Mooibroek, Jan

Op n mooie zummerdag zaten wie, mien vraauw en ik op n terras aan t Zuudloardermeer. Wie haren ons eerst kovvie besteld en nou zaten we aan de cola. “Hier bin ik vrouger ook al west mit schoolraaisie, zee ik”. “Dat was vast en zeker hail wat aans as t jong van Geert en Fennie, want dij gaait noar Engeland mit schoolraaize, zee mien vraauw”.

“Tou mor”, zee ik”. “Joa, en hai is ook al n moal noar Berlien west, en noar Paries”. “Doar gingen wie vrouger nait hen”, zee ik. Nog ófgezain of wie toun al wussen woar aal dij steden lagen. “Ik kin mie herinnern zee k dat wie noar t standbeeld van Graaf Adolf in Heiligerlee tou gingen”. Daairentoene in Emmen, mor ook speultoene in Drouwnerzaand, doar gingen wie noar tou. En dat waren veur ons geveul haile grote ófstanden. Veur in de bus ston din n melkbuzze mit ranja. Wie mossen nait allent brood mitnemen mor ook n koppie, want aans kregen wie niks te drinken. Dat ranja haar wel n wat vrumde en blaike kleur. t Was din ook meer wotter as ranja, mor ja t was ook n zunige tied. Ainmoal wait k nog, gingen wie noar t Sprookjeshof in Zuudloaren.
En nait allent noar de speultoene, nee wie gingen ook n boottocht moaken op t Zuudloardermeer.

“Kiek doar aan dij kaande mossen wie op de boot stappen, zo wees ik mien vraauw, vanof t terras woar wie oons dele zet haren”.
n Grode boot was t nait, mor wie konnen der wel aalmoal in. De kaptaain was n wat oldere man, dij keek of e n hekel aan kinder har, en dat hom dat bootje voaren nait meer veul plezaaier schonk. Hai haar n jaaze aan mit golden knopen en de biebeheurnde schipperspedde, n mooie zwaade mit n golden anker der veurop. Wie kregen van hom te heuren dat wie gain lewaai moaken moggen, want doar schrokken de vogels en de vizzen van, en wie mossen ook stil zitten want aanders sluig de boot om, en din verzopen wie mit mekoar, en wie moggen ook nait mit d’handen in t wotter.
Wie moggen aigentlieks niks, wie zaten din ook op t Zuudloardermeer tiedens dij boottocht veur oons uut te kieken as n stel angstige bootvluchtelingen, aalhouwel wie doar toun nog nooit van heurd haren.

De boot dij der aanvoaren kwam, mit n pabbe n moeke en drij opschoten jonges en opoe en opa dij ook mit waren, haren bliekboar gain instructies kregen. Dij jonges zongen as liesters en de boot schommelde gevoarlijk, mor hai sluig nait om. Pappe zat aan t stuur, en om de gewichtighaid van zien functie te onderstrepen, haar hai ook n soort van schipperspedde op zet dij hom n moat te groot was.
t Was mor goud dat e zukse grode oren har aans haar e ook nog niks zain kind, nou wel. “Volgens mie is t de bedoulen dat ze aan de wale goan, zee k tegen mien vraauw”. Opa zat veur in de boot, hailndail in t pak, mit vest en houd op, aalhouwel t tegen de dattig groaden was. Mor je zain wel voaker dat oldere luu zuk goud inpakken, of t nou waarm of kold is. Opoe haar ook n houdje op en n bloumpiesklaaid en n vessie om de scholders want t kon op t wotter nog wel es wat kold optrekken. De jonges haren allent n zwemboksem aan en pa haar de körde broek mit grode gele bloumen dij op de grui kogt was aantrokken.
Moeke doarentegen haar hail modern n bikini aan en je konnen zain dat ze t nog waarm har. Waarm was t ook, en ook de weben waren mit verschaaiden noar t terras komen. En iederbod wollen ze in onze colagloazen duken. Wie hebben de bierviltjes der mor over hen legd, konnen ze doar in elks geval nait bie. De boot was intied aan de kaande komen en de jonges zollen hom vastholden as opa en opoe op de wale klommen.
Opa zol as eerste op d’kaande want hai ston as eerste op, misschien was e bliede dat t voaren doan was, mor hai wás nog nait op de kaande en de boot schommelde ook n beetje. Goud vastholden ruip pa, en mits dat opa uutstappen wol verloor e zien evenwicht en vuil laankuut in t wotter. Pabbe bölken, moeke gieren, opoe schraiwen, körtom paniek. d’Jonges sprongen votdoadelk t wotter in om opa te redden en om zien houd dij votdreef op te hoalen. Zai haren hom gaauw te pakken, opa mor ook zien houd, en wat t wonderlukke was, zai gingen nait koppie onder, nee zie konnen stoan woar opa dreven haar, t wotter kwam heur tot de navvel.
Toun opa ook ston, haalf in t wotter ging e zo aarg tekere, en ruip woorden, dij k hier nait zel herhoalen, want aans krieg k last as k straks bie Petrus aan de poort stoa. Mizzenat kroop e op de wale, mor toun e bienoa boven was, glee e nog n keer weer as n broenvis t wotter in. Toun bleek dat e nog veul meer woorden op zien repertwaar har dij ook ditmoal nait veur herhoaling geschikt binnen. Dat e weer nat wuir gaf niks want nat was e toch al en vergreld ook. Zien klaainzeuns waren nou ook weer votdoadelk in t wotter om opa weer op de wale te helpen en dizze keer trokken zo hom zover dat e nait weer trugge glieden kon. Mit opoe ging t goud, mor dij wuir din ook deur vief man op de wale holpen. Zie wollen noa wat der mit opa gebeurt was bliekboar gain riziko lopen.
Wie haren d’haile veurstellen vanof oons eerste rangs zitploatsen bekeken, en omreden t goud óflopen was hebben wie der even smoakelk om lagt en wie waren nait d’ainigsten dij lol haren op dat terras.

“Dit zagen je vrouger in films van Laurel en Hardy, zee ik tegen mien vraauw”. “Joa zee ze, nou lagen wie, mor t haar ook aanders óflopen kint”. “Dat haar kind zee k mor t was toch n mooie onderbreken van deze zummerse dag hier op t terras aan t Zuudloardermeer”.
“Wol je nog wat drinken” vruig d’ober dij nog es laangs kwam. “Goud óflopen doar aan d’overkaande dunkt mie nait, zee e”. Hai haar t ook zain gebeuren en toun e t zee haar e nog grijns op t gezichte. t Was ook n kemiek gezicht.“Volgens oons is t goud oflopen zeden wie in koor, mor t was wel even spannend”.
“Dou nog mor twei cola zee ik en dij weben huif je nait weer mit te nemen”. “As je gain last hebben willen van weben, zee d’ober din mout je jannever goan drinken, want dat luzzen ze nait”.
“Dat luzzen wie ook nait zee ik”.

Omreden mien vraauw noar n verjoardag mos, vruig ze mie of ik n poar bosschoppen veur heur doun wol.
Dat wol ik wel want ik heb, in tegenstellen van wat ik wel es heur van aandere mannen gain hekel aan zuk soort waark.

Ik ston net even stil om te bedenken of ik alles bie mie har woar ze hom vroagt har, kwam d’r n manspersoon van mien leeftied aanlopen. En dij manspersoon kwam mie slim bekind veur, mor wel of hij nou was, ik har gain idee. Hij kon mie bliekboar ook want hij stevelde regelrecht op mie óf, gaf mie n haand en vruig hou of t mit mie was. Ik kon nait aans zeggen dat t goud mit mie ging.

Hij wol waiten hou of t mit mien vraauw en kinder ging. Hij wos dus ook dat ik n vraauw en kinder har. Na mien vroage noar zien femilie kreeg ik te heuren dat t mit zien vraauw en drij kinder, twij wichter en ain jong ook goud ging.
Ondertussen docht ik mor aal “wel bist doe din toch wel”. Kinder waren aalmoal goud trechte kommen zo vertelde mie en doar mog je as olders slim bliede omwezen. Klainkinder har e nog nait, “wie ook nait, zee ik”. Zie begunnen doar tegenswoordig of hailemoal nait aan of in mien ogen veuls te loat, zo luit hij mie waiten.

Ik har ondertied nog gain flaauw benul woar ik mit ston te proaten.
“Woar woonst doe op t moment” vruig ik hom. Misschien dat bie mie d’r din n lichie ging branden. Hij nuimde n ploatse in Vraisland woar e noar zien zeggen al meer as viefentwintig joar woonde. Zien vraauw kwam der vandoan, en doarom was e d’r mor bleven.
Wie kregen het nog over vrouger, mor hou ik mien hassens ook pienigde, ik kon hom nait. Mit wel in vredesnoam ston ik toch te proaten. Wie waren zo wied in t gesprek dat ik hom ook nait meer duurde te vroagen wel of hij was. “Zol e zug vergissen in de persoon”, zo schoot mie deur de kop. Mor aan zien proat te heuren was e nuver op de hoogte van mien doun en loaten.

“Mooi dat k even mit die proat heb” zee e. Ik mout weer deur want ik wil nog even noar mien bruier in Buunermond. Hij har dus n bruier in Buunermond. “Doar heb ik ooit mien vraauw ook vandoan hoalt”, zee ik. Mor wel was nou in vredesnoam de man woar ik mit ston te proaten. “Dou heur de groeten” zee e toun e mie d haand laangde om ofschaid te nemen, “dat zal ik doun”, zee ik.

“Mout die de groeten doun” zee ik tegen de vraauw toun ik in huus kwam. “Van wel dat din wel” vruig ze. “Dat is het ja net, dat wait ik nait”.
Ik dee heur t haile verhoal uut de douken, mit de vroage of zei misschien ook wus woar ik mit proat har.
“Hou mout ik dat nou waiten zee ze, ik heb hom ja nait zain”. Dat was ook zo.
Ik begon hom te beschrieven, nait te groot, rond gezicht, ons leeftied, kwam uut Buunermond, en zien vraauw kwam uut Vraisland en doar woonde hij ook, har drij kinder en zien bruier woont nog in Buunermond.

Wie begonnen baaide haardop te denken en noamen te nuimen om d’r achter te komen wel veur dij beschrieven in aanmaarken kwam. Kon ik hom van school, ik heb ook nog vaar joar in Stad noar school goan, van dansen bie Dopper, of van Schot uut Muzzelknoal, misschien van d’Iesdern Klabbe, of har e bie mie waarkt.
“Ik wait t nait zee ik, en ik al hailemoal nait zee mien vraauw”.

Wat n gedou zee ik, k wor d’r moal van. Dat ligt aan die zulm, kreeg ik te heuren. Har om din vroagt noar zien noam. Doar har zai geliek in.
Ik bleef d’r mor aal aan denken wel dat nou west har mor ik kwam nait wieder. En toun we op berre lagen kon ik nait in sloap komen. “Dat word n minne nacht” zee ik. “Veur die zee mien vraauw, nait veur mie”.

Nou lig ik wel voaker wakker, en joe zeln dat zulm ook wel waiten, din begunnen je te prakkezaaiern. Soms schut joe wel es wat in t zin, voak ook nait. Om dij reden heb ik op t nachtkassie aaltied pepier en n potlood liggen. Schut mie d’r wat in t zin, din schrief ik t op, want dou ik dat nait din bin ik dat aanderdoags weer vergeten.

“Ik leuf dat k wait woar k gustern mit proat heb” zee k aanderdoags smörgens tegen de vraauw toun wie de ogen open haren. k Heb t opschreven. Eerst de brille zuiken, en toun las ik t braiffie woarop in hoanepoten op ston: BEREND BROBBEL.
“Dij kin ik nait, en doar heb k ook nog nooit van heurt” zee mien vraauw. “Gaait mie net zo, zee ik, doar heb ik ook nog nooit van heurt”. Berend Brobbel.
Zal k die es wat vertellen zee mien vraauw, dou dat es zee ik, “wie worden older, wie kriegen last van t benul”.
“Doar konst wel es geliek aan hebben” zee ik.

Mor woar in vredesnoam heb k guster nou mit proat, ik zol t nait waiten.

De autobus har ons noar t kefee “Schweitzerhof” in Oostenriek brocht om doar op t terras te goan kovvie-drinken en mit gebak netuurluk.

Houveul joaren dat t leden is dat wie doar waren wait ik nait meer. Wat ik wel wait is dat der op n gegeven moment n Nederlandse autobus stopte dij ook gingen kovviedrinken. En tussen dij vekansiegangers zag ik opains Bram lopen. Bram kon ik van vrouger toun e Rooie nuimt wer omreden dat e rood hoar har. Hai woonde bie ons in de stroade en was ongeveer net zo old as ik. Joaren leden is Bram verhuusd en ik har hom nog nooit weerzain.

Zai zeggen wel ais dat touval nait bestaait, mor t was toch wel singelier dat aine dij ik misschien wel viefteg joar nait zain har nou tegen kwam op n terras in Oostenriek. Nou ie waiten misschien hou of dat gait mit aine dij je zo laank nait zain hebben: “Moi, hou is t mit die, dat is laank leden” en zukse proat. Mor Bram mos t kefee in om te kovviedrinken en zee, toun e noar binnen ging: “Misschien zain we mekoar straks nog wel even weer.”
“Dat is mien vraauw”, ruip e nog en wees noar n klaain vraauwgie mit swaart hoar.
Zie paasde wel bie hom, want hai was ook nait groot en ook nooit west.

“Wel was dat?” vruig mien vraauw, “kinst doe dij”.
Mien vraauw verboast zich der aaltied over dat ik zo veul minsen kin, mor datmoal in Oostenriek was ze wel hail slim verboast.
“Dat is Bram”, zee ik.
“Ik kin gain Bram”, zee ze.
“Kin kloppen”, zee ik, “Bram is uut mien jonge joaren en toun was t doe nog nait in beeld”.
Toun ik heur dat zo vertelde dwoalden mien gedachten of noar vrouger en noar Bram en zien ollu, want dij hebben wat mit Bram beleefd.

Bram of Rooie zoas wie ook wel tegen hom zeden was n jong dij naargens bange veur was en alles dee wat nait mog en dat van kwoajongeswaark tot aarger ging, tot veul verdraait van zien ollu.
Wat hebben dij minsen voak plietsie aan deure had.

Bellegie drukken was nog doar aan tou, mor roetje tikken was bie hom ook roetje tikken, wat het Bram n roeten kepot moakt.
Schilder har der dagwaark aan om ze weer te moaken. Lopen doar har e ook n hekel aan, en de eerste de beste fietse dij e tegenkwam nam e gewoon mit.
Stelen nuimden ze dat toun ook al. Bie winterdag as der ies op daip lag was Bram d’eerste dij der op luip mor hij was ook d’eerste dij der deurzakte, dat was din zien aigen schuld.
As bie van der Veen d’appels riep waren zat Bram al in de boom om ze te plukken. Dat van der Veen hom noakwam mit zien Duutse herder doar har Bram gain boodschap aan en hij was ook nait baange veur dij herder, Bram was naargens baange veur.

En zo waren der veul meer dingen woar e gain boodschap aan har. Hij rookte zien eerste sigret al toun e nog mor n joar of twaalm was. En t was zeker nait zien leste sigret. As der doudestieds al drugs west haren, har e dij ook vast gebruukt, want zo was Bram wel.
En hou aan de sìnten kwam veur sigretten, ik denk wel dat ik dat wait.

Op school het e Grietje de Vries dij veur hom in de baanke zat heur mooie hoarvlechtte ófknipt. Dat was n drama. Ollu van Grietje kwoad meester kwoad en Bram mos beterschap beloven.
Mor n week of wat noa tied was t weer roak. Hij stopte Sientje Maaier, dij ook mooie vlechten har, heur vlechtte in d’inktpot. En toun Mulder zien schoapen in n laange riege bie oons deur de stroade luipen omdat Bram t hek openzet haar toun was de moat vol.

Plietsie kwam d’r weer aan te pas en Bram mos van school en vertrok veur n poossie noar n soort van opvoedingsgesticht. Mor Bram kwam wel weer. Hij was toun wel wat older worden en wie dochten ook misschien wat rustiger, mor nee, hij vrat nog deurlopend van alles uut tot verdrait van zien ollu.

Zien leste stunt, tenminste wat ik wait, want noa dij tied heb ik hom nait weer zain, was toun e veur de zoveulste keer n auto stolen har en doarmit de bloumpaarken mit de mooie gele bluiende narsissen in t gemainteplantsoen hailmoal verinneweerd het. En nait allent de gele narsissen ook de auto was verinneweerd want dij kwam op kop tegen n boom tot stilstand. Bram har de kop kepot en nou ook wuir e weer deur plietsie mitnomen en weg was Bram.

Woar e bleven was, is mie nooit verteld en as ik mien ollu d’r om vruig kreeg k ook gain antwoord. Joa, hij zol bie n oompie en taande wonen aargens in Holland mor verder kwam t nait. Ook zien ollu binnen loater verhuusd. Zeker Bram achternoa of zie binnen van schoamte verhuisd, ik wait t nait.

En doudestieds n joar of wat leden op dat terras van kefee “Schweitzerhof'” in Oostenriek kwam ik Bram, dij k al meer as viefteg joar nait zain har, dus zo mor opains tegen.
Ik har hom nog van alles vroagen wilt, mor ons gezelschap mos verder en dat speet mie.

En nou, nou kin k Bram niks meer vroagen, want ik heb net n dag of wat leden in kraande lezen dat e uut tied komen is.
Slim old is e nait worden en zoas in d’advertensie ston was e een “fijne pappa en een liefhebbende man”, mor de leste regel trof mie nog t maist d’r ston noamenluk “Bram hield van gele bloemen”.

“Zeker gele narsissen”, docht ik haardop en ik docht aan t gemainteplantsoen, doudestieds.
“Hou gele narsissen?”, vruig mien vraauw.
“O, niks”, zee ik, “Bram is dood”.
“Bram? Welke Bram, kin ik dij din?”.
“Nee”, zee ik, “dij kinst doe nait”.