Kruidhof, Bert

Luudje Achterhof was nait ain van de allerloostn.
Nait dat e ze nait allemoal haar, mor ze lagen bei hom nait zuver op n riegje. Hai was wat slicht, wat hait, wat troag van begrip! Benoam as t om dingn ging, doar e doags nait mit te moakn haar.
Boetendes haar e nait n bult leerd, nait veul oet kraant hoald. Dat zodounde laag e nog aal ais overhoop mit stoere woorden.
Nou maggen dokters en aptaikers en zuks soort geleerd volk nogal geern dure woorden bruuken, woar n gewoon mens gain spier van begript.
Loat stoan Luudje!
As hom n hail enkeld moal wat mekaaierde en der wer hom medesienen veurschreven, den was altied zien vaste vroag: “Hou mouk dat ienneemen, dokter?”

Zo haar e vrouger joaren ais n moal haildaal oet odder west. Wat diklieveg, wat blazzeg en ingewaanden haildaal van streek. Dokter beknovvelde en bedee hom haildaal van alle kaantn. Vroug noar wat zien pasjent aal doagen at en dou wis e t wel:
“Ie hemmen eerabbelzaaikte, of laiver gezged n eerabbellief. Ie mouten meer gruinte eten”.
“Wat veur goud zeden ie, dokter?”
“Gruinte, man! Spinoazie, andievie, Brussels lof en aal zuks wat meer”.
“Zol dat goud veur mie wezen, ducht joe?”
“Goud, man? Hail best zulfs. Eerabbels, doar wor ie blazzeg van, mor gruinte, dat zet iesder bie ien t bloud. Doar wor ie gezond van!”
“Nou, den mout dat ja vast mor goud wezen, dokter”. Mor vertel mie ais. Wanneer mout ik dat goudje iennemen? Veur of noa t eten?”

Zo was t nou altied bie Luudje. Dokter haar t moar n enkelmoal mit hom te doun, mor as t ook zo wied kwam, den mos e op ain of aander menaaier wel weer om ôl boas laagen.

Ainmoal kreeg ôl last van aambeien.
Hai was al nait staark van ienhollen en deur dat e ook nog veul zittend waark har, wol dat makkelk gebeuren.
“Wat scheelt der aan?” vroug dokter. “t Achter-èn dut mie zo gloepns zeer” zee Luudje, “as ie mie vroagen, dokter, den zo’k zeggen ik kon mien pakkedaarm wel oetschoven hemmen”. Dokter onderzöcht hom op t zere stee.
“Ik zie het al” zee e dit keer ien t Hollands. “U heeft last van aambeien”.
“Woarvan zeden ie, dokter?” “Van aambeien. U weet toch wat aambeien zijn?”
Luudje wol gain woord hemmen dat e dat nait wis en dus zee e: “Ja, ja, juust, aambeien. En wat mout ik doar veur innemen, dokter?”
“Daar geef ik u zetpillen voor. Die moet u door de anus inbrengen”
“Deur wat veur dingeraais, zeden ie?” “Door de anus”
Dokter haar nog al wat hoast, zodat e Luudje mit vroag zitten lait, hou of e dij zetpillen innemen mos.
Hai stuurde vraauw hén om de pillen op te hoalen en dou ze weer in hoes kwaam vroug e heur:
“Hemmen wie ook n anus ien hoes, wicht?”
“Wat veur dingerais”?” “n Anus, heurst wel, ja!”
Dokter zee dat ik dij pillen deur anus innemen mot. Wais doe ook hou dat mout?”
“Nee”, zegt ze, “veur mien part stops hom ient gat”!

Komt dochter toes mit d’opdracht van schoul om n spreekbeurt te hollen veur de klas!!!
t Wordt aal gekker, volk. Dij meesters loaten de kiender t waark doun en zulf zittn ze aan kaant te loeren en dan nog te bedenken dat die minstens en nou overdrief ik nait, 12 week vekaanzie himmen per joar.

Dat was ien mien tied toch wel even aans. Oardriekskunde waiten ie dat nog: Leeuwarden, Fraaneker, Harlingen, Berlikum, Sint-nog-wat-peroggie, Dokkum (van de Beernburg). Dat leste is mie best bie bleven. En zo mos ie dat haile zootje oet Vraislaand oet de kop opdreunen. En dan dij joartallen! Haile ritsen mossen wie leern en wat himmen wie der nou aan? 1600 Slag bie Nieuwpoort en 754 Bonifatius bie Dokkum vermoord. Dat haar vast met die Beernburg te moaken, want aans binnen joe toch zukswat vergeten. En wat leern ze nou? Spreekbeurten. Ze mouten beter “gebekt worden” as wie vrouger.

Nou, volk dan heb ik nog wel n veurbeeld van beter gebekt wezen oet mien legere schoultied. De meester vroug aan ons of wie spreekwoorden kenden.
“Ja”, zeg ik, “Noa regen komt zunschien”.
Dat was meroakels von de meester.
Jop van t Oldiek wis der ook aine: “Gedeelde vreugd is dubbele vreugd”.
En dan mouten joe bedenken dat Jop nait ain van de snuggersten was!
En toun kwam onze specialist op de proppn: Mans van Drekstoup, de grootste klier van de klas, maar n woordnschat om “U” tegen te zeggen.

“Ain gek kan meer vroagen, as tien kinnen beantwoorden”.
Meester was hailemoal beduusd van dat antwoord, dus Mans mog nog n keer: “Wie de schoen past, trekke m aan”.
Dat von de meester nait zo leuk en zag de humor der nait van in. Mans mos stoppn, anders mos e mor noar de bovenmeester en dat was mie der aine!
Mans gaait rusteg deur en zegt: “Veul geschraauw, waineg wol”.
Meester was woest en verdwient roazend de klas oet om gain ongeluk te begoan, zegt Mans: “Als de kat van hoes is, daanzen de moezen!”

De meester komt terug met de bovenmeester, zegt Mans: “t Hinkend peerd komt achteraan”
De bovenmeester had al heurd dat Mans mooie spreekwoorden wis en dizze pedagoog was wat rusteger dan Mans zien aigen meester en vroug of e nog n paar mooien wis.
“Jawel heur, n Ongeluk komt zelden allain”.
O griezel, toun was de boot goud aan. Mans mos de klas oet. Veur dat e de klas oet is zegt e nog: “Bezint eer gij begint”.
De meester kriegt m nog te pakken en geft Mans n olderwetse pak veur zien dikste van de billen (dat mog toun nog, volk!) en Mans jammerde t oet: “Wat gij niet wilt dat U geschiedt”.
Mans gaait op huus aan en as e bie achterdeur is, kiekt e nog even om en zegt: “Oost West, Thoes best”

Ain ding hoop ik wel, loat Marry dan mien dochter wezen. Zo “gebekt” as oet mien klas huf ze niet te worden, want aans wordt t hier nog “van dik holt zoagt men planken”.

Man, wat kin t weer joe toch van slag kriegen, nait. En as t din n beedje beder weer wordt din krieg ik geliek weer de kriebels.
Mien vraauw kriegt ook weer kriebels, mor aan t schonen heb k n hekel. Dat geschoef van meubels, nee, da’s niks veur mie. Mien toentje!!
Zingen is nait alles bie mie en toch gaalm ik Ede Stoal zien toentje der even oet!

Aal hartstikke vroug heb k al n stuk toen omropt. Och jong, wils nait waiten hou zeer mien rug nou dut.
“Bis veuls te vroug, Berrus, jong, wel gaait der nou zo vroug ien toen aan gaang”. Ik dus. Netuur is toch aal van slag, dus ik ook!

“Doe bis dien loopboan hailmoal mislopen, doe has kweker worden mouten”.
Ain ding, volk, toentjen is veur mie n laifhebberij en as ik mien brood hier mit verdainen mot, din wait k nait. Kweker wezen is n mooi beroup, mor bikkelhaard.

Van t winter heb k bouken lezen oet bibeltaik en doar stonden de mooiste bloumkolen ien, roupvrije mous en goa mor deur. Och jong, din mos wel zo’n allemachtegs goud stukje toen himmen.
k Bin beun op goan om te kieken woar mien bouken waarn van Landbouwschoul. Mit al dij wieshaid oet bouken bin k aan gaang goan.
Hailemoal op de nije toer, op de biologische! En dat dou ik al drij joar nou! Ik wor wel oetlagen ien dörp. “Aj jong, die kruden van die ien toen, denkst nou echt dat dat helpt?”

Loat ik moar gek wezen en loaten mien greunten wat klaain oetvaaln vergeleken bie mien dörpsgenoten, mor mien greunten binnen GIFVRIJ, volk! En dat is veur mie t grootste pluspunt.
“Worrels met siepels hest doe zegt en toch hep k wirmsteek drien, doe hes mie mooi bedonderd mit dien mooie proatjes”.
Nou volk, din is toen nog lang nait gezond. Dus mit swoardere middeln aan t waark. Dou t ais mit praai, siepels en kemille der tussen.
Tudeltoanen doun t ook goud en bieslook en dat bluit nog mooi ook.

“Doe kins dien toen wel Afrikanum nuimen, man, zoveul hest doe ien dien toen stoan. Verbaauwst nog wel greunte?” Joe mouten wel wat heuren, volk, aans joe op n aander toer willen toentjen.
En toch, en toch is dit de menaaier om t toentjen gezond te hollen.
k Heb vrouger voak lacht om dij alternatieve figuurn, mor ze hadden in de zestiger joaren al geliek doar veurop ien Mei. Ze haddn toun al geliek en noa joaren kommen wie der ook achter dat aal dat gif ons niks brocht het. Familie Alma, joe binnen nog voak ien mien gedachten.

Ik goa weer aan gaang met mien lapke en ik smiet r eerst n mooi baarg mis op. n Zere rug mok r mor veur over himmen.
Groetn van t Hoogelaand.
Berrus van t Krudenlap.