Luth, Giny

t Haar heur altied al mooi leken. Leutje sege op t haim. Dat scheelde n baarg gras maaien en veur de kinder was t ook meroakel. Dij konden d’r mooi mit speulen. Zai hadden d’r al zo laank om jeuzeld.
En dou noaber hom mooi leutje segebokje aanboo en ook nog vergees, doch e: ‘Vot den mor. Kinder willen dat ja stommegeern.’
Pa zol dij dag nooit vergeten. Kinder smoorden om zowat òf dou hai mit de sege bie hoes kwam. As e dou waiten haar woar e aan begon, haar e zoch nog wel even bedocht.

Mor goud, kinder bliede en de sege was ook bliede. Hai mekkerde net wat e kon en wos nait dat hai doarmit zien aigen noam bedocht haar… “Mekkie” mos e haiten.
Hai sprong, bokde en had t maalvreten om en dee zien noam eer aan. Joa, t was n kureg sikje, ie konden naait aans zeggen. Doar konden ze nog veul plezaaier van hebben. En plezaaier kregen ze…

Mekkie kreeg logement in t olle hounderhok. Hounder hadden ze op dat moment nait en omreden dat Mekkie mor n lutje segebokje was, har e ook nait veel roemte neudeg.
“Mooi klain dwergeitje” haar noaber zegt. “Doar hebben ie nait veul waark van.”

Overdag as t schier weer was luip Mekkie aan de stikke boeten. As kinder oet schoule kwammen, den deden ze Mekkie lös. Dat vonnen pa en moe best, as ze d’r mor om dochten. En dat deden ze.
Mekkie ging mit in t stro speulen, Mekkie vloog deur de toene en Mekkie wör nait mui. t Was wel singelier dat dij lutje segebok zo goud klimmen kon. As kinder op stropakken klommen den was Mekkie eerder boven dan de kinder. En as t hailendal mooi ging vloog e bie de elevator omhoog. “Hai het gain last van högtevrees” zee moe laachend.

Of t van t goie kosthoes kwam wozzen ze nait, mor Mekkie gruide van wonder en geweld. Hormonen zatten d’r in dij tied nog nait zoveul in t vouer, dus doar lag t nait aan. Mekkie bleef mor gruien.
“Hast toch noeit docht dat zo’n dwerggeitje zo groot worren zol” zee moe tegen de raaizeger van de Agrarische Unie.
“Dwerggeitje?” zee e “Mor vrouw Greven, dat is gain dwerggeitje, dat is n berggeit. Dat het joen man vast nait goud verstoan.”
n Berggeit… Mekkie was heur d’r nait minder om, mor t muik wel veul dudelk. Nait allenig t bokken wat hai dee, mor Mekkie was ook stoapelgek op auto’s dij glommen. Olle roestbakken haar e niks mit, t was dunkt mie n beetje n over t peerd tilde sikke.

Moe kon d’r gramnieteg om worren as luu heur auto op blaikveld noast de loane parkeerden. Mekkie was dat gloeiend mit heur ains, want hai sprong mit stikke en aal op de auto’s dij doar stonden.
Benoam de auto’s die gloudnij wazzen, doar haar hai t op veurzain. Dat de aaigenoars doar nait bliede mit wazzen, doar kon Mekkie nait mit zitten. Mekkie was n dure sikke, premie van de verzekern ging biekant omhoog deur aal dij sikkepoten op d’auto’s.

Mekkie was n bandiet. Al n moal of wat har hai wasgoud van de liene òftrokken en kon moe t wasmesien weer vannijs aanzetten.
Zo ook dij dag. Mekkie ston weer aan stikke in d’appelhof en moe hong d’overaals aan liene.
Net dou ze de eerste aan liene hangen wol, kreeg ze n doodschrik. Mekkie stond op de achterpoten en vlijde zien veurpoten op scholders van moe.
Verstiefd van schrik luit ze de waskniepers valen en dou het ze hom mor aan d’aander kaante van toene hénzet.
“Nou is t beurd”, zee ze “Vleden weke huil dij lelijke sikke mien waske van liene en nou mout ik der zulf aan leuven.”

Joa, Mekkie was n hantam. En zoas dat ook mit mensen gaait, as je d’r te aigen mit worren, den worren ze aal vrijer. En Mekkie begon zo langzaomerhaand wat menselke trekjes te verteunen.
Kiek, n sikke heurt vanzulf nait in keuken of in koamer. En elk doch dat Mekkie n doalders ploatse har in t olle hounderhok, mor hai doch doar aans over.
Of hai vrouger vief sterren went was, dat waiten wie nait, mor hai luit goud blieken dat zien hotelkoamer hom nait noar de zin was.
Kiek, as ie ontevreden binnen, den vaalt doar over te proaten. Mekkie zien actie was meer as n peerdemiddel.

t Olle hounderhok was moakt van eternietploaten, mooi veur de hounder, mor nait veur n balsturege segebok.
Lös in t hounderhok, nam hai n beste aanloop en nog gain tel loater ston hai boeten.
Omtrek van Mekkie was dudelk te zain in de eternietploaten.
Ik wait nait of je sikkestreken onder het nijmoodse vandalisme reken kennen, mor Mekkie was d’r n ster in.
Pa het t hounderhok restaureert en ramvaaileghaid aanbrocht, Mekkie trok aan t körste ende…

Aanderdoags waren kinder mit hom aan t juchtern dou moe heur ruip te eten.
t Was mooi weer, boetendeure stond open en de haile femilie zat om toavel tou.
Dat ainege bandieterghaid Mekkie nait vrumd was wos elkenaine biekant wel.
Om zien fiebelekwinten kon je maistied wel laachen. Mor ditmoal wazzen ze d’r euvel mit aan. Moe haar net de eerappelpaane op toavel zet of kinder begonnen te roupen en te reern.
“Kiek oet! Mekkie!!!” Mor veurdat ze mit d’ogen knippern konnen ston de sikke al op toavel. Mit ain poot in de sjupaane en ain poot in d’eerappels.
“Hejje hom nait aan de stikke doan?” ruip moe vertwiefeld oet.
Elk stond mie de aarms braid oet om toavel tou, kloar om Mekkie op te vangen.
Mekkie opvangen was nait neudeg, diggelwaark wel. Boerenbont en bestek vloog deur de keuken.
“Meeee” zee Mekkie en sluig nog n paane van toavel. “Neeeeeeeeeee!” ruip moe.
“Mekkie!!!” ruipen de kinder. Mit n grode sprong ston Mekkie noast toavel en naaide hom noar boeten hén, heur mit de revoazie achterloatend.
“Nou is t doan, t wordt mie nou ainmoud” zee Moe “Ik heb d’oardighaid d’r schoon òf.”

Zai hebben laank vergoaderd dij dag.
En ook zunder sikkefluusteroar wozzen ze dat Mekkie beter op stee was in t hertekampke in Bennewòlle.
n Weke loater is e verhoesd. Ging kinder sneu òf, mor dou ze zaggen hou goud e doar op stee was, muide t heur nait zo meer.

“Ik heb leergeld betoald”, zee pa “Ie meugen n geven sikke nait in de bek kieken, mor aandermoal nemen wie aine mit pepieren!”

Mit dit verhoal won Giny de twijde pries bie de Grunneger Schriefwedstried van gemainte Vlagtwedde in 2008.

Dit verhaol is woar gebeurd. Om gain aine n zwien in t ies te joagen, binnen de noamen aanpaast…

Opa en oma woonden al joaren in t dörp. Toch kon d’òl heer nog nait goud zunder zien boerderij. Gain wonder, t was ja ook altied zien bestaon west. En dus kwam hai d’r aal mörgens om n uur of aachte aan. Oma wol hom den ook wel even slieten en hai kon mooi touzicht hollen op alles wat d’r op zien òl stee gebeurde. Och, zien zeun en schoondochter wozzen nait aans. Zie konnen mit hom aaiden en plougen. Hai heurde d’r bie. Hai dronk n kop kovvie mit, keek hier en doar even in t ronde en om twaalf uur persies ging hai weer noar hoes want den was het eten klaor. Twaalf uur en gain minuut loater. Den kwam hai snommerdags weer even aan. Maistied kwam hai op fietse.

Zo ook dij mörgen. Op de fietse mit ain eerappelzak aan t stuur.
Wat d’r in zat?
Joa, dat roaden ie nooit. Opa en oma hadden in t dörp achter in toene n leutje koppeltje hounder.
Zo hadden ze altied vrizze aaier. Want aaier van de winkel, nee, dij smuiken toch aans as aaigen aaier. Dat kon je aan de dole wel zain, dij van de aigen hounder was veul geler en dus gezonder. Cholesterol beston d’r in dij joaren nog nait, dat wil zeggen, d’r was nog nait zoveul over bekend.

Mor goud, wat was t geval? Aine van de hounder was bröds. En omreden dat d’hinne den op t nust blift en de aander hounder den nait of minder leggen zollen, wör de brödse henne dus n zettje ampaart hollen. Opa en oma harren doar zulf gain roemte veur, dus nam opa de hinne mit noar de boerderij. In de eerappelzak kon de hinne even biekomen in d’appelhof.
Opa hing de eerappelzak in de grote appelboom, dronk bie moe n kop kovvie en schilde veur heur de eerappels zoas hai dat aale doage dee.
Van de hinne har hai niks zegd. Nait omdat hai dat nait wol, mor proat kwam d’r nait over. Snommerdags kwam opa ook nog even langs, mor weer wör d’r nait over de hinne proat.

t Was zo’n uur of vieve dat moe onder d’heege ain hinne scharreln zag. Dat vuil op omdat zai op dat moment zulf gain hounder hadden.
“Jan, waist doe van wel of dij hinne is?” vruig ze aan pa. Nee, dat wos hai nait. “Mooie dikke hinne,” zee moe.
Tude scharrelde om t hoes tou en der wör verder gain aandacht aan schonken.

t Was net noa t eten dat noaberske nog even aan kwam. “Hebben ie weer hounder kocht?” vruig ze. ” Hou dat zo?” zee moe. “D’r is joe aine oetnaait, hai luip net veur thoes,” mainde vraauw Greven.
“O, dije”, zee moe “Nee, dij is nait van ons, k heb gain flaauw idee van wel of dij tude is, hai struunde hier inaains rond.”

Vraauw Greven doch dat het nog nait zo’n olle hinne was en dat je doar n mooi potje kippesoep van moaken konnen.
Doar har moe gain tied veur, t was drok op boerderij en hounder slachten was allennig mor meer waark. Mor as vraauw Greven d’r belang bie har, moch zai hom wel hebben.
“Joa man,” zee vraauw Greven. “Ik mok der n lekkere pane soep van en den breng ik joe ook wel wat.”
Zo gezegd, zo gedoan. Moe huil n deuze van kougaange en mit heur baaiden vongen ze de hinne. n Endje taauw om de deuze en zo nam vraauw Greven de hinne mit noar hoes.

Aanderdoags kwam opa weer op fietse. Moe had de koffie kloar, mor opa, dij aans al bie toavel zat te wachten, kwam mor nait. Hai stevelde aal om boerderij tou en keek aalweg in t ronde, net of hai wat kwied was. Nou was opa nait de jongste meer, mor aan zien verstaand mekaaierde nog niks. Moe luip noar boeten. “Is, d’r wat pa?” vruig ze.
“Dat is ja singelier. Ik begriep d’r niks van,” zee opa “Ik har guster n brödse hinne in n eerappelzak aan d’appelboom hongen en nou is hai vot. Zak is scheurt en de hinne is naargens te vinden. Hest doe dij ook lopen zain?”

“Hinne?” stoamelde moe “Hinne? Nee, ik heb gain hinne zain. Vast en zeker nait.”
Onder de kovvie dee opa t verhoal nog n moal. “Jan, hest doe mien brödse hinne lopen zain?”
Moe ston achter opa en schudde mit kop en geboarde net wat ze kon. Dou ging deure open en vraauw Greven kwam d’r in. Soeppane onder de aarm. En veurdat aine ook mor n woord zeggen kon, zee moe: “Vraauw Greven, ons voader het guster n brödse hinne in eerappelzak aan boom hongen. Zak is scheurt en de hinne is vot. Ie hebben dij vanzulf ook nait lopen zain hè?”

Vraauw Greven zette de soeppane op t aanrecht, ging liek veur t aanrecht stoan en zee mit n oetgestreken gezichte: “Nee, dij heb ik nait zain. Ik wol allenig dij pane dij ik van joe laint har even weerom brengen. Nee, nee, kovvie huif ik nait. Ik goa mor weer ais op hoes aan want mien Geert wacht op mie. O, joa, en as ik de hinne lopen zai, den zal ik joe dat vot zeggen. Ik zol d’r nait te laank noar zuiken as ik joe was. Zo wied zal hai ja wel nait vot wezen.”

Moe schonk kovvie in. Opa het nog n zetje noadocht over zien hinne. Mor de hinne het zok nait meld en dou opa om twaalf uur noar hoes was, zee moe: “Jan, hest ook zin in n bòttje kippesoep? Vraauw Greven het t kookt en t is nog waarm…”

Mit dit verhoal won Giny de daarde pries bie de Grunneger Schriefwedstried van gemainte Vlagtwedde in 2006.

t Was altied dròkte van belang op de boerderij. Joa, vanzulf mit aal dat waark wat n boer het, want zoas pa het altied zee: “Boerderij is knoeierij”.
Nait allennig t waark op t laand gaf dròkte, mor ook de daaier.

Aine van dij daaier was de boerderijkatte. D’r luipen wel meer katten rond, mor dizze katte was zeg mor de “hoofdkatte”, hai luip d’r al joaren rond. Ain van de dochters har de katte kregen van n kollegoa. Dou e op boerderij kwam was e nog noamloos, mor hai kreeg de biezundere noam van…”Poei”.
Poei was letterlk en figuurlk n dikke laiverd. Pa vond dat n boerderijkatte nait in t veurènne heurde, mor moe doch doar aans over.
As zai n katte zag, den was t net of ze magneten in handen har, zai mos ze even mit florn en proaten. “Och, woar is mien lutje wiefke den?” floainde ze tegen de katte, dij heur den eelsk om de bainen streek. t Muik katte nait oet dat hai n wiefke nuimt wer terwiel dat e aiglieks n dikke koater was. Zien ego wör d’r nait deur aantast, zolaank as e mor n beetje vreten kreeg. Hai had allaank leert dat noa dat “leutje wiefke” maistied vreten en nog meer aandacht kwam. Ie konden nait aans zeggen as dat Poei, noar de moatstoaven van n katte, biester klouk was.

Poei was swaart wit gevlekt en as e nog n metertje gruit was, den haar e zo veur n kou deurgoan kent. Zai je dat veur joe?
Poei was Poei en leuf t of nait, hai zol nog gain moes kwoad doun. Poei was zo te zeggen veurstander van geweldloze kommunikaotsie. Mor ook dat had zien grenzen, zoas ie loater in dit verhoal lezen kennen.

Mor goud, Poei mog, net as de aandere katten aiglieks nait in t veurènne kommen. Moe had doar wat op vonden. Veur de verwarming had ze n krukje hínzet. En as Poei den in keuken kwam, den zee ze allennig mor: “Poei, woar is dien krukje?” Den sprong Poei op t krukje, nuzzelde zok tegen de verwarming aan en snorde van wonder en geweld.

As t hailendal mooi ging den sprong e boven op de verwarming, ie waiten wel, zo’n braide radiator mit leden. Doar lag e den laankoet, as n hoaze in zien leger, op te sloapen.
t Was n biezundere katte en dat was e. As ain van de kinder aan t vissen ging, den kon e t nait òfwachten. Zo gaauw as d’hangel pakt wör den snitterde Poei hom noar daip hín en zat den liedzoam te wachten tot hangeltopke onder wotter ging.
Maistied vong Jan wel n lutje viske dij e den aan Poei gaf. Viske wör votdoadelijk mit hoed en hoar opvreten. t Leek wel of d’r gain groate in zat.

Zo ook datmoal. Jan had beet en huil zien hangel op en net dou de vis deur de lucht zwaaide, mooie dikke broazem, had Poei de vis mit ain grode sprong te pakken en naaide d’r tussen oet.
“Doe lelijke katte”, ruip Jan, “ik geef die ja altied wel n lutje viske, mor dizze was veur ons zulf”. t Huilp niks, Poei kwam nait weerom mit de vis.
Kiek, twiefel slagt al tou over de aannoame dat Poei sikkom gain moes kwoad dee. Mor goud, vis is gain moes en Jan vergaf Poei zien brutoale doad.

Noa t eten stond moe in de keuken de òfwaske te doun, dou ze noar boeten keek. Doar luip Poei in toene. Nou was dat op zok niks gain biezunders, mor hou e luip! Of lopen kon je t aiglieks nait nuimen. Hai sleepte zok deur de toene, net of hom t aal teveul was.
“Och laive tied” zee ze in zokzulf. “Dij lutje Poei van ons zel toch nait zaik wezen? Hai het t lief ja slim opzwollen”.
Ze was ja meroakel wies mit juust dizze katte. Want al luip Poei achter in t laand, as zai mit de auto bie hoes kwam, vloog e noar deure, net of e zeggen wol: “Hé, bist d’r weer?” Kon heur nou al begroten as ze Poei missen mos.

Moe vloog noar boeten en ruipt de katte: “Poei! Poei! Och, wat is d’r den mit mien wiefke?”
n Kloagend “miaaaw” was t antwoord.
“Och, kom mor gaauw mit in hoes”, zee moe en pakte de katte op d’aarm. In keuken kreeg Poei n lekker nuske in n deuze bie de kaggel.
“Beetje waarme melk,” zee moe, “Den hest kop zo weer deur t helster!” In steertmoate muik ze n beetje melk waarm en dee dat in n komke veur de katte. Mor Poei kwam zien deuze nait oet en dou ze hom bie zien komke hìnzette, wol e de melk nait aankieken.

“Da’s nait goud”, zee moe ongerust. Ik bel votdoadelijk de vijarts op. Zie greep de telefoon.
“Joa, hier mit vrouw Greven. Ons katte ken sikkom nait meer lopen, hai wil nait meer vreten en zien lief is hail dik.. Hai ligt allennig mor te liggen. Ik leuf dat e slim piene het. Ken ik even mit hom komen?”.
“Den komen ie direct mor even”, zee de assistente.

Moe vloog noar t achterénne en vertelde pa wat d’r mit de katte loos was. Hai was t mit heur ains. Ie konden ja nait waiten.
Poei bleef stil in deuze liggen, zulfs dou moe hom in auto zette. Bie de vijarts aankomen luit hai zok ook nait heuren. Vijarts pakte hom oet de deuze en bevuilde zien lief. Poei luit het mor over zok hinkomen.

“Is t slim?” vruig moe bezörgd. En t antwoord dat ze kreeg begreep ze hailendal nait.
“Slim?” zee de vijarts, “nee, de kat is niet zo slim. Hij heeft kennelijk teveel gevreten. Wat heeft u hem gevoerd?”
“Joa, niks ja,” zee moe, “hai wol ja hailemoal nait vreten”.
“Voor zover ik het kan voelen, is zijn maag behoorlijk goed gevuld en dat is waarschijnlijk de reden dat uw kat zo inactief is”, antwoordde de vijarts, “ik denk dat een dagje uitbuiken zijn klachten behoorlijk zal verminderen”.

Moe ging weer op hoes aan, mit de volgevreten Poei. Dou ze de loane opree ston pa al op heur te wachten.
“Doe mit dien zaike katte!” ruip e vergreld. “Ik bin vanmörgen ja mit noaber op jacht west. Wie hadden n eend schoten en ik had mit d’olluu ofproat dat zai dij eend hebben zollen. Ik had d’eend op de vensterbaanke achter thoes legt, mor de eend is vot en de doader ligt bie die in de deuze! Bonken en veren van d’eend liggen in schure maank de raive. Ken nait aans of katte het dij haile eend opvreten!”
Onderoet de deuze klonk n lutje “miaaw” net of Poei zeggen wol : “Ik kon d’r ook ja niks aan doun… t was ja zo lekker en katten binnen ja gain vegetariers!”

t Schoamrood steeg moe noar de kop. Dat mainde de vijarts dus dou hai vruig wat ze de katte aalmoal te vreten geven had. Poei har zok letterlijk t lief dik en rond vreten!
Och mien laive tied, d’eend vot en dammit ook nog n dikke reken van de vijarts!

t Was gain haiterdoad geval, mor in de schure lagen inderdoad de veren en nog wat lutje bonken van de eend, as stille getuugen van de schranspartij.
Oma het dij dag mor n pankouk bakt. Poei het drij doage zien vretensbak nait aankeken en lag allennig mor oet te dijen veur de kaggel.

Mor ain ding hebben ze d’r van leert:
‘Dij spoart veur de mond… spoart veur de katte of de hond!’

Mit dit verhoal dee Giny mit aan de Grunneger Schriefwedstried van gemainte Vlagtwedde in 2009.

Pa en moe hadden n akkerbouwbedrief en doar komt maistied nait veul vai veur. Mor vlees was duur veur n groot gezin en den was t oardig stuk goedkoper as je wat op aanwas hadden.
Pa haar n lutje bolle kocht en dij kwam aan de stikke in t appelhof. Aal doage even n stukje verstikken en zo of je ja ook gain gras maaien.
Kinder vond t mooi. En zoas alle daaier dij klain binnen, ruip ook de lutje bolle gevuilens van tederhaid op bie de kinder. Hai mos n noam hebben, want aans heur je d’r nait bie in de femilie.
Noa laank beroad was de keuze moakt. Kobus mos hai haiten. Kobus muik t nait zoveul oet, as hai zien gras en zien biks mor kreeg. Kinder gruiden mit Kobus op en Kubus gruide net zo haard mit.

Dat Kobus zien leste rustploats de diepvries worden zol, doar laggen de kinder nait wakker van. Zai wozzen nait aans. Partij van de daaier was d’r in dij tied nog nait en och, as je doar mit groot worden den moak je doar nait zo’n drama van.

Noa n haalf joar was Kobus n stevege bolle worden. Hai stond nog aal aan de stikke, al was de kette wel wat dikker worden.
Aal doage Kobus even verstikken en zo bleef t gras in de appelhof mooi kört. Maistied dee pa dat, mor kinder wozzen ook wel hou dat mos.
Ze wazzen ja ook gain lutje kinder meer, beetje tussen t toaveloaken en servet in, mor mit helpen op de boerderij was ja nog noeit ain minder van worden, volgens pa.

Pa en moe gingen nait voak vot, mor op n mooie dag in juni, wazzen ze nuigd om mit vrunden n dag oet te goan. Kinder konden zuch wel redden. De oldsten wazzen ja al 16 en 14. Moe haar t eten zover kloar staon, zie huifden dat allenig mor even op te waarmen. Magnetron was d’r in dij tied nog nait, mor t ging ook meroakel in de pankoukspane. Mit n beetje melk d’r onder was mous ja nog smoakelker as de dag dat t moakt was.
Slim vonden ze t ook nait om ain dag allenneg te wezen. Den hadden een ze ja wat vrijhaid en welke puber wil dat nait geern.

Hikkerhakkerderij kregen ze onder mekoar nait, want as pa en moe d’r nait wazzen, den waren ze toch n stuk meer verantwoordelk as aans.
Mous smuik heur lekker oet de pankoukspaane en dou ze de pudding net achter de koezen hadden, zee ain van de kinder; “Wie mouten Kobus nog verstikken.”

Zo gezegd zo gedoan. Baide olsten, Fenneke en Greetje gingen noar t appelhof woar Kobus heur al bliede tegemuide kwam. “Joa, mien jong, wie binnen d’r al hör, wie zellen die es even weer lekker fris gras geven”, zee Greetje. Ze trok de stikke oet de grond en Kobus luip gedwee mit heur mit, net of hai het begreep.
“Wat is t ook n laiverd he?”, zee Greetje en aaide Kubos over de kop. Ze pakte Kubus bie zien helster en hai luip as n hondje mit heur mit.

n Eindje verder wol Greetje de stikke weer in de grond sloagen. Doar broekte pa altied de dikke veurhoamer veur dus dat mos heur ook wel lukken.
Ze zetten de stikke in het gras en Greetje sluig twij moal roak mit de veurhaomer. Mor dou heurde ze heur zuster roupen: “Kiek oet! Kobus komt op die òf!”

t Was woar. Kobus, dij laive Kobus dij altied zo volgzoam was, dij zag kennelijk zien kans schoon over de baide wichter. Het leek wel of hai n tieke in de kop har…
Net as in de stierengevechten in Spanje begon Kobus te snoeven en te briezen en sluig mit zien veurpoten in het gras.

“Wegwezen!!”, ruip Fenneke en Greetje luit de veurhoamer vaalen. Nait de duvel zat de de baiden op de hakken, mor Kobus. Hai leek wel n bolle mit n persoonlijkhaidsstoornis. Het was asof hai in de verte n rooie lappe zag woar hai beslist noar tou mos. Hai buulde achter de baide wichter aan.

Wichter vlogen richting de achterdeure van de boerderij, mor konden net de bochte nait op tied kriegen. Konditie van de wichter was goud, want noa nog n haalf rondje om de boerderij laggen ze toch n poar seconden op Kobus veur. As d’r sportverslagever bie west was het commentaar as volgt west:

“Kobus ligt op veursprong, hai nemt de bochte zuuver schaarp. Het wel wat last van tegenwind en stoande obstakels. Hai het d’r zin aan. Hai stait op schaarp. De andere dailnemers van dizze wedstried loaten zuch nait kennen en goan veur de medallie. De officiële tiedwoarnemen is 4 seconden in t veurdail van de wichter… Mor Kobus let zuch nait kennen. Hai pebaaiert revanche te nemen. Hai wil in de slötetappe nog de achterstand wegwaarken. Het het nog nooit zo spannend west! Wie genieten van dizze stried! Wichter loat zuch nait kennen en goan de eindsprint in. Ze geven alles wat ze hebben. Kobus dut nog ain poging. Hold hai de race vol? Het wordt ‘de dood of de gladiolen’!”

Poestend en stennend kwamen ze net n seconde eerder weer bie de achterdeure dan Kobus. De aander kinder hadden inmiddels Greetje en Fenneke om de boerderij hín vlaigen zain en deden de achterdeure vast open. Baaide wichter vuilen boeten oadem noar binnen en ze hadden nog mor net de deure achter zuch dichtdoan of Kobus ston al broezend deur t glas te kieken. Roam besluig van zien haite oadem.
Wichter vuilden mekoar schraimend in de aarms en hadden woarlijk het gevuil dat ze de dood in de ogen keken hadden.

Kobus docht doar aans over. Hai was vergreld tot aan zien bolleteunen. Dou deure nait open ging muik hai rondjes op de stoepe veur de deure. Hij snoof en kraabde mit zien veurpoten over de tegels en ging de aanval in. De bromfietse van ain van de wichter mos het ontgelden. Konus reageerde zien agressie op de Puch of.
Zinloos geweld was in dij tied nog nait zo bekend, mor Kobus kon het wel oetvonden hebben. Briesend en snoevend sluig hai de poten tegen de gruine Puch aan woar Greetje zo gek op was.

Kinder wozzen zuch gain road. Doar zatten ze binnen mit n dolle bolle bie de deure dij het mor zo nait opgaf.
“En nou?” reerde Greetje. Kobus staait veur deure, ik mout nog weg vanmiddag en wie duurfen nait meer noar boeten!”
Fenneke wos road. Mobiele telefoons wazzen d’r nog nait, dus pa en moe bellen was gain optie.
“Bel de buurman!” zee ain van de aander kinder. Zo gezegd zo gedoan. De overbuurman wuir belt en dij nam gelukkeg op. “Ik kom d’r aan” zee hai. Hulde aan de noaberhulp!

Even loater zaggen ze buurman mit n dikke stik in de haand aankomen en of Kobus nou onder de indruk was van zien boerencharisma of dat hai zat van zien spelletje was, dat ken ik joe nait vertellen. In dizze tied zollen wie ja hoast dinken dat de buurman ain bollefluusteroar was. Feit was wel dat Kobus zuch gedruig as n lammetje. Hai luit zuch kaalm laaiden naor d’appelhof woar buurman hom rusteg aan de stikke vastzette.

Het liekt mie persoonlijk een slim muilijk geval veur n daaiernpsycholoog. Wat zol Kobus toch in de kop komen wezen? Was t frustroatie of was dit gewoon simpel bolle gedrag? Tot op de dag van vandoage hebben ze doar gain antwoord op kregen.

Nou hoop ik vanzulm dat leden van de partij van de daaiern hier nait aanwezeg is. Want het geval wil dat Kobus zunder tussenkomst van Bram Moskowitz schuldeg bevonden en veroordaild is. De rechters binnen nait wroakt mor de doader zulf wel.

Omreden dat wie ook gain slachtofferhulp bie de haand hebben zel ik joe de details verder bespaoren.

Mor wat is nou de les van dit veurval toch west? Ie mouten joen tegenstander nait onderschatten, ook al dut hai nog zo laif en kennen ie hom van kinds òfaan.

Het zel noeit n spreuk worden dij de Dikke van Doale hoalt mor ik ik geef hom joe groates mit:
n Stukje vlees van slager Hemmen of Wiebrands is nait zo gevoarlijk as n bolle in de toene.

Overigens, Greetje is al joaren vegetoariër… Moskowickz zol zeggen dat er een causaal verband bestaait tussen Kobus zien actie en heur vegetoarische leven.

Ik leuf dat wie mörgen gewoon mor weer n kippepootje eten…

De Midwinterhoornwandeling in Veele… Veur t viefde joar luipen wie mit. Vanof de Veelerweg richting de Giezelbaarg, den over Bosloane, Wedderstroate, richting de Jeudenloane en zo via de Achterweg weer trugge noar de boerderei van Jampie Joling.
t Zol vast weer n allermeroakelst schiere tocht worden, net as veurgoande joaren. Ik vertrok, mit n koppeltje aandern, as ain van de lesten om de wandeling te moaken.

Giezelbaarg… As kind speulde ik hier voak, ik woonde ja stoef bie de Giezelbaarg en wos as kind nait van de gruwelijke doaden dij doar in een vér verleden, zo’n 400 joar leden, ploatsvonden hadden.
t Was baalkeduuster mor de organisoatie had mit sikkom doezend waxinelichtjes t pad dat wie lopen mozzen verlicht en het leek wel n sprookje.

Duurde nait zo laank of wie kwam aan bie de Giezelbaarg, dij prachtig verlicht was en woar midden in de stroeken en bomen n vuurkörf zörgde veur wat waarmte. Ik luip de Giezelbaarg op en waarmde mie bie t vuur. Net dou ik weg goan wol om de aandern weer op te zuiken, vuilde ik wat op mijn scholder. Het was net of d’r n magneet mie achteroet trok. Nee, t was gainend van het koppeltje woar ik mit luip. En net dou ik d’r van overtuuugd was dat ik t mie verbeelde, zag ik in het licht van de keerskes en het vuur n schare achter n boom vot komen. Het leek op een vraauwmens dij deurzichtig was. Oam stokte mie in de keel. Ik kneep miezulf in de aarm, om miezulf gerust te stellen dat ik dreumde. Mor niks was minder woar.

De schare zweefde noar mie tou en tikte mie weer op de scholder. Kôlde rillens luipen mie over de rogge. Wat zol dit toch wezen? Ik duurfde mie nait meer bewegen en zag in de verte t koppeltje woar ik mit luip verder vot goan. Woarom hadden ze nait op mie wacht?

En dou heurde ik n stem. Even ging het deur mie hén dat het nou toch wel echt tied wuir om n goie psycholoog te zuiken, mor ik kreeg gain tied om verder noa te dinken.
Fluusterend begon de gedoante tegen mie te proaten. “t Is tied… t is tied…”
“Tied, woarveur?” stötterde ik en wol vot lopen. Mor op de ain of aander menaaier lukte t mie nait om ook mor ain vout te verzetten. Ik doch wis en woarachteg dat ik gek begon te worden.
“Tied veur gerechtighaid…”heurde ik de gedoante fluustern. “De drost het gain recht sproken. Wie willen erkennen en doar most doe veur zörgen… Doe hest hier as kind op de resten van mie en van mien dörpsgenoten speult. En speulen is nou veurbie. t Is tied…!”

Vluchten har gain zin. Ik dee nog n pogen om mie middelkerwies te verlössen van de gedoante. “Ik loop mit mien femilie de midwinterhoornwandeling en zai missen mie vast. Dij komen dammit weerom om mie te zuiken…”
t Wör mie ainmoud. ‘Het spoukt op de Giezelbaarg’ ging het deur mie hin.

“Zai missen die nait, net zo min as ze mie mist hebben…” fluusterde de gedoante. “Ast doe dust wat ik vroag, den lopst doe weer noast dien femilie en aans…”
“Wel binnen joe den?” piepde ik benaauwd en ondanks de kille kolle wind, luip het swait mie van de kop.
“Ik bin Trine Wilzing, de drost het mie veroordaild en dou ik op t wotter drieven bleef, was dat t bewies dat ik n hekse was. Mien noam stait nait op de gedenkstaine. Doarom heb ik dij ploate weghoald. Ik heb de gedenkploate stolen. Niks koperdaiven, mor gewoon omdat ze mie vergeten binnen! Gerechtighaid en erkennen mout d’r komen! Ik was gain hekse, mor ik was hooggevuileg. Ik kon mensen lezen en ik wos as d’r aine tegen mie loog. Ik kon nait tegen onrecht en onrecht is wat mie aandoan is. De drost zee dat ik n verdrag mit de duuvel sloten har.
Ik bin wel bliede dat d’r nou al n poar joar laank aandacht aan ons besteed wordt. Mor dat is nait genog. Vleden joar 700 man en nou weer wat minder. Joe vergeten ons en sommige luu hebben de guugel d’r mit. Ik bin in 1589 op de brandstoapel gooit en gain aine dee wat.”

“Mor… eh…”, ik kwam nait oet mien woorden. “Wat mout ik doar aan doun? Ik ken de geschiedenis toch nait trugge draaien?” stoamelde ik.
Ondertied zag ik mien femilie vanof de Bosloane richting de Wedderstroate goan. Woarom was ik nait vot mitlopen? Woarom mos ik zoneudeg allenneg nog de Giezelbaarg op? Ik vuilde dat mien leste uur sloagen har en de paniek muik zuk van mien meester.

“Nee,” sisterde de stem van Trine Wilzing. “De geschiedenis kenst doe nait terugge draaien. Mor kenst wel zörgen dat luu ons nait vergeten. Waist doe wel dat mien femilie twinteg doalders betoalen mos in de proceskosten? Schandoalig was t! Wie willen respect, elk joar minimoal doezend man dij mitdoun aan de midwinterhoornwandeling. En elk zel hier n keerze aansteken, n keerze dij luu zulf mitnemen mouten. Gain griezelverhoalen meer, de gescheidenis nait meer verdraaien… En as dat nait gebeurt, den loaten wie hier en doar aine stroekelen, den zellen de midwinterhoorns allennig nog vaals klinken, zodat joe waiten dat wie d’r nog binnen… t Is tied… t Is tied… De Giezelbaarg en zien slachtoffers mout n plek worden van vrede… Joen generoatsie prat over zinloos geweld asof dat wat nijs is… Wie wuirden verheurd en folterd, op n ledder bonden en oetrekt zodat wie op t leste niks aans konden as tougeven. Dat was ook zinloos geweld!”

Ik kreeg t aal kolder en wol dat ik in hoes bie de kachel zat. De schare van Trine Wilzing dansde om de boom tou en in de vuurkörf laaide t vuur weer op terwiel d’r sikkom gain holt meer inzat. Hou was dat meugelk? Gain holt, mor metershoge vlammen! De kolle wind wuir feller en ik zag dat op de Bosloane de waxinelichtje aine veur aine oetgingen.

“Mor, ik zit ja nait in de organisoatie van de wandeling, dat dut Ploatselijk Belang ja… wat ken ik der aan doun? Ik ken toch nait zörgen dat d’r nog meer luu mitdoun aan dizze wandeltocht?” zee ik vertwiefeld.
t Janken ston mie noader dan het laachen…
“Ploatselijk Belang hef het drok genog… Schrief doe d’r mor n verhoal over… doe maist ja wol dast doe dat wel kenst… t Is tied…” klonk het bie de boom woar de schare van Trine zweefde.

“En as mie dat den nait lukt?” stutterde ik.
Trine ging verder… “Ik wil dast doe mie touzegst dien best te doun, den is het goud. Haand d’r op.” en ik zag dat Triene heur haand oetstak. Ik stak mien rechterhaand ook oet en ik vuilde n kolle druk in mien haand.

“Den zai ik die op 5 janneoari 2013 weer en den wait ik ofst doe die aan dien belofte holden hest…” slisterde Triene. “Ik mout vot… t Is tied…”
De vlammen in de vuurkörf laaiden nog ain moal op en dou ging t vuur oet.

Ik knipperde mit mien ogen en ston inains op de Jeudenloane bie mien femilie, woar moe zee: “Zellen wie n glühwein nemen? Man, wat is het ja gezellig dizze midwinterhoornwandeling. Ik wil volgend joar ook weer mitdoun…”
“Gezellig is wat veul zegt, mor weer mitdoun is joe geroaden ook,” was mien antwoord. “En ondertied zel ik es kieken of ik d’r n verhoal over schrieven ken… Mor geef mie nou eerst mor n poar glühweintjes. Dij ken ik nou wel broeken…”

En elk dij dit leest of heurt… volgend joar mitdoun en n keerze mitnemen… veur Trine en aal dij aandern!

Mit dit verhoal won Giny in 2012 de twijde pries proza bie Grunneger schriefwedstried in gemainte Vlagtwedde.

‘Tot loater’, zee Gittje dou ze heur Bertus n smok gaf.
Bertus ging noar de soos en vanoavend was de algemaine ledenvergoadern. Nait dat d’r veul op t programma ston, mor maistied was het wel noa twaalf uur dat hai d’r weer was.
Gittje vond dat goud en Bertus verheugde zok d’r op. Zo ging dat al joaren en dat was best.
Kwam Gittje vanoavend ook wel goud oet. Ze wol de kaaste in koamer ais goud opruumen. Aale dingen es even oet de loatjes pakken en kieken wat veur rommel d’r nog maank zat. Doar schierde t van op.

Bertus was nog mor net vot of even laoter huil Gittje de haile boudel over boane. Loatjes wuirden d’r oetpakt en hier en doar op de grond hénzet. Es as je den aan t opruumen binnen, den kom je vanzulm hail wat tegen.
Ansichtkoarten van luu dij je al hail laank nait meer zain hebben, geboortekoartjes van kinder dij allaank noar de middelboare school goan of sikkom zulf al weer kinder hebben.
Miemeroaties genog. Gittje pakte zok d’r mor ais n kop kovvie bie en legde de papieren dij vot konden vast op de vlouer. Dij kon ze dammeet in ain moal bie t òl pepier doun.
Man, man, wat he’j d’r boudel van as je begunnen mit opruumen!

Zie had t swait veur de kop stoan. ‘Staait kachel zou zo hoog, of moak ik mie zo drok?’, vruig ze zok òf.
Mor inains schoot heur t deur de kop. ‘Opvlaigers!’ Dat ging nou al n poar joar, mor leste tied was t net of het aal slimmer wuir. Vleden weke was ze d’r nog mit bie dokter west. Hai wol heur d’r wel wat veur geven, mor volgens Bertus was aal dij pillenboudel naargens goud veur en kon ze zuk d’r mor bie dele leggen.
t Heurde d’r volgens Bertus gewoon bie. Hai haar makkelk proaten. Hai haar d’r gain last van. Of het mos al wezen dat hai snachts wakker wuir as Gittje veur de zoveelste moal de dekens weer van zok òfgooide omdat ze tot berre oetdreef van t swaiten. Den was t weer te kold en kroop ze d’r weer onder om even loater de bainen weer boven t berregoud te gooien.
Wuilen en wuilen en nait sloapen en as je den tegen de mörgen toch nog in sloap vuilen, den duurde t mor even en ging de wekker. Oflopen nacht was ze ook weer nuver aan t nachtbroaken west. Bekòf wor je van dij opvlaigers. En wat het t veur nut? Niks toch?

Gittje pakte nog n deuze mit ansichtkoarten en ging op baanke zitten. Ondertied wiskede ze zok t wotter van de kop. Man, man, wat was t hait in koamer. Ze zette de kachel leger, dee de overgedienen dichte en trok heur trui en sokken oet. Was ja toch gain aine dij heur in t hemd zitten zag.
Even mit bainen op baanke, ze was ja recht sloaperg worden omdat ze de haile nacht in t enne west was. En omdat Bertus toch nog laang nait bie hoes was, leunde ze mit heur ansichtenkoarten achterover op baanke. Zie had ja aale tied van de wereld. Noa n zettje wuirden heur de ogen slim zwoar. Deuze mit koartjes glee heur van schoot en Gittje vuil de mond open.

Buurman Johannes zee op t zulfde moment tegen zien vraauw dat hai nog even noar Bertus luip om zien klopboare, dij hai van hom laind haar, weerom te brengen.
En zoas hai altied dee, luip Johannes achterom. In keuken van Bertus en Gittje ruip hai: “Joehoe!!! Bertus! Gittje!!” Mor gain reactie.
‘Dat is ja vremd’ zee Johannes in zokzulf. ‘Deure is open, licht is aan en den zol d’r gain aine in hoes wezen?’

Hai luip deur noar koamer en wat hai dou zag! Hai schrok zok flaauw. Gittje lag laankoet op baanke mit de mond open, aarms wied en heur klaaier lagen veur de baanke op de grond. Kaaste stond wiedwoagen open en overal over de vlouer lagen papieren en aander rommel.
Johannes bedocht zok nait en vloog op n draf noar hoes. Hai ruip van verre aan zien vraauw: “Telefoon! Ik mout telefoon hebben! Zie hebben inbroken bie Bertus en Gittje. Bertus is d’r nait en Gittje ligt ducht mie dood op baanke! Zie het gain klaaier meer aan en het de mond open! Het liekt mie nait best tou! Zie hebben de haile koamer op de kop had, t is aine grote waareboudel! Het liekt wel of ze woaraargens noar zöcht hebben!”

Johannes zien vraauw bedoch zok gain moment en belde 112. Ze was hailmoal overstuur dou ze de meldkoamer aan de liene kreeg en dee heur verhoal of laiver gezegd t verhoal van Johannes. Plietsie zol vot komen. En inderdoad. Het duurde nog gain 8 minuten of doar kwamen twij plietsieauto’s mit toeters en bellen de houke van de stroate om. Johannes ston boeten te wachten. Hai dus nait meer noar binnen goan bie Gittje.
‘Haar ik nou toch mor zo’n cursus reanimeren volgt’, ging hom nog deur de kop, ‘Den had ik Gittje misschien nog redden kent.’
Johannes vloog noar plietsies tou en wenkte heur dat ze mit hom achterom lopen mozzen. Hai trol as n ruske.

“Heur man is d’r nait, hou mout dat nou?” zee hai tegen de plietsie.
Plietsie ging hom veur noar binnen. Het haart klopte Johannes in de keel. Wel haar dij gruwelijke roofmoord op zien gewaiten?
De oldste plietsieman ging veurop en luip de koamer in woar Gittje op de baanke lag. Johannes gloepde om t houkje, stief van spanning.
“Mevrouw Geertsema!! Hallo!!!” Hai tikte heur op de waange en zien collega keek ook gespannen tou.

t Was een meroakel! Gittje vloog omhoog en keek verwilderd in t ronde.
“Wat is d’r gebeurd???”, stoamelde ze, “Is d’r wat mit Bertus??? Nee toch?!!! Och, och. Mien laive Bertus!!! Woar is hai? Is e verongelukt??”
Plietsieman hoalde opgelucht oadem. t Luip goud òf vanoavend…dat scheelde n baarg waark!
Dou ze biekomen wazzen van de schrik kon Gittje oetleggen woarom of de loatjes op de grond laggen en zai in t hemd op baanke lag.
“Opruumen en opvlaigers meneer”, zee ze tegen de plietsie. “Opvlaigers, dij joe de haile nacht wakker holden!”

Johannes kon zok wel veur de kop houwen dat hai alaarm sloagen haar, mor Gittje was bliede mit de socioale controle.
“Dat geft mie n vaileg gevuil, dast doe om mie dinkst”, zee ze tegen Johannes. “Mor volgens mie kikst doe teveul noar de Amerikoanse series op tillevisie. Hast mie ja mor even wakker moaken kent…”

Plietsies gingen vot. Van kaaste opruumen is nait veul meer komen. Ze het de haile boudel zo weer in de loatjes gooit en even loater kwam Bertus weer bie hoes.
“Was nait veul te doun bie de soos”, zee hai. “Hest doe nog wat beleefd?”
“Och, vaalt mit…”, zee Gittje. “Ik heb de kaaste opruumd, dat was nait zo spannend… Mor de opvlaigers dij zörgen veur diverdoatsie…”
Zie dee Bertus t haile verhaol en zee: “As wie nou mor gain reken kriegen van dij onneudege actie van de plietsie… Ze kwamen ja mit vaar man staark…!”
Doar haar Bertus mor ain antwoord op: “Reken sturen?? Loat ze opvlaigen!”

Hiermit won Giny in 2011 de twijde pries proza bie de schriefwedstried in gemainte Vlagtwedde.

D’r binnen wel ais van dij dingen dij joe es even van t haart mouten. Ik wil beslist nait beweren dat ik de wieshaid in pacht heb, mor ik heb as rechtgeoarde Grönneger wel n mainen over zoaken. En dit moal gaait het over t Grönnegs.
Want oeteindelk is dat ja ons moudertoal woarin wie denken en het den omzetten in t Hollands.
Het gaait hierom: ik luuster regelmoateg noar Radio Noord. Aal dij Grönneger programma’s goan d’r bie mie in as kouke. Ik bin slim grootsk op ons toal. Joa, luu, Grönnegs is wat mie aangaait toch n toal. Niks dialect. Wat denken ze wel, dialect… doar ken ik wel zo vergreld om worren. Grönnegs zol n dialect wezen en het Vrais wel n toal. Dat moak je mie nait wies.

t Grönnegs. Gain aine dij t zo meroakel goud zeggen kennen as n Grönneger. n Grönneger is dudelk en lopt nooit te haard van stoapel. As mien pa noar n teneeloavend west het en hai het t slim mooi vonnen, den zegt hai: “O, k heb mie nait verveeld” of “O, ik heb t wel ains minder zain.”
En luu, dat is n hail groot kompelment. Ik bin dus trots op ons Grönneger toal. Ie waiten t ook wel: “Wie zellen t Hollands eren, mor t Grönnegers nooit verleren.”

Dat nuchtere Grönnegs, doar waaz je mit op, dat zit in joen bloud en zo heurt dat ook.
Ik lees ook groag wat in t Grönnegs. Vleden weke was ik nog even in de leeszoal. Doar kom ik as t aits ken aal weke. Joen verstand verlees je nait zo gaauw. Mainstied kom ik doar mit kopzeere en schele oogen weer vot. Dij luu doar dij zetten de bouken noamelijk zo in de riege, hail sekuur doar gaait t nait om, mor as ie lezen willen wat veur n tuddel zo’n bouk het, den mot je sikkom ondersteboven lopen.
Mor t is wel de muite weerd. Ik kom den maistied ook wel mit n poar Grönneger bouken weer over.

n Zettje leden dou kwam proat d’r over bie ons in hoes. (Bie ons in hoes is aaltied nog bie mien olluu) Noa t eten komen d’r asmis haile vertelsels op toafel.
Dat is net wat om joe t eten te loaten zakken, aans loop je de haile oavend nog mit zo’n vol gevuil in t lief. Net of joe d’eerappels nog noa deien in de moage.

Zo ook dat moal. Wie harren de haite bliksem net achter de koezen (d’r is gain aine dij dat zo moaken ken as mien moe) en dou kregen wie weer ains over onze Vraize buren. Noabers mout ik aigliek zeggen.
Dou kwammen wie op t idee, dat wie Grönnegers toch wel ain hail riek volkje binnen. Wie binnen ja hail wat maans mit aal dij riekdommen in de grond. Kiek es noar Slochtern. Ik woon zulf in Vlagtwedde, dus ik zit t er nait echt kört bie, mor t is wel Grönneger laand. Aal dat gas in de grond. As wie de kroane dichtdraaien ist gebeurd mit de waarmte.

En Winschoot hait nait veur niks Sodom. Zolt genog in de grond. Wie kennen ons wel redden ducht mie zo.
Mor goud, t was ons d’r om begonnen dat wie wel n republiek Grönnen oprichten konnen. En aaldounde aan t fantaseren, nam ons plan aal grotere vörms aan.

Republiek Grönnen…

t Grönnegs wur den vanzulm verplicht op schoule. En om nog n beetje te verdainen, want wie mouten de stoatskas ook ja vol hollen, leek het mien pa n nuver idee as wie bie de grens tol heffen zollen. Krek as vrouger. Dat geft ook ja weer veul waarkgelegenhaid.
En in Duutsland hebben ze volgens mie nog woaraargens n muure op beune liggen. Dij wordt toch nait meer broekt…
Joa, man, t leek ons n monsterplan. Kandidoat veur president har ik ook al. Dat kon mien pa wel doun. Hai ken t ja schoon wachten. Den mot hai mor en beetje minder fietsen…

Mien moe ken wel over de sìnten goan. Dat dut ze al joaren en doar hebben wie in de femilie nog nooit hikhakkerei om had. En dat is in Den Hoag ook wel ains aans.
En boetendes, ain van mien zusters waarkt op boerenlainbaanke en as t knipt en weer knipt den hebben ze doar ook nog wel wat sìnten in n olle sokke.

Zoas ik al zee luu, wie doan de muure dichte en d’Hollanders mouten eerst zain loaten dat ze ons toal begriepen veurdat ze d’r in meugen. Inburgern wordt aanpaazen. Zie mouten waiten wat n kopstubber is. Datzulfde geldt veur bozzem, hozevörrels, spaigelploatje, eelske mette, tuudebekje en nuim moar op. En vanzulm mouten ze waiten wat n konstuutiekoorn boksem is, want dij binnen körtsleeden weer nijmoods worren.
En elkenaine dij d’r in wil, dij mout eerst exoamen oafleggen. Aine dij d’r nait deur komt mout eerst weer noar schoule om zien diploma GGG (Gewoon Goud Grönnegs) te hoalen. Zie kriegen den bieles van mie, den huif ik veur mien affeer ook nait meer deur hail Nederland te raaizen. Kiek, dij schoule dij brengt ook weer n poar stuuver op. Meugelkheden genog om wat te verdainen.

Republiek Grönnen. Mout kennen. Mor wie mouten het zulf doun. Den Hoag het de kroane dichtdraaid veur t Noorden. Zie hebben de sìnten d’r deur jagd en Langman zien steun doar mout je ook mor nait meer op reken.
Dicht dij gaskroane. Loat ze mor verkleumen in Den Hoag. Wie redden ons zulf wel. Nait mottjen, mor doun.
Ons laand is riek! Riek aan gas en gewas!

Republiek Grönnen… t is nog wied vot. Wie vonnen het ain meroakel goud plan. En ook al blift het bie dit verhoal, wie hebben d’r noa t eten hail wat dieverdoatsie aan had.
Ie ook?

Mit dit verhoal dee Giny mit aan de Grunneger Schriefwedstried van gemainte Vlagtwedde in 2005.

‘Ik wait t nait…..’, zee Geert. ‘t Is bienoa 21 december en dat holdt mie toch wel slim bezig. Ik heb verschaaiden keren keken op t internet. Volgens de Maya’s is t ènne der heer. Dij olle Indi-oanen hebben n poar doezend joar leden de omwenteling van de moane berekend en zai zatten der mor 34 seconden noast…. Ik neem dat wel serieus. Binnen al genog lu in de wereld dij zuch n onderzeeër kocht hebben of zulfs n aark baauwd hebben.. Kiek, wie hebben gain kinder, mor ik wol toch wel geern mitmoaken wat der nog aalmoal gebeuren gaait. As ik t oetreken den heb ik mit mien achtenzesteg joar bie leven en gezondhaid meschien nog wel vieftien joar tegoud, wat hebben wie te verlaizen?’
‘Doe haalfmale’, zee Tinie. ‘Doe mainst toch nait dastoe n aark baauwen wilst omreden dat dij olle indioanen veurspeld hebben dat de wereld vergaait? Boetendes, bist ook veuls te loat, dat gaaistoe nait meer redden. Dij lu in Drachten binnen doar in 2007 al mit begonnen en wat zai in 5 joar baauwd hebben wolstoe even in vief weke doun?’
‘Tinie, dizze wereld is zaik, doe waist ook wel wat der aalmoal loos is. Mensen hebben dizze wereld kepot moakt en ik ken mie best veurstellen dat t ènne der heer is. As wie den gain aark meer baauwen kennen, den zol ik zeggen dat wie ons kelder ombatterijen, zodat wie in elk geval nog wat joaren bie mekoar wezen kinnen…..
‘Doe bist gek’, zee Tinie. ‘Wie goan op bèrre. Aal dij fiebeldekwinten. Ik mout der nait aan denken……’ Mor snachts wuilde en wuilde Tinie noast Geert en kon nait in sloap kommen. Nog vief weke en den was t 21 december. En in de duustere nacht zag ze de wereld vergoan. Weg van heur Geert woar ze al sikkom viefteg joar gelukkeg mit was en dij ze toch nait missen kon. Nou stel joe veur dat dij Maya’s t toch bie t rechte ènne hadden.. Tinie begon hom te kniepen. Aanderdoags zee ze tegen Geert: ‘Meschien hest wel geliek…… Waist t mor nooit. Kin ja gain kwoad dat wie de kelder inrichten as noodopvang en as t aal goud gaait den kinnen wie ons kelder altied nog verhuren of wie moaken der kantoor van. Zetten wie doar de computer hin, den huif ik doar ook nait meer tegen aankieken… Wie doun t gewoon….’
Geert en Tinie muiken plannen om 21 december 2012 te overleven. Geert vatte de kou bie dhoorns en begon votdoadelk de kelder op te rumen. Olle raive, olle bloumpotten en aal wat gain nut har as de wereld verging wör bie t ol voel zet. Noar n poar doagen was kelder schier opruumd. Dou kwam t probleem van d’eterij. Tinie mainde dat je t beste blikken gruinte, blikken soep en boeskool insloagen konden. Noa twij weken wazzen ze zowied dat ze n wereldoorlog van 5 joar wel overleven konden. Noabers dij ze in de winkel tegenkwammen harren al vroagd of ze aan hamstern was en of waspoeder op de bon kwam….. Mor Tinie laagde en zee dat t kwam van d’oprumen en de crisis…… Aiglieks schoamde ze zuch ook wel n beetje, mor d’angst won t van heur verstaand. Ondertussen har Geert via Marktploats n noodaggregoatje kocht veur de stroom. Zai wollen ja nait in duustern zitten as de wereld verging en boetendes, zo’n ding was ja nooit vot. Zetje loater bedocht Geert: ‘Draank. Wie willen ja ook nog wat plezaaier hebben mit ons baaiden……’
‘Mor ons hond mout ook mit’, zee Tinie en wees op heur Jack Russell dij kwispelnd om de toavel luip en gain flaauw idee har van wat hom boven de kop hong. ‘Mor wie mouten den wel n kammeroadje hebben veur ons Jacki. Hai kin ja nait allenneg blieven as de wereld vergaait.’ En omreden dat zai altied al n lutje hondje der bie hebben wollen, kwam der n weke loater gezinsoetbraiden…… Lutje Jack Russell dij ‘Maya’ deupt wör. 10 december. Kelder was kloar. Geert har der n geweldeg mooi logement van moakt, mit stoapelbedden en kaasten vol mit snert in blik, bonen in potten, kisten vol mit wotter in vlezzen en vanzulven ontbrak t zeupie ook nait.

Tinie har deuze vol mit spelletjes en puzzelboukjes verzoameld zodat ze zuch nait vervelen zollen. Was stee veur 6 man in kelder. ‘Mit ons baaiden is t ook wel slim ainzoam’, von Tinie. ‘Wie mouten der es over noadenken wel of dij vaar overblievende steden innemen meugen. Kloaverjazzen mit twij man wil ja nait en mit ons baaiden kennen wie ja ook gain joaren proat holden…..’
Geert was t der vot mit ains. Mor dou kwam t aan…. Wel zollen ze nuigen? Mozzen ja wel lu wezen dij heur noa aan t haarte lagen. Femilie hadden ze nait recht, op n poar verre oomke- en taantezeggers noa, mor doar kregen ze zulfs mit kerstdoagen nog gain koartje van. ‘Loaten we Jan en Trijnie vroagen’, zee Tinie, ‘Dij binnen ook ja mor mit heur baaiden..’ ‘Gain hoar op mien kopR’, sputterde Geert. ‘Dij Trijnie dij speult altied vaals mit kloaverjazzen. Boetendes vind ik dat zo’n eelske mette. Dikke kwakdeuze ist. Zai wil altied ale aandacht hebben. Ik mout der nait aan denken dat ik mit heur opsloten zit in ons kelder. As ik mit heur in theepot zat, den kroop ik gewis tot de toete weer oet. Dat akkedaaiert nait. Liekt mie beter dat wie Willem en Jantje vroagen. ‘Willem en Jantje? Mooi nait, dij Willem dij kin ja mor zuneg de handen in hoes holden. Altied mout e mie even aankommen as ze hier kommen en hai het altied van dij smerege opmaarkens en schune bakken. En benoam as hai n borrel drinkt. Vleden moal was hai steerndoen en har e de hupzelen om nekke hangen dou ze noar hoes gingenR Ik laag der mainsttied om mor as t knipt en weer knipt den aarger ik mie dood aan hom. Dat wordt sekuur hikhakkerij as ik doar mit opsloten zit..’
‘En waarom wait ik doar niks van dat Willem aan die zit!’, vruig Geert stoensk. ‘Omdast doe toch zeggen zolst dat hai dat nait zo maint, t is dien kammeroad ja…’, raagde Tinie….. ‘Dee Willem dat echt woar?’ Geert keek verbaalderd en ruip vergrèld: ’Dij gallege kirrel, beetje achter mien vraauw aanzitten. Dat hast mie zeggen most. As ik dat waiten har den har ik hom wel even hemmeld… Dij komt der bie ons nait weer in….. dij lelke haalsknoak, dij lamstroal!’ Wat dochst doe den van Gert en Sandra?’, opperde Tinie, ‘Gert is dien oomkezegger en wie hebben der wel nait veul contact mit, mor zai binnen ook mor mit heur baaiden en t is femilie.’ ‘Ik wait nait Tinie,’ zee Geert n beetje vertwieveld. ‘Dij Gert het leuf ik nogal wat maneuvels aan t gat hangen en is slim op de centen. Hai kin volgens mie nait wachten tot wie oet tied komen omdat hai wel wait dat der nog wat te hoalen vaalt.. zol dat wel goud komen? Van aander kaante is hai wel slim wies mit zuchzulf en wil beslist de ellende van 21 december overleven….’ ‘Och,’ zee Tinie, ‘ As de wereld vergaait, vergaait de notoares ook en mit hom ons aarvenis….. den hebben wie ook ja nait meer as ons kelder mit blikken bonen en boeskool.’
Dag loater belde Tinie mit neefke Gert in Apeldoorn. Hai was slim verboasd om wat van heur te vernemen. Heur nummer en adres was hai kwiet, mor zie wollen geern moal op veziede komen. Òfsproak was gaauw moakt. Hai en zien vrundin mozzen toch noar Grunnen veur zien waark, den was t ain vet òfnemen.
18 december. Snommerdags ree Gert mit Sandra de loane op. Tinie har zegt dat ze wel sloapen blieven konden, roemte zat. Doar muiken ze geern gebroek van. ’t Wör n meroakel gezellege dag. Dou Tinie in keuken n glaske bier inschonk veur de manlu en veur zuchzulf en Sandra n fladderakje, kwam Geert even in keuken en fluusterde: ’Vaalt mie tou, hai is ja nait zo aigenklouk as ik docht har en kinst heur der ook wel bie hebben.’ In koamer onder de borrel kwam Tinie mit t wotter veur de dokter over 21 december. Ze har docht dat Gert heur oetlaagen zol, mor dat dee e nait. ‘Wij hebben er ook vaak over gesproken’, zee e. ‘Weet u wat? Wij blijven gewoon nog een paar dagen als u dat goed vindt. Dan kunnen we direct de omgeving weer eens verkennen.’ En dou kwam Gert mit zien verhoal. Noadat zien ollu oet tied komen wazzen deur n ongeluk har hai zuch voak allenneg vuild. Hai har n goie betrekken in t onderwies en doar trof hai ook zien Sandra. Ook Sandra was heur olders vroug verloren en zo vonden ze mekoar. Zie harren der al voak over noadocht om te verhoezen noar Grunnen omreden dat Gert doar aiglieks vot kwam. Vandoage was hai op sollicitoatsie west veur n stee in Grunnen as directeur van n grode schoule. 21 december. Kovvie was op en Geert en Tinie zaten mit heur neefke en zien vriendin aan toavel. Gert luip nog even noar sloapkamer en kwam weerom mit n vlèzze champagne. ‘Ik heb vanmiddag een telefoontje gehad dat ik ben aangenomen. En zojuist las ik op Twitter dat in Nieuw Zeeland de klok twaalf uur heeft geslagen. De wereld is niet vergaan, dus een prima moment om het glas te heffen’, zee hai aibels bliede. Tinie vloog noar kabinet om de zundoagse gloazen te pakken.
Mit heur varen hebben ze nog laank zeten. Mit mekoar kwamen ze tot d’overtugen dat de Maya’s nait t ènne van de wereld bedould harren, mor ain nij begun. Dou de leste champagne inschonken was, kwam Geert in de bainen. Hai huil zien glas omhoog en zee: ‘Ik wil even proosten op de Maya’s. Gert mien jong, ik heb altied maind dastoe n bloazerd wast, mor zo as wie die en Sandra dizze doagen kennen leerd hebben zai ik allenneg mor n jongkirrel dij zien zoakjes goud veur mekoar het en ik bin slim bliede dat ie weer in ons leven komen binnen. Tinie en ik hebben der over had, ie komen, zolaank as ie gain hoes in Grunnen hebben, hier mor zo laank wonen.
Gain ènne van de wereld, mor ain nij begun. Deur de Maya’s hebben wie nou n schiere kelder, n nij gezinslid, ons Maya en ons femilie weer terugge.’ ‘Dat hestoe mooi zegd’, snötterde Tinie en dwaars deur heur troanen hin zee ze: ’Zellen wie nog n zeupke nemen? Der is genog in kelder. Of wil der nog aine n komke soep? Doar zitten wie ja ook nait zunder.’

Zoaterdagmörgen is zo’n dag dat je joe nait huiven te hoasten. Mooie rustige dag hadden Henk en Truus zuk veurnomen.
Noa n weke van haard waarken was veur heur de zoaterdag n dag om lekker niks te doun, allenig snommerdags nog even noar Winschoten.
Henk muik n kop kovvie en dou hai de kovvie op toavel zette zee hai: “Kiek nou es. D’r stait n rolstoule bie ons op tegelpad. Zol buurvraauw viside hebben?”
“Dat is ja sinecuur”, zee Truus, “ik loop zo wel even noar buurvrouw tou”.

Buurvraauw wos wat t gehaim was. “Vannacht luip hier n koppeltje jonkgoud dij n beste borrel ophadden. Dij hadden de rolstoule bie zug. Zellen ze wel woaraargens mit wegnomen hebben. Mor Kees en ik mouten zo vot, wie zollen ja n weekend noar Ameland. Ik heb d’r gain tied veur om doar achteraan te lopen, dij rolstoule zel d’r volgende weke ook nog wel stoan..”, zee buurvraauw.

“Dat is ook ja n schiere boudel”, zee Truus tegen Henk. “Dij lelke jeugd ook. Nou hebben wie hier n rolstoule stoan. En as d’r niks mit gebeurt den ligt dij dammit in de boskes en zo wordt dat hier vanzulm ain dikke rommelpot in de stroate. Ik bel plietsie wel even, want ken ja wezen dat aine zien rolstoule kwiet is.”
Truus belde mit de meldkoamer van de plietsie en wör hail vrundelk te woord stoan. Plietsie zol d’r aantaiken van moaken in de kompjoeter bie de vonden veurwaarpen en adviseerde Truus om de rolstoule den mor mooi zo laank bie heur in de schure te zetten. Aine die hom kwiet was kon hom kon heur den wel even bellen om de rolstoule op te hollen.

Truus heurde t verhoal aan, dou ze de ophongen har bandiesde ze: “Dat is mie ja ook n dikke schietboudel! Aander luu gooien de rommel hier mor hín en wat dut plietsie? Niks, zie moaken even n aantaiken, zie schrieven allenneg mien tillefoonnummer op en wie zitten mit de brud. Ik har docht dat ze hom wel even ophoalen zolden, mor doar hadden ze gain tied en gain mankracht veur. En nou zitten wie mit n rolstoule in de moage. Wie mouten hom mor zolaank opbaargen. En nou den?”
Henk doch even noa en kwam mit de oplössen. “Waist wat Truus? Wie zetten hom wel aan de kaante van de weg hín den kennen de jonks hom vanaovend mooi weer mitnemen of misschien het n aandere veurbieganger d’r wel belang bie. Den binnen wie d’r of.”
Zo zegd, zo doan. Henk pakte de rolstoule en zette hom aan de overkaante van stroate in de baarm hín. “Zo”, zee hai “Dij is vanaovend wel vot. Probleem oplöst…”

t Was snommerdoags dou Truus noar boeten keek en zee: “Nou most toch es kieken Henk! Doar stopt ja n taxi veur thoes. Wat mout dij nou hier?”
Henk loerde noar boeten en zag dat de sjeffeur oetstapde, wat hín en weer luip, noar de overkaante van de weg ging en even loater weer votree.
“Och, dat hebben wie ja altied met die roare nummering bie ons in stroate”, was het commentaar van Truus. “Kiek, nou is t taxi dij t nummer van n hoes nait vinden ken. Mor joe zellen mor n ambulance neudeg wezen dij eerst zuiken mout, den bie je ja dood veurdat ze joe helpen kennen. Doar mout t bestuur van de dörpsverainen toch es wat aan doun. Volgende weke is d’r weer vergoadern, den zel ik dat es even bespreken. Mor wie goan nou eerst mor es even noar Winschoot, t is oprumen en wie zollen ja nog even noar n winterjaaze kieken en den binnen dij ja sikkom vergees.”

t Was drôk in Winschoten, t leek wel of haile pervinsie op jacht was noar koopkes. Mor Truus har geluk, mit 70 pecent körten op n dikke winterjaaze was ze in heur nopkes. Ze dronken nog n kop kovvie bie de Hema, want doar kon je zo mooi mìnsen kieken. Den konden ze omsunds nog even n poar olderwetse hemden veur Henk mitnemen.
Dou het zo rond haalf zesse duuster wör zee Truus “Wie mouten mor weer es op hoes aan. Waarmeten hebben wie al had, mor ik lus nou toch wel n plak stoete.”

Tien minuten loater reden ze t dörp binnen. En wat ze dou zagen! Van verre schenen blaauwe zwaailampen heur al in de muite en t was n drokte van jewelste. “Wat zol d’r gebeurd wezen?”, vruig Truus zuk òf. Wie hebben ja net nog noar Radio Noord luusterd, mor d’r was gain biezunders op…”

Dou ze heur aigen stroate inreden sluig heur de schrik om t haart. Plietsie, ME, ambulance, alles stond d’r. Grote baauwlampen verlichtten de stroate en plietsies wazzen drok aan t zuiken.
Henk zette zien auto bie hoes hín en doar kwam noaber Dreves aanlopen. “Wat n boudel, wat n boudel”, jeuzelde hai. D’r lag n rolstoule ondersteboven in de baarm bie de sloot en nou dinken ze dat d’r aine oetvaalen is, mor zie kennen heur nait vinden. Zie hebben t noavroagd en bliekt dat vrouw Dekker heur rolstoule t is en zai is nait in hoes. Zie hebben aalweg heur kinder al belt, mor nemen tillefoon nait op. En om het wizze te wezen hebben ze t haile daip nou ofzöcht. Zie binnen net kloar mor zie hebben niks vonden. Ie hebben t maiste mist. Woar was je wel?”

‘Winschoten, alibi!!!’, schoot het votdoadelijk deur Truus hín en zai gaf Henk n dikke porre en sissterde “Ssssssssssss” tegen hom. “Wie waren in Winschoot, Truus mos neie jaaze hebben”, zee Henk en vreef zug mit buusdouk veur de kop laangs. “Wel het plietsie belt?”, zee hai dou tegen Dreves.
“O, ik leuf n bussjeffeur dij hier langs kwam en d’r was leuf ik ook al melden komen van n taxisjeffeur” mainde Dreves. “Mor wacht even, doar zellen wie plietsie De Jong hebben” en hai wees op de buurtagent dij net langsluip.

Ondertied zag Henk dat plietsies aan t inpakken wazzen en de ambulance ree onverrichterzoake weer vot.
“Hou ist De Jong? Waiten ie al wat meer?”
Plietsie De Jong bleef stoan en zee opgelucht: “Joa man, vrouw Dekker is n poar daoge bie heur kinder in Deventer. Ze het vledenweke n nije rolstoule kregen en dizze ston bie heur achter t hoes. Kinder mozzen dij nog vot brengen. Woarschienlijk hebben jongen dij rolstoule vannacht mitnomen, zie hebben ja ook naargens meer respekt veur. Dat bedink je toch nait dat ze n rolstoule bie de weg zetten?”
“Nee”, zee Truus, “doar hebben ie geliek aan. Dat zol IK nait bedinken… haalsknoaken, haalfmaalen, binnen t dij zukswat oetvinden”.

Henk huil zuk wieselk stil en dou ze in keuken kwamen zee hai: “Doe hest toch ons mobiele nummer deurgeven aan plietsie? Woarom hebben dij luu den nait eerst even beld. Of hest doe weer as aaltied de leste nummers omdraait, hou voak heb ik die nait zegt dast doe dat nummer even opschrieven most, den kenst dat ja zo oplezen.”
Doar haar Truus mor ain antwoord op: “Doe kaalf, wees doe mor bliede dat ik dat in dit geval nait doan heb…”

En dou aanderdoags d’r n groot stuk in de regiokraante ston, het Truus dat oetknipt en op koelkastdeure plakt.
“Woarom wolst dat bewoaren?” vruig Henk.
“Omreden dat wie eerst noadenken veurdat wie wat doun en dat zo nait vergeten…” was de wieze reactie van Truus. “En ast doe loater n rolstoule neudeg bist, den komt dij aan de kette…”