist achter t stuur en de stoker, dij zörgde veur rook en kwaalm, achterop.

Tieden veraandern, kiek mor ains noar de fietsers, dij hier veurbie vlaigen. Gewone fietsen zuggen je hoast nait meer.
Van t veurjoar hebben wie ons ook n elektriese fietse aanschaft. Slim handeg, om wat verder van huus tochtjes te moaken.

t Valt mie op dat de minsken dij der op rieden nait meer de zulfden bent. As k eerder n rondje Hondholstermeer fietsen ging, kwam k mainstied de zulfde minsken tegen. Je hebben de moi zeggers, het was den moi, moi en soms wuir der even stopt, om t leste nijs deur te vertellen. Din heb je de fietsers mit n helm op, dij mien moi beantwoorden mit moin of moin moin. Doarnoast heb je de minsken dij mien groet nait beantwoorden en schrikken as k moi tegen heur zeg.

Wat mie nog t mainste aargert is dij groep dij mit twij man noastmekoar blift rieden. As k ze aan zai kommen, neem k zekere veur t onzekere en stap even òf en goa even aan t kaande.
Veur vaaier joar hebben ze mie in Delfzicht nije heup geven en doar mout k slim veurzichteg mit wezen.

Leste tied goan we voak richten Vlagtwedde, fietsen achterop d auto en begunnen voak bie Smilke (Smeerling), woar wie de fietsen van d auto hoalen en begunnen den voak aan n route noar Zelgn (Sellingen).
Bie t bakkertje, tegenover t gemaintehuus, kopen wie ons voak n kopke kovvie met n stuk poffert. As we den weeromrieden noar Smilke hebben we omenbie 40 kilometer op teller stoan.
Dat haren wie op ons gewone fiets mor zuneg red. Zo ontdekken wie op n makkelke menaaier, dat er in ons grunneger laand nog veul te zaain en te beleven vaalt.

Óflopen moandag bennen we noar Duutsland west, dat doun we regelmoateg.
Wie zörgen der veur, dat we tegen etenstied om n uur of aine in Bünde bennen en zuiken ons n plekje op in de supermaarkt ofdailen eterij.
Wie bestelden ons n broadworst met patat, met doarbie n lekker kopke kovvie.

Den goan we boodschappen doun. Mondkapke veur corona haren we bie ons, want zunder kapje komst de winkel nait in.
t Was drok in Bünde, aal gele nummerborden en overal heurst grunnegs proaten. Dat liekt hier wel de vouertoal.
t Duurde mor even of wie haren de kare tot aan de kop tou vol.
Vlak veur de kassa zagen we n aanbaiden van zunnebloumpltten. Met de winter veur de deure was dat net wat veur onze vouertoavel.
We hebben der geliek mor n poar kilo van mitnomen.

Toun we de boodschappen in t kovverbak legd haren reden we nog even noar de benzinepombe om de tank nog even vol te gooien, dat is in Bünde altied nog twij dubbeltjes goedkoper as bie ons.

Op weeromraize, net over de grens, kwam der n plietsieauto veur ons rieden, hai haar n zwaailaampe aan woar volgen op ston.
Op n parkeerploatse mossen we stoppen. Wie kwamen in n riege te stoan en plietsie vruig of wie ook vuurwaark bie ons haren.
Hai wol geern even in t kovverbak kieken.
Vuurwaark haren we nait bie ons en wie konnen zunder perblemen noar huus tou rieden.

Thuus hebben we geliek n poar handen zunnebloumpitten op de vouertoavel legd.
t Duurde mor even of wie haren al beet. Muskes, vinkjes en mezen kwamen langs om te kieken of der wat veur heur bie was.

Guster mos de vouertoavel al weer bievuld worden en binnen de körtste tied was t weer n drokte van belang.
Opains zagen we dat de vogels nait de ainegste laifhebbers waren.
Onder de toavel zagen we n joekel van n rödde dij de zoadjes opvrat, dij van de toavel oafvalen waren.
Opains zagen we de rödde deur de appelboom vlaigen, achter de vogels aan, dij doar in de boom zaten te wachten op heur beurt aan de vouertoavel.

Opains veul gepiep en gevladder van de vogeltjes. Wie zagen dat de rödde n muske vongen haar en noar t daipswale runde met t vogeltje nog in de bek.
k Ben noar boeten rund, mor der was gain redden meer aan. t Muske piepte nog wat veurdat de rödde in t daipswale verdween.

Van de vraauw mos k doalek n vale zetten. In de vale heb k stukje keze doan en t duurde mor even en wie heurden de vale dichtklappen.
Tot onze schrik was t gain rödde dij in de vale zat mor n muske.
t Het mie slim begroot. De vale en de vouertoavel goan we eerst mor vergeten.
k Wait nait meer hou dat k ter met aan mout. De natuur mout zien gang mor goan.
Over n dag of wat mout k de vouertoavel toch mor weer bievullen en kieken hou dat t din gaait.